Petunjuk Dari Surah An-Nahl Ayat 103
edit / Petunjuk Dari Surah An-Nahl Ayat 103 / as
Petunjuk Daripada Surah An-Nahl Ayat 103
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
“Dan sesungguhnya Kami mengetahui bahawa mereka berkata: ‘Sesungguhnya dia diajar oleh seorang manusia.’ Sedangkan bahasa orang yang mereka tuduhkan bahawa dia mengajarkan (al-Quran) kepadanya adalah bahasa asing, sedangkan al-Quran ini adalah dalam bahasa Arab yang jelas.”
Surah An-Nahl: 103
Ayat ini merupakan sambungan yang sangat kuat kepada ayat sebelumnya. Dalam Surah An-Nahl ayat 102, Allah سبحانه وتعالى menjelaskan bahawa Ruhul Qudus, iaitu Jibril عليه السلام, telah menurunkan al-Quran daripada Tuhan Rasulullah ﷺ dengan membawa kebenaran, untuk meneguhkan orang-orang beriman, menjadi petunjuk dan berita gembira. Kemudian dalam ayat 103, Allah membongkar tuduhan orang-orang musyrik yang mendakwa bahawa Rasulullah ﷺ mempelajari al-Quran daripada seorang manusia. Allah mengetahui tuduhan tersebut dan menjawabnya dengan hujah yang jelas: orang yang mereka tuduhkan sebagai guru Rasulullah ﷺ menggunakan bahasa asing, sedangkan al-Quran diturunkan dalam bahasa Arab yang sangat jelas. Maka tuduhan itu tidak mempunyai asas yang kukuh. Ayat ini juga mengajar bahawa kebenaran perlu dipertahankan dengan hujah, bukan sekadar dengan emosi. Ia menunjukkan bahawa musuh-musuh kebenaran kadangkala akan mencari pelbagai alasan untuk menolak wahyu, tetapi Allah sendiri membongkar kelemahan alasan tersebut.
1. Petunjuk Bahawa Allah Mengetahui Segala Tuduhan Yang Dilemparkan Terhadap Rasulullah ﷺ
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ﴾
“Dan sesungguhnya Kami mengetahui bahawa mereka berkata.”
Ayat ini menunjukkan bahawa Allah mengetahui segala yang diucapkan oleh manusia.
Tidak ada satu pun tuduhan yang tersembunyi daripada pengetahuan Allah.
Orang-orang musyrik boleh bercakap secara terbuka atau secara rahsia, tetapi Allah tetap mengetahui apa yang mereka katakan.
Ini memberi peringatan kepada manusia bahawa lidahnya sentiasa berada dalam pengetahuan Allah سبحانه وتعالى.
2. Petunjuk Bahawa Allah Mengetahui Percakapan Yang Diucapkan Secara Rahsia Dan Terang-terangan
Allah menggunakan ungkapan:
﴿نَعْلَمُ﴾
“Kami mengetahui.”
Ini menunjukkan bahawa ilmu Allah meliputi semua ucapan manusia.
Apa yang dikatakan dalam majlis terbuka diketahui Allah.
Apa yang dikatakan secara berbisik juga diketahui Allah.
Apa yang dirancang secara rahsia juga diketahui Allah.
Maka seseorang tidak boleh menyangka bahawa dia boleh menyembunyikan kebatilan daripada pengetahuan Allah.
3. Petunjuk Bahawa Musuh Kebenaran Akan Mencari Alasan Untuk Menolak Wahyu
Orang-orang musyrik berkata:
﴿إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ﴾
“Sesungguhnya dia diajar oleh seorang manusia.”
Ini menunjukkan bahawa apabila mereka tidak mampu menjawab kandungan al-Quran dengan hujah yang benar, mereka cuba menyerang sumbernya.
Mereka tidak mampu membuktikan bahawa al-Quran mengandungi kesalahan.
