Siapakah Malaikat
edit / Perkataan Malaikat / Siapakah Malaikat
Siapakah Malaikat
Malaikat merupakan makhluk Allah SWT yang mulia, diciptakan daripada cahaya, sentiasa taat kepada segala perintah-Nya dan tidak pernah melakukan maksiat. Keimanan kepada malaikat termasuk dalam salah satu daripada enam rukun iman yang wajib diyakini oleh setiap Muslim. Seseorang tidak dianggap sempurna imannya sehingga dia beriman kepada kewujudan malaikat sebagaimana yang diterangkan oleh Allah SWT dalam al-Quran dan dijelaskan oleh Rasulullah SAW dalam hadis-hadis yang sahih.
Walaupun manusia tidak dapat melihat malaikat dengan mata kasar dalam keadaan asal kejadian mereka, kewujudan malaikat merupakan hakikat yang pasti berdasarkan wahyu. Oleh itu, memahami siapakah malaikat merupakan salah satu asas penting dalam ilmu akidah kerana ia berkaitan dengan kepercayaan terhadap alam ghaib yang menjadi sebahagian daripada keimanan.
Perkataan malaikat berasal daripada perkataan Arab الملائكة (al-malā'ikah), iaitu bentuk jamak kepada ملك (malak). Para ulama bahasa menjelaskan bahawa perkataan ini mempunyai hubungan dengan makna penyampai atau utusan kerana sebahagian besar tugas malaikat ialah menyampaikan perintah Allah SWT dan melaksanakan urusan yang diamanahkan kepada mereka. Walau bagaimanapun, hakikat sebenar malaikat bukanlah ditentukan oleh asal perkataan tersebut, sebaliknya berdasarkan penjelasan wahyu yang menerangkan sifat, kejadian dan tugas mereka.
Keimanan kepada malaikat disebut oleh Allah SWT dalam banyak ayat al-Quran. Antaranya firman Allah SWT:
﴿ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ﴾
Maksudnya: "Rasul telah beriman kepada apa yang diturunkan kepadanya daripada Tuhannya, demikian juga orang-orang yang beriman. Semuanya beriman kepada Allah, malaikat-malaikat-Nya, kitab-kitab-Nya dan rasul-rasul-Nya." (Surah al-Baqarah: 285)
Ayat ini menunjukkan bahawa keimanan kepada malaikat diletakkan seiring dengan keimanan kepada Allah, kitab-kitab dan para rasul. Ini membuktikan betapa pentingnya kedudukan malaikat dalam akidah Islam.
Dalil yang paling terkenal mengenai rukun iman ialah hadis Jibril. Ketika Malaikat Jibril datang menemui Rasulullah SAW dalam rupa seorang lelaki, beliau bertanya tentang iman. Rasulullah SAW menjawab:
"Iman ialah engkau beriman kepada Allah, malaikat-malaikat-Nya, kitab-kitab-Nya, rasul-rasul-Nya, hari akhirat dan beriman kepada qadar yang baik dan yang buruk."
Hadis ini menjadi asas bahawa beriman kepada malaikat merupakan salah satu rukun iman yang tidak boleh dipisahkan daripada keimanan seseorang.
Salah satu persoalan penting ialah daripada apakah malaikat diciptakan. Rasulullah SAW bersabda:
"Malaikat diciptakan daripada cahaya, jin diciptakan daripada nyalaan api, dan Adam diciptakan daripada apa yang telah diterangkan kepada kamu."
Hadis ini menunjukkan dengan jelas bahawa malaikat merupakan makhluk yang diciptakan daripada cahaya. Bagaimanapun, hakikat cahaya tersebut adalah urusan yang Allah SWT sahaja mengetahuinya. Manusia tidak mengetahui bentuk sebenar cahaya yang menjadi asal kejadian malaikat.
Malaikat merupakan makhluk yang benar-benar wujud, bukan sekadar simbol kepada kebaikan atau tenaga rohani sebagaimana yang didakwa oleh sesetengah fahaman. Mereka mempunyai zat, kewujudan dan tugas yang sebenar. Mereka mendengar, melihat, bergerak, berbicara dan melaksanakan segala perintah Allah SWT dengan penuh ketaatan.
Allah SWT menerangkan sifat malaikat dalam Surah at-Tahrim ayat 6:
﴿لَّا يَعْصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ﴾
Maksudnya: "Mereka tidak menderhakai Allah terhadap apa yang diperintahkan kepada mereka dan mereka melaksanakan apa yang diperintahkan."
Ayat ini menjelaskan bahawa malaikat tidak mempunyai sifat derhaka terhadap Allah SWT. Mereka sentiasa melaksanakan segala perintah Allah tanpa sedikit pun rasa enggan atau membantah.
Berbeza dengan manusia dan jin yang diberikan pilihan untuk taat atau ingkar, malaikat diciptakan dalam keadaan sentiasa taat kepada Allah SWT. Oleh itu, malaikat tidak melakukan dosa dan tidak mempunyai sifat-sifat tercela seperti dengki, sombong, tamak atau syahwat sebagaimana manusia.
