Perbahasan Tentang Ayat 25 Dari Surah Al-Waqi'ah ... وَلَا تَأْثِيمًا (Al-Waqi'ah:25)
- Perbahasan Tentang Ayat 25 Dari Surah Al-Waqi'ah لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا ... (Al-Waqi'ah:25) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 25 Dari Surah Al-Waqi'ah ... وَلَا تَأْثِيمًا (Al-Waqi'ah:25) / edit
Perbahasan Tentang Ayat 25 Dari Surah Al-Waqi'ah: وَلَا تَأْثِيمًا
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا yang terdapat pada Surah al-Waqi‘ah ayat 25 merupakan satu ungkapan al-Quran yang sangat pendek dari sudut bilangan perkataan, tetapi sangat luas dari sudut makna, gambaran kehidupan akhirat dan pendedahan terhadap hakikat nikmat yang Allah sediakan bagi golongan yang mendapat kebahagiaan di dalam syurga. Lafaz ini tidak boleh dilihat hanya sebagai satu pemberitahuan bahawa ahli syurga tidak melakukan dosa, kerana susunan bahasa al-Quran pada lafaz ini mempunyai keluasan makna yang lebih besar daripada sekadar menafikan perbuatan maksiat. تَأْثِيمًا berasal daripada akar kata أ ث م, iaitu akar yang berkaitan dengan dosa, kesalahan, perbuatan yang menyebabkan seseorang dipandang berdosa, atau ucapan yang mengandungi unsur dosa dan celaan. Apabila Allah menyatakan وَلَا تَأْثِيمًا, terdapat penafian terhadap kewujudan sesuatu yang mempunyai hubungan dengan dosa dalam kehidupan ahli syurga. Maka, ungkapan ini menggambarkan suatu kehidupan yang telah dibersihkan daripada segala unsur yang boleh merosakkan kesucian hubungan antara manusia, sama ada melalui ucapan, perbuatan, tuduhan, celaan, permusuhan atau suasana yang mendorong kepada dosa. Inilah antara keindahan bahasa al-Quran apabila satu lafaz yang ringkas mampu membuka suatu gambaran kehidupan yang sama sekali berbeza daripada kehidupan dunia. Di dunia, manusia hidup dalam keadaan yang sentiasa terdedah kepada dosa, pertengkaran, tuduhan, fitnah, kebencian, kezaliman, kata-kata yang menyakitkan dan pelbagai bentuk perbuatan yang menjadikan kehidupan manusia tercemar. Namun apabila Allah menggambarkan keadaan ahli syurga dengan lafaz وَلَا تَأْثِيمًا, Allah sedang menunjukkan bahawa nikmat syurga bukan sekadar kenikmatan tubuh, makanan, minuman, tempat tinggal dan keindahan yang dapat dilihat oleh mata, bahkan syurga ialah suatu alam kehidupan yang telah diangkat daripadanya segala unsur dosa dan segala perkara yang mengheret manusia kepada dosa. Kesempurnaan nikmat syurga terletak juga pada kesucian suasana kehidupan di dalamnya. Oleh sebab itu, lafaz وَلَا تَأْثِيمًا perlu direnungi sebagai suatu gambaran tentang hilangnya seluruh suasana yang melahirkan dosa, bukan hanya sebagai penafian terhadap satu bentuk perbuatan tertentu.
