Dalil Rukuklah Bersama Orang Yang Rukuk
edit / Perkataan Rukuk / Dalil Rukuklah Bersama Orang Yang Rukuk
Dalil “Rukuklah Bersama Orang yang Rukuk”: Perintah Allah Menunaikan Solat Secara Berjemaah dan Bersama Golongan yang Taat
Firman Allah سبحانه وتعالى dalam Surah al-Baqarah ayat 43 merupakan antara dalil yang paling penting berkaitan kewajipan mendirikan solat serta galakan yang sangat kuat terhadap solat berjemaah:
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
Maksudnya:
Ayat ini mengandungi tiga perintah yang sangat besar dalam Islam, iaitu mendirikan solat, menunaikan zakat dan rukuk bersama orang yang rukuk. Ketiga-tiga perintah ini disebut secara berturut-turut bagi menunjukkan bahawa ibadah kepada Allah bukan sekadar hubungan individu dengan Tuhan, bahkan turut membentuk kehidupan bermasyarakat. Solat menghubungkan manusia dengan Allah, zakat membersihkan harta dan membantu masyarakat, manakala rukuk bersama orang yang rukuk menggambarkan kesatuan umat Islam dalam beribadah kepada Allah.
Perkataan وَارْكَعُوا ialah kata perintah (فعل أمر). Dalam kaedah usul fiqh, asal sesuatu perintah daripada Allah menunjukkan kewajipan selagi tidak terdapat dalil lain yang memalingkannya kepada hukum sunat atau harus. Oleh itu, ayat ini menunjukkan bahawa rukuk bersama orang yang rukuk bukanlah suatu perkara yang dipandang ringan, bahkan mempunyai tuntutan syarak yang sangat besar.
Perkataan الرَّاكِعِينَ bermaksud orang-orang yang rukuk. Allah tidak sekadar berfirman, "rukuklah", tetapi Allah menambah lafaz مَعَ الرَّاكِعِينَ iaitu "bersama orang-orang yang rukuk." Penambahan perkataan مَعَ membawa makna kebersamaan, penyertaan dan kebersatuan. Dari sudut bahasa Arab, ia memberi gambaran bahawa ibadah solat tidak hanya dilakukan secara bersendirian, tetapi seseorang Muslim digalakkan menyertai jemaah kaum Muslimin dalam menunaikan solat.
Para ulama tafsir menjelaskan bahawa ayat ini ditujukan kepada Bani Israil, namun hukumnya juga menjadi pengajaran kepada seluruh umat Islam kerana al-Quran diturunkan sebagai petunjuk sepanjang zaman. Allah memerintahkan mereka supaya meninggalkan sifat menyendiri dan menyertai orang-orang yang beriman dalam melaksanakan ibadah. Ini menunjukkan bahawa agama Islam sangat menitikberatkan penyatuan hati melalui ibadah yang dilakukan secara bersama.
Perintah "dirikanlah solat" mendahului perintah "rukuklah bersama orang yang rukuk". Ini menunjukkan bahawa asasnya ialah mendirikan solat dengan sempurna. Selepas itu Allah menyebut rukuk bersama orang lain. Susunan ini mengajar bahawa seseorang bukan sahaja dituntut menunaikan solat dengan betul dari sudut rukun dan syaratnya, bahkan digalakkan melaksanakannya bersama masyarakat Islam. Solat berjemaah menjadi lambang kesatuan akidah, kesatuan kiblat dan kesatuan tujuan hidup.
Sebahagian ulama menggunakan ayat ini sebagai antara dalil yang menunjukkan kelebihan dan kepentingan solat berjemaah. Walaupun terdapat perbincangan fiqh mengenai hukum solat berjemaah sama ada fardu ain, fardu kifayah atau sunat muakkadah dalam keadaan tertentu, semua ulama sepakat bahawa solat berjemaah mempunyai kedudukan yang sangat tinggi dalam Islam. Ayat ini menjadi salah satu sandaran bahawa syariat menghendaki umat Islam berhimpun untuk mendirikan solat.