Malaikat juga merupakan makhluk yang sangat ramai bilangannya. Tiada siapa yang mengetahui jumlah sebenar mereka kecuali Allah SWT. Dalam sebuah hadis mengenai Baitul Ma'mur, Rasulullah SAW menerangkan bahawa setiap hari tujuh puluh ribu malaikat memasuki Baitul Ma'mur untuk beribadah, dan apabila mereka keluar, mereka tidak akan kembali lagi. Selepas itu datang pula kumpulan malaikat yang lain. Hadis ini menunjukkan bahawa jumlah malaikat sangat banyak sehingga tidak mampu dihitung oleh manusia.
Malaikat mempunyai pelbagai bentuk dan rupa yang Allah SWT ciptakan untuk mereka. Dalam keadaan asal, manusia tidak mampu melihat rupa sebenar malaikat kecuali jika Allah SWT mengizinkannya. Rasulullah SAW pernah melihat Malaikat Jibril dalam rupa asalnya sebanyak dua kali.
Allah SWT berfirman:
﴿وَلَقَدْ رَءَاهُ بِٱلْأُفُقِ ٱلْمُبِينِ﴾
Maksudnya: "Dan sesungguhnya dia (Muhammad) telah melihatnya di ufuk yang nyata." (Surah at-Takwir: 23)
Dalam hadis sahih diterangkan bahawa Jibril mempunyai enam ratus sayap yang memenuhi ufuk. Ini menunjukkan kebesaran ciptaan Allah SWT terhadap malaikat-Nya.
Walaupun mempunyai rupa asal yang sangat hebat, Allah SWT memberikan kemampuan kepada malaikat untuk menjelma dalam bentuk manusia apabila dikehendaki-Nya. Jibril pernah datang menemui Rasulullah SAW dalam rupa seorang lelaki yang berpakaian sangat putih dan berambut sangat hitam. Jibril juga pernah datang kepada Maryam dalam rupa seorang lelaki yang sempurna.
Hal ini menunjukkan bahawa malaikat mampu berubah rupa dengan izin Allah SWT tanpa mengubah hakikat kejadian mereka sebagai malaikat.
Malaikat mempunyai pelbagai tugas yang sangat banyak. Setiap malaikat diberikan amanah tertentu dan tidak melaksanakan tugas di luar ketetapan Allah SWT. Antara malaikat yang paling terkenal ialah Malaikat Jibril. Tugas Jibril ialah menyampaikan wahyu daripada Allah SWT kepada para nabi dan rasul.
Allah SWT berfirman:
﴿نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلْأَمِينُ﴾
Maksudnya: "Yang dibawa turun oleh Ruh al-Amin (Jibril)." (Surah asy-Syu'ara': 193)
Malaikat Mikail pula diberikan tugas menguruskan hujan, tumbuh-tumbuhan dan rezeki alam mengikut perintah Allah SWT. Semua proses yang berlaku di alam ini berada di bawah ketentuan Allah SWT, manakala malaikat hanya melaksanakan perintah yang diberikan kepada mereka.
Malaikat Israfil diberikan amanah untuk meniup sangkakala apabila tiba saat berakhirnya kehidupan dunia dan ketika manusia dibangkitkan semula pada hari kiamat. Tiupan tersebut berlaku hanya dengan perintah Allah SWT.
Malaikat Malik ialah penjaga neraka. Allah SWT menyebut namanya dalam Surah az-Zukhruf ayat 77 apabila penghuni neraka memanggilnya.
Malaikat Ridwan sering disebut oleh para ulama sebagai penjaga syurga berdasarkan riwayat-riwayat yang masyhur, walaupun namanya tidak disebut secara jelas dalam al-Quran.
Malaikat Munkar dan Nakir ditugaskan menyoal manusia di dalam kubur mengenai Tuhan, agama dan nabi mereka. Soalan-soalan tersebut menjadi permulaan kehidupan di alam barzakh.
Terdapat juga malaikat yang mencatat amalan manusia. Allah SWT berfirman:
﴿وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَٰفِظِينَ كِرَامًا كَٰتِبِينَ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ﴾
Maksudnya: "Sesungguhnya ada malaikat yang sentiasa mengawasi kamu, yang mulia lagi mencatat, mereka mengetahui apa yang kamu lakukan." (Surah al-Infitar: 10–12)
Setiap manusia mempunyai malaikat yang mencatat segala amal baik dan amal buruk tanpa meninggalkan walaupun sekecil-kecil perbuatan.
Allah SWT juga menugaskan malaikat untuk menjaga manusia dengan izin-Nya. Firman Allah SWT:
﴿لَهُۥ مُعَقِّبَٰتٌ مِّنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِۦ يَحْفَظُونَهُۥ بِأَمْرِ ٱللَّهِ﴾
Maksudnya: "Bagi manusia ada malaikat yang silih berganti di hadapan dan di belakangnya yang menjaganya dengan perintah Allah." (Surah ar-Ra'd: 11)
Penjagaan ini berlangsung selama Allah SWT menghendakinya. Apabila ajal seseorang tiba, maka tiada siapa yang dapat menghalang ketetapan Allah SWT.
