Apakah Kalimah-Kalimah Yang Nabi Adam Terima Dari Allah
edit / Perkataan Kalimah / Makna Kalimah / Apakah Kalimah-Kalimah Yang Nabi Adam Terima Dari Allah
Apakah Kalimah-Kalimah yang Nabi Adam AS Terima daripada Allah?
Antara kisah yang paling menyentuh hati dalam al-Quran ialah kisah taubat Nabi Adam AS selepas baginda melakukan kesalahan dengan memakan buah daripada pohon yang telah dilarang oleh Allah SWT. Walaupun Nabi Adam AS merupakan manusia pertama dan nabi pertama, baginda tetap menunjukkan contoh yang paling agung tentang bagaimana seorang hamba kembali kepada Allah apabila melakukan kesilapan. Dalam kisah ini, Allah SWT menyebut bahawa Nabi Adam menerima beberapa kalimah daripada Allah, lalu baginda berdoa dengan kalimah-kalimah tersebut sehingga Allah menerima taubatnya. Persoalan yang sering timbul ialah, apakah sebenarnya kalimah-kalimah yang diterima oleh Nabi Adam AS itu? Adakah al-Quran menjelaskan lafaznya? Bagaimanakah para ulama mentafsirkannya? Dan apakah pengajaran besar yang boleh diambil daripada peristiwa ini? Jawapan kepada persoalan tersebut memerlukan penelitian terhadap al-Quran, sunnah dan penjelasan para mufassirin.
Asas kepada perbahasan ini ialah firman Allah SWT:
﴿فَتَلَقَّىٰٓ ءَادَمُ مِن رَّبِّهِۦ كَلِمَٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ﴾
"Kemudian Adam menerima beberapa kalimah daripada Tuhannya, lalu Allah menerima taubatnya. Sesungguhnya Dia Maha Penerima Taubat lagi Maha Penyayang." (Surah al-Baqarah: 37)
Ayat ini merupakan asas utama dalam memahami persoalan tersebut. Allah tidak terus menyebut apakah kalimah-kalimah itu dalam ayat ini. Sebaliknya, Allah hanya memberitahu bahawa Nabi Adam menerima كلمات daripada-Nya, kemudian baginda berdoa dengannya sehingga taubatnya diterima. Hal ini menunjukkan bahawa kalimah tersebut datang daripada Allah sendiri sebagai satu bentuk rahmat dan bimbingan kepada hamba-Nya yang ingin kembali kepada-Nya.
Perkataan تلقى dalam ayat ini membawa maksud menerima dengan penuh kesediaan, mengambil dengan penuh perhatian dan memperoleh sesuatu yang bernilai. Ia bukan sekadar mendengar atau mengetahui, tetapi menerima sesuatu yang menjadi panduan hidup. Ini menunjukkan bahawa kalimah-kalimah tersebut merupakan satu anugerah daripada Allah, bukan hasil ciptaan Nabi Adam AS sendiri. Bahkan Allah yang mengajarkan lafaz tersebut kepada baginda agar baginda mengetahui cara yang benar untuk memohon keampunan.
Perkataan كلمات pula ialah bentuk jamak kepada كلمة, iaitu kalimah atau perkataan. Dalam bahasa Arab, kalimah tidak semestinya bermaksud satu perkataan sahaja, tetapi boleh merujuk kepada satu ungkapan atau beberapa ayat yang lengkap. Oleh sebab itu, majoriti para mufassir memahami bahawa kalimah-kalimah tersebut ialah satu doa yang lengkap, bukan sekadar satu atau dua perkataan yang terpisah.
Persoalan yang penting ialah, apakah lafaz doa tersebut? Al-Quran sendiri menjelaskan perkara ini dalam surah yang lain. Allah SWT berfirman:
﴿قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ﴾
"Kedua-duanya berkata: 'Wahai Tuhan kami, kami telah menzalimi diri kami sendiri. Jika Engkau tidak mengampuni kami dan tidak merahmati kami, nescaya kami termasuk dalam kalangan orang-orang yang rugi.'" (Surah al-A'raf: 23)
Majoriti ahli tafsir daripada kalangan ulama tafsir menjelaskan bahawa doa inilah yang dimaksudkan sebagai kalimah-kalimah yang diterima oleh Nabi Adam AS daripada Allah. Walaupun Surah al-Baqarah tidak menyebut lafaznya secara langsung, Surah al-A'raf menjelaskan doa yang diucapkan oleh Nabi Adam AS dan isterinya, Hawa. Oleh itu, para ulama menggabungkan kedua-dua ayat tersebut dan memahami bahawa Allah mengajarkan doa ini kepada Nabi Adam AS sebagai jalan untuk memohon keampunan.
