Petunjuk Dari Surah Asy-Syura Ayat 1
edit / Petunjuk Dari Surah Asy-Syura Ayat 1 / as
Petunjuk Daripada Surah asy-Syūrā Ayat 1
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿حمٓ﴾
Ḥā Mīm. (Surah asy-Syūrā: 1)
Ayat ini merupakan salah satu daripada huruf muqaṭṭa‘ah, iaitu huruf-huruf terputus yang terdapat pada permulaan beberapa surah dalam al-Quran. Ḥā Mīm terdiri daripada dua huruf hijaiyyah: ح dan م. Makna hakiki yang Allah kehendaki daripada susunan huruf ini tidak dijelaskan secara terperinci dalam nas yang sahih. Oleh itu, seorang Mukmin beriman kepadanya sebagaimana ia datang, tanpa mereka-reka makna yang tidak mempunyai dalil yang sahih.
20 Petunjuk
Petunjuk bahawa al-Quran mengandungi perkara yang tidak diketahui hakikatnya oleh manusia. Ayat ﴿حمٓ﴾ menunjukkan bahawa tidak semua perkara dalam wahyu dapat diketahui maksud terperincinya oleh akal manusia.
Petunjuk bahawa seorang Mukmin wajib beriman kepada al-Quran seluruhnya. Sama ada seseorang mengetahui hikmah sesuatu ayat atau tidak, dia tetap wajib beriman bahawa semuanya adalah wahyu daripada Allah.
Petunjuk bahawa Allah سبحانه وتعالى memiliki ilmu yang sempurna. Allah mengetahui segala hakikat, sedangkan ilmu manusia terbatas.
Petunjuk bahawa keterbatasan akal manusia adalah suatu hakikat. Akal manusia mempunyai kemampuan untuk memahami banyak perkara, tetapi tidak mampu menguasai seluruh ilmu yang Allah kehendaki untuk dirahsiakan.
Petunjuk bahawa iman tidak dibina hanya atas perkara yang dapat dicapai oleh pancaindera. Seorang Mukmin beriman kepada perkara yang disampaikan oleh wahyu walaupun sebahagian hakikatnya tidak dapat dicapai oleh akal secara terperinci.
Petunjuk bahawa huruf-huruf al-Quran adalah sebahagian daripada wahyu Allah. Ḥā Mīm bukan perkataan yang direka oleh manusia, tetapi sebahagian daripada bacaan al-Quran yang diturunkan kepada Rasulullah ﷺ.
Petunjuk bahawa al-Quran diturunkan dengan bahasa Arab dan menggunakan huruf-huruf yang dikenali manusia. Namun, susunan dan keindahan wahyu dengan huruf-huruf tersebut berada di luar kemampuan manusia untuk menghasilkan sesuatu yang sebanding dengannya.
Petunjuk bahawa pembukaan surah dengan huruf muqaṭṭa‘ah merupakan salah satu keunikan al-Quran. Ia menarik perhatian pendengar kepada wahyu yang akan dibacakan selepasnya.
Petunjuk bahawa manusia hendaklah berhati-hati ketika berbicara tentang ayat-ayat al-Quran. Jangan menetapkan sesuatu makna sebagai maksud Allah tanpa dalil.
Petunjuk bahawa tidak mengetahui makna terperinci sesuatu perkara bukan alasan untuk menolaknya. Seorang Mukmin mengakui keterbatasan ilmu dan tetap beriman kepada wahyu.
Petunjuk bahawa sikap seorang Mukmin terhadap perkara yang tidak diketahuinya ialah tunduk kepada wahyu. Dia tidak memaksa dirinya membuat kesimpulan yang tidak mempunyai asas.
Petunjuk bahawa ilmu manusia tidak sempurna. Seseorang yang berilmu hendaklah sentiasa menyedari bahawa ilmu yang dimilikinya sangat terbatas berbanding ilmu Allah.
Petunjuk bahawa al-Quran bukan kitab yang boleh diperlakukan sesuka hati berdasarkan sangkaan. Setiap tafsiran hendaklah mempunyai asas ilmu dan dalil.
Petunjuk bahawa ayat yang ringkas boleh mengandungi hikmah yang besar. Walaupun ayat ini hanya terdiri daripada dua huruf, ia membuka ruang kepada manusia untuk merenungi kebesaran wahyu dan keterbatasan dirinya.
Petunjuk bahawa seorang Mukmin hendaklah memiliki adab terhadap perkara yang tidak diketahuinya. Dia berkata: “Allah lebih mengetahui,” apabila sesuatu perkara tidak mempunyai penjelasan yang pasti.