Mereka tidak mampu menghasilkan sesuatu yang sebanding dengannya.
Maka mereka mencipta tuduhan bahawa Rasulullah ﷺ diajar oleh manusia.
Ini merupakan pola yang sering berlaku apabila seseorang tidak mampu menjawab kebenaran secara ilmiah.
4. Petunjuk Bahawa Tuduhan Terhadap Rasulullah ﷺ Perlu Dijawab Dengan Ilmu
Allah tidak membiarkan tuduhan itu tanpa jawapan.
Allah memberikan hujah:
﴿لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
“Bahasa orang yang mereka tuduhkan itu adalah bahasa asing, sedangkan ini adalah bahasa Arab yang jelas.”
Ini menunjukkan bahawa tuduhan perlu dijawab berdasarkan bukti.
Islam tidak mengajar manusia mempertahankan kebenaran dengan emosi semata-mata.
Kebenaran mempunyai hujah.
5. Petunjuk Bahawa Al-Quran Diturunkan Dalam Bahasa Arab Yang Jelas
Allah berfirman:
﴿وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
“Sedangkan ini adalah bahasa Arab yang jelas.”
Al-Quran mempunyai bahasa Arab yang jelas, tersusun dan fasih.
Ia menggunakan bahasa yang dapat difahami oleh bangsa Arab yang menjadi penerima pertama dakwah Rasulullah ﷺ.
Kejelasan bahasa al-Quran menjadi salah satu aspek yang menunjukkan keagungan wahyu.
6. Petunjuk Bahawa Bahasa Al-Quran Menjadi Hujah Dalam Membatalkan Tuduhan Orang Musyrik
Orang musyrik menuduh bahawa Rasulullah ﷺ diajar oleh seorang manusia.
Namun Allah menjawab bahawa bahasa orang yang mereka tuduhkan sebagai guru itu berbeza daripada bahasa al-Quran.
Al-Quran pula disampaikan dalam bahasa Arab yang jelas.
Maka tuduhan tersebut tidak selari dengan realiti.
Ini menunjukkan bahawa Allah membatalkan tuduhan mereka dengan hujah yang dapat difahami.
7. Petunjuk Bahawa Kejelasan Al-Quran Adalah Sebahagian Daripada Keajaibannya
Allah menyifatkan al-Quran sebagai:
﴿عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
“Bahasa Arab yang jelas.”
Kejelasan ini meliputi gaya bahasa, susunan, pilihan perkataan dan cara menyampaikan makna.
Al-Quran bukan ucapan yang kabur tanpa arah.
Ia membawa makna yang jelas dan petunjuk yang terang.
Namun seseorang tetap memerlukan ilmu tafsir untuk memahami ayat-ayat yang mempunyai makna mendalam atau memerlukan penjelasan daripada ayat lain dan sunnah Rasulullah ﷺ.
8. Petunjuk Bahawa Al-Quran Mempunyai Kedudukan Istimewa Dalam Bahasa Arab
Bahasa Arab al-Quran bukan bahasa biasa yang disusun oleh manusia.
Ia merupakan wahyu Allah yang disampaikan dalam bahasa Arab.
Oleh itu, setiap perkataan dalam al-Quran perlu dihormati dan difahami dengan teliti.
Perubahan satu perkataan boleh memberi perubahan pada makna.
Perubahan harakat juga boleh mempengaruhi makna.
Maka ilmu bahasa Arab mempunyai kedudukan penting dalam memahami al-Quran.
9. Petunjuk Bahawa Rasulullah ﷺ Tidak Menulis Al-Quran Berdasarkan Pengajaran Manusia
Tuduhan bahawa baginda ﷺ diajar oleh seorang manusia dibatalkan oleh Allah.
Baginda ﷺ menerima wahyu daripada Allah melalui Jibril عليه السلام.
Maka al-Quran bukan hasil pembelajaran daripada manusia yang mereka tuduhkan.
