Bagaimanakah Kita Mengetahui Sifat Allah Dengan Berfikir Tentang MakhlukNya
edit / Perkataan Sifat / Bagaimanakah Kita Mengetahui Sifat Allah Dengan Berfikir Tentang MakhlukNya
Bagaimanakah Kita Mengetahui Sifat-Sifat Allah Dengan Berfikir Tentang Makhluk-Nya
Islam mengajar bahawa jalan yang paling utama untuk mengenal Allah SWT ialah melalui wahyu, iaitu al-Quran dan al-Sunnah. Kedua-dua sumber ini memperkenalkan nama-nama Allah yang Maha Indah serta sifat-sifat-Nya yang Maha Sempurna. Namun, di samping wahyu, Allah SWT juga memerintahkan manusia supaya memerhatikan dan berfikir tentang makhluk-makhluk ciptaan-Nya. Alam semesta bukan sekadar tempat manusia hidup, bahkan merupakan kitab terbuka yang dipenuhi dengan tanda-tanda kekuasaan Allah. Setiap langit yang terbentang, setiap gunung yang teguh, setiap titisan hujan, setiap tumbuhan yang tumbuh, setiap haiwan yang bergerak dan setiap sel dalam tubuh manusia menjadi bukti bahawa di sebalik semua ciptaan ini terdapat Tuhan Yang Maha Agung. Berfikir tentang makhluk bukan bermaksud menyelidiki hakikat zat Allah atau membayangkan bagaimana sifat-Nya, kerana perkara tersebut berada di luar kemampuan manusia. Sebaliknya, manusia diperintahkan supaya memerhatikan kesan-kesan ciptaan Allah sehingga mengenali kebesaran, ilmu, hikmah, rahmat, kekuasaan dan kesempurnaan sifat-sifat-Nya sebagaimana yang telah dijelaskan oleh wahyu.
Al-Quran berulang kali mengajak manusia supaya menggunakan akal untuk memerhatikan alam. Allah SWT berfirman:
﴿إِنَّ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ لَءَايَٰتٍ لِّأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ﴾
Maksudnya: "Sesungguhnya pada penciptaan langit dan bumi serta pertukaran malam dan siang terdapat tanda-tanda bagi orang-orang yang berakal." (Surah Ali 'Imran: 190)
Ayat ini menunjukkan bahawa alam semesta dipenuhi dengan ayat-ayat kauniyyah, iaitu tanda-tanda yang membawa manusia mengenali kebesaran Allah. Orang yang berfikir tidak akan berhenti sekadar mengagumi keindahan alam, bahkan akan sampai kepada pengakuan bahawa semua itu mempunyai Pencipta Yang Maha Bijaksana.
Apabila seseorang memandang ke langit pada waktu malam, dia melihat jutaan bintang yang bertaburan. Ahli astronomi mendapati bahawa alam semesta mengandungi ratusan bilion galaksi, dan setiap galaksi pula mengandungi ratusan bilion bintang. Kesemua jasad langit ini bergerak mengikut orbit yang sangat teratur tanpa berlaku perlanggaran yang merosakkan keseluruhan sistem alam. Daripada pemerhatian ini, manusia memahami bahawa Allah memiliki sifat Maha Berkuasa (Al-Qadir) dan Maha Bijaksana (Al-Hakim). Tiada kuasa selain Allah yang mampu mengatur sistem sebesar ini dengan begitu sempurna.
Allah SWT berfirman:
﴿ٱللَّهُ ٱلَّذِى رَفَعَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا﴾
Maksudnya: "Allah yang meninggikan langit tanpa tiang yang kamu melihatnya." (Surah ar-Ra'd: 2)
Ayat ini mengajak manusia memikirkan keagungan langit sehingga mengenali kebesaran Penciptanya.
Apabila manusia memerhatikan perjalanan matahari, bulan dan bumi, dia mendapati semuanya bergerak dengan ketepatan yang luar biasa. Bumi berputar pada paksinya sehingga menghasilkan siang dan malam. Dalam masa yang sama, bumi mengelilingi matahari pada orbit yang tetap sehingga menghasilkan perubahan musim di pelbagai tempat di dunia. Matahari pula terus membekalkan tenaga yang menjadi sumber kehidupan di bumi.
Allah SWT berfirman:
﴿وَكُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ﴾
Maksudnya: "Dan masing-masing beredar pada garis edarnya." (Surah Yasin: 40)
Daripada susunan yang begitu teliti ini, manusia memahami bahawa Allah mempunyai sifat Maha Mengetahui (Al-'Alim). Ketepatan yang luar biasa tidak mungkin lahir tanpa ilmu yang sempurna.
