Petunjuk Dari Surah Al-'Ankabut Ayat 65
edit / Petunjuk Dari Surah Al-'Ankabut Ayat 65 / as
20 Petunjuk Daripada Surah al-‘Ankabūt Ayat 65
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ﴾
“Maka apabila mereka menaiki kapal, mereka berdoa kepada Allah dengan mengikhlaskan agama hanya kepada-Nya; kemudian apabila Dia menyelamatkan mereka sampai ke darat, tiba-tiba mereka mempersekutukan-Nya.” (Surah al-‘Ankabūt: 65)
Ayat ini memperlihatkan dengan sangat jelas hakikat fitrah manusia ketika berada dalam keadaan terdesak dan bahaya. Apabila manusia berhadapan dengan ancaman yang besar di lautan dan merasakan bahawa segala sebab yang biasa mereka harapkan tidak lagi mampu menyelamatkan mereka, mereka kembali berdoa kepada Allah سبحانه وتعالى dengan penuh keikhlasan. Namun, apabila Allah menyelamatkan mereka dan menghilangkan bahaya tersebut, sebahagian mereka kembali kepada kesyirikan dan kelalaian. Ayat ini merupakan celaan terhadap manusia yang mengenal Allah ketika susah tetapi melupakan-Nya ketika senang.
20 Petunjuk
Petunjuk bahawa manusia akan kembali kepada Allah ketika ditimpa bahaya yang sangat berat. Ketika segala sebab duniawi kelihatan tidak mampu menyelamatkan, manusia akan kembali memohon pertolongan Allah.
Petunjuk bahawa doa merupakan ibadah yang ditujukan kepada Allah سبحانه وتعالى. Firman Allah: ﴿دَعَوُا اللَّهَ﴾ — “Mereka berdoa kepada Allah.”
Petunjuk bahawa manusia hendaklah mengikhlaskan agama hanya kepada Allah. Firman Allah: ﴿مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ﴾ — “Dengan mengikhlaskan agama hanya kepada-Nya.”
Petunjuk bahawa keikhlasan yang sebenar ialah memurnikan ibadah hanya untuk Allah سبحانه وتعالى. Doa, ibadah, pengharapan dan pergantungan hati hendaklah ditujukan kepada Allah.
Petunjuk bahawa keadaan terdesak boleh menyingkap fitrah manusia. Dalam keadaan genting, manusia sering kembali kepada pengakuan bahawa hanya Allah yang mampu menyelamatkannya.
Petunjuk bahawa kesusahan boleh menjadi sebab seseorang kembali kepada Allah. Musibah kadangkala menjadi peringatan yang menghidupkan hati yang lalai.
Petunjuk bahawa Allah سبحانه وتعالى berkuasa menyelamatkan manusia daripada bahaya. Firman-Nya: ﴿فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ﴾ — “Apabila Dia menyelamatkan mereka sampai ke darat.”
Petunjuk bahawa keselamatan merupakan nikmat daripada Allah. Manusia hendaklah menyandarkan nikmat keselamatan kepada Allah dan mensyukurinya.
Petunjuk bahawa manusia hendaklah terus ikhlas kepada Allah selepas memperoleh keselamatan. Janganlah seseorang kembali kepada kelalaian setelah Allah menghilangkan kesusahannya.
Petunjuk bahawa antara sifat buruk manusia ialah melupakan Allah selepas menerima nikmat. Ketika bahaya mereka mengikhlaskan doa, tetapi setelah selamat mereka kembali kepada kesyirikan.
Petunjuk bahawa kesyirikan merupakan perkara yang sangat tercela. Firman Allah: ﴿إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ﴾ — “Tiba-tiba mereka mempersekutukan-Nya.”
Petunjuk bahawa seseorang tidak boleh hanya mengingati Allah ketika ditimpa musibah. Seorang Mukmin hendaklah mengingati Allah ketika senang dan susah.
Petunjuk bahawa seseorang hendaklah bersyukur selepas Allah menyelamatkannya daripada kesusahan. Keselamatan sepatutnya menambahkan ketaatan, bukan menyebabkan seseorang kembali kepada maksiat.
Petunjuk bahawa manusia sangat lemah dan memerlukan pertolongan Allah. Dalam keadaan tertentu, manusia tidak mampu mengawal keselamatan dirinya sendiri.