Rasulullah ﷺ menyampaikan apa yang diturunkan kepada baginda.
10. Petunjuk Bahawa Tuduhan Orang Musyrik Terhadap Al-Quran Adalah Lemah
Tuduhan mereka tidak disertai bukti yang kukuh.
Mereka hanya mendakwa:
“Sesungguhnya dia diajar oleh seorang manusia.”
Tetapi Allah membuktikan kelemahan dakwaan tersebut melalui perbezaan bahasa.
Ini mengajar bahawa dakwaan tanpa bukti tidak boleh dijadikan asas untuk menolak kebenaran.
11. Petunjuk Bahawa Kebenaran Tidak Boleh Ditolak Berdasarkan Sangkaan
Mereka membuat tuduhan.
Tetapi tuduhan bukan bukti.
Mereka menyangka Rasulullah ﷺ mendapat ilmu daripada manusia.
Namun mereka tidak dapat membuktikan bahawa manusia tersebut mampu menghasilkan al-Quran.
Maka ayat ini mengajar supaya manusia membezakan antara dakwaan dan dalil.
12. Petunjuk Bahawa Bahasa Adalah Alat Penting Dalam Memahami Wahyu
Allah menyebut secara khusus tentang bahasa.
Ini menunjukkan bahawa bahasa mempunyai peranan besar dalam penyampaian ilmu.
Untuk memahami al-Quran secara mendalam, seseorang perlu memahami bahasa Arab.
Dia perlu mengetahui makna perkataan.
Dia perlu memahami nahu.
Dia perlu memahami saraf.
Dia perlu memahami balaghah.
Dia perlu memahami konteks ayat.
Dengan itu, seseorang lebih mampu memahami maksud wahyu secara tepat.
13. Petunjuk Bahawa Al-Quran Adalah Jelas Dari Sudut Penyampaian Risalah
Allah menyifatkannya sebagai:
﴿مُّبِينٌ﴾
“Jelas.”
Al-Quran menjelaskan jalan kebenaran dan kebatilan.
Ia menjelaskan perkara yang wajib dipercayai.
Ia menjelaskan perkara yang wajib dilakukan.
Ia menjelaskan perkara yang wajib ditinggalkan.
Ia menjelaskan akibat iman dan akibat kekufuran.
Maka manusia tidak boleh mendakwa bahawa Allah tidak memberikan petunjuk.
14. Petunjuk Bahawa Al-Quran Menjadi Hujah Yang Tegak Ke Atas Manusia
Al-Quran memberikan penjelasan.
Apabila manusia telah menerima risalah, dia mempunyai hujah daripada Allah.
Maka manusia tidak boleh mengatakan bahawa mereka tidak pernah menerima petunjuk.
Al-Quran menjelaskan jalan yang benar dan jalan yang salah.
15. Petunjuk Bahawa Tuduhan Terhadap Rasulullah ﷺ Tidak Mengubah Hakikat Wahyu
Orang musyrik boleh membuat pelbagai tuduhan.
Namun al-Quran tetap wahyu Allah.
Mereka boleh berkata bahawa ia syair.
Mereka boleh berkata bahawa ia sihir.
Mereka boleh berkata bahawa Rasulullah ﷺ diajar manusia.
Tetapi semua tuduhan itu tidak mengubah hakikat bahawa al-Quran datang daripada Allah.
16. Petunjuk Bahawa Orang Yang Menolak Kebenaran Kadangkala Menggunakan Pelbagai Alasan
Apabila satu alasan dibatalkan, mereka akan mencari alasan lain.
Ini menunjukkan bahawa masalah mereka bukan kekurangan bukti.
Masalahnya ialah keengganan untuk tunduk.
Jika hati tidak mahu menerima kebenaran, manusia boleh mencipta pelbagai alasan walaupun hujah telah jelas.