Perkataan تَأْثِيمًا dari sudut bentuk bahasanya merupakan masdar daripada kata kerja yang berkaitan dengan أَثَّمَ atau proses menisbahkan seseorang kepada dosa, menyatakan bahawa seseorang telah melakukan dosa, atau melontarkan ungkapan yang mengandungi unsur pengdosaan dan celaan. Dalam tafsiran lafaz ini, para ahli tafsir memberikan penjelasan yang saling berkaitan, antaranya bahawa ahli syurga tidak mendengar ucapan yang mengandungi dosa, tidak berlaku dalam kalangan mereka pertuduhan atau ucapan yang menyebabkan seseorang dianggap berdosa, dan tidak terdapat suasana percakapan yang membawa kepada dosa. Oleh itu, lafaz ini mempunyai hubungan yang sangat rapat dengan kehidupan sosial manusia. Dosa tidak semestinya muncul dalam bentuk seseorang meminum sesuatu yang haram, melakukan zina, mencuri atau membunuh. Ada dosa yang lahir daripada lidah. Ada dosa yang lahir daripada tuduhan. Ada dosa yang lahir daripada penghinaan. Ada dosa yang lahir daripada sangkaan buruk. Ada dosa yang lahir daripada pertengkaran. Ada dosa yang lahir apabila seseorang menuduh orang lain melakukan sesuatu yang tidak dilakukannya. Ada dosa yang lahir apabila seseorang memperbesar-besarkan kesalahan saudaranya. Ada dosa yang lahir apabila seseorang menjadikan dosa orang lain sebagai bahan hiburan. Ada dosa yang lahir apabila seseorang menggunakan percakapan untuk merendahkan manusia lain. Maka apabila Allah menafikan تَأْثِيمًا daripada kehidupan ahli syurga, penafian tersebut amat sesuai dengan hakikat bahawa syurga merupakan tempat yang tidak lagi terdapat dosa dan tidak terdapat suasana yang membangkitkan dosa. Mereka tidak hidup dengan hati yang menyimpan dendam, tidak hidup dengan lidah yang mencari kesalahan, tidak hidup dengan jiwa yang suka mengaibkan orang lain dan tidak hidup dalam suasana yang menyebabkan seseorang sentiasa mempertahankan dirinya daripada tuduhan manusia lain.
Perlu diperhatikan bahawa lafaz تَأْثِيمًا tidak menggunakan bentuk yang sekadar menyatakan "dosa" secara mutlak, seperti إثم, tetapi datang dalam bentuk تَأْثِيمًا, yang memberikan dimensi makna yang lebih khusus. Perbezaan antara menyebut sesuatu sebagai إثم dengan menyebut تأثيم perlu diberi perhatian dalam memahami kedalaman ungkapan al-Quran. إثم ialah dosa itu sendiri atau perkara yang membawa kepada dosa, sedangkan تأثيم boleh berkaitan dengan proses menjadikan seseorang dipersalahkan, dituduh berdosa atau dilontarkan kepadanya sesuatu yang mengandungi pengertian dosa. Oleh itu, ahli syurga bukan sahaja tidak melakukan dosa, bahkan mereka tidak berhadapan dengan suasana تأثيم yang menyebabkan kehidupan mereka dicemari oleh pertuduhan, celaan dan kata-kata berdosa. Inilah salah satu perkara yang sangat besar apabila seseorang membandingkan kehidupan syurga dengan kehidupan dunia. Di dunia, seseorang boleh jadi tidak melakukan dosa tetapi tetap menjadi mangsa tuduhan manusia. Seseorang boleh menjaga lidahnya tetapi orang lain menggunakan lidah mereka untuk menuduhnya. Seseorang boleh menjaga kehormatan dirinya tetapi orang lain boleh cuba menjatuhkan kehormatannya melalui fitnah. Seseorang boleh berada dalam keadaan benar tetapi dituduh sebagai salah. Seseorang boleh bersih daripada suatu perbuatan tetapi masyarakat tetap menyebarkan sangkaan terhadapnya. Semua perkara seperti ini merupakan sebahagian daripada kesengsaraan kehidupan dunia yang tidak akan wujud dalam bentuknya yang mencemarkan kehidupan ahli syurga. Maka وَلَا تَأْثِيمًا memberikan gambaran bahawa seseorang yang telah memasuki syurga bukan sahaja memperoleh nikmat yang menggembirakan tubuhnya, tetapi memperoleh keselamatan daripada suasana sosial yang penuh dengan tuduhan, celaan dan dosa.
