Rukun kalimah لا اله الا الله Tiada Tuhan yang berhak disembah dengan sebenar-benarnya melainkan Allah
edit / K / Perkataan Kalimah / Rukun kalimah لا اله الا الله Tiada Tuhan yang berhak disembah dengan sebenar-benarnya melainkan Allah
Rukun Kalimah لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ
Kalimah لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ mempunyai dua rukun, iaitu النَّفْي (penafian) dan الإِثْبَات (penetapan). Kedua-duanya merupakan asas makna kalimah ini dan tidak boleh dipisahkan. Kalimah ini bermula dengan menafikan hak penyembahan daripada selain Allah سبحانه وتعالى, kemudian menetapkan hak penyembahan itu hanya untuk Allah سبحانه وتعالى.
1. النَّفْي — Penafian: لَا إِلٰهَ
لَا إِلٰهَ bermaksud: “Tiada Tuhan yang berhak disembah dengan sebenar-benarnya.” (Tuhan).
Inilah rukun penafian, kerana lafaz لَا menafikan kewujudan sesuatu yang mempunyai hak untuk disembah. Penafian ini bukan bermaksud menafikan kewujudan semua yang disembah oleh manusia, kerana memang terdapat banyak perkara yang disembah oleh manusia. Tetapi maksudnya ialah menafikan bahawa semua sembahan selain Allah mempunyai hak untuk menerima ibadah.
Orang-orang musyrik pada zaman Rasulullah ﷺ mengakui bahawa Allah سبحانه وتعالى ialah Pencipta dan Penguasa alam, tetapi mereka tetap menyembah selain Allah. Maka, masalah mereka bukan semata-mata tidak mengakui kewujudan Allah, tetapi mereka memberikan sebahagian ibadah kepada selain Allah.
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَٰهًا وَاحِدًا ۖ إِنَّ هَٰذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ﴾
“Adakah dia menjadikan tuhan-tuhan itu hanya satu Tuhan? Sesungguhnya ini benar-benar suatu perkara yang menghairankan.”
📖 Surah Ṣād, 38:5
Ayat ini menunjukkan bahawa kaum musyrikin memahami seruan Rasulullah ﷺ sebagai seruan untuk meninggalkan segala sembahan selain Allah dan mengesakan Allah dalam ibadah. Mereka tidak menolak kewujudan Allah, tetapi mereka menolak tuntutan bahawa ibadah hanya boleh ditujukan kepada Allah سبحانه وتعالى.
Maka, apabila seorang Muslim mengucapkan:
لَا إِلٰهَ
dia hendaklah memahami bahawa dia sedang menafikan hak ibadah daripada segala sesuatu selain Allah. Dia menafikan bahawa nabi, malaikat, wali, jin, kubur, pokok, batu, matahari, bulan atau apa sahaja makhluk mempunyai hak untuk menerima ibadah. Semua makhluk adalah hamba Allah dan tidak berhak disembah.
Dalil yang sangat jelas ialah firman Allah سبحانه وتعالى:
﴿وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ﴾
“Dan sesungguhnya Kami telah mengutuskan dalam setiap umat seorang Rasul: Hendaklah kamu menyembah Allah dan jauhilah taghut.”
📖 Surah al-Nahl, 16:36
Perintah ﴿وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ﴾ — “jauhilah taghut” — mengandungi makna penafian, iaitu menjauhkan diri daripada segala sesuatu yang disembah selain Allah dan segala bentuk penyembahan kepada selain-Nya.
Oleh sebab itu, لَا إِلٰهَ bukan sekadar ungkapan yang diucapkan oleh lidah. Ia menuntut seseorang membersihkan ibadah daripada segala bentuk penyekutuan. Jika seseorang mengakui Allah tetapi pada masa yang sama memberikan ibadah kepada selain Allah, maka dia belum merealisasikan maksud penafian dalam لَا إِلٰهَ.