Apabila seseorang memerhatikan gunung-ganang, dia melihat struktur yang sangat kukuh. Al-Quran menggambarkan gunung sebagai pasak bumi yang membantu kestabilan kerak bumi.
Allah SWT berfirman:
﴿وَٱلْجِبَالَ أَوْتَادًا﴾
Maksudnya: "Dan gunung-ganang sebagai pasak." (Surah an-Naba': 7)
Daripada penciptaan gunung, manusia memahami bahawa Allah mempunyai sifat Maha Bijaksana kerana setiap ciptaan mempunyai fungsi tertentu dan bukan dicipta secara sia-sia.
Begitu juga apabila manusia memerhatikan lautan. Lautan mengandungi berjuta-juta spesies hidupan yang hidup dalam ekosistem yang sangat kompleks. Air laut menjadi sebahagian daripada kitaran air yang membentuk awan, hujan, sungai dan kehidupan di daratan. Semua proses ini berlaku secara berterusan sejak ribuan tahun.
Allah SWT berfirman:
﴿وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍ﴾
Maksudnya: "Dan Kami turunkan air dari langit menurut kadar yang tertentu." (Surah al-Mu'minun: 18)
Ayat ini menunjukkan bahawa setiap perkara berlaku dengan ukuran yang sangat tepat. Daripadanya manusia mengenali sifat Allah sebagai Maha Mengatur (Al-Mudabbir) dan Maha Bijaksana.
Salah satu makhluk yang paling dekat dengan manusia ialah tubuh manusia sendiri. Al-Quran mengajak manusia supaya melihat dirinya sendiri.
Allah SWT berfirman:
﴿وَفِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾
Maksudnya: "Dan pada diri kamu sendiri, maka apakah kamu tidak memperhatikan?" (Surah az-Zariyat: 21)
Tubuh manusia mengandungi trilion sel yang bekerja secara serentak. Jantung berdegup tanpa henti sepanjang hayat. Paru-paru mengambil oksigen dan mengeluarkan karbon dioksida. Otak mengawal seluruh sistem saraf. Mata mampu membezakan berjuta-juta warna. Telinga mengenal pelbagai frekuensi bunyi. Hati menjalankan ratusan fungsi metabolisme. Buah pinggang menapis darah setiap hari.
Apabila manusia merenung semua sistem ini, dia memahami bahawa Allah mempunyai sifat Maha Mencipta (Al-Khaliq), Maha Membentuk (Al-Bari') dan Maha Menyusun (Al-Musawwir).
Allah SWT berfirman:
﴿فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحْسَنُ ٱلْخَٰلِقِينَ﴾
Maksudnya: "Maka Maha Suci Allah, sebaik-baik Pencipta." (Surah al-Mu'minun: 14)
Begitu juga apabila manusia memerhatikan penciptaan janin di dalam rahim. Daripada setitis air mani, Allah membentuk tulang, daging, saraf, kulit dan seluruh anggota badan dengan susunan yang sangat sempurna.
Firman Allah SWT:
﴿ثُمَّ أَنشَأْنَٰهُ خَلْقًا ءَاخَرَ﴾
Maksudnya: "Kemudian Kami menjadikannya sebagai makhluk yang lain." (Surah al-Mu'minun: 14)
Daripada proses ini manusia mengenali bahawa Allah mempunyai ilmu yang meliputi setiap peringkat penciptaan.
Apabila manusia melihat kepelbagaian tumbuh-tumbuhan, dia mendapati bahawa daripada tanah yang sama dan air yang sama, lahir pelbagai jenis pokok, bunga, buah dan sayuran dengan rasa, warna, bau dan bentuk yang berbeza-beza.
Allah SWT berfirman:
﴿يُسْقَىٰ بِمَآءٍ وَٰحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَىٰ بَعْضٍ فِى ٱلْأُكُلِ﴾
Maksudnya: "Disiram dengan air yang sama, tetapi Kami lebihkan sebahagiannya atas sebahagian yang lain pada rasanya." (Surah ar-Ra'd: 4)
Daripada fenomena ini manusia mengenali bahawa Allah mempunyai sifat Maha Kreatif, Maha Bijaksana dan Maha Berkehendak, kerana Dia mencipta kepelbagaian yang tidak terbatas daripada sumber yang sama.
Apabila manusia memerhatikan haiwan, dia melihat setiap spesies mempunyai keistimewaan yang tersendiri. Burung mampu terbang, ikan hidup di dalam air, lebah menghasilkan madu, semut membina koloni yang teratur dan unta mampu hidup di padang pasir yang panas.
Allah SWT berfirman:
﴿إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾
Maksudnya: "Sesungguhnya pada yang demikian itu benar-benar terdapat tanda-tanda bagi kaum yang berfikir."