Apabila seseorang membaca lafaz ini dengan renungan yang mendalam, dia akan mendapati bahawa Allah sedang memperkenalkan satu jenis nikmat yang sering tidak dihargai oleh manusia ketika berada di dunia, iaitu nikmat keselamatan daripada dosa dan suasana dosa. Manusia dunia sering mengukur kebahagiaan berdasarkan apa yang dimiliki. Rumah yang besar dianggap nikmat. Harta yang banyak dianggap nikmat. Makanan yang lazat dianggap nikmat. Kedudukan yang tinggi dianggap nikmat. Kenderaan yang mahal dianggap nikmat. Tetapi al-Quran mengajar bahawa terdapat nikmat yang lebih halus dan lebih mendalam, iaitu hidup dalam suasana yang tidak dicemari dosa. Seseorang mungkin memiliki harta yang banyak tetapi hidup dalam rumah yang penuh dengan pertengkaran. Seseorang mungkin mempunyai kedudukan yang tinggi tetapi setiap hari berhadapan dengan fitnah. Seseorang mungkin mempunyai makanan yang banyak tetapi hatinya sentiasa gelisah kerana permusuhan. Seseorang mungkin memiliki kemewahan tetapi kehidupannya dipenuhi dengan kata-kata yang menyakitkan. Dalam keadaan seperti itu, kenikmatan dunia tidak sempurna kerana kehidupan manusia masih dicemari oleh unsur yang merosakkan ketenangan. Syurga pula digambarkan dengan وَلَا تَأْثِيمًا, menunjukkan bahawa kehidupan di sana bukan sahaja mempunyai sesuatu yang menyenangkan, bahkan tidak mempunyai perkara yang merosakkan kesenangan tersebut. Ini merupakan konsep yang sangat tinggi dalam memahami nikmat. Kesempurnaan nikmat bukan hanya dengan hadirnya perkara yang disukai, tetapi juga dengan hilangnya segala perkara yang dibenci.
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga menunjukkan bahawa dosa bukan sahaja membawa akibat pada akhirat, bahkan dosa mempunyai kesan terhadap suasana kehidupan manusia. Apabila manusia melakukan dosa, kesan dosa itu tidak berhenti pada catatan amal seseorang. Dosa boleh merosakkan hubungan antara manusia. Dosa boleh memecahkan keluarga. Dosa boleh menghancurkan persahabatan. Dosa boleh menimbulkan permusuhan. Dosa boleh melahirkan fitnah. Dosa boleh menyebabkan seseorang hilang kepercayaan terhadap orang lain. Dosa boleh menjadikan manusia saling mencurigai. Dosa boleh menjadikan lidah manusia tajam. Dosa boleh menjadikan hati manusia keras. Dosa boleh menjadikan seseorang berasa seronok apabila melihat orang lain jatuh. Dosa juga boleh melahirkan suatu masyarakat yang tidak lagi menghormati kehormatan manusia. Oleh sebab itu, apabila Allah menafikan تَأْثِيمًا daripada kehidupan ahli syurga, penafian itu boleh difahami sebagai gambaran sebuah kehidupan yang telah dibersihkan daripada akibat sosial dan rohani yang biasanya mengiringi dosa. Tidak ada budaya menuduh. Tidak ada budaya mengaibkan. Tidak ada budaya menghukum dengan lidah. Tidak ada budaya mencari kesalahan. Tidak ada pertengkaran yang lahir daripada dosa. Tidak ada ucapan yang membawa seseorang kepada keburukan. Tidak ada suasana yang menyebabkan manusia merasa dirinya perlu mempertahankan maruah daripada serangan lidah orang lain.
Keindahan lafaz ini menjadi lebih jelas apabila kita memahami bahawa ahli syurga telah sampai kepada tempat yang tidak lagi memerlukan ujian. Dunia ialah tempat ujian. Oleh kerana dunia ialah tempat ujian, manusia berhadapan dengan pilihan antara taat dan maksiat, antara benar dan batil, antara menjaga lidah dan menggunakannya secara zalim, antara memaafkan dan membalas, antara menutup aib dan membuka aib. Syurga bukan lagi tempat ujian seperti dunia. Syurga ialah tempat balasan. Maka sifat kehidupan di dalam syurga juga sesuai dengan kedudukannya sebagai tempat balasan. Orang yang telah diselamatkan oleh Allah daripada neraka dan dimasukkan ke dalam syurga tidak lagi hidup dalam lingkungan dosa sebagaimana kehidupan dunia. Mereka telah mencapai tempat yang Allah bersihkan daripada segala perkara yang merosakkan kebahagiaan. Maka وَلَا تَأْثِيمًا seolah-olah membuka satu jendela untuk melihat bahawa syurga bukan hanya tempat seseorang memperoleh apa yang diingininya, tetapi tempat dia tidak lagi diganggu oleh segala perkara yang selama ini menyebabkan kehidupannya berat. Dalam dunia, seseorang mungkin berasa letih kerana menghadapi manusia. Dalam syurga, tidak ada keletihan jiwa yang disebabkan oleh dosa. Dalam dunia, seseorang mungkin menangis kerana fitnah. Dalam syurga, tidak ada fitnah yang mencemarkan kehormatan. Dalam dunia, seseorang mungkin terluka kerana kata-kata manusia. Dalam syurga, tidak ada suasana تأثيم yang menjadikan hubungan sesama manusia sebagai sumber penderitaan.