Petunjuk bahawa sebab-sebab duniawi tidak mempunyai kuasa mutlak. Kapal hanya menjadi sebab keselamatan, sedangkan Allah yang menentukan sama ada seseorang selamat atau binasa.
Petunjuk bahawa pengalaman musibah sepatutnya menjadi pengajaran yang mengubah kehidupan manusia. Orang yang pernah diselamatkan daripada bahaya hendaklah menjadi lebih dekat kepada Allah.
Petunjuk bahawa manusia hendaklah sentiasa menjaga keikhlasan dalam ibadah. Keikhlasan bukan hanya diperlukan ketika menghadapi bahaya, bahkan dalam setiap keadaan.
Petunjuk bahawa keadaan susah dan senang merupakan ujian bagi manusia. Kesusahan menguji kesabaran dan pergantungan kepada Allah, manakala kesenangan menguji kesyukuran dan keistiqamahan.
Petunjuk bahawa ayat ini berkaitan dengan Surah al-Isrā’ ayat 67. Allah menyebut bahawa ketika manusia ditimpa bahaya di laut, mereka menyeru Allah sahaja, tetapi selepas diselamatkan mereka berpaling.
Petunjuk bahawa Surah al-‘Ankabūt ayat 65 merupakan peringatan keras agar manusia tidak menjadi orang yang hanya mengenali Allah ketika berada dalam kesusahan. Allah سبحانه وتعالى berfirman: ﴿فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ﴾ — “Maka apabila mereka menaiki kapal, mereka berdoa kepada Allah dengan mengikhlaskan agama hanya kepada-Nya.” Ayat ini menggambarkan keadaan manusia ketika berada dalam bahaya yang mengancam nyawa. Pada saat itu, segala pergantungan kepada makhluk menjadi lemah dan manusia kembali kepada Allah dengan penuh pengharapan. Mereka berdoa kepada Allah dan mengikhlaskan agama hanya kepada-Nya. Tetapi apabila Allah menyelamatkan mereka dan membawa mereka ke darat, mereka kembali kepada keadaan sebelumnya: ﴿إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ﴾ — “Tiba-tiba mereka mempersekutukan-Nya.” Inilah sifat yang sangat dicela: ikhlas ketika terdesak tetapi berpaling ketika selamat. Seorang Mukmin hendaklah mengambil pengajaran yang berbeza. Jika dia mengingati Allah ketika sakit, hendaklah dia mengingati Allah ketika sihat. Jika dia berdoa ketika menghadapi masalah, hendaklah dia terus berdoa selepas masalah itu diselesaikan. Jika dia memohon pertolongan Allah ketika berada dalam kesempitan, hendaklah dia bersyukur kepada Allah ketika memperoleh kelapangan. Nabi ﷺ bersabda: «تَعَرَّفْ إِلَى اللَّهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ» — “Kenalilah Allah pada waktu senang, nescaya Dia akan mengenalimu pada waktu susah.” Maka seorang Mukmin hendaklah membina hubungan yang kuat dengan Allah sebelum musibah datang. Jangan menunggu sakit untuk mula berdoa, jangan menunggu kehilangan untuk mula bersyukur dan jangan menunggu kematian menghampiri untuk mula bertaubat. Ayat ini juga mengajar bahawa nikmat keselamatan merupakan amanah. Apabila Allah menyelamatkan seseorang daripada bahaya, dia hendaklah menggunakan kehidupan yang baru diberikan itu untuk memperbaiki amal dan meningkatkan ketaatan. Keselamatan bukan peluang untuk kembali kepada maksiat, tetapi peluang untuk kembali kepada Allah dengan lebih kuat. Oleh itu, Surah al-‘Ankabūt ayat 65 mendidik manusia supaya ikhlas kepada Allah dalam setiap keadaan, bukan hanya ketika terdesak. Ketika susah, bersabar dan berdoa. Ketika senang, bersyukur dan taat. Ketika sakit, berharap kepada Allah. Ketika sihat, menggunakan kesihatan dalam kebaikan. Ketika ditimpa musibah, kembali kepada Allah. Ketika memperoleh nikmat, jangan melupakan Allah. Inilah sikap seorang hamba yang benar: dia tidak mengenali Allah hanya ketika berada di tengah lautan yang bergelora, tetapi dia terus mengenali, mengingati, mentaati dan mengikhlaskan ibadah kepada Allah walaupun telah kembali ke daratan dan menikmati kehidupan yang aman.