Perkataan رُكُوع dipilih dalam ayat ini walaupun rukuk hanyalah satu daripada rukun solat. Mengapa Allah tidak menyebut "solatlah bersama orang yang solat"? Para mufassir menjelaskan bahawa menyebut satu bahagian daripada sesuatu ibadah boleh mewakili keseluruhan ibadah tersebut. Ini merupakan salah satu gaya bahasa al-Quran yang sangat indah. Apabila Allah menyebut rukuk, maka yang dimaksudkan ialah keseluruhan solat kerana rukuk tidak mungkin dilakukan secara syarie tanpa keseluruhan solat.
Selain itu, rukuk merupakan lambang kerendahan diri seorang hamba di hadapan Allah. Ketika rukuk, seseorang menundukkan belakangnya sebagai tanda penghormatan kepada Tuhan Yang Maha Agung. Oleh sebab itu, Allah memilih perkataan rukuk bagi menggambarkan sifat kehambaan yang sebenar. Orang yang benar-benar beriman ialah orang yang sanggup merendahkan dirinya di hadapan Allah bersama-sama orang mukmin yang lain.
Ayat ini juga menunjukkan bahawa Islam menolak sifat individualistik dalam ibadah. Walaupun seseorang boleh menunaikan solat secara bersendirian dalam keadaan tertentu, syariat tetap menggalakkan kebersamaan. Solat berjemaah melahirkan hubungan yang erat antara ahli masyarakat. Orang kaya berdiri di sebelah orang miskin, pemimpin berdiri di sebelah rakyat, orang berilmu berdiri bersama orang awam, semuanya menghadap kiblat yang sama dan menyembah Tuhan yang satu.
Daripada sudut pendidikan rohani, perintah rukuk bersama orang yang rukuk mengajar manusia supaya tidak berasa lebih mulia daripada orang lain. Seorang Muslim tidak boleh merasakan dirinya cukup baik sehingga tidak memerlukan masyarakat Islam. Sebaliknya, dia diperintahkan menyertai orang yang taat kepada Allah. Ini mendidik hati supaya sentiasa hidup dalam suasana persaudaraan dan saling menguatkan dalam ibadah.
Rasulullah ﷺ memberikan penekanan yang sangat besar terhadap solat berjemaah. Baginda bersabda:
صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاةِ الْفَذِّ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً
Maksudnya:
Hadis ini menunjukkan bahawa walaupun seseorang yang solat bersendirian memperoleh pahala jika solatnya sah, Allah memberikan ganjaran yang jauh lebih besar kepada mereka yang menunaikan solat secara berjemaah. Perbezaan dua puluh tujuh darjat ini menunjukkan betapa besarnya kedudukan ibadah secara bersama dalam Islam.
Dalam hadis yang lain, Rasulullah ﷺ pernah menyatakan hasrat Baginda untuk membakar rumah orang yang sengaja meninggalkan solat berjemaah tanpa keuzuran yang dibenarkan. Walaupun hukuman tersebut tidak dilaksanakan, hadis ini menunjukkan betapa beratnya kedudukan solat berjemaah dalam syariat.
Ayat وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ juga mengandungi pengajaran bahawa seorang Muslim hendaklah memilih lingkungan yang baik. Allah tidak menyuruh seseorang rukuk bersama golongan yang lalai atau derhaka, tetapi bersama orang yang rukuk, iaitu orang yang taat kepada Allah. Ini menunjukkan bahawa pergaulan mempunyai pengaruh yang besar terhadap keimanan seseorang. Seseorang yang sentiasa berada dalam kalangan orang soleh lebih mudah istiqamah dalam ibadah berbanding orang yang hidup dalam persekitaran yang melalaikan.
Dalam kehidupan bermasyarakat, solat berjemaah mempunyai hikmah yang sangat besar. Masjid menjadi tempat pertemuan umat Islam setiap hari. Di situlah mereka saling mengenali, bertanya khabar, membantu mereka yang memerlukan dan mengeratkan persaudaraan. Jika seseorang tidak hadir beberapa hari, masyarakat akan bertanya tentang keadaannya. Dengan demikian, masjid bukan hanya tempat ibadah, tetapi juga pusat pembinaan masyarakat Islam.