Jika diteliti dari sudut hubungan antara dosa dan lidah, lafaz وَلَا تَأْثِيمًا mempunyai pengajaran yang sangat kuat. Lidah manusia merupakan anggota yang kecil tetapi mempunyai kemampuan yang sangat besar untuk menghasilkan dosa. Seseorang boleh menggunakan tangannya untuk melakukan sesuatu dosa, tetapi seseorang juga boleh menggunakan lidahnya untuk menghasilkan dosa yang lebih luas kesannya. Satu ucapan boleh disampaikan kepada seorang manusia, kemudian manusia itu menyampaikannya kepada orang lain, kemudian tersebar kepada puluhan, ratusan bahkan ribuan manusia. Pada zaman manusia mempunyai alat komunikasi yang sangat pantas, satu ucapan yang salah boleh tersebar dalam masa yang singkat. Namun prinsip dosa kerana lidah bukanlah perkara baharu. Al-Quran dan Sunnah telah memberi perhatian besar terhadap bahaya ucapan. وَلَا تَأْثِيمًا apabila direnungi memberikan satu gambaran bahawa kesempurnaan kehidupan ahli syurga termasuklah ketiadaan percakapan yang berfungsi untuk menghasilkan dosa dan ketiadaan suasana percakapan yang menisbahkan dosa kepada manusia. Syurga ialah tempat di mana lidah tidak menjadi sumber penderitaan. Ini merupakan nikmat yang sangat besar kerana manusia dunia sering merasakan bahawa antara luka yang paling sukar sembuh ialah luka yang datang daripada kata-kata.
Seseorang boleh terlupa kesakitan pada tubuh selepas beberapa lama, tetapi kata-kata yang menghina boleh kekal dalam ingatan selama bertahun-tahun. Seorang anak boleh mengingati kata-kata kasar ibu bapanya. Seorang isteri boleh mengingati penghinaan suaminya. Seorang suami boleh mengingati penghinaan isterinya. Seorang sahabat boleh mengingati tuduhan sahabatnya. Seorang murid boleh mengingati kata-kata yang merendahkan dirinya. Seorang guru boleh terluka apabila niat baiknya dituduh sebagai sesuatu yang buruk. Semua ini menunjukkan bahawa dosa yang berkaitan dengan lidah mempunyai kesan yang jauh. Oleh itu, وَلَا تَأْثِيمًا bukan sekadar suatu lafaz yang menerangkan bahawa ahli syurga tidak berdosa, tetapi ia juga menggambarkan hilangnya satu sumber penderitaan manusia, iaitu ucapan yang mencemarkan hubungan dan maruah.
Dalam kehidupan dunia, manusia sering tidak menyedari bahawa keinginan untuk membuktikan dirinya benar boleh membawa kepada تأثيم terhadap orang lain. Seseorang kadangkala terlalu cepat menghukum. Dia mendengar satu cerita, lalu membuat kesimpulan. Dia mendengar satu dakwaan, lalu menyebarkannya. Dia melihat satu perbuatan yang mungkin mempunyai banyak penjelasan, lalu memilih penjelasan yang paling buruk. Dia melihat seseorang melakukan kesalahan, lalu menjadikan kesalahan tersebut sebagai identiti orang itu. Dia tidak lagi melihat manusia sebagai insan yang boleh bertaubat, berubah dan memperbaiki diri, tetapi melihatnya sebagai manusia yang sentiasa bersalah. Keadaan seperti ini sangat bertentangan dengan gambaran kesucian yang dapat direnungi melalui وَلَا تَأْثِيمًا. Ahli syurga tidak hidup dalam suasana yang setiap manusia sentiasa mencari kesalahan manusia lain. Mereka telah sampai kepada kehidupan yang bersih daripada konflik dosa yang menjadi salah satu penyakit kehidupan dunia.