Petunjuk bahawa al-Quran menuntut manusia menggabungkan ilmu dengan tawaduk. Semakin seseorang mengetahui keluasan wahyu, semakin dia menyedari betapa terbatasnya pengetahuannya.
Petunjuk bahawa iman kepada wahyu mendahului kemampuan akal untuk mengetahui semua hikmah. Akal digunakan untuk memahami wahyu, tetapi akal manusia bukan ukuran mutlak untuk menentukan apa yang wajib atau tidak wajib dipercayai daripada wahyu.
Petunjuk bahawa huruf muqaṭṭa‘ah merupakan sebahagian daripada perkara yang menguji sikap manusia terhadap wahyu. Orang yang beriman tunduk dan menerima, sedangkan orang yang sombong mungkin menolak sesuatu hanya kerana tidak memahami hikmahnya.
Petunjuk bahawa manusia hendaklah memelihara batas antara perkara yang diketahui dan perkara yang tidak diketahui. Dalam ilmu agama, seseorang tidak boleh mendakwa mengetahui sesuatu yang tidak ada dalil mengenainya.
Petunjuk bahawa Surah asy-Syūrā ayat 1, iaitu ﴿حمٓ﴾, mengajar seorang Mukmin tentang adab tertinggi terhadap wahyu: beriman, tunduk, membaca dan menghormati apa yang Allah turunkan, sambil mengakui batas pengetahuannya. Ayat ini berada di hadapan sebuah surah yang penuh dengan penjelasan tentang wahyu, kekuasaan Allah, kesatuan dakwah para nabi, pengadilan Allah, sifat-sifat orang beriman dan berbagai-bagai hakikat kehidupan. Pembukaannya dimulai dengan ﴿حمٓ﴾, dua huruf yang makna hakikinya tidak dijelaskan secara qat‘i kepada manusia. Ini mendidik manusia supaya tidak menyangka bahawa seluruh ilmu berada dalam jangkauan akalnya. Ada perkara yang Allah jelaskan kepada manusia dan ada perkara yang Allah tidak jelaskan secara terperinci. Dalam keadaan seperti ini, sikap yang benar ialah beriman kepada apa yang telah Allah turunkan dan berhenti pada batas yang diketahui. Kita tidak boleh memastikan dengan yakin bahawa Ḥā Mīm bermaksud sesuatu yang khusus tanpa dalil yang sahih. Dalam perkara seperti ini, kita menyerahkan ilmu hakikinya kepada Allah سبحانه وتعالى. Pada masa yang sama, kita tidak boleh mengatakan bahawa ayat ini tidak mempunyai hikmah. Sebaliknya, kita boleh mengambil pelajaran yang sah daripada kedudukannya sebagai pembukaan surah. Ia menarik perhatian manusia kepada wahyu, menunjukkan keunikan susunan al-Quran dan mengingatkan bahawa manusia berhadapan dengan Kalam Allah yang agung. Huruf-huruf ini juga merupakan huruf yang digunakan dalam bahasa Arab yang dikenali manusia, tetapi manusia tidak mampu menghasilkan sesuatu yang sebanding dengan al-Quran. Maka, pembukaan ini boleh mengingatkan manusia bahawa kitab yang agung ini datang daripada Allah, bukan hasil ciptaan manusia. Namun, dalam mengambil pengajaran tersebut, seseorang hendaklah tetap berhati-hati dan tidak menetapkan maksud khusus yang tidak disokong oleh dalil. Petunjuk yang sangat penting daripada ayat ini ialah bahawa seorang Mukmin tidak perlu mengetahui semua perkara secara terperinci untuk beriman kepada Allah dan wahyu-Nya. Ada perkara yang diketahui melalui wahyu, ada yang diketahui melalui akal dan pengalaman, dan ada perkara yang ilmunya hanya Allah yang mengetahuinya. Sikap ilmiah seorang Mukmin ialah membezakan antara ketiga-tiga perkara tersebut dan tidak melampaui batas. Maka apabila berhadapan dengan ﴿حمٓ﴾, kita beriman bahawa ia adalah sebahagian daripada al-Quran yang diturunkan oleh Allah kepada Rasulullah ﷺ, kita membacanya sebagaimana yang diajarkan, kita menghormatinya sebagai wahyu Allah dan kita tidak mendakwa mengetahui makna hakikinya tanpa dalil. Inilah antara petunjuk terbesar ayat ini: semakin seseorang mengenali keluasan ilmu Allah, semakin dia menyedari keterbatasan dirinya; dan semakin dia menyedari keterbatasan dirinya, semakin dia tunduk kepada wahyu Allah سبحانه وتعالى.
asas
asa