17. Petunjuk Bahawa Allah Membela Rasulullah ﷺ Daripada Tuduhan Palsu
Allah sendiri menjawab tuduhan tersebut.
Ini menunjukkan bahawa Allah menjaga kehormatan Rasul-Nya.
Musuh-musuh Rasulullah ﷺ boleh mencela baginda, tetapi Allah menegakkan hujah untuk membela baginda.
Ini memberikan pengajaran bahawa kemuliaan seorang rasul tidak bergantung kepada penerimaan manusia.
18. Petunjuk Bahawa Al-Quran Tidak Boleh Disamakan Dengan Ucapan Manusia
Allah menyebut bahawa orang yang dituduhkan sebagai guru Rasulullah ﷺ berbahasa asing, sedangkan al-Quran adalah bahasa Arab yang jelas.
Ini menjadi salah satu hujah yang menunjukkan bahawa al-Quran bukan ucapan manusia tersebut.
Selain itu, kandungan, susunan dan kesan al-Quran juga mempunyai keistimewaan yang tidak boleh disamakan dengan ucapan manusia biasa.
19. Petunjuk Bahawa Rasulullah ﷺ Menyampaikan Wahyu Dalam Bahasa Yang Difahami Oleh Kaumnya
Al-Quran diturunkan dalam bahasa Arab.
Ini sesuai dengan masyarakat pertama yang menerima risalah.
Mereka dapat memahami bahasa yang digunakan.
Dengan demikian, hujah telah ditegakkan kepada mereka.
Allah tidak mengutus rasul dengan bahasa yang tidak difahami oleh kaumnya tanpa penjelasan.
20. Petunjuk Bahawa Penyampaian Wahyu Mesti Jelas
Al-Quran disebut:
﴿مُّبِينٌ﴾
“Jelas.”
Ini menunjukkan pentingnya kejelasan dalam menyampaikan agama.
Pendakwah hendaklah menyampaikan ilmu dengan bahasa yang boleh difahami.
Jangan sengaja menjadikan agama kabur.
Jangan menyembunyikan kebenaran.
Jangan menggunakan istilah yang mengelirukan tanpa penjelasan.
21. Petunjuk Bahawa Ilmu Perlu Disampaikan Dengan Hujah
Allah membatalkan tuduhan orang musyrik dengan hujah bahasa.
Ini mengajar pendakwah supaya membina dakwah di atas ilmu dan dalil.
Apabila seseorang ditanya, dia menjawab dengan ilmu.
Apabila seseorang menuduh, dia menjawab dengan bukti.
Apabila berlaku kekeliruan, dia menjelaskan dengan hikmah.
22. Petunjuk Bahawa Al-Quran Adalah Mukjizat Dari Segi Bahasa
Bangsa Arab pada zaman Rasulullah ﷺ terkenal dengan kefasihan bahasa.
Namun mereka tidak mampu menghasilkan sesuatu yang menyamai al-Quran.
Al-Quran mencabar mereka dengan bahasa yang mereka kuasai.
Ini menunjukkan bahawa kemukjizatan al-Quran bukan sekadar pada kandungannya, tetapi juga pada susunan dan gaya bahasanya.
23. Petunjuk Bahawa Al-Quran Mempunyai Keserasian Antara Bahasa Dan Makna
Bahasa al-Quran bukan sekadar indah.
Ia juga tepat.
Pemilihan perkataan sesuai dengan konteks.
Susunan ayat mempunyai tujuan.
Penggunaan bentuk tunggal atau jamak mempunyai hikmah.
Penggunaan kata kerja mempunyai makna.
Maka al-Quran perlu ditadabbur dengan mendalam.
24. Petunjuk Bahawa Menuduh Rasulullah ﷺ Mempelajari Al-Quran Daripada Manusia Adalah Tuduhan Yang Tidak Berasas
Tuduhan tersebut tidak dapat menjelaskan bagaimana seorang manusia biasa mampu menjadi sumber al-Quran yang begitu luas.