2. الإِثْبَات — Penetapan: إِلَّا اللَّهُ
إِلَّا اللَّهُ bermaksud:
“Melainkan Allah.”
Inilah rukun penetapan. Setelah menafikan hak ibadah daripada segala sesuatu selain Allah, kalimah ini menetapkan bahawa hanya Allah سبحانه وتعالى yang berhak disembah dengan sebenar-benarnya.
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ﴾
“Maka ketahuilah bahawa sesungguhnya tiada Tuhan yang berhak disembah melainkan Allah.”
📖 Surah Muhammad, 47:19
Penetapan ini bermaksud seluruh ibadah hendaklah ditujukan hanya kepada Allah سبحانه وتعالى. Doa, isti‘anah, istighathah, tawakal ibadah, rasa takut ibadah, pengharapan ibadah, cinta ibadah, nazar dan sembelihan ibadah semuanya hendaklah ditujukan kepada Allah سبحانه وتعالى.
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لَا شَرِيكَ لَهُ﴾
“Katakanlah: Sesungguhnya solatku, ibadah korbanku, hidupku dan matiku hanyalah untuk Allah, Tuhan seluruh alam. Tiada sekutu bagi-Nya.”
📖 Surah al-An‘ām, 6:162–163
Ayat ini menggambarkan kesempurnaan penetapan dalam إِلَّا اللَّهُ. Bukan hanya satu jenis ibadah yang dikhususkan untuk Allah, bahkan seluruh kehidupan seorang Muslim hendaklah berada di atas pengabdian kepada-Nya.
Allah سبحانه وتعالى juga berfirman:
﴿وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا﴾
“Dan sesungguhnya masjid-masjid itu adalah milik Allah, maka janganlah kamu berdoa kepada sesiapa pun bersama Allah.”
📖 Surah al-Jinn, 72:18
Ayat ini menunjukkan bahawa doa merupakan ibadah yang mesti dikhususkan kepada Allah. Apabila seorang Muslim mengucapkan إِلَّا اللَّهُ, dia menetapkan bahawa Allah sahaja yang menjadi tempat pengabdian dan tujuan ibadah.
Dengan demikian, إِلَّا اللَّهُ bukan sekadar bermaksud “Allah itu Tuhan”. Maknanya lebih khusus dan lebih agung, iaitu Allah sahaja yang mempunyai hak untuk disembah dengan segala bentuk ibadah.
Kedua-dua rukun ini dapat dilihat dengan sangat jelas dalam firman Allah سبحانه وتعالى:
﴿فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انفِصَامَ لَهَا﴾
“Maka sesiapa yang kufur kepada taghut dan beriman kepada Allah, sesungguhnya dia telah berpegang kepada simpulan yang teguh yang tidak akan terputus.”
📖 Surah al-Baqarah, 2:256
Bahagian:
﴿فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ﴾
“Maka sesiapa yang kufur kepada taghut”
merupakan makna penafian, kerana dia menolak segala bentuk penyembahan kepada selain Allah.
Manakala:
﴿وَيُؤْمِن بِاللَّهِ﴾
“Dan beriman kepada Allah”
merupakan makna penetapan, kerana dia menetapkan keimanan dan pengabdian hanya kepada Allah سبحانه وتعالى.
Oleh itu, apabila seseorang mengucapkan لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ, dia sebenarnya menghimpunkan dua perkara yang sangat agung: menafikan segala hak penyembahan daripada selain Allah dan menetapkan seluruh hak penyembahan hanya kepada Allah سبحانه وتعالى. Penafian لَا إِلٰهَ membersihkan hati daripada segala sembahan yang batil, manakala penetapan إِلَّا اللَّهُ mengarahkan seluruh ibadah kepada Allah سبحانه وتعالى. Inilah sebabnya dua bahagian ini menjadi dua rukun utama kalimah tauhid dan tidak boleh dipisahkan antara satu sama lain.
asas
asa