Semua makhluk ini menunjukkan keluasan ilmu dan hikmah Allah dalam mencipta makhluk yang sesuai dengan habitat masing-masing.
Peredaran masa juga mengajar manusia tentang sifat Allah. Setiap hari manusia melihat matahari terbit dan terbenam tanpa gagal. Setiap tahun musim datang dan pergi mengikut ketentuan yang tetap. Semua ini menunjukkan bahawa Allah bersifat Maha Mengatur dan Maha Memelihara seluruh alam.
Allah SWT berfirman:
﴿كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِى شَأْنٍ﴾
Maksudnya: "Setiap hari Dia berada dalam urusan." (Surah ar-Rahman: 29)
Ayat ini menunjukkan bahawa Allah sentiasa mentadbir seluruh makhluk-Nya.
Manusia juga mengenali sifat rahmat Allah melalui nikmat yang tidak terhitung. Udara yang boleh dihirup secara percuma, air yang diminum, makanan yang tumbuh dari bumi, cahaya matahari, hujan yang menyuburkan tanaman dan pelbagai nikmat lain menunjukkan bahawa Allah bersifat Maha Pemurah (Al-Karim) dan Maha Penyayang (Ar-Rahman, Ar-Rahim).
Allah SWT berfirman:
﴿وَإِن تَعُدُّوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحْصُوهَا﴾
Maksudnya: "Dan jika kamu menghitung nikmat Allah, nescaya kamu tidak akan mampu menghitungnya." (Surah an-Nahl: 18)
Daripada limpahan nikmat ini, manusia mengenali keluasan rahmat Allah.
Namun demikian, Islam juga menetapkan satu kaedah yang sangat penting. Berfikir tentang makhluk bertujuan mengenali kesan-kesan sifat Allah, bukan membayangkan hakikat zat Allah atau bagaimana sifat-sifat-Nya. Allah tidak menyerupai makhluk-Nya dalam apa jua keadaan.
Allah SWT berfirman:
﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِۦ شَىْءٌ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ﴾
Maksudnya: "Tiada sesuatu pun yang menyerupai-Nya, dan Dia Maha Mendengar lagi Maha Melihat." (Surah asy-Syura: 11)
Oleh itu, apabila manusia melihat kebesaran alam, dia tidak mengetahui hakikat zat Allah, tetapi mengetahui bahawa Allah benar-benar Maha Besar. Apabila melihat ketelitian ciptaan, dia mengetahui bahawa Allah Maha Mengetahui. Apabila melihat keluasan rezeki, dia mengetahui bahawa Allah Maha Pemurah. Semua pengenalan ini berpandukan apa yang telah ditetapkan oleh wahyu.
Para ulama menjelaskan bahawa alam semesta ialah ayat-ayat kauniyyah, manakala al-Quran ialah ayat-ayat syar'iyyah. Kedua-duanya tidak bercanggah, bahkan saling melengkapi. Al-Quran memberitahu apakah sifat-sifat Allah, manakala alam semesta memperlihatkan bukti dan kesan sifat-sifat tersebut. Oleh sebab itu, semakin seseorang mentadabbur al-Quran dan semakin dia memerhatikan ciptaan Allah, semakin kukuh keimanannya kepada Allah.
Kesimpulannya, kita mengetahui sifat-sifat Allah dengan berfikir tentang makhluk-Nya bukan kerana makhluk menjadi sumber penetapan sifat Allah, tetapi kerana makhluk memperlihatkan kesan-kesan kebesaran, kekuasaan, ilmu, hikmah, rahmat dan kesempurnaan Allah yang telah diterangkan dalam al-Quran dan al-Sunnah. Langit yang luas menunjukkan keagungan-Nya, matahari dan bulan menunjukkan kebijaksanaan pentadbiran-Nya, gunung-ganang menunjukkan kekuatan ciptaan-Nya, lautan menunjukkan keluasan rahmat-Nya, tubuh manusia menunjukkan ketelitian ilmu-Nya, tumbuh-tumbuhan menunjukkan hikmah-Nya dan seluruh alam menunjukkan bahawa Allah ialah Tuhan Yang Maha Mencipta, Maha Mengetahui, Maha Berkuasa, Maha Bijaksana, Maha Mendengar, Maha Melihat dan Maha Mengatur segala sesuatu. Dengan merenungi makhluk sambil berpandukan wahyu, seseorang akan semakin mengenali Allah, bertambah keimanannya, semakin mengagungkan-Nya, lebih mencintai-Nya serta lebih bersungguh-sungguh mengabdikan dirinya kepada Allah SWT sehingga akhir hayat.
asa