Apabila diperhatikan dengan teliti, doa ini mempunyai susunan yang sangat indah dan penuh dengan adab terhadap Allah. Kalimah pertama ialah:
رَبَّنَا
"Wahai Tuhan kami."
Doa dimulakan dengan pengakuan terhadap rububiyyah Allah. Nabi Adam AS tidak memulakan doanya dengan menyebut kesalahannya terlebih dahulu, tetapi baginda memulakan dengan menyeru Allah sebagai Tuhan yang mencipta, memelihara dan mentadbir seluruh makhluk. Ini mengajar bahawa setiap doa sepatutnya bermula dengan pengagungan kepada Allah sebelum seseorang menyebut keperluannya.
Kemudian baginda berkata:
ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا
"Kami telah menzalimi diri kami sendiri."
Perhatikan bahawa Nabi Adam AS tidak menyalahkan syaitan semata-mata walaupun syaitanlah yang menggoda baginda. Baginda juga tidak menyalahkan takdir atau keadaan. Sebaliknya, baginda mengakui kesalahannya dengan penuh kejujuran. Inilah adab taubat yang paling utama, iaitu mengakui dosa tanpa mencari alasan untuk mempertahankan diri.
Ungkapan ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا juga menunjukkan bahawa setiap maksiat pada hakikatnya ialah kezaliman terhadap diri sendiri. Allah tidak mendapat sebarang mudarat apabila manusia melakukan dosa. Sebaliknya manusialah yang merugikan dirinya sendiri dengan menjauhkan diri daripada rahmat Allah. Oleh sebab itu, Nabi Adam AS menyedari bahawa kesalahan tersebut merupakan kezaliman terhadap dirinya sendiri.
Kemudian baginda berkata:
وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا
"Jika Engkau tidak mengampuni kami."
Dalam ungkapan ini terdapat pengakuan bahawa hanya Allah yang mampu mengampunkan dosa. Nabi Adam AS tidak mencari jalan lain selain kembali kepada Allah. Baginda tidak bergantung kepada amalan dirinya, kedudukannya sebagai nabi atau kemuliaannya sebagai manusia pertama. Sebaliknya baginda bergantung sepenuhnya kepada keampunan Allah.
Seterusnya baginda berkata:
وَتَرْحَمْنَا
"Dan merahmati kami."
Ini menunjukkan bahawa manusia bukan sahaja memerlukan keampunan, bahkan memerlukan rahmat Allah. Keampunan menghapuskan dosa, manakala rahmat Allah memberikan kebaikan yang lebih luas, termasuk petunjuk, ketenangan dan kemuliaan di dunia serta akhirat. Nabi Adam AS memahami bahawa seorang hamba tidak akan berjaya hanya dengan penghapusan dosa, tetapi juga memerlukan limpahan rahmat daripada Allah.
Akhir sekali baginda mengakui:
لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ
"Nescaya kami termasuk dalam kalangan orang-orang yang rugi."
Ungkapan ini menunjukkan bahawa tanpa keampunan dan rahmat Allah, manusia pasti mengalami kerugian yang sebenar. Kerugian yang dimaksudkan bukan sekadar kehilangan nikmat dunia, tetapi kehilangan keredaan Allah dan kebahagiaan akhirat. Nabi Adam AS mengakui bahawa dirinya tidak mempunyai jalan keselamatan melainkan dengan rahmat Allah.
Perlu diperhatikan bahawa doa Nabi Adam AS sangat berbeza dengan sikap Iblis. Apabila Iblis diperintahkan sujud kepada Adam lalu enggan, dia tidak mengakui kesalahannya. Sebaliknya dia menyalahkan Allah dengan berkata bahawa Allah telah menyesatkannya. Adapun Nabi Adam AS mengakui dosanya, merendahkan dirinya dan memohon keampunan. Perbezaan inilah yang membezakan jalan orang-orang yang mendapat rahmat dengan jalan orang-orang yang binasa.
Para ulama tafsir juga menjelaskan bahawa ayat فَتَابَ عَلَيْهِ menunjukkan bahawa Allah menerima taubat Nabi Adam AS dengan segera setelah baginda memenuhi syarat-syarat taubat yang sebenar. Allah tidak menangguhkan keampunan-Nya apabila seorang hamba kembali kepada-Nya dengan penuh keikhlasan. Hal ini menjadi berita gembira kepada seluruh umat manusia bahawa pintu taubat sentiasa terbuka selagi nyawa belum sampai ke kerongkong dan matahari belum terbit dari barat.