Lafaz ini juga boleh direnungi dari sudut bahawa syurga merupakan tempat yang tidak terdapat lagi permusuhan yang lahir daripada dosa. Dosa sering menjadi bahan bakar kepada permusuhan. Apabila seseorang menipu, kepercayaan hilang. Apabila seseorang mengkhianati, hati terluka. Apabila seseorang memfitnah, hubungan rosak. Apabila seseorang mencuri, timbul kebencian. Apabila seseorang melakukan kezaliman, lahirlah kemarahan. Apabila seseorang menghina, lahirlah dendam. Rangkaian seperti ini boleh berkembang daripada satu dosa kepada dosa yang lain. Tetapi syurga ialah tempat yang telah Allah bersihkan daripada semua itu. وَلَا تَأْثِيمًا memberikan gambaran bahawa tidak ada suasana yang melahirkan rangkaian dosa sedemikian. Tidak ada seseorang yang perlu takut bahawa orang lain akan mencipta dosa terhadapnya. Tidak ada seseorang yang perlu berjaga-jaga terhadap lidah manusia yang suka menuduh. Tidak ada seseorang yang perlu hidup dalam keadaan mempertahankan maruahnya daripada serangan kata-kata.
Jika seseorang bertanya apakah hubungan lafaz تَأْثِيمًا dengan ketenangan, jawapannya ialah hubungan tersebut sangat erat. Ketenangan bukan sekadar tidak mempunyai bunyi bising. Seseorang boleh duduk di tempat yang sunyi tetapi hatinya penuh dengan kebimbangan. Ketenangan sebenar berkaitan dengan keadaan jiwa yang tidak dihimpit oleh ancaman, permusuhan dan dosa. Syurga mempunyai ketenangan yang jauh lebih tinggi daripada sekadar ketenangan fizikal. Ketiadaan تأثيم bermakna tidak terdapat suasana yang menjadikan manusia sentiasa terancam oleh kata-kata yang mencela atau menuduh. Ketenangan tersebut bersifat sosial, psikologi dan rohani. Manusia tidak perlu takut kepada penghinaan. Manusia tidak perlu takut kepada fitnah. Manusia tidak perlu takut bahawa ada orang yang akan menggunakan kelemahan masa lalunya untuk merosakkan kehidupannya. Manusia tidak perlu takut bahawa kesalahan akan diungkit untuk menjatuhkan maruahnya. Semua itu merupakan sebahagian daripada gambaran kesempurnaan syurga.
Dalam konteks ini, sangat penting untuk membezakan antara kehidupan ahli syurga dengan kehidupan manusia ketika masih berada di dunia. Seseorang yang beriman dan bertakwa masih boleh menjadi mangsa fitnah. Para nabi sendiri berhadapan dengan tuduhan dan pendustaan. Orang-orang soleh juga boleh dituduh dengan perkara yang tidak mereka lakukan. Orang yang benar tidak semestinya sentiasa dipuji oleh manusia. Orang yang baik tidak semestinya bebas daripada celaan manusia. Oleh itu, وَلَا تَأْثِيمًا tidak bermaksud bahawa orang beriman di dunia pasti bebas daripada tuduhan atau kata-kata jahat manusia. Sebaliknya, lafaz ini menggambarkan keadaan kehidupan akhirat yang sempurna bagi ahli syurga. Dunia masih mempunyai ujian, sedangkan syurga merupakan tempat balasan dan kenikmatan. Perbezaan ini perlu dijaga supaya seseorang tidak menjadikan ayat tersebut sebagai janji bahawa orang soleh di dunia tidak akan pernah dituduh atau disakiti. Para nabi sendiri menjadi bukti bahawa kehidupan dunia mempunyai ujian yang berat. Kesempurnaan yang digambarkan oleh lafaz وَلَا تَأْثِيمًا ialah kesempurnaan yang berkaitan dengan kehidupan syurga.
