Perbahasan Tentang Ayat 127 Dari Surah Ali Imran لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ ... (Ali Imran:127)
Perbahasan Tentang Ayat 127 Dari Surah Ali Imran: لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟
Lafaz yang menjadi tumpuan perbahasan ini ialah firman Allah سبحانه وتعالى dalam Surah Ali Imran ayat 127: لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Terjemahan yang dekat dengan maksud lafaz tersebut ialah: “agar Dia membinasakan suatu golongan daripada orang-orang yang kafir.” Ayat ini datang dalam rangkaian ayat yang membicarakan pertolongan Allah kepada orang-orang beriman dalam peperangan dan menjelaskan bahawa kemenangan itu berada di bawah kehendak, ketetapan dan hikmah Allah. Teks ayat 127 secara keseluruhannya berbunyi: لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنقَلِبُوا۟ خَآئِبِينَ. Sumber al-Quran yang dirujuk memaparkan lafaz ayat ini serta makna umumnya sebagai membinasakan sebahagian golongan kafir atau menjadikan mereka hina sehingga mereka kembali dalam keadaan tidak memperoleh apa yang mereka harapkan. (Quran.com)
Perbahasan terhadap lafaz لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ perlu dimulakan dengan memahami bahawa ayat ini bukan sekadar menceritakan suatu kejadian peperangan, bahkan ia mendedahkan satu hakikat yang sangat besar tentang bagaimana Allah سبحانه وتعالى mengatur hasil sesuatu pertembungan antara kebenaran dan kebatilan. Namun demikian, kerana tumpuan kita hanya kepada penyataan لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, maka segala perbahasan hendaklah dikembalikan kepada lafaz tersebut dan jangan diperluaskan sehingga menghilangkan pusat perbincangan. Perkataan yang menjadi pusat ialah لِيَقْطَعَ, kemudian objeknya طَرَفًا, kemudian penjelasan mengenai pihak yang menjadi sebahagian daripada الطرف itu melalui مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا. Dengan susunan yang sangat ringkas, al-Quran menyampaikan gambaran yang besar: terdapat suatu “pemotongan” yang berlaku terhadap sebahagian daripada golongan yang kufur, dan pemotongan itu berlaku di bawah ketetapan Allah.
Perkataan لِيَقْطَعَ berasal daripada akar kata ق ط ع yang secara asasnya membawa makna memotong, memutuskan, mengerat, memisahkan atau menjadikan sesuatu terputus daripada sesuatu yang sebelumnya bersambung. Akar ini sangat luas penggunaannya dalam bahasa Arab dan al-Quran. Apabila seseorang berkata قَطَعْتُ الشيءَ, maknanya ialah aku memotong sesuatu itu. Tetapi apabila perkataan قَطَعَ digunakan dalam konteks manusia, kelompok, jalan, hubungan, hujah atau sesuatu yang bersifat maknawi, ia boleh membawa makna yang lebih luas daripada potongan fizikal. Oleh itu, apabila Allah berfirman لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, kita tidak boleh terus mengecilkan makna “memotong” kepada gambaran mekanikal seperti memotong sesuatu objek dengan alat. Sebaliknya, makna “memotong” dalam konteks ini ialah menghilangkan sebahagian daripada kekuatan atau bilangan pihak yang kufur melalui ketetapan Allah yang berlaku dalam peperangan.
Di sinilah keindahan lafaz قَطْع dalam ayat ini. Allah tidak sekadar mengatakan ليهلك طائفة, “agar Dia membinasakan satu golongan”, walaupun makna yang hampir sama memang disebut dalam penjelasan para ulama. Allah memilih lafaz لِيَقْطَعَ, “agar Dia memotong”, kemudian menjadikan objeknya طَرَفًا, “sebahagian atau satu bahagian daripada sesuatu”. Ini memberikan gambaran bahawa golongan yang kufur itu seolah-olah mempunyai satu struktur kekuatan yang besar, lalu sebahagian daripada struktur tersebut diputuskan. Dalam penjelasan terhadap ayat ini, makna الطرف diterangkan sebagai طائفة, iaitu satu kelompok atau sebahagian daripada sesuatu golongan. Ada penjelasan yang mengaitkannya dengan pembunuhan dan penawanan, kerana kedua-duanya mengurangkan kekuatan pihak yang menentang. (Quran KSU)
Perkataan طَرَفًا pula sangat penting kerana ia menentukan bagaimana kita memahami keseluruhan penyataan. Allah tidak berkata ليقطع الذين كفروا, seolah-olah semua orang yang kufur tanpa pengecualian akan dipotong atau dibinasakan dalam peristiwa tersebut. Sebaliknya, Allah berkata لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Ada unsur pembahagian yang jelas dalam ayat. Yang terkena ialah طَرَفًا, satu bahagian, sebahagian, satu kelompok daripada الذين كفروا. Dengan demikian, ayat ini sendiri mengandungi batas makna. Ia berbicara mengenai sebahagian daripada orang-orang yang kufur, bukan semestinya keseluruhan mereka. Ini penting supaya seseorang tidak mengambil lafaz tersebut lalu menjadikannya dalil untuk satu pemahaman yang terlalu umum sehingga keluar daripada batas ayat.
Apabila kita memahami طَرَف sebagai satu bahagian daripada keseluruhan, kita dapat melihat bahawa ayat ini menggambarkan perubahan terhadap keseimbangan kekuatan. Sebelum berlakunya kemenangan, pihak yang menentang mungkin mempunyai bilangan, kekuatan, pemimpin, senjata, kedudukan dan harapan. Apabila Allah menentukan لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, sebahagian daripada unsur kekuatan itu diputuskan. Maka, “memotong” di sini bukan semata-mata menggambarkan kematian seseorang sebagai individu, tetapi kesan daripada hilangnya sebahagian kekuatan terhadap keseluruhan struktur pihak yang menentang.
Hal ini dapat dilihat dalam penjelasan yang menghuraikan الطرف sebagai الطائفة والنفر, yakni satu kelompok dan beberapa orang. Ada juga penjelasan yang mengaitkan “memotong sebahagian” dengan pembunuhan terhadap kelompok tertentu daripada orang-orang kafir. Sumber yang menghimpunkan beberapa penjelasan tafsir menunjukkan bahawa terdapat pandangan yang menghubungkan ayat ini dengan peristiwa Badar, sementara terdapat juga pandangan yang mengaitkannya dengan apa yang berlaku dalam Uhud. Perbezaan tersebut menunjukkan bahawa titik utama lafaz bukan terletak pada satu nama peristiwa semata-mata, tetapi pada makna bahawa Allah memutuskan sebahagian kekuatan golongan yang kufur melalui pertolongan-Nya. (الموسوعة القرآنية)
Perkara ini sangat penting kerana apabila seseorang membaca لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, dia perlu membezakan antara makna lafaz dan penerapan sejarahnya. Makna lafaz memberikan prinsip: Allah memutuskan atau membinasakan sebahagian daripada golongan yang kufur. Penerapan sejarah pula menentukan peristiwa tertentu yang dimaksudkan menurut susunan ayat dan riwayat yang berkaitan. Dengan membezakan kedua-duanya, seseorang tidak akan mengikat makna bahasa kepada satu gambaran sejarah secara sempit. Makna bahasa tetap luas, sedangkan penerapan kepada peristiwa tertentu memerlukan penelitian terhadap konteks ayat dan riwayat.
Lafaz لِيَقْطَعَ juga membawa perhatian kepada tujuan atau hikmah yang dinyatakan dalam susunan ayat. Huruf ل pada لِيَقْطَعَ memberikan hubungan dengan apa yang disebut sebelumnya. Dalam beberapa huraian, para ulama membahaskan kepada bahagian mana lafaz لِيَقْطَعَ itu berkaitan dalam rangkaian ayat. Ada yang menghubungkannya dengan kemenangan di Badar, ada yang menghubungkannya dengan penyataan bahawa kemenangan datang daripada Allah, dan ada perbahasan lain tentang susunan tersebut. Sumber tafsir yang menghimpunkan perbahasan ayat ini memang menunjukkan beberapa kemungkinan hubungan dari sudut susunan ayat. (Altafsir.com)
Namun, walaupun terdapat perbezaan dari sudut menentukan hubungan nahu dan konteks terdekat, satu perkara tetap jelas pada lafaz itu sendiri: Allah menyatakan suatu tujuan yang berkaitan dengan terputusnya sebahagian kekuatan golongan kafir. Oleh itu, perhatian kita hendaklah diberikan kepada hubungan antara kemenangan dan pemotongan kekuatan pihak yang menentang. Kemenangan tidak digambarkan sebagai sesuatu yang kosong daripada kesan. Kemenangan mempunyai kesan yang nyata terhadap pihak yang berhadapan dengan orang-orang beriman. Salah satu kesan tersebut ialah لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟.
Perhatikan bahawa al-Quran menggunakan ungkapan مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Ini bermaksud “daripada orang-orang yang kafir”. Huruf مِنْ memberikan makna sebahagian. Ia menjadikan penyataan itu lebih tepat. Yang dipotong ialah طَرَفٌ daripada kelompok yang lebih besar. Ini menghalang kita daripada memahami ayat sebagai menyatakan pemusnahan keseluruhan golongan dalam satu tindakan. Bahkan struktur ayat menunjukkan pemilihan sebahagian daripada keseluruhan. Dalam penjelasan bahasa terhadap ayat ini, الطرف juga dijelaskan sebagai طائفة, iaitu satu bahagian atau kelompok daripada sesuatu keseluruhan. (الموسوعة القرآنية)
Kita perlu berhati-hati dengan ungkapan “orang-orang yang kafir” kerana ia adalah istilah al-Quran yang mempunyai konteks. Ayat ini berbicara tentang mereka yang berada dalam pihak permusuhan terhadap Rasulullah صلى الله عليه وسلم dan orang-orang beriman dalam konteks yang dibicarakan oleh rangkaian ayat peperangan. Maka lafaz ini tidak boleh dicabut daripada konteksnya lalu dijadikan slogan untuk menyakiti sesiapa sahaja yang berbeza agama dalam kehidupan biasa. Ayat tersebut menyatakan satu keadaan peperangan dan pertentangan yang khusus dalam konteks wahyu. Memahami konteks bukan bermaksud mengecilkan ayat, bahkan menjaga agar ayat tidak digunakan secara salah.