Al-Quran membawa berita tentang umat terdahulu.
Ia membicarakan perkara ghaib.
Ia membetulkan kepercayaan masyarakat.
Ia membentuk umat.
Ia mencabar ahli bahasa.
Maka tuduhan bahawa Rasulullah ﷺ hanya diajar oleh manusia tidak mampu menjelaskan hakikat al-Quran.
25. Petunjuk Bahawa Al-Quran Menjadi Hujah Kepada Orang Yang Menentangnya
Semakin mereka menuduh, semakin Allah menjelaskan kebenaran.
Ini menunjukkan bahawa kebenaran tidak takut kepada pertanyaan.
Kebenaran mampu berdiri dengan hujah.
Kebenaran tidak memerlukan pemalsuan.
Kebenaran tidak perlu disembunyikan.
26. Petunjuk Bahawa Kejahilan Sering Melahirkan Tuduhan Yang Tidak Tepat
Orang yang tidak memahami hakikat sesuatu perkara mudah membuat tuduhan.
Mereka melihat sesuatu secara luaran.
Kemudian membuat kesimpulan tanpa kajian.
Ayat ini mengajar supaya manusia tidak tergesa-gesa membuat kesimpulan.
Sebelum menuduh, periksa bukti.
Sebelum menyebarkan berita, semak kebenaran.
27. Petunjuk Bahawa Orang Yang Mengkaji Al-Quran Secara Adil Akan Melihat Kejelasannya
Al-Quran menyebut dirinya:
﴿لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
Orang yang mengkajinya dengan jujur akan melihat bahawa ia membawa risalah yang jelas.
Ia menyeru kepada penyembahan Allah.
Ia melarang syirik.
Ia mengajar akhlak.
Ia menjelaskan akhirat.
Ia mengatur kehidupan.
Risalahnya bukan kabur.
28. Petunjuk Bahawa Al-Quran Perlu Difahami Dengan Ilmu Bahasa Dan Tafsir
Walaupun al-Quran jelas, terdapat ayat yang memerlukan penjelasan lebih mendalam.
Maka seorang penuntut ilmu hendaklah menggabungkan:
bahasa Arab,
tafsir,
hadis,
asbab al-nuzul,
penjelasan para ulama,
dan konteks ayat.
Dengan cara ini, dia dapat memahami wahyu dengan lebih tepat.
29. Petunjuk Bahawa Allah Menegakkan Hujah Sebelum Menghukum
Allah menjawab tuduhan mereka.
Allah memberikan penjelasan.
Allah menunjukkan kelemahan dakwaan mereka.
Ini menunjukkan bahawa Allah tidak menzalimi manusia.
Allah memberikan hujah.
Allah mengutus rasul.
Allah menurunkan kitab.
Maka manusia mempunyai peluang untuk menerima kebenaran.
30. Petunjuk Bahawa Orang Beriman Hendaklah Yakin Bahawa Al-Quran Adalah Wahyu Allah
Ayat ini akhirnya menguatkan keyakinan seorang Mukmin.
Al-Quran bukan ciptaan manusia.
Ia bukan hasil pemikiran Rasulullah ﷺ.
Ia bukan hasil ajaran seorang manusia yang dituduhkan oleh orang musyrik.
Ia adalah wahyu Allah yang diturunkan melalui Jibril عليه السلام dalam bahasa Arab yang jelas.
Maka seorang Muslim hendaklah menjadikan al-Quran sebagai sumber keyakinan, petunjuk dan pedoman hidup.
Kesimpulan Besar Petunjuk Daripada Surah An-Nahl Ayat 103
Surah An-Nahl ayat 103 merupakan satu pembelaan yang sangat jelas terhadap sumber wahyu al-Quran. Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ﴾
“Dan sesungguhnya Kami mengetahui bahawa mereka berkata.”