Pada masa yang sama, lafaz ini memberikan suatu pendidikan kepada manusia dunia tentang arah yang perlu dicapai. Walaupun seseorang belum berada di syurga, dia boleh berusaha menjadikan dirinya sebagai manusia yang tidak menjadi sumber تأثيم kepada orang lain. Dia boleh menjaga lidahnya daripada menuduh tanpa ilmu. Dia boleh menjaga dirinya daripada menyebarkan cerita yang belum dipastikan. Dia boleh mengelakkan percakapan yang menyebabkan orang lain melakukan dosa. Dia boleh menutup aib apabila syarak memerintahkan supaya aib ditutup. Dia boleh menasihati dengan cara yang tidak menghina. Dia boleh menegur tanpa menjadikan teguran sebagai peluang untuk memuaskan kemarahan. Dia boleh bercakap tentang kesalahan tanpa menghancurkan kehormatan orang yang melakukan kesalahan. Semua ini bukanlah syurga, tetapi ia merupakan latihan jiwa untuk membentuk akhlak yang selari dengan kehidupan yang Allah puji.
Renungan terhadap وَلَا تَأْثِيمًا juga memperlihatkan bahawa seseorang yang benar-benar menginginkan syurga sepatutnya mengambil berat tentang keadaan lidahnya. Manusia sering memikirkan syurga melalui makanan, minuman, pakaian, tempat tinggal, pasangan dan pelbagai kenikmatan yang disebut dalam nas. Semua itu benar dan merupakan sebahagian daripada nikmat syurga. Tetapi al-Quran juga memperlihatkan sisi yang lain, iaitu perkara yang tidak terdapat di dalam syurga. Kadang-kadang manusia lebih mudah memahami nilai sesuatu nikmat apabila dia memahami lawannya. Nilai keselamatan daripada penyakit hanya dirasakan oleh orang yang pernah sakit. Nilai ketenangan hanya dirasakan oleh orang yang pernah mengalami kegelisahan. Nilai keamanan hanya difahami dengan lebih mendalam oleh orang yang pernah berada dalam ketakutan. Begitu juga nilai kehidupan tanpa تأثيم menjadi lebih jelas apabila manusia melihat betapa banyaknya kehidupan dunia rosak akibat dosa, tuduhan, fitnah dan ucapan yang melampaui batas.
وَلَا تَأْثِيمًا juga boleh direnungi dari sudut kesempurnaan hubungan antara penghuni syurga. Hubungan sesama manusia di dunia tidak pernah sempurna kerana manusia mempunyai kelemahan. Manusia mempunyai nafsu, marah, cemburu, kepentingan, kejahilan dan kecenderungan mempertahankan diri. Bahkan orang yang baik pun kadang-kadang boleh tersilap. Kesalahan manusia boleh melahirkan rasa kecewa dan perselisihan. Tetapi apabila seseorang memasuki syurga, Allah telah membersihkan hati mereka daripada segala perkara yang tidak sesuai dengan kesempurnaan kehidupan tersebut. Maka ketiadaan تأثيم tidak boleh dipisahkan daripada hakikat bahawa Allah memberikan kepada ahli syurga kehidupan yang benar-benar suci. Mereka tidak lagi hidup dengan sifat-sifat buruk yang menghasilkan pertelingkahan. Tidak ada manusia yang perlu mempertahankan dirinya daripada tuduhan manusia lain. Tidak ada manusia yang berusaha mendapatkan kemenangan dengan menjatuhkan orang lain. Tidak ada manusia yang menikmati keburukan orang lain. Tidak ada manusia yang mencari-cari kesalahan untuk dijadikan bahan percakapan.
Di sinilah terserlah satu perbezaan besar antara kenikmatan dunia dan kenikmatan akhirat. Kenikmatan dunia sering bercampur dengan perkara yang mengganggu. Makanan sedap mungkin diikuti sakit. Harta banyak mungkin diikuti ketakutan kehilangan. Kedudukan tinggi mungkin diikuti iri hati manusia. Rumah besar mungkin diikuti pertengkaran keluarga. Persahabatan mungkin diikuti pengkhianatan. Cinta mungkin diikuti perpisahan. Kesihatan mungkin diikuti penyakit. Kehidupan dunia secara keseluruhannya tidak pernah bebas daripada unsur yang mengganggu kesempurnaan nikmat. Syurga pula ialah tempat di mana Allah menyempurnakan nikmat. Oleh sebab itu, apabila al-Quran menyebut وَلَا تَأْثِيمًا, ia menunjukkan satu bentuk kesempurnaan: bukan sahaja ahli syurga mendapat perkara yang disukai, bahkan mereka tidak berhadapan dengan gangguan berupa dosa dan suasana dosa.