Pada masa yang sama, kita juga tidak boleh menghapuskan makna asli ayat hanya kerana ingin menjadikannya sesuai dengan selera moden. Allah benar-benar menyatakan لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Ada pemotongan terhadap sebahagian daripada golongan yang kufur. Dalam penjelasan klasik, makna tersebut memang dihuraikan sebagai pembinasaan sebahagian daripada mereka melalui pembunuhan dan penawanan, atau hilangnya kekuatan mereka. Sumber yang menghimpunkan beberapa tafsir menyebut bahawa antara penjelasan yang diberikan ialah memutuskan sebahagian kekuatan mereka melalui قتل dan أسر. (الموسوعة القرآنية)
Justeru, ayat ini tidak boleh ditafsirkan sebagai sekadar “orang beriman mendapat kemenangan moral”. Ia mempunyai makna yang lebih nyata. Dalam konteks peperangan, kemenangan boleh membawa kepada berkurangnya jumlah musuh, berkurangnya pemimpin, berkurangnya kekuatan, berkurangnya kemampuan menyerang, atau terputusnya sebahagian daripada unsur yang membentuk kekuatan musuh. Inilah salah satu dimensi yang terkandung dalam kata طَرَف. Kemenangan memberi kesan kepada struktur kekuatan lawan.
Namun, lafaz لِيَقْطَعَ tidak boleh dipisahkan daripada hakikat bahawa Allah سبحانه وتعالى adalah pihak yang menetapkan hasil. Inilah yang menjadikan ayat ini sangat kuat dari sudut tauhid dan pergantungan kepada Allah. Manusia berperang, manusia merancang, manusia menggunakan sebab, manusia berdiri di medan, tetapi hasil akhirnya berada di bawah ketetapan Allah. Dalam ayat-ayat yang mendahului ayat 127 terdapat penegasan mengenai pertolongan Allah. Kemudian datang lafaz لِيَقْطَعَ, seolah-olah al-Quran memperlihatkan bahawa salah satu bentuk kesan pertolongan itu ialah Allah memutuskan sebahagian kekuatan pihak yang menentang.
Maka kita tidak boleh memahami لِيَقْطَعَ sebagai sesuatu yang berlaku secara bebas daripada kehendak Allah. Lafaz tersebut berada dalam rangkaian yang keseluruhannya menegaskan bahawa kemenangan dan kesannya berlaku di bawah pengaturan Allah. Ini menjadikan manusia wajib membezakan antara sebab dan Musabbib al-Asbab. Peperangan mempunyai sebab-sebab zahir, tetapi sebab-sebab itu tidak berdiri sendiri. Jika Allah tidak memberikan pertolongan, kekuatan manusia tidak menjamin hasil yang diharapkan. Sebaliknya, apabila Allah memberikan pertolongan, sesuatu yang kelihatan kecil boleh menghasilkan perubahan yang besar.
Dalam konteks Badar, perkara ini sangat jelas sebagai gambaran sejarah yang sesuai dengan makna ayat. Orang-orang beriman berhadapan dengan musuh yang mempunyai kekuatan tersendiri, namun hasil peperangan tidak berjalan berdasarkan perkiraan manusia semata-mata. Dalam penjelasan yang dinukilkan oleh beberapa sumber tafsir, “memotong sebahagian” dikaitkan dengan terbunuhnya sebahagian pemimpin dan tokoh utama pihak musyrikin. (الموسوعة القرآنية) Perkara ini memperlihatkan bagaimana satu “bahagian” daripada sesuatu kelompok boleh menjadi sangat penting terhadap keseluruhan kekuatannya. Apabila sebahagian tertentu hilang, struktur yang lebih besar boleh menjadi lemah.
Ini membawa kita kepada makna طَرَف yang sangat menarik. Tidak semestinya setiap anggota sesuatu kelompok mempunyai nilai strategik yang sama. Ada individu yang berada di posisi tertentu, mempunyai pengaruh tertentu, memimpin, mengatur, menggerakkan atau menjadi lambang kekuatan kelompok. Apabila bahagian tersebut diputuskan, kesannya boleh dirasai oleh keseluruhan kelompok. Oleh sebab itu, sebahagian ulama dalam huraian ayat memberikan perhatian kepada pemimpin atau pembesar dalam kelompok musuh. Sumber tafsir menyebut bahawa dalam Badar, sebahagian pemimpin dan pembesar pihak musyrikin telah terbunuh. (الموسوعة القرآنية)
Tetapi kita perlu menjaga ketepatan: طَرَفًا tidak semestinya bermakna “pemimpin” secara mutlak. Makna asalnya ialah satu bahagian atau kelompok. Jika konteks sejarah menunjukkan bahawa bahagian yang dipotong itu terdiri daripada pemimpin, maka itu merupakan penerapan konteks, bukan bermaksud perkataan طَرَفًا secara kamus hanya bermakna pemimpin. Ini merupakan kaedah penting dalam memahami al-Quran: jangan menjadikan satu penerapan khusus sebagai satu-satunya makna bahasa bagi sesuatu lafaz.
Lafaz لِيَقْطَعَ juga menunjukkan bahawa Allah سبحانه وتعالى menyebut kesan yang sangat nyata daripada kemenangan. “Potongan” itu bukan sekadar mengurangkan angka. Ia adalah satu bentuk perubahan terhadap keadaan. Sebelum “pemotongan”, pihak yang kufur memiliki satu bentuk kekuatan yang tersusun. Selepas “pemotongan”, sebahagian daripada struktur itu telah hilang. Oleh itu, kata قَطَعَ mempunyai kekuatan gambaran yang tidak sama dengan sekadar “mengurangkan”. Mengurangkan boleh berlaku sedikit demi sedikit tanpa menunjukkan hubungan yang jelas dengan struktur. Memotong memberikan gambaran terputusnya sesuatu bahagian daripada keseluruhan.
Dalam bahasa Melayu, apabila kita mengatakan “memotong sebahagian daripada sesuatu”, terdapat gambaran bahawa sesuatu yang asalnya satu kesatuan telah dipisahkan. Ini membantu kita mendekati keindahan lafaz al-Quran. Golongan yang kufur dalam konteks tersebut mempunyai kekuatan yang tersusun, lalu Allah memutuskan sebahagian daripadanya. Dengan satu lafaz لِيَقْطَعَ, al-Quran menggambarkan perubahan struktur kekuatan musuh dengan sangat padat.
Namun, jangan kita menganggap bahawa pemotongan itu hanya berlaku pada jumlah manusia. Jika seseorang membaca ayat dengan lebih luas, dia akan memahami bahawa kehilangan sebahagian kekuatan manusia boleh bermaksud hilangnya kemampuan untuk meneruskan rancangan. Sebuah pasukan mungkin masih mempunyai ramai anggota tetapi kehilangan pemimpin. Sebuah kelompok mungkin masih mempunyai pemimpin tetapi kehilangan kemampuan. Sebuah kekuatan mungkin masih mempunyai manusia tetapi kehilangan keberanian. Semua itu boleh berada di bawah gambaran umum bahawa “sebahagian kekuatan telah dipotong”. Tetapi dalam konteks ayat, penjelasan utama tetap kembali kepada apa yang berlaku terhadap golongan kafir dalam peperangan.
Kita juga perlu memperhatikan bahawa Allah berkata مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, bukan من الناس secara umum. Ini menunjukkan bahawa ayat bukan berbicara tentang manusia sebagai manusia, tetapi tentang suatu kelompok yang disifatkan dengan kekufuran dalam konteks pertentangan tersebut. Ini adalah perbezaan yang besar. Islam tidak mengajar manusia membenci manusia hanya kerana mereka manusia. Ayat ini menerangkan pertembungan dengan golongan yang berada pada sisi kufur dan permusuhan dalam konteks yang disebutkan oleh ayat-ayat tersebut.
Perbahasan ini juga membawa kepada persoalan apakah “memotong” mesti bermaksud membunuh. Jawapannya: dalam konteks ayat ini, pembunuhan merupakan salah satu bentuk yang sangat jelas daripada pemotongan tersebut, dan sebahagian tafsir menerangkannya secara langsung demikian. Tetapi makna الطرف sebagai sebahagian kelompok menunjukkan bahawa kesan yang lebih umum ialah hilangnya sebahagian kekuatan. Sebahagian penjelasan tafsir menyebut pembunuhan, penawanan dan bentuk kehilangan kekuatan yang lain. (الموسوعة القرآنية) Oleh itu, tidak tepat jika seseorang mengatakan bahawa قَطْع di sini semata-mata satu makna fizikal yang sempit tanpa melihat konteks.
Sebaliknya, tidak tepat juga jika seseorang mengambil makna kiasan semata-mata sehingga menafikan realiti peperangan. Dalam konteks peperangan, pembunuhan dan penawanan adalah realiti yang berlaku. Sumber tafsir menyebut bahawa ayat ini difahami oleh sebahagian ulama sebagai merujuk kepada terbunuhnya sebahagian musyrikin, dan ada yang menyebut penawanan sebagai sebahagian daripada pengurangan kekuatan mereka. (Quran KSU) Maka keseimbangan yang betul ialah mengakui makna bahasa dan konteks sejarah tanpa menokok tambah sesuatu yang tidak dinyatakan.
Perkataan طَرَفًا juga memberikan gambaran bahawa apa yang dipotong itu bukan keseluruhan. Ini penting dalam memahami sunnatullah dalam kemenangan. Allah kadang-kadang memberikan kemenangan dengan memusnahkan sebahagian kekuatan musuh, bukan semestinya menghapuskan seluruh pihak musuh dalam satu kejadian. Hal ini mengajar manusia supaya tidak menjadikan kemenangan sebagai konsep yang hanya mempunyai satu bentuk. Kemenangan boleh berlaku melalui perubahan nisbah kekuatan, hilangnya sebahagian pemimpin, gagalnya rancangan, berkurangnya kemampuan menyerang dan terputusnya harapan.
Tetapi kita mesti berhati-hati agar tidak membawa tafsiran ini terlalu jauh kepada semua bentuk konflik moden. Ayat ini adalah ayat al-Quran yang mempunyai konteks sejarah dan hukum. Ia tidak memberikan lesen kepada individu untuk menentukan bahawa sesiapa yang dianggap “kafir” boleh dipotong atau dibinasakan. Urusan peperangan bukan urusan individu yang bertindak berdasarkan emosi. Dalam konteks ayat, yang dibicarakan ialah peperangan yang berlaku di bawah kepimpinan Rasulullah صلى الله عليه وسلم dan masyarakat Islam ketika itu. Maka mengambil lafaz ini sebagai alasan untuk keganasan persendirian merupakan penyalahgunaan ayat.