Solat berjemaah juga mendidik disiplin. Apabila imam bertakbir, semua makmum bertakbir. Apabila imam rukuk, semua rukuk. Apabila imam bangun, semua bangun. Tiada siapa mendahului imam dan tiada siapa sengaja ketinggalan tanpa sebab. Latihan ini mendidik umat Islam supaya menghormati kepimpinan yang sah, mematuhi peraturan dan mengutamakan kesatuan.
Di samping itu, rukuk bersama orang yang rukuk mengajar persamaan taraf dalam Islam. Ketika berada dalam saf, tiada tempat istimewa kerana kekayaan, keturunan atau pangkat. Semua berdiri sama rata di hadapan Allah. Kemuliaan seseorang bukan terletak pada kedudukannya di dunia, tetapi pada ketakwaannya kepada Allah. Inilah pendidikan yang sentiasa diulang lima kali sehari melalui solat berjemaah.
Ayat ini juga memberi isyarat bahawa ibadah tidak boleh dipisahkan daripada masyarakat. Islam bukan agama yang mengajar seseorang mengasingkan diri daripada manusia. Seorang Muslim yang baik ialah orang yang hidup bersama masyarakat, membantu mereka, menasihati mereka dan beribadah bersama mereka. Solat berjemaah menjadi lambang bahawa umat Islam merupakan satu umat yang bersatu.
Selain itu, perintah ini mengajar umat Islam supaya tidak merasa malu untuk menzahirkan syiar agama. Solat berjemaah di masjid merupakan syiar Islam yang paling jelas. Apabila azan berkumandang dan umat Islam berjalan menuju masjid, syiar Islam menjadi hidup. Kehadiran orang ramai ke masjid menunjukkan bahawa agama masih hidup dalam hati masyarakat.
Ayat ini juga memberi peringatan kepada mereka yang sengaja meninggalkan jemaah tanpa alasan syarie. Walaupun seseorang mungkin mendakwa dia boleh beribadah sendiri di rumah, syariat mengajar bahawa terdapat nilai yang tidak dapat diperoleh apabila seseorang menjauhkan diri daripada jemaah kaum Muslimin. Nilai persaudaraan, kesatuan dan syiar Islam hanya dapat dirasai apabila umat Islam berhimpun bersama.
Daripada sudut tafsir rohani, sebahagian ulama menjelaskan bahawa perkataan مَعَ الرَّاكِعِينَ juga mengandungi isyarat supaya seseorang sentiasa bersama golongan yang taat kepada Allah dalam seluruh urusan kehidupan. Sebagaimana dia diperintahkan rukuk bersama mereka, dia juga hendaklah bersama mereka dalam menuntut ilmu, melakukan kebajikan, menegakkan amar makruf dan nahi mungkar serta mempertahankan agama Allah.
Ayat ini turut mengajar bahawa ibadah yang dilakukan secara berjemaah membantu memelihara istiqamah. Seseorang yang bersendirian mungkin mudah malas atau lalai, tetapi apabila dia berada dalam jemaah, dia akan terdorong untuk terus beribadah. Oleh sebab itu, syariat sangat menggalakkan umat Islam hidup dalam suasana yang saling mengingatkan kepada Allah.
Kesimpulannya, firman Allah:
وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
"Dan rukuklah bersama orang-orang yang rukuk."
merupakan dalil yang sangat agung tentang kepentingan solat berjemaah, kesatuan umat Islam dan kebersamaan dalam melaksanakan ketaatan kepada Allah. Ayat ini mengajar bahawa seorang Muslim bukan sahaja diperintahkan mendirikan solat dengan sempurna, tetapi juga diperintahkan menyertai orang-orang yang taat dalam melaksanakan ibadah tersebut.
Melalui ayat ini, Islam membina masyarakat yang bersatu hati, saling mengenali, saling membantu dan bersama-sama tunduk kepada Allah سبحانه وتعالى. Solat berjemaah bukan sekadar himpunan fizikal, tetapi lambang perpaduan akidah, kesatuan matlamat dan kekuatan umat. Oleh itu, setiap Muslim hendaklah memelihara solat berjemaah mengikut kemampuan dan keadaannya, menghidupkan masjid serta menjadikan dirinya sebahagian daripada golongan yang sentiasa "rukuk bersama orang-orang yang rukuk," kerana di situlah terletaknya keberkatan, kekuatan dan rahmat Allah kepada umat Islam.
asa
Comments
Post a Comment