Sebahagian riwayat menyebut doa-doa lain yang dikaitkan dengan Nabi Adam AS. Namun kebanyakan riwayat tersebut tidak mencapai darjat sahih sebagai hujah yang pasti. Oleh itu, majoriti ahli tafsir lebih mengutamakan doa yang disebut secara jelas dalam Surah al-A'raf kerana ia datang daripada nas al-Quran sendiri dan tidak memerlukan sandaran kepada riwayat-riwayat yang lemah.
Daripada sudut pendidikan akidah, kisah ini mengajar bahawa taubat ialah anugerah daripada Allah. Allah bukan sahaja menerima taubat, bahkan Allah mengajar manusia bagaimana hendak bertaubat. Sekiranya Allah tidak mengajarkan kalimah-kalimah tersebut kepada Nabi Adam AS, baginda tidak akan mengetahui lafaz yang paling sempurna untuk memohon keampunan. Ini menunjukkan bahawa hidayah untuk bertaubat juga merupakan nikmat daripada Allah.
Selain itu, kisah ini membuktikan bahawa setiap manusia berpotensi melakukan kesilapan. Nabi Adam AS sendiri melakukan kesalahan, namun baginda segera kembali kepada Allah. Oleh sebab itu, ukuran kemuliaan seseorang bukanlah kerana dia tidak pernah melakukan kesalahan, tetapi kerana dia segera bertaubat apabila melakukan kesalahan. Rasulullah SAW juga mengajarkan bahawa setiap anak Adam melakukan kesalahan, dan sebaik-baik orang yang melakukan kesalahan ialah mereka yang banyak bertaubat.
Kalimah-kalimah yang diterima oleh Nabi Adam AS juga mengajar bahawa taubat hendaklah disertai dengan kerendahan hati. Dalam doa tersebut tidak terdapat sedikit pun unsur membanggakan diri atau menyebut jasa-jasa yang pernah dilakukan. Baginda hanya mengakui kelemahan dirinya dan memohon belas kasihan Allah. Sikap inilah yang menjadi sebab diterimanya taubat.
Doa Nabi Adam AS juga menjadi contoh bahawa seorang mukmin hendaklah menggabungkan rasa takut dan harapan. Baginda takut akan kerugian jika Allah tidak mengampunkan dosanya, tetapi pada masa yang sama baginda berharap kepada keampunan dan rahmat Allah. Keseimbangan antara takut dan harap merupakan asas yang penting dalam ibadah kepada Allah.
Kisah ini juga menunjukkan bahawa Allah Maha Pengasih kepada hamba-hamba-Nya. Walaupun Nabi Adam AS melakukan kesalahan yang menyebabkan baginda keluar dari syurga, Allah tetap mengajarnya jalan untuk kembali kepada-Nya. Hal ini membuktikan bahawa tujuan syariat bukan untuk menutup pintu harapan, tetapi membuka jalan taubat kepada setiap hamba yang benar-benar ikhlas.
Dari sudut pendidikan umat, doa Nabi Adam AS sangat sesuai diamalkan dalam kehidupan seharian. Setiap manusia melakukan kesalahan sama ada disedari atau tidak. Oleh itu, doa ini mengingatkan bahawa jalan terbaik ialah segera mengakui kesalahan, memohon keampunan dan berharap kepada rahmat Allah tanpa berputus asa.
Kesimpulannya, kalimah-kalimah yang diterima oleh Nabi Adam AS daripada Allah sebagaimana yang disebut dalam Surah al-Baqarah dijelaskan oleh majoriti para mufassir sebagai doa yang dinyatakan dalam Surah al-A'raf ayat 23:
﴿رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ﴾
Doa ini mengandungi adab yang paling sempurna dalam bertaubat, iaitu mengakui rububiyyah Allah, mengakui kesalahan diri sendiri, memohon keampunan, mengharapkan rahmat Allah dan menginsafi bahawa tanpa keampunan serta rahmat-Nya manusia pasti menjadi orang yang rugi. Kisah ini menjadi pelajaran yang kekal sepanjang zaman bahawa pintu taubat sentiasa terbuka bagi sesiapa yang kembali kepada Allah dengan penuh keikhlasan, kerendahan hati dan pengharapan kepada rahmat-Nya. Dengan demikian, kalimah-kalimah yang diajarkan kepada Nabi Adam AS bukan sekadar lafaz doa, bahkan menjadi manhaj taubat yang paling sempurna untuk seluruh keturunan baginda sehingga Hari Kiamat.
asa
Comments
Post a Comment