Ini menjadi lebih jelas apabila kita melihat struktur lafaznya. Allah tidak berfirman افعلوا ليقطعوا, “kamu lakukanlah supaya kamu memotong mereka”. Sebaliknya, Allah menyebut لِيَقْطَعَ dalam konteks perbuatan Allah dan kemenangan yang Allah berikan. Ini sangat penting. Subjek yang berkaitan dengan kata kerja tersebut ialah Allah berdasarkan rangkaian ayat. Jadi, pusat perhatian ayat bukanlah memberikan arahan bebas kepada setiap individu untuk “memotong orang kafir”, tetapi menjelaskan tujuan dan kesan daripada pertolongan Allah dalam peperangan yang sedang dibicarakan.
Dengan itu, lafaz ini juga menjadi bantahan terhadap pemikiran yang menyandarkan kemenangan semata-mata kepada kekuatan manusia. Apabila Allah menyebut لِيَقْطَعَ, Dia menunjukkan bahawa hasil peperangan berlaku dengan ketetapan-Nya. Manusia mungkin memegang pedang, mengatur barisan, menggunakan strategi dan bergerak menuju musuh, tetapi perubahan terhadap kekuatan musuh berlaku kerana Allah menghendakinya. Inilah salah satu pelajaran terbesar yang boleh diambil daripada lafaz tersebut.
Jika kita merenungkan akar kata ق ط ع dalam al-Quran, kita akan mendapati bahawa idea “memutuskan” sering berkaitan dengan berakhirnya sesuatu hubungan, terputusnya sesuatu jalan atau terbahaginya sesuatu. Dalam ayat ini, ia digunakan terhadap طَرَفًا daripada golongan yang kufur. Maka gambaran yang terhasil ialah sebahagian daripada keseluruhan itu terputus daripada struktur asalnya. Ini sangat sesuai dengan realiti kemenangan dalam peperangan: apabila sebahagian anggota kekuatan hilang, kesatuan kekuatan itu mengalami kerosakan.
Perkataan طَرَف sendiri juga mengandungi gambaran sesuatu yang berada di sisi atau bahagian tepi. Dalam bahasa, الطرف ialah hujung, sisi, tepi atau bahagian. Kemudian ia digunakan bagi menunjukkan satu kelompok daripada sesuatu keseluruhan. Dalam konteks manusia, ia boleh menggambarkan satu bahagian daripada masyarakat. Oleh itu, apabila Allah menyebut طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, seolah-olah perhatian kita diarahkan kepada satu bahagian tertentu daripada kelompok yang lebih besar. Sebahagian itu dipisahkan daripada keseluruhan melalui tindakan yang disebut sebagai قَطْع.
Ada hikmah yang sangat mendalam pada penggunaan طَرَفًا berbanding istilah yang lebih umum. Apabila kita mengatakan “sebahagian”, kita mengetahui bahawa masih ada bahagian yang lain. Dengan demikian, ayat itu tidak memberikan gambaran bahawa satu peperangan semestinya menghapuskan seluruh musuh. Ia menggambarkan satu bentuk kemenangan yang cukup dengan memutuskan sebahagian kekuatan. Ini berkaitan dengan konsep bahawa kemenangan tidak semestinya bermaksud pihak lawan hilang seluruhnya. Cukup apabila Allah menghilangkan satu bahagian kekuatan mereka sehingga tujuan mereka gagal atau kemampuan mereka menjadi lemah.
Dalam penjelasan terhadap ayat ini, terdapat pandangan bahawa “طَرَفًا” merujuk kepada satu bahagian atau kelompok daripada orang-orang kafir. Ada pula huraian yang melihat “bahagian” tersebut sebagai satu bahagian daripada kekuatan mereka, khususnya orang-orang yang terbunuh atau ditawan. Sumber yang menghimpunkan tafsir menyebut bahawa ada penjelasan yang mengaitkannya dengan pembunuhan sebahagian musyrikin pada Badar, sementara terdapat juga pandangan lain berkaitan Uhud. (الموسوعة القرآنية)
Perbezaan pandangan ini tidak seharusnya membuat kita kehilangan makna utama lafaz. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa lafaz tersebut mempunyai keupayaan untuk menerangkan hasil kemenangan dari sudut yang lebih luas. Jika dikaitkan dengan Badar, ia menggambarkan pemotongan sebahagian kekuatan musyrikin yang berlaku dalam kemenangan itu. Jika ada yang mengaitkannya dengan Uhud, mereka melihat pemotongan tersebut dalam konteks pihak musyrikin yang mengalami kerugian tertentu. Tetapi yang tidak berubah ialah idea bahawa Allah menjadikan sebahagian kekuatan orang-orang kafir terputus.
Kita juga perlu melihat hubungan antara “memotong” dan “melemahkan”. Tidak semua pemotongan bermaksud pemusnahan keseluruhan. Apabila seseorang memotong sebahagian daripada sesuatu, yang tinggal masih ada. Tetapi sifat keseluruhan telah berubah. Sebuah pokok yang dipotong satu dahan masih hidup, tetapi bentuk dan kekuatannya berubah. Sebuah pasukan yang kehilangan sebahagian pemimpin masih wujud, tetapi kemampuan dan keberaniannya boleh berubah. Inilah gambaran yang sangat sesuai dengan طَرَفًا. Allah memutuskan satu bahagian dan kesannya dapat dirasakan oleh keseluruhan.
Oleh sebab itu, lafaz ini bukan sekadar tentang kematian individu. Ia tentang struktur kekuatan. Ini menjadikan ayat sangat relevan dalam memahami bagaimana kemenangan berlaku. Kadang-kadang kemenangan tidak memerlukan jumlah musuh berkurang secara keseluruhan dengan banyak. Cukup dengan hilangnya satu komponen penting sehingga sistem kekuatan mereka terganggu. Al-Quran menyebut perkara itu dengan satu lafaz yang sangat ringkas: لِيَقْطَعَ طَرَفًا.
Namun, kita mesti mengelakkan satu kesalahan besar, iaitu menganggap bahawa setiap kekalahan orang kafir pada setiap zaman secara automatik termasuk dalam maksud ayat ini. Ayat ini mempunyai konteks tertentu. Prinsip umum tentang pertolongan Allah boleh diambil sebagai pengajaran, tetapi penerapan khusus terhadap mana-mana konflik moden memerlukan penelitian yang sangat berhati-hati. Tidak boleh seseorang mengambil ayat ini lalu menuduh mana-mana kelompok tertentu sebagai “الذين كفروا” dan kemudian menganggap dia mempunyai kuasa untuk melaksanakan “قطع الطرف”. Itu adalah penyalahgunaan teks wahyu.
Lafaz لِيَقْطَعَ juga mengandungi satu persoalan tentang hubungan antara kehendak Allah dan sebab-sebab yang dilakukan manusia. Dalam peperangan, manusia mempunyai tanggungjawab untuk melaksanakan sebab. Tetapi manusia tidak mencipta hasil akhir secara bebas. Jika Allah menghendaki kemenangan, Allah mampu menjadikan sebab-sebab yang kecil menghasilkan kesan yang besar. Jika Allah tidak menghendaki, kekuatan yang besar boleh menjadi tidak berguna. Oleh itu, ayat ini mengajar keseimbangan antara mengambil sebab dan menyandarkan hasil kepada Allah.
Kita boleh melihat bahawa ayat tersebut bukan memuji kekuatan manusia sebagai sumber kemenangan yang mutlak. Sebaliknya, ia menjelaskan bahawa ada ketetapan Allah terhadap musuh. Ini sejalan dengan keseluruhan rangkaian ayat yang menghubungkan kemenangan dengan pertolongan Allah. Maka لِيَقْطَعَ bukan sekadar ayat tentang peperangan, tetapi ayat tentang siapa yang menguasai hasil peperangan. Allah yang menentukan siapa yang dipotong kekuatannya, berapa banyak, bila dan melalui sebab apa.
Apabila kita memahami hal ini, kita dapat melihat bahawa ayat tersebut juga mendidik hati orang beriman agar tidak sombong ketika menang. Jika mereka melihat sebahagian musuh terbunuh dan kekuatan musuh terputus, mereka tidak boleh berkata bahawa kemenangan itu semata-mata kerana kecerdikan mereka. Mereka wajib mengetahui bahawa Allah-lah yang memberikan kemenangan dan mengatur akibatnya. Manusia hanya berada dalam rangka sebab yang Allah tetapkan. Ini menjadikan kemenangan sebagai sebab bertambahnya syukur, bukan kesombongan.
Dalam masa yang sama, lafaz tersebut juga memberikan ketenangan kepada orang beriman ketika berhadapan dengan musuh yang kelihatan kuat. Mereka mungkin melihat jumlah musuh, senjata musuh, kedudukan musuh dan kemampuan musuh. Tetapi Allah boleh memotong sebahagian kekuatan mereka dengan cara yang manusia tidak jangka. “طَرَفًا” menunjukkan bahawa tidak semestinya seluruh kekuatan musuh perlu dihapuskan terlebih dahulu. Allah boleh memutuskan satu bahagian yang penting, lalu keseimbangan berubah.
Dari sudut pendidikan iman, ini mengajar manusia supaya tidak menilai segala sesuatu berdasarkan angka semata-mata. Dalam peperangan, jumlah memang mempunyai nilai, tetapi jumlah bukan satu-satunya faktor. Struktur kepimpinan, moral, keyakinan, organisasi, disiplin dan kemampuan bertindak semuanya mempunyai kesan. Apabila Allah memutuskan satu bahagian tertentu, kesannya mungkin jauh lebih besar daripada ukuran fizikal bahagian tersebut. Maka istilah طَرَفًا mengandungi makna strategik yang sangat kuat.
Namun, kita tidak boleh memaksakan istilah moden seperti “strategi ketenteraan” ke atas lafaz al-Quran seolah-olah itu adalah maksud asalnya. Kita hanya menggunakan konsep tersebut untuk membantu memahami kesan yang digambarkan. Makna asal tetap berada pada “sebahagian daripada golongan yang kafir” yang diputuskan atau dibinasakan. Penjelasan moden hanyalah alat untuk mendekati gambaran, bukan menggantikan makna wahyu.