Perkataan ولا pada permulaan ungkapan tersebut juga mempunyai kekuatan yang tersendiri. Ia merupakan penafian. Allah bukan sekadar mengatakan bahawa ahli syurga tidak banyak melakukan dosa, tetapi menafikan kewujudan تأثيم dalam keadaan tersebut. Ini menunjukkan kebersihan suasana yang digambarkan. Penafian dalam al-Quran sering memberikan gambaran tentang sesuatu yang tidak wujud dalam keadaan tertentu. Maka apabila Allah menyatakan وَلَا تَأْثِيمًا, perhatian pembaca diarahkan kepada sesuatu yang ditiadakan daripada kehidupan ahli syurga. Ia seolah-olah memberitahu bahawa terdapat perkara-perkara yang menjadi sumber keresahan di dunia, tetapi perkara tersebut tidak akan mengikuti manusia ke dalam syurga. Dosa tidak menjadi bayang-bayang yang mengikuti mereka. Tuduhan tidak menjadi bayang-bayang yang mengikuti mereka. Celaan tidak menjadi bayang-bayang yang mengikuti mereka. Suasana yang mengheret kepada dosa tidak menjadi bayang-bayang yang mengikuti mereka.
Ini merupakan suatu rahmat yang sangat besar. Manusia dunia kadang-kadang hidup dengan bayangan masa lalu. Seseorang mungkin pernah melakukan kesalahan, kemudian bertaubat, tetapi manusia lain terus mengungkitnya. Dalam kehidupan dunia, seseorang boleh berubah tetapi masyarakat masih menganggapnya berdasarkan masa lalu. Dia mungkin sudah meninggalkan maksiat, tetapi masih dicela kerana kesalahannya. Dia mungkin sudah kembali kepada Allah, tetapi masih dipandang dengan penghinaan. Keadaan seperti ini boleh menjadi ujian yang sangat berat. Namun apabila seseorang benar-benar menjadi ahli syurga, tidak ada lagi kehidupan yang dibina atas pengungkitan dosa. وَلَا تَأْثِيمًا memberikan satu gambaran bahawa syurga bukan tempat seseorang terus dihukum secara sosial kerana dosa yang telah berlalu. Allah telah mengangkatnya kepada kehidupan yang penuh dengan kesucian dan kemuliaan.
Namun demikian, jangan pula difahami bahawa lafaz ini bermaksud semua manusia yang berada di syurga tidak pernah mempunyai dosa ketika hidup di dunia. Ini jelas tidak demikian. Ramai manusia beriman mempunyai dosa, kemudian mereka bertaubat, diampunkan Allah, atau mendapat keampunan dan rahmat Allah. Yang penting ialah apabila mereka sampai ke syurga, kehidupan mereka telah bersih daripada keadaan dosa yang menjadi ciri kehidupan dunia. Maka وَلَا تَأْثِيمًا tidak seharusnya dijadikan alasan untuk menganggap hanya manusia yang tidak pernah berdosa boleh masuk syurga. Sebaliknya, ayat ini perlu difahami dalam konteks kesempurnaan keadaan ahli syurga selepas mereka memperoleh keselamatan dan rahmat Allah.