Sebahagian malaikat sentiasa bertasbih kepada Allah SWT siang dan malam tanpa merasa letih. Allah SWT berfirman:
﴿يُسَبِّحُونَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ﴾
Maksudnya: "Mereka bertasbih siang dan malam tanpa berhenti." (Surah al-Anbiya': 20)
Ibadah malaikat sangat sempurna kerana mereka tidak pernah lalai daripada mengingati Allah SWT.
Malaikat juga mendoakan orang-orang yang beriman. Allah SWT berfirman mengenai malaikat yang memikul 'Arasy:
﴿رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَىْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَٱغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا۟﴾
Maksudnya: "Wahai Tuhan kami, rahmat dan ilmu-Mu meliputi segala sesuatu, maka ampunilah orang-orang yang bertaubat." (Surah Ghafir: 7)
Ayat ini menunjukkan bahawa malaikat sentiasa mendoakan keampunan bagi orang-orang yang beriman.
Selain itu, malaikat menghadiri majlis-majlis ilmu dan zikir. Dalam hadis sahih, Rasulullah SAW menerangkan bahawa terdapat malaikat yang berjalan di bumi mencari majlis yang dipenuhi zikir kepada Allah. Apabila mereka menemui majlis tersebut, mereka menaunginya dengan sayap-sayap mereka sehingga ke langit dunia.
Malaikat juga turun pada malam al-Qadr. Allah SWT berfirman:
﴿تَنَزَّلُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ﴾
Maksudnya: "Pada malam itu turun para malaikat dan Jibril dengan izin Tuhan mereka bagi mengatur segala urusan." (Surah al-Qadr: 4)
Turunnya malaikat pada malam tersebut menunjukkan kemuliaan malam al-Qadr yang penuh keberkatan.
Keimanan kepada malaikat memberikan kesan yang besar terhadap kehidupan seorang Muslim. Apabila seseorang yakin bahawa malaikat sentiasa mencatat amalannya, dia akan lebih berhati-hati dalam setiap perkataan dan perbuatannya. Dia sedar bahawa tiada satu pun amalan yang akan terlepas daripada catatan.
Keyakinan bahawa malaikat sentiasa mendoakan orang-orang yang beriman akan mendorong seseorang memperbanyakkan amal soleh. Begitu juga kepercayaan bahawa malaikat hadir dalam majlis ilmu akan meningkatkan semangat untuk menghadiri majlis-majlis ilmu syarie.
Keimanan kepada malaikat juga mengajar manusia supaya mencintai ketaatan. Malaikat sentiasa melaksanakan perintah Allah tanpa bantahan. Walaupun manusia mempunyai pilihan, mereka hendaklah berusaha mencontohi sifat taat malaikat dengan melaksanakan segala perintah Allah dan meninggalkan segala larangan-Nya.
Pada masa yang sama, Islam melarang manusia berlebih-lebihan terhadap malaikat. Malaikat bukan anak-anak Allah, bukan sekutu Allah dan bukan makhluk yang berhak disembah. Mereka hanyalah hamba Allah yang dimuliakan.
Allah SWT berfirman:
﴿بَلْ عِبَادٌ مُّكْرَمُونَ﴾
Maksudnya: "Bahkan mereka ialah hamba-hamba yang dimuliakan." (Surah al-Anbiya': 26)
Ayat ini menolak dakwaan golongan musyrikin yang menganggap malaikat sebagai anak perempuan Allah. Allah Maha Suci daripada segala dakwaan tersebut.
Kepercayaan yang benar mengenai malaikat mestilah bersumberkan al-Quran dan sunnah yang sahih. Umat Islam tidak boleh mereka-reka cerita mengenai malaikat tanpa dalil yang sahih. Segala perkara berkaitan alam ghaib hendaklah diterima berdasarkan wahyu, bukan berdasarkan khayalan atau cerita-cerita yang tidak mempunyai sandaran.
Kesimpulannya, malaikat ialah makhluk Allah SWT yang diciptakan daripada cahaya, sentiasa taat kepada perintah-Nya, tidak pernah melakukan maksiat dan melaksanakan pelbagai tugas yang diamanahkan oleh Allah SWT dalam menguruskan alam semesta mengikut kehendak-Nya. Mereka mempunyai kewujudan yang sebenar, jumlah yang sangat ramai, rupa yang Allah SWT ciptakan dengan penuh keagungan serta kemampuan untuk berubah kepada bentuk manusia dengan izin-Nya. Keimanan kepada malaikat merupakan salah satu daripada enam rukun iman yang menjadi asas akidah Islam. Dengan mengenali siapakah malaikat, seorang Muslim akan lebih menghayati kebesaran Allah SWT, meningkatkan rasa muraqabah kerana menyedari setiap amalannya sentiasa diperhatikan dan dicatat, serta terdorong untuk memperbanyakkan ketaatan agar termasuk dalam golongan yang didoakan oleh para malaikat dan memperoleh keredaan Allah SWT di dunia dan di akhirat.
asa