Satu lagi perkara penting ialah bahawa kata لِيَقْطَعَ berbentuk fi'il mudari'. Dalam bahasa Arab, bentuk ini boleh membawa gambaran tindakan yang sedang berlaku, berterusan atau dikaitkan dengan tujuan tertentu bergantung kepada konteks. Dalam ayat ini, ia hadir sebagai penjelasan terhadap tujuan atau akibat yang dikehendaki dalam susunan ayat. Ini memberikan kesan bahawa kemenangan tersebut mempunyai hikmah yang nyata, iaitu terputusnya sebahagian daripada kekuatan pihak yang kufur.
Kita juga perlu memahami bahawa “pemotongan” bukan sesuatu yang berdiri tanpa sebab. Allah mempunyai hikmah dalam setiap ketetapan-Nya. Dalam konteks ayat, pemotongan sebahagian daripada golongan kafir menjadi salah satu bentuk pertolongan kepada orang-orang beriman. Tetapi hikmah Allah tidak terhad kepada apa yang dapat dilihat manusia. Kita hanya mengetahui apa yang dinyatakan atau dapat difahami daripada nas. Jangan kita mengatakan dengan pasti sesuatu hikmah khusus yang tidak dinyatakan oleh wahyu.
Misalnya, kita boleh mengatakan bahawa apabila sebahagian kekuatan musuh dipotong, kekuatan mereka menjadi berkurang. Ini jelas sebagai kesan yang dapat difahami daripada makna ayat. Tetapi kita tidak boleh mengatakan bahawa setiap individu yang terbunuh itu dipilih semata-mata kerana sebab tertentu yang tidak dinyatakan. Hikmah Allah jauh lebih luas daripada pengetahuan manusia. Tugas kita ialah memahami lafaz dengan benar, bukan mengisi ruang ghaib dengan andaian.
Lafaz مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ juga mengingatkan bahawa kekufuran itu merupakan sifat yang disebut oleh Allah terhadap golongan tersebut. Ini bukan sekadar label politik. Dalam ayat ini, ia berkaitan dengan penolakan terhadap iman dan Rasul dalam konteks masyarakat yang berhadapan dengan Islam. Oleh itu, apabila kita membicarakan “الذين كفروا”, kita tidak boleh menggunakannya secara sembrono untuk semua orang yang bukan Islam dalam setiap keadaan. Konteks wahyu mesti dijaga.
Ayat ini juga menunjukkan bahawa Allah boleh menjadikan kemenangan orang beriman mempunyai dua bentuk kesan: salah satunya ialah pemotongan sebahagian pihak lawan. Walaupun perbahasan kita hanya tertumpu pada لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, kita dapat melihat daripada susunan ayat bahawa kata tersebut berada dalam rangkaian yang menerangkan tujuan pertolongan. Ini menjadikan “pemotongan” sebagai salah satu manifestasi kemenangan yang Allah berikan.
Jika kita melihat kepada penjelasan yang dihimpunkan oleh sumber tafsir, ada yang menyebut bahawa الطرف ialah طائفة, iaitu satu kelompok, dan bahawa قَطْعَهَا berlaku melalui قتل. Ada juga yang menyebut الأسر sebagai salah satu cara berkurangnya kekuatan. Sementara itu, terdapat penjelasan bahawa pemotongan boleh merujuk kepada bahagian kekuatan mereka. (الموسوعة القرآنية) Kesemua penjelasan ini bergerak dalam lingkungan makna yang sama: satu bahagian daripada pihak yang kufur mengalami kehilangan yang menjejaskan kekuatan mereka.
Di sini kita dapat memahami mengapa perkataan “طرف” sangat tepat. Jika Allah mahu menggambarkan bahawa semua orang kafir tersebut dihapuskan, lafaz tersebut tidak akan memberikan gambaran yang sama. Tetapi Allah memilih “طرفًا”, menunjukkan bahawa sebahagian sahaja yang terkena. Ini mengajar kita bahawa kemenangan tidak semestinya bersifat total. Kadang-kadang satu bahagian sahaja yang terputus, tetapi cukup untuk mengubah keadaan.
Perkara ini juga boleh difahami dari sudut sejarah Badar. Kematian sejumlah pemimpin utama Quraisy memberi kesan yang besar walaupun seluruh Quraisy tidak terbunuh. Sumber tafsir menyebut bahawa pada Badar, sejumlah besar daripada pemimpin pihak musyrikin terbunuh dan sejumlah yang lain ditawan. (الموسوعة القرآنية) Dengan demikian, istilah “sebahagian” sangat sesuai kerana pihak musyrikin masih mempunyai ramai anggota, tetapi sebahagian daripada kekuatan mereka telah terputus.
Dalam hal ini, ayat tersebut mengajar bahawa struktur kekuatan boleh mempunyai “titik-titik penting”. Jika titik tertentu terputus, keseluruhan sistem mengalami kesan. Ini bukan bermaksud manusia boleh memastikan sendiri titik mana yang Allah kehendaki. Tetapi ia menunjukkan bahawa Allah boleh menggunakan satu kejadian yang kelihatan terbatas untuk menghasilkan perubahan yang luas.
Lafaz لِيَقْطَعَ juga memberikan satu dimensi bahawa pertolongan Allah bukan semestinya datang dalam bentuk yang manusia bayangkan. Kadang-kadang manusia meminta kemenangan dengan membayangkan musuh seluruhnya berundur. Tetapi Allah mungkin memberikan kemenangan melalui terputusnya sebahagian kekuatan, dan itu sudah cukup untuk mencapai tujuan tertentu. Ini mendidik manusia agar menerima bentuk pertolongan Allah sebagaimana Allah menentukannya.
Kita juga boleh melihat bahawa ayat ini mengandungi penolakan terhadap idea bahawa kemenangan mesti bermakna kehancuran mutlak pihak lawan. Tidak. Allah menyebut “طَرَفًا”, satu bahagian. Maka kemenangan yang sebenar boleh berlaku walaupun musuh masih wujud. Ini penting dalam memahami realiti peperangan dan sejarah umat. Sesuatu pihak boleh mendapat kemenangan yang sah walaupun pihak lawan tidak hilang seluruhnya.
Pada masa yang sama, pemotongan sebahagian kekuatan musuh bukan tujuan yang terpisah daripada keadilan dan hikmah Allah. Ia berlaku dalam konteks pertembungan yang telah sampai kepada tahap peperangan. Maka ayat ini tidak boleh dibawa kepada hubungan sosial biasa antara manusia. Seorang Muslim yang hidup dalam masyarakat bersama orang bukan Islam tidak boleh menjadikan لِيَقْطَعَ طَرَفًا sebagai asas untuk memutuskan hubungan secara ganas atau melakukan tindakan sendiri. Ayat ini menerangkan satu keadaan peperangan yang berada di bawah pemerintahan dan kepimpinan yang sah, bukan tindakan individu.
Ini juga membantu kita memahami mengapa sangat penting membaca satu lafaz dalam rangkaian ayatnya. Jika seseorang mengambil hanya لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ tanpa memahami konteks, dia mungkin menghasilkan gambaran yang salah. Tetapi apabila ayat diletakkan dalam rangkaian ayat tentang pertolongan Allah dan peperangan, jelas bahawa ia menerangkan kesan daripada kemenangan yang Allah berikan. Sumber al-Quran juga memaparkan ayat 127 bersama terjemahan yang mengaitkan “memotong sebahagian” dengan pertolongan dalam peperangan. (Quran.com)
Dalam pembacaan yang teliti, kita juga harus menolak satu lagi kesilapan, iaitu menganggap bahawa “طَرَفًا” semestinya merujuk kepada satu kumpulan yang kecil dari segi bilangan. “Sebahagian” tidak semestinya bermakna sedikit. Ia bermaksud satu bahagian daripada keseluruhan. Bahagian tersebut boleh menjadi besar atau kecil bergantung kepada konteks. Oleh itu, kita tidak sepatutnya memasukkan ukuran angka yang tidak diberikan oleh lafaz itu sendiri.
Begitu juga, kita tidak boleh menentukan bahawa “طَرَفًا” semestinya merujuk kepada bahagian yang berada di hujung secara literal. Makna bahasa berkembang berdasarkan penggunaan. Dalam ayat ini, konteks menunjukkan “sebahagian daripada orang-orang yang kafir”. Penjelasan tafsir yang dihimpunkan secara jelas menyatakan الطرف sebagai الطائفة والنفر. (الموسوعة القرآنية) Maka terjemahan “sebahagian daripada golongan” lebih dekat kepada konteks daripada memaksa makna “hujung” secara fizikal.
Dari sudut tadabbur, kita boleh melihat bahawa manusia sering menilai musuh sebagai satu blok yang tidak boleh dipecahkan. Al-Quran mengajar bahawa di tangan Allah, kekuatan yang kelihatan kukuh boleh terpisah. Allah boleh memotong sebahagian daripada struktur tersebut sehingga ia tidak lagi sama seperti sebelumnya. Ini bukan sekadar pelajaran peperangan, tetapi pelajaran tentang kekuasaan Allah dalam mengubah keadaan.
Namun, tadabbur tidak boleh menggantikan tafsir. Kita boleh mengambil pengajaran umum daripada ayat bahawa Allah mampu memutuskan kekuatan kebatilan, tetapi kita tidak boleh mendakwa bahawa setiap perubahan politik, sosial atau ketenteraan hari ini pasti merupakan penerapan langsung لِيَقْطَعَ طَرَفًا. Nas mesti dihormati. Kita mengambil pengajaran, tetapi tidak memaksa ayat menjadi slogan untuk setiap kejadian.
Lafaz tersebut juga mengandungi peringatan kepada orang yang beriman supaya tidak takut kepada kekuatan musuh secara berlebihan. Apabila Allah menghendaki pertolongan, satu bahagian daripada kekuatan musuh boleh terputus. Maka ukuran manusia tidak sama dengan ukuran Allah. Sesuatu yang kelihatan sangat besar boleh menjadi lemah apabila Allah menghendaki. Sebaliknya, sesuatu yang kelihatan kecil boleh menjadi sebab perubahan besar apabila Allah memberikan pertolongan.