Ayat ini menunjukkan bahawa Allah mengetahui setiap tuduhan yang dilemparkan oleh manusia terhadap Rasulullah ﷺ. Tiada satu pun ucapan yang tersembunyi daripada Allah. Kemudian Allah menyebut tuduhan mereka:
﴿إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ﴾
“Sesungguhnya dia diajar oleh seorang manusia.”
Mereka cuba mengatakan bahawa Rasulullah ﷺ bukan menerima wahyu daripada Allah, tetapi mempelajarinya daripada seorang manusia. Namun Allah segera membatalkan tuduhan itu dengan hujah yang jelas:
﴿لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِينٌ﴾
“Bahasa orang yang mereka tuduhkan itu adalah bahasa asing, sedangkan ini adalah bahasa Arab yang jelas.”
Ayat ini menunjukkan bahawa tuduhan tersebut tidak mempunyai asas yang kukuh. Orang yang mereka tuduhkan sebagai sumber pengajaran itu berbahasa asing, sedangkan al-Quran datang dengan bahasa Arab yang sangat jelas dan fasih. Maka tuduhan mereka tidak mampu menjelaskan hakikat al-Quran.
Namun pengajaran ayat ini lebih luas daripada sekadar perbahasan bahasa. Ia mengajar bahawa apabila kebenaran datang, orang yang menolaknya mungkin mencari pelbagai alasan untuk mengelak daripada tunduk. Jika mereka tidak mampu menjawab kandungan wahyu, mereka menyerang pembawanya. Jika tidak mampu menyerang pembawanya, mereka menyerang sumbernya. Jika tidak mampu menjawab hujah, mereka mencipta tuduhan.
Maka seorang Mukmin hendaklah belajar daripada ayat ini supaya tidak mudah terpengaruh dengan dakwaan tanpa bukti. Setiap tuduhan mesti dinilai berdasarkan dalil. Setiap berita mesti disemak. Setiap dakwaan mesti ditimbang dengan ilmu. Janganlah seseorang menerima sesuatu hanya kerana ia diulang berkali-kali oleh manusia.
Petunjuk terbesar daripada ayat ini ialah bahawa kebenaran tidak takut kepada penelitian dan pertanyaan. Al-Quran berdiri di atas hujah. Allah menjawab tuduhan manusia dengan dalil. Rasulullah ﷺ tidak memerlukan pemalsuan untuk mempertahankan risalahnya. Al-Quran datang dengan bahasa yang jelas, membawa kebenaran, membimbing manusia kepada Allah dan menegakkan hujah kepada mereka.
Ayat ini juga mengajar bahawa bahasa Arab mempunyai kedudukan yang sangat besar dalam memahami wahyu. Oleh kerana al-Quran diturunkan dalam bahasa Arab yang jelas, maka seseorang yang mahu menyelami makna al-Quran secara mendalam hendaklah memberikan perhatian kepada bahasa Arab. Dia perlu memahami perkataan, susunan ayat, nahu, saraf, balaghah dan konteks. Namun semua itu hendaklah disertai dengan tafsir dan sunnah Rasulullah ﷺ agar pemahaman terhadap ayat tidak tersasar daripada maksud yang benar.
Akhirnya, Surah An-Nahl ayat 103 menanam keyakinan bahawa al-Quran adalah wahyu Allah yang benar. Ia bukan ciptaan manusia dan bukan hasil pembelajaran Rasulullah ﷺ daripada manusia sebagaimana yang didakwa oleh orang-orang musyrik. Ia diturunkan daripada Allah melalui Jibril عليه السلام kepada Rasulullah ﷺ dalam bahasa Arab yang jelas. Maka kewajipan seorang Mukmin bukan sekadar mempercayai al-Quran dengan lisannya, tetapi menjadikannya sumber ilmu, neraca kebenaran, petunjuk kehidupan dan hujah yang membimbing seluruh perjalanan hidupnya menuju Allah سبحانه وتعالى.
asas
asa