Tetapi jangan pula kita menjadikan perkara ini sebagai alasan untuk meninggalkan persediaan. Ayat ini tidak mengajar manusia supaya tidak berusaha. Sebaliknya, konteks peperangan menunjukkan bahawa orang beriman berada dalam keadaan mengambil sebab. Pertolongan Allah tidak bermakna manusia meninggalkan tanggungjawab. Allah boleh memberikan kemenangan melalui sebab-sebab yang manusia lakukan. Maka hubungan antara usaha manusia dan لِيَقْطَعَ adalah bahawa usaha manusia berada dalam sistem ketetapan Allah.
Perbahasan tentang lafaz ini juga perlu menyentuh soal nisbah perbuatan. Kita mengatakan Allah memotong atau membinasakan sebahagian daripada golongan kafir sebagaimana ayat menyandarkannya kepada Allah dalam konteks kemenangan. Tetapi ini tidak bermaksud manusia tidak melakukan apa-apa. Manusia berperang dan tindakan manusia adalah sebab yang nyata. Namun, hasil akhir dan ketetapan kemenangan adalah daripada Allah. Ini sejalan dengan prinsip bahawa sebab tidak berdiri sendiri daripada Musabbibnya.
Oleh itu, apabila seseorang membaca لِيَقْطَعَ, hendaklah dia menghadirkan dalam fikirannya bahawa Allah mempunyai kekuasaan untuk mengubah struktur kekuatan musuh. Jangan berhenti pada gambaran fizikal “memotong”. Lihat juga makna yang lebih besar: Allah memutuskan sebahagian kekuatan, pengaruh, jumlah atau kemampuan pihak yang menentang. Tetapi jangan juga menghilangkan makna fizikal yang memang terdapat dalam konteks peperangan. Kedua-dua dimensi perlu dijaga.
Satu lagi keindahan ayat ialah pemilihan kata “طَرَفًا” dalam bentuk nakirah. Dalam konteks tertentu, bentuk ini memberikan gambaran satu bahagian tanpa menentukan secara terperinci bahagian tersebut. Ini menjadikan ayat padat. Allah tidak perlu menyenaraikan semua orang yang terbunuh atau ditawan. Dia hanya menyebut satu prinsip: sebahagian daripada golongan yang kafir diputuskan. Sejarah kemudian memperlihatkan contoh bagaimana prinsip itu berlaku.
Dengan cara ini, al-Quran tidak menjadi kitab sejarah yang hanya menceritakan nama dan angka. Ia menyampaikan makna yang melampaui satu kejadian. Peristiwa sejarah menjadi contoh kepada satu sunnah: apabila Allah memberikan pertolongan, Dia boleh memutuskan sebahagian kekuatan pihak yang menentang. Tetapi kita tetap perlu kembali kepada konteks apabila menentukan peristiwa khusus.
Sumber yang menghimpunkan tafsir menyatakan bahawa terdapat pandangan yang mengaitkan ayat ini dengan Badar, termasuk pembunuhan pemimpin musyrikin, dan ada pula pandangan yang mengaitkannya dengan Uhud. (الموسوعة القرآنية) Perbezaan ini sepatutnya mengajar kita bahawa ayat mempunyai dimensi yang perlu dibaca bersama keseluruhan rangkaian. Ia bukan sekadar satu ayat yang boleh dipisahkan daripada susunan Surah Ali Imran.
Dalam rangkaian Surah Ali Imran, ayat-ayat sebelum ini telah membicarakan kemenangan di Badar, pertolongan Allah, bantuan malaikat, kesabaran dan ketakwaan. Maka apabila sampai kepada لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, kita melihat akibat daripada pertolongan tersebut. Sebahagian kekuatan musuh diputuskan. Ini memperlihatkan hubungan yang sangat erat antara pertolongan Allah dan perubahan keadaan di medan peperangan.
Namun, ayat ini juga perlu difahami bersama realiti bahawa kemenangan tidak semestinya berterusan dalam bentuk yang sama. Surah Ali Imran juga membicarakan Uhud dan kelemahan yang berlaku ketika sebahagian orang beriman tidak mematuhi arahan. Ini menunjukkan bahawa umat Islam tidak boleh membaca satu ayat tentang kemenangan lalu menganggap mereka pasti menang tanpa syarat. Pertolongan Allah mempunyai hikmah dan berkait dengan ketaatan, kesabaran dan keadaan yang Allah kehendaki. Tetapi sekali lagi, perbahasan kita kembali kepada lafaz yang menjadi tumpuan: Allah boleh memutuskan sebahagian kekuatan golongan kafir.
Kata لِيَقْطَعَ juga menunjukkan bahawa kemenangan mempunyai tujuan yang dapat dilihat pada kesan terhadap pihak lawan. Dalam peperangan, apabila sebahagian kekuatan musuh dipotong, pihak yang beriman memperoleh ruang untuk bertahan atau maju. Maka pemotongan tersebut mempunyai kesan terhadap keseimbangan medan. Ia bukan sekadar hukuman terhadap musuh, tetapi sebahagian daripada perubahan keadaan peperangan.
Dalam penjelasan yang dinukilkan oleh salah satu sumber tafsir, “memotong” dijelaskan sebagai menghapuskan satu kelompok, manakala “طَرَف” dijelaskan sebagai sebahagian daripada orang-orang yang kufur. (Quran KSU) Penjelasan tersebut juga menghubungkan perkara itu dengan tujuan Allah memberikan kemenangan dalam peperangan. Ini menguatkan pemahaman bahawa lafaz tersebut perlu dibaca dalam kerangka kemenangan yang Allah berikan.
Kita juga boleh melihat bahawa ayat tidak menyatakan bahawa orang beriman sendiri “memotong” secara mutlak sebagai pemilik sebenar hasil. Ini penting dalam aqidah. Manusia melakukan perbuatan, tetapi Allah adalah Pencipta segala perbuatan dan hasil. Maka apabila orang beriman menang, mereka tidak boleh menganggap kemenangan sebagai milik mutlak mereka. Dan apabila mereka melihat musuh kehilangan sebahagian kekuatan, mereka tidak boleh lupa bahawa Allah yang mengatur hasil tersebut.
Di sini terdapat pendidikan terhadap hati yang sangat halus. Orang yang menang mudah merasa dirinya hebat. Tetapi lafaz لِيَقْطَعَ mengarahkan hati kepada Allah. “Dia memotong.” Bukan manusia sebagai kuasa mutlak. Inilah yang menjadikan kemenangan orang beriman berbeza daripada kemenangan yang hanya melahirkan kesombongan. Kemenangan yang benar membawa manusia kembali kepada Allah.
Jika kita membandingkan secara makna antara “membunuh sebahagian” dan “memotong sebahagian”, kita dapat melihat bahawa kata “memotong” memberikan gambaran tentang hubungan antara bahagian dan keseluruhan. Orang yang mati ialah individu, tetapi “bahagian” yang terputus ialah bahagian daripada keseluruhan kekuatan. Dengan itu, lafaz al-Quran menyampaikan kesan strategik daripada kematian atau kehilangan tersebut.
Perkara ini menjelaskan mengapa sesetengah penjelasan menyebut pembunuhan pemimpin dan pembesar. Mereka merupakan “bahagian” yang mempunyai pengaruh besar dalam struktur keseluruhan. Apabila mereka hilang, kesannya tidak terhad kepada diri mereka. Struktur kepimpinan dan moral pihak mereka turut terjejas. Maka istilah طَرَفًا sangat kaya dari sudut gambaran.
Tetapi kita sekali lagi perlu mengelakkan pengkhususan yang tidak tepat. Lafaz itu tidak mengatakan “رؤساءهم” atau “أشرافهم”. Ia mengatakan طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Oleh itu, pemimpin boleh menjadi contoh penerapan, tetapi bukan satu-satunya makna bahasa lafaz tersebut. Ketepatan ilmiah memerlukan kita membezakan antara teks dan huraian.
Dalam bahasa ilmu, kita boleh mengatakan bahawa “طَرَفًا” ialah objek kepada “يَقْطَعَ”. Apa yang dipotong ialah satu bahagian. Kemudian “مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا” menjelaskan daripada kelompok mana bahagian tersebut diambil. Susunan ini sangat padat dan jelas. Allah menyatakan tindakan, objek dan sumber kelompok dalam beberapa perkataan sahaja. Tidak ada kata yang berlebihan.
Keindahan ini juga mengajar kita bahawa al-Quran memilih perkataan dengan sangat tepat. Jika yang dimaksudkan hanya kematian individu tanpa kesan kepada struktur, ada banyak lafaz lain yang boleh digunakan. Tetapi “قَطْعُ طَرَفٍ” memberikan gambaran bahawa sebahagian daripada keseluruhan kekuatan telah terputus. Ini menjadikan ayat mempunyai daya gambaran yang kuat.
Lafaz ini juga memberikan gambaran bahawa kebatilan tidak semestinya dihancurkan sekaligus. Allah boleh memutuskan sedikit demi sedikit. Dalam satu peperangan, sebahagian kekuatan musuh hilang. Dalam kejadian lain, bahagian lain mungkin terputus. Tetapi kita tidak boleh mengatakan bahawa ayat ini menetapkan satu kaedah universal bahawa kebatilan sentiasa akan jatuh secara berperingkat. Kita hanya boleh mengatakan bahawa ayat menunjukkan salah satu cara Allah memberikan kemenangan.
Dalam konteks kehidupan umat, pengajaran yang boleh diambil ialah jangan memandang perubahan kecil sebagai tidak bermakna. Sebuah kemenangan mungkin bermula dengan terputusnya satu bahagian daripada kekuatan kebatilan. Tetapi pengajaran ini perlu digunakan sebagai tadabbur, bukan sebagai dakwaan bahawa setiap kemenangan kecil ialah tafsiran langsung ayat.
Lafaz لِيَقْطَعَ juga mengandungi unsur ketegasan. Allah tidak berkata “لِيُضْعِفَ” semata-mata, “agar Dia melemahkan”. قَطْع membawa gambaran yang lebih jelas tentang pemisahan dan kehilangan. Ada sesuatu yang sebelumnya berada dalam struktur lalu terpisah. Ini memberi gambaran yang lebih kuat terhadap perubahan kekuatan.
Dalam medan peperangan, pemotongan tersebut boleh menghasilkan beberapa kesan: jumlah berkurang, kepimpinan berkurang, kekuatan serangan berkurang, kemampuan bergerak berkurang dan semangat menjadi lemah. Tetapi semua itu merupakan kesan yang dapat difahami daripada konsep pemotongan, bukan semua dinyatakan satu persatu dalam ayat. Kita harus membezakan antara apa yang disebut secara langsung dan apa yang disimpulkan daripada makna.
Sumber tafsir juga menyebut bahawa الطرف boleh dikaitkan dengan pembunuhan atau penawanan, dan terdapat penjelasan bahawa pemotongan bahagian kekuatan musuh boleh berlaku melalui pelbagai bentuk. (الموسوعة القرآنية) Ini membantu kita memahami bahawa ayat tidak perlu dikunci kepada satu bentuk fizikal sahaja, walaupun pembunuhan merupakan salah satu penerapan paling jelas dalam konteks perang.
Ada juga satu dimensi penting: apabila Allah menyebut “الذين كفروا”, ayat itu tidak menyebut setiap individu dengan nama. Ini menjadikan fokusnya pada kelompok sebagai suatu kekuatan yang berhadapan dengan orang beriman. Dengan kata lain, perhatian bukan kepada kebencian peribadi terhadap individu, tetapi kepada keadaan kelompok yang berada dalam pertentangan dengan iman dalam konteks peperangan.
Maka orang beriman perlu membezakan antara prinsip agama dan emosi. Allah menyebut bahawa sebahagian daripada golongan kafir dipotong dalam konteks peperangan. Ini tidak bermaksud seorang Muslim boleh menyimpan kebencian peribadi terhadap semua manusia yang berbeza kepercayaan. Bahkan al-Quran mempunyai banyak ayat tentang keadilan, akhlak dan hubungan baik dengan manusia yang tidak memerangi orang Islam. Oleh itu, memahami ayat secara lengkap memerlukan kita menghormati batas konteksnya.
Dari sudut aqidah, lafaz ini juga menguatkan bahawa Allah melakukan apa yang Dia kehendaki dengan hikmah-Nya. Dia memberikan kemenangan, Dia memutuskan sebahagian kekuatan musuh, dan Dia menentukan hasil peperangan. Manusia tidak boleh memaksa Allah untuk memberikan hasil tertentu hanya kerana mereka telah melakukan sebab. Mereka wajib berusaha, tetapi hati bergantung kepada Allah.
Inilah sebabnya mengapa lafaz لِيَقْطَعَ sangat sesuai diletakkan selepas perbahasan tentang kemenangan. Kemenangan bukan sekadar “kita menang”. Ia ialah Allah memberikan hasil tertentu yang dikehendaki-Nya. Salah satu hasil itu ialah pemotongan sebahagian daripada orang-orang yang kufur. Dengan demikian, ayat ini mengembalikan manusia kepada sifat Allah sebagai Pengatur segala sesuatu.
Jika seseorang bertanya, “Mengapa Allah tidak terus memusnahkan seluruh pihak kafir?” Jawapan yang selamat ialah: ayat itu sendiri menyebut طَرَفًا, bukan الجميع. Allah mempunyai hikmah yang Dia kehendaki. Kita tidak boleh menentukan hikmah ghaib tanpa dalil. Yang kita tahu ialah Allah memilih untuk memutuskan sebahagian. Ini mengajar bahawa hasil peperangan tidak semestinya berupa penghapusan keseluruhan pihak lawan.
Dalam sejarah, keadaan seperti ini sangat biasa. Sebuah pihak boleh kalah tetapi tidak hilang. Mereka kehilangan sebahagian pemimpin atau pasukan, kemudian kembali dengan kekuatan yang lain. Ini selari dengan gambaran “طَرَفًا”. Namun, kita tidak boleh menganggap sejarah sebagai satu-satunya sumber makna. Makna ayat berasal daripada lafaz dan konteks wahyu.
Perkataan “مِنَ” juga membawa kita kepada satu pelajaran penting tentang sebahagian dan keseluruhan. Dalam banyak keadaan, manusia membuat generalisasi yang melampau. Jika sebahagian daripada satu kelompok melakukan sesuatu, manusia mungkin mengatakan semua kelompok itu sama. Tetapi al-Quran dalam ayat ini sendiri menggunakan مِنَ untuk membezakan sebahagian daripada keseluruhan. Walaupun konteksnya ialah peperangan, struktur bahasa itu menunjukkan ketepatan al-Quran dalam menyatakan skop.
Maka jangan kita mengatakan bahawa ayat ini menyatakan “Allah membinasakan semua orang kafir”. Tidak. Lafaznya ialah لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Sebahagian daripada mereka. Ini adalah ketepatan yang tidak boleh diabaikan.
Begitu juga jangan kita mengatakan bahawa semua orang kafir yang berada dalam kelompok tersebut pasti dibunuh. Tidak. Yang disebut ialah طَرَفًا. Sebahagian. Maka ayat memberikan ruang kepada hakikat bahawa sebahagian mereka terus hidup dan sebahagian yang lain mengalami kekalahan atau kehilangan.
Ini juga menjelaskan mengapa ayat selepasnya menyebut kemungkinan yang berkaitan dengan keadaan pihak tersebut. Tetapi kerana tumpuan kita hanya kepada lafaz لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, kita tidak perlu memperluaskan perbahasan kepada lafaz-lafaz berikutnya. Cukuplah kita memahami bahawa ayat ini menggambarkan satu bentuk hasil kemenangan: sebahagian daripada kekuatan orang-orang kafir diputuskan.
Dalam membaca lafaz ini, kita juga perlu menjaga adab terhadap al-Quran. Jangan menjadikannya sebagai ungkapan kemarahan peribadi. Jangan menjadikan lafaz ini slogan politik. Jangan menjadikan lafaz ini alat untuk menghukum individu tanpa proses syarak. Al-Quran ialah wahyu Allah, dan ayat peperangan mempunyai hukum, konteks dan adabnya sendiri. Memahami lafaz dengan benar bermakna kita tidak menggunakan wahyu di luar maksudnya.
Sebaliknya, ayat ini boleh menjadi pengajaran tentang bagaimana Allah menundukkan kekuatan yang menentang kebenaran. Apabila Allah memberikan kemenangan, Dia boleh memutuskan bahagian tertentu daripada kekuatan mereka. Ini memberi keyakinan kepada orang beriman bahawa kekuatan musuh tidak mutlak. Tetapi keyakinan tersebut mesti disertai kesabaran, ketakwaan, disiplin dan mengambil sebab.
Dalam konteks peperangan, “memotong sebahagian” juga boleh memberi kesan psikologi. Apabila sebuah pasukan kehilangan pemimpin atau sebahagian anggotanya, keyakinan mereka boleh terganggu. Tetapi sekali lagi, ini ialah kesan yang boleh difahami daripada konsep tersebut, bukan lafaz yang disebut secara khusus. Ketepatan ilmiah perlu dijaga.
Satu lagi keindahan ialah bahawa Allah tidak menyebut “ليقطع الكافرين” tetapi “ليقطع طرفا من الذين كفروا”. Ini menjadikan objek pemotongan bukan individu semata-mata, tetapi “bahagian” daripada kelompok. Bahasa al-Quran memberikan gambaran struktur. Sebahagian daripada sesuatu keseluruhan diputuskan. Ini menunjukkan bahawa peristiwa perang memberi kesan kepada struktur sosial dan ketenteraan, bukan hanya individu.
Dalam beberapa huraian, “الطرف” diterangkan sebagai satu kelompok atau beberapa orang, dan “القطع” dikaitkan dengan pembunuhan. (Quran KSU) Ini menguatkan bahawa perkataan tersebut memang mempunyai penerapan yang nyata dalam peristiwa peperangan. Kita tidak perlu memaksa ayat menjadi simbolik semata-mata.
Namun, kita juga tidak perlu mengehadkan semua makna kepada satu peristiwa sehingga tidak dapat melihat keluasan lafaz. Prinsipnya ialah Allah boleh memutuskan sebahagian kekuatan pihak yang menentang orang beriman. Ini boleh berlaku dalam pelbagai bentuk kemenangan yang Allah tentukan, tetapi penerapan khusus mesti berdasarkan dalil dan konteks.
Kita boleh membayangkan satu kelompok besar yang mempunyai banyak komponen. Jika satu komponen penting diputuskan, keseluruhan kelompok masih ada tetapi tidak lagi mempunyai keadaan yang sama. Inilah makna yang sangat sesuai dengan istilah طَرَفًا. Ia bukan “semuanya”, tetapi ia juga bukan sesuatu yang tidak penting. Ia adalah satu bahagian yang apabila dipotong mempunyai kesan.
Dengan demikian, lafaz ini mengajar bahawa Allah tidak memerlukan banyak untuk menghasilkan perubahan besar. Dia boleh memutuskan satu bahagian sahaja. Tetapi jangan kita faham ini sebagai menafikan usaha manusia. Allah menetapkan kemenangan melalui sebab-sebab yang Dia kehendaki. Sebahagian daripada sebab tersebut mungkin sangat kecil pada pandangan manusia tetapi menghasilkan kesan yang besar.
Dalam hubungan antara ilmu dan iman, lafaz ini juga mengajar bahawa kita perlu menghormati perkara yang ghaib. Kita melihat kemenangan secara zahir, tetapi Allah mengetahui seluruh hikmah. Kita melihat satu bahagian musuh terputus, tetapi Allah mengetahui mengapa, bagaimana dan apa akibatnya. Kita tidak mengetahui semua itu. Maka sikap yang betul ialah menerima nas, memahami bahasa, meneliti konteks dan berhenti pada batas ilmu.
Jika kita menyusun makna lafaz ini secara berperingkat, kita dapat melihatnya begini: pertama, terdapat pihak yang disebut sebagai الذين كفروا. Kedua, daripada pihak tersebut terdapat satu طَرَف, satu bahagian. Ketiga, Allah menyatakan bahawa bahagian itu diputuskan melalui kata يَقْطَعَ. Keempat, perbuatan tersebut berada dalam rangka tujuan dan kesan kemenangan yang Allah berikan. Struktur ini sangat mudah tetapi sangat padat.
“الذين كفروا” memberikan identiti kelompok. “مِنْ” memberikan batas sebahagian. “طَرَفًا” memberikan gambaran bahagian. “يَقْطَعَ” memberikan tindakan pemisahan atau pembinasaan. Dan “لِـ” memberikan hubungan tujuan atau akibat dalam susunan ayat. Semua ini bergabung membentuk satu gambaran yang kuat.
Oleh itu, jika kita mahu menterjemahkan lafaz secara dekat, kita boleh mengatakan: “agar Dia memutuskan atau membinasakan suatu bahagian daripada orang-orang yang kafir.” Dalam konteks peperangan, “membinasakan sebahagian daripada orang-orang kafir” merupakan terjemahan yang mudah difahami, manakala “memotong sebahagian daripada golongan yang kafir” lebih dekat kepada bentuk gambaran lafaz Arab. Kedua-duanya membantu, tetapi setiap terjemahan membawa nuansa yang sedikit berbeza.
Perkataan “memotong” lebih mengekalkan imej asal قَطَعَ. Perkataan “membinasakan” pula lebih menonjolkan hasilnya dalam konteks perang. Sebab itu penjelasan tafsir sering menggabungkan kedua-dua dimensi: “memotong” satu kelompok melalui pembunuhan atau penawanan sehingga kekuatan mereka berkurang. (الموسوعة القرآنية)
Jika seseorang hanya membaca “membinasakan sebahagian orang kafir”, dia mungkin tidak menyedari mengapa Allah menggunakan طَرَفًا. Tetapi jika dia melihat lafaz Arab, dia akan memahami bahawa Allah menggambarkan satu bahagian daripada keseluruhan. Ini adalah salah satu keindahan tadabbur bahasa al-Quran.
Kita juga boleh memahami bahawa kata “طرف” mempunyai hubungan dengan sesuatu yang boleh menjadi jalan masuk kepada keseluruhan. Ada penjelasan yang mengaitkan penggunaan الطرف dengan bahagian yang apabila diputuskan boleh melemahkan keseluruhan. Sumber tafsir menyebut beberapa penjelasan tentang mengapa istilah “طرف” digunakan, termasuk kaitannya dengan bahagian yang lebih hampir atau bahagian yang mempunyai kedudukan tertentu dalam struktur kekuatan. (Altafsir.com) Walaupun perincian tersebut tidak semestinya menjadi makna utama lafaz, ia menunjukkan kekayaan bahasa yang terkandung dalam istilah tersebut.
Lafaz ini juga memperlihatkan bahawa Allah menyebut hasil yang dapat difahami manusia. Manusia mungkin tidak memahami semua hikmah peperangan, tetapi mereka dapat melihat bahawa sebahagian musuh telah hilang. Dengan menyebut “ليقطع طرفا”, Allah memberikan satu gambaran yang dapat difahami oleh manusia tentang bagaimana pertolongan-Nya memberi kesan kepada pihak yang menentang.
Dalam masa yang sama, ayat ini mengajar kita bahawa kemenangan tidak selalu diukur dengan jumlah korban. Kadang-kadang yang paling penting ialah perubahan kemampuan. Jika sebahagian kekuatan utama hilang, pihak lawan mungkin tidak lagi dapat melaksanakan rancangan asal. Ini menjadikan istilah “طَرَفًا” sangat sesuai kerana ia merujuk kepada satu komponen daripada keseluruhan.
Tetapi kita harus berhenti daripada memasukkan semua teori ketenteraan moden ke dalam ayat. Al-Quran bukan buku manual strategi perang. Ia adalah wahyu yang memberikan petunjuk. Kita menggunakan konsep strategi hanya untuk memahami kesan lafaz, bukan untuk mengatakan bahawa al-Quran sedang memberikan teori ketenteraan tertentu.
Dalam konteks pendidikan kepada umat, lafaz ini juga membina keberanian yang seimbang. Orang beriman tidak sepatutnya gentar secara mutlak kepada musuh, kerana Allah mampu memutuskan kekuatan mereka. Tetapi orang beriman juga tidak boleh menjadi angkuh dan bertindak tanpa perhitungan. Mereka mesti mengambil sebab dan menyerahkan hasil kepada Allah.
Ini membawa kepada satu lagi perkara: “ليقطع” tidak bermaksud Allah sentiasa memberikan kemenangan kepada orang beriman dalam bentuk yang mereka inginkan pada setiap masa. Ayat ini menceritakan satu keadaan yang Allah tentukan. Dalam sejarah, orang beriman juga mengalami kekalahan dan ujian. Maka kita tidak boleh menggunakan ayat ini untuk menjanjikan kemenangan duniawi kepada setiap kelompok yang mendakwa dirinya berada di pihak Islam. Allah menilai keadaan hamba-Nya dengan hikmah-Nya.
Oleh sebab itu, apabila kita mengambil pengajaran daripada lafaz ini, kita harus mengatakan bahawa Allah berkuasa memberikan kemenangan dan memutuskan kekuatan musuh, bukan bahawa mana-mana kelompok manusia pasti menang hanya kerana mereka mengaku sebagai orang beriman. Ayat mengajar tauhid, bukan kesombongan kelompok.
Lafaz ini juga mengingatkan bahawa kekuatan pihak lawan bukan sesuatu yang kekal. Allah boleh mengubah keadaan. Satu bahagian boleh terputus, dan struktur keseluruhan berubah. Ini adalah sebahagian daripada sunnatullah dalam sejarah manusia. Kuasa manusia tidak mutlak. Kekuatan yang besar boleh runtuh apabila Allah menghendaki.
Tetapi Allah juga boleh membiarkan sesuatu kekuatan bertahan untuk tempoh tertentu. Maka kita tidak boleh memaksa Allah dengan kehendak kita. Tugas kita ialah taat, berusaha, bersabar dan bertawakal. Jika Allah memberikan kemenangan, kita bersyukur. Jika Allah memberikan ujian, kita bersabar. Lafaz لِيَقْطَعَ sendiri mengingatkan bahawa Allah menentukan hasil.
Dalam perbahasan lafaz, penting juga untuk tidak menganggap bahawa “قَطْع” sentiasa bermaksud kematian. Dalam bahasa Arab, akar ق ط ع mempunyai banyak penggunaan. Ia boleh bermakna memutuskan, memisahkan, menghalang, memutuskan hubungan dan sebagainya bergantung kepada objek dan konteks. Dalam ayat ini, objeknya ialah طَرَفًا مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, maka konteks peperangan membawa kepada makna menghilangkan atau membinasakan satu bahagian daripada mereka. Sumber tafsir secara jelas menghuraikan ayat dalam kerangka pembunuhan, penawanan dan penghinaan terhadap kekuatan musuh. (Quran KSU)
Dengan itu, kita tidak boleh mengambil kamus secara terasing daripada konteks. Makna perkataan harus ditentukan melalui hubungan perkataan dengan objek dan konteks. Ini merupakan salah satu asas penting dalam memahami bahasa al-Quran.
Dalam masa yang sama, konteks tidak boleh digunakan untuk menghapuskan akar makna. Jika kita mengatakan “ليقطع” hanya bermaksud “menang”, kita kehilangan gambaran asalnya. Allah memilih قَطَعَ, bukan نَصَرَ sahaja. Maka terdapat makna khusus yang perlu dikekalkan: satu bahagian daripada pihak lawan diputuskan atau dibinasakan.
Inilah sebabnya huraian terhadap satu lafaz al-Quran boleh menjadi sangat panjang walaupun lafaznya hanya beberapa perkataan. Setiap perkataan mempunyai kedudukan. لِيَقْطَعَ menunjukkan tindakan dan tujuan. طَرَفًا menunjukkan sebahagian. مِنَ menunjukkan sumber keseluruhan yang daripadanya bahagian itu diambil. الَّذِينَ كَفَرُوا menunjukkan sifat kelompok yang menjadi konteks tindakan tersebut.
Jika kita melihat kepada keseluruhan penyataan ini, kita mendapati ia tidak berbicara tentang kekuatan orang beriman secara langsung, tetapi tentang kesan terhadap musuh. Allah menunjukkan kemenangan dari sudut apa yang berlaku kepada pihak yang kufur. Sebahagian daripada mereka dipotong. Dengan cara ini, al-Quran menggambarkan kemenangan bukan hanya sebagai sesuatu yang diterima oleh pihak yang menang, tetapi juga sebagai sesuatu yang menyebabkan perubahan pada pihak yang kalah.
Dalam sejarah peperangan, perubahan ini sangat penting. Sebuah pihak boleh dianggap menang apabila bukan sahaja mereka terselamat, tetapi musuh kehilangan sebahagian kemampuan untuk meneruskan serangan. Maka لِيَقْطَعَ طَرَفًا menggambarkan kemenangan dari sudut impaknya kepada lawan.
Namun, jangan kita lupa bahawa ayat menyebut “طَرَفًا” dan bukan “كُلًّا”. Ini menjadikan ayat sangat tepat. Sebahagian, bukan keseluruhan. Ini juga mengajar kita supaya tidak berlebihan dalam menggambarkan kemenangan. Al-Quran sendiri tidak menggunakan bahasa yang berlebihan.
Dalam memahami ayat ini, kita juga perlu mengelakkan sikap emosional terhadap sejarah. Kita tidak membaca “الذين كفروا” dengan kebencian peribadi. Kita membaca sebagai wahyu yang menerangkan keadaan yang Allah ceritakan. Orang beriman menerima berita Allah dengan tunduk, memahami hukum dan konteksnya, kemudian mengambil pengajaran yang benar.
Jika seseorang bertanya apakah ayat ini bermaksud orang beriman diperintahkan untuk membunuh orang kafir, jawapannya tidak boleh diberikan hanya berdasarkan potongan lafaz ini. Lafaz tersebut berada dalam bentuk penyataan tentang apa yang Allah lakukan atau tentukan, bukan arahan langsung yang berbunyi “bunuhlah mereka”. Maka mengambilnya sebagai perintah individu adalah kesalahan dari sudut memahami bentuk ayat dan konteksnya.
Ini sangat penting kerana al-Quran mempunyai perbezaan antara khabar dan perintah. لِيَقْطَعَ ialah penyataan yang menerangkan tujuan atau hasil. Ia bukan lafaz amr seperti اقتلوا. Maka seseorang tidak boleh menukar khabar kepada perintah hanya kerana terdapat perkataan yang berkaitan dengan pembinasaan.
Perbezaan ini menjadi sangat penting dalam dunia hari ini. Kita tidak boleh menjadikan ayat ini sebagai alasan untuk melakukan keganasan terhadap orang awam, individu atau masyarakat yang tidak berada dalam keadaan peperangan yang dimaksudkan. Al-Quran tidak memberi lesen sedemikian.
Sebaliknya, ayat ini memberikan pemahaman bahawa dalam peperangan yang sah dan konteks yang disebutkan, Allah boleh memberikan kemenangan dengan memutuskan sebahagian kekuatan pihak yang kufur. Ia adalah berita tentang kuasa Allah dan hasil pertolongan-Nya.
Kita juga boleh melihat bagaimana ayat ini mendidik manusia tentang ketidakstabilan kekuatan dunia. Sebuah kelompok mungkin kelihatan sangat kuat, tetapi Allah boleh memotong satu bahagiannya. Ini mengajar bahawa jangan bergantung kepada kekuatan zahir semata-mata. Manusia boleh merancang, tetapi Allah menentukan.
Dalam konteks dakwah, ayat ini juga boleh memberikan keyakinan bahawa kebatilan tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Allah mampu mengurangkan kekuatannya. Tetapi dakwah tidak boleh dilakukan dengan emosi. Ia dilakukan dengan ilmu, hikmah, kesabaran dan cara yang dibenarkan syarak.
Apabila kita merenungkan “طَرَفًا”, kita juga melihat bahawa perubahan besar kadang-kadang bermula dengan satu bahagian kecil. Satu bahagian yang diputuskan boleh menyebabkan keseluruhan struktur berubah. Ini merupakan satu pengajaran yang boleh diambil secara umum daripada gambaran ayat tanpa mendakwa bahawa setiap keadaan moden ialah penerapan langsungnya.
Akhirnya, lafaz لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ mengajar kita tiga perkara besar yang semuanya tetap berada dalam fokus lafaz tersebut. Pertama, Allah mempunyai kuasa untuk memutuskan sebahagian daripada kekuatan pihak yang menentang kebenaran. Kedua, “طَرَفًا” menunjukkan bahawa yang diputuskan hanyalah sebahagian daripada kelompok yang lebih besar, bukan keseluruhan secara mutlak. Ketiga, tindakan tersebut berlaku dalam konteks kemenangan dan pertolongan Allah, bukan sebagai tindakan bebas manusia yang dilakukan tanpa batas.
Maka apabila kita membaca لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟, kita jangan hanya membaca “agar Dia membinasakan sebahagian orang kafir” lalu berhenti. Kita perlu melihat bagaimana satu lafaz قَطَعَ menggambarkan terputusnya satu bahagian daripada sebuah kekuatan, bagaimana طَرَفًا menunjukkan bahawa bahagian itu merupakan sebahagian daripada keseluruhan, bagaimana مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ menentukan daripada kelompok mana bahagian itu diambil, dan bagaimana keseluruhan penyataan itu berada di bawah pengaturan Allah. Penjelasan tafsir yang tersedia memang menghuraikan الطرف sebagai kelompok atau sebahagian, serta mengaitkan القطع dengan pembunuhan, penawanan dan kehilangan kekuatan pihak yang kufur. (Quran KSU)
Dengan demikian, lafaz ini tidak boleh dikecilkan menjadi sekadar “Allah membunuh beberapa orang”. Maknanya lebih kuat daripada itu dari sudut gambaran struktur. Allah memutuskan sebahagian daripada kelompok yang kufur sehingga kekuatan mereka mengalami kehilangan. Dan ia juga tidak boleh diperluaskan menjadi “Allah memerintahkan semua orang kafir dibunuh”. Itu bukan lafaz yang dinyatakan. Ketepatan ayat berada pada طَرَفًا dan مِنَ. Sebahagian daripada mereka, bukan semuanya.
Inilah keindahan al-Quran: beberapa perkataan mampu mengandungi gambaran sejarah, aqidah, kekuasaan Allah, perubahan kekuatan, ketepatan bahasa dan pendidikan hati. لِيَقْطَعَ bukan sekadar “memotong”; ia menggambarkan tindakan Allah terhadap satu bahagian daripada struktur kekuatan musuh. طَرَفًا bukan sekadar “sebahagian”; ia menggambarkan bahawa yang terputus ialah satu komponen daripada keseluruhan. مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ bukan sekadar menyebut musuh; ia menetapkan bahawa bahagian tersebut adalah daripada kelompok yang disebut dengan sifat kufur dalam konteks ayat.
Oleh itu, apabila lafaz ini dibaca berulang kali, hendaklah hati seorang mukmin menangkap satu hakikat: kekuatan manusia tidak mutlak. Allah boleh memutuskan sesuatu yang kelihatan kukuh. Allah boleh mengubah keseimbangan. Allah boleh menjadikan sebahagian daripada kekuatan musuh hilang sehingga keadaan berubah. Dan apabila Allah melakukan demikian, manusia wajib menyandarkan kemenangan kepada-Nya, bukan kepada dirinya sendiri.
Namun, ayat ini juga mengajar ketelitian. Jangan melampaui lafaz. Jangan menambah bahawa semua orang kafir akan dibinasakan. Jangan menjadikan ayat sebagai arahan keganasan individu. Jangan mencabutnya daripada konteks peperangan. Jangan menggantikan makna “طَرَفًا” dengan “semua”. Jangan menggantikan khabar “لِيَقْطَعَ” dengan perintah kepada individu. Dan jangan menjadikan pengajaran umum sebagai dakwaan bahawa setiap konflik zaman moden adalah penerapan langsung ayat ini.
Sebaliknya, bacalah ia sebagaimana Allah menurunkannya: لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Allah memberikan kemenangan, dan antara kesannya ialah terputusnya sebahagian daripada golongan yang kufur. Satu bahagian daripada kekuatan mereka dihilangkan. Sebahagian daripada struktur mereka runtuh. Dan semuanya berlaku dalam lingkungan kehendak, kekuasaan dan hikmah Allah.
Lafaz ini akhirnya mengajar kita bahawa kemenangan bukan semata-mata persoalan siapa yang mempunyai jumlah paling ramai atau kekuatan paling besar. Allah boleh memutuskan satu bahagian daripada kekuatan yang besar sehingga keseimbangan berubah. Inilah gambaran yang terkandung dalam “لِيَقْطَعَ طَرَفًا”. Ia adalah gambaran tentang Allah yang mengubah keadaan melalui pemotongan sebahagian daripada kekuatan pihak yang menentang.
Dan semakin kita meneliti lafaz tersebut, semakin jelas bahawa perkataan “طَرَفًا” menjadi kunci kepada keseluruhan makna. Jika kita memahami “طَرَفًا” dengan benar, kita tidak akan menganggap ayat itu berbicara tentang keseluruhan orang kafir. Jika kita memahami “مِنَ” dengan benar, kita mengetahui bahawa yang disebut hanyalah sebahagian. Jika kita memahami “يَقْطَعَ” dengan benar, kita mengetahui bahawa yang berlaku ialah pemutusan, penghilangan atau pembinasaan terhadap bahagian tersebut. Dan jika kita memahami kedudukan lafaz itu dalam rangkaian ayat, kita mengetahui bahawa perkara tersebut merupakan salah satu kesan daripada kemenangan yang Allah berikan.
Maka penyataan لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ hendaklah dihayati sebagai satu penyataan yang sangat tepat tentang kekuasaan Allah dalam mengubah kekuatan musuh: Allah tidak perlu menghapuskan seluruh kelompok untuk memperlihatkan kemenangan-Nya; Dia boleh memutuskan sebahagian daripada mereka, dan pemotongan sebahagian itu sendiri boleh menjadi tanda yang nyata bahawa kekuatan yang kelihatan besar sebenarnya berada di bawah kekuasaan Allah. Penjelasan yang tersedia mengenai ayat ini juga menegaskan bahawa الطرف merujuk kepada satu kelompok atau bahagian daripada golongan yang kafir dan bahawa القطع dalam konteks ini dikaitkan dengan pembunuhan, penawanan atau kehilangan sebahagian kekuatan mereka. (الموسوعة القرآنية)
Dengan itu, semakin dalam kita melihat kepada satu-satunya penyataan ini, semakin jelas bahawa al-Quran tidak menggunakan perkataan secara sembarangan. لِيَقْطَعَ memberikan gambaran tindakan yang tegas. طَرَفًا memberikan gambaran sebahagian daripada keseluruhan. مِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ memberikan batas kelompok yang terlibat. Keseluruhannya membentuk satu gambaran bahawa Allah menjadikan sebahagian daripada kekuatan golongan yang kufur terputus melalui kemenangan yang Dia berikan. Itulah pusat makna penyataan ini, dan itulah yang perlu terus menjadi fokus ketika kita merenungnya.
Jika seorang mukmin benar-benar memahami lafaz ini, dia akan melihat bahawa kekuatan musuh bukan sesuatu yang boleh menandingi Allah. Tetapi dia juga akan memahami bahawa manusia tidak boleh bertindak melampaui batas. Dia akan mengambil sebab tanpa menyembah sebab. Dia akan berusaha tanpa menyandarkan hasil kepada dirinya. Dia akan berani tanpa sombong. Dia akan memahami sejarah tanpa mengubah ayat menjadi slogan. Dia akan mengetahui bahawa “طَرَفًا” bermaksud sebahagian, bukan semuanya. Dan dia akan mengetahui bahawa Allah sahaja yang menentukan bagaimana dan bila sebahagian kekuatan pihak yang menentang itu diputuskan.
Inilah ketelitian yang sepatutnya ada apabila kita membaca لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟. Ia bukan lafaz yang berdiri untuk membangkitkan kemarahan, tetapi lafaz yang membangkitkan pengenalan terhadap kekuasaan Allah. Ia bukan slogan untuk tindakan manusia tanpa batas, tetapi berita tentang apa yang Allah lakukan dalam konteks kemenangan. Ia bukan pernyataan bahawa semua orang kafir akan dihapuskan, tetapi pernyataan yang sangat tepat bahawa satu bahagian daripada mereka boleh diputuskan. Dan ia bukan sekadar catatan sejarah, tetapi satu pengajaran tentang hakikat bahawa segala kekuatan makhluk berada di bawah kekuasaan Allah سبحانه وتعالى. (Quran.com)
asas
asa
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/5209215540116707601?hl=en