Dari sudut pendidikan akhlak, lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga mengajar bahawa seseorang jangan menjadikan agama sebagai alat untuk merendahkan manusia. Ada orang yang apabila melihat seseorang melakukan kesalahan, dia segera menganggap dirinya lebih suci. Dia bukan sahaja menegur kesalahan, tetapi menjadikan teguran sebagai kesempatan untuk membuktikan bahawa dirinya lebih baik. Keadaan ini boleh mengubah nasihat menjadi penghinaan. Nasihat yang sepatutnya membawa manusia dekat kepada Allah berubah menjadi alat untuk memuaskan ego. تأثيم yang difahami sebagai menisbahkan dosa atau mengaitkan seseorang dengan dosa memberikan amaran terhadap kecenderungan manusia menghukum orang lain dengan lidahnya. Seorang Muslim perlu mempunyai ilmu dalam menilai sesuatu kesalahan. Tidak semua perkara yang disangka salah benar-benar salah. Tidak semua perkara yang salah menjadikan seseorang itu kafir. Tidak semua kesalahan boleh diumumkan kepada orang ramai. Tidak semua teguran perlu dibuat di hadapan manusia. Tidak semua kebenaran perlu disampaikan dengan cara yang menjatuhkan maruah. Ilmu, hikmah, keadilan dan ketakwaan diperlukan supaya seseorang tidak menjadikan lidahnya sebagai pintu dosa.
Lafaz ini juga mempunyai hubungan dengan konsep kehormatan manusia. Allah menciptakan manusia dengan maruah. Syariat menjaga maruah tersebut. Oleh itu, seseorang tidak boleh sewenang-wenangnya menuduh orang lain melakukan dosa. Tuduhan tanpa ilmu bukan perkara ringan. Apabila seseorang menuduh orang lain melakukan sesuatu, dia bukan sahaja menyampaikan maklumat; dia sedang meletakkan satu gambaran tentang orang tersebut di hadapan manusia. Jika tuduhan itu palsu, kesannya boleh menjadi sangat besar. Nama baik seseorang boleh rosak. Keluarganya boleh tertekan. Hubungan sosialnya boleh musnah. Kepercayaan masyarakat terhadapnya boleh hilang. Oleh sebab itu, apabila تأثيم direnungi, ia membawa manusia kepada kesedaran bahawa dosa yang berkaitan dengan ucapan mempunyai akibat yang luas. Syurga yang bebas daripada تأثيم ialah kehidupan yang tidak lagi mempunyai kerosakan sosial seperti itu.
Satu lagi renungan penting ialah bahawa وَلَا تَأْثِيمًا menunjukkan betapa Allah mengetahui perkara yang mungkin dianggap kecil oleh manusia tetapi mempunyai nilai besar dalam kehidupan. Manusia mungkin menganggap kata-kata sebagai perkara remeh kerana tidak meninggalkan kesan fizikal yang dapat dilihat. Tetapi al-Quran tidak mengukur dosa berdasarkan kewujudan luka pada tubuh sahaja. Satu ucapan boleh menjadi dosa. Satu tuduhan boleh menjadi dosa. Satu sindiran boleh menjadi dosa. Satu fitnah boleh menjadi dosa. Satu kata yang mendorong kepada maksiat boleh menjadi dosa. Maka apabila Allah menggambarkan syurga dengan ketiadaan تأثيم, ini memberi isyarat bahawa ketenangan manusia sangat berkaitan dengan kebersihan ucapan. Syurga ialah tempat di mana hubungan manusia tidak dicemari oleh dosa yang lahir daripada komunikasi.
Jika kita memerhatikan kehidupan manusia, banyak konflik besar bermula daripada sesuatu yang kecil. Satu perkataan yang salah difahami. Satu cerita yang disampaikan tanpa konteks. Satu tuduhan yang tidak disahkan. Satu sindiran yang menyebabkan hati terluka. Satu rahsia yang dibocorkan. Satu aib yang dibuka. Kemudian lahirlah pertengkaran, kemudian permusuhan, kemudian pemutusan hubungan. Ini menunjukkan bahawa dosa dalam ucapan bukan perkara kecil. وَلَا تَأْثِيمًا memberikan gambaran dunia akhirat yang tidak mempunyai rangkaian kerosakan seperti itu. Ahli syurga tidak akan hidup dalam masyarakat yang sentiasa menghasilkan konflik melalui dosa. Mereka hidup dalam keadaan yang Allah sucikan.
Dalam masa yang sama, lafaz ini memberikan satu gambaran tentang sifat syurga yang sangat menarik: syurga ialah tempat yang tidak perlu seseorang mempertahankan dirinya daripada manusia lain. Di dunia, seseorang kadang-kadang terpaksa menjelaskan dirinya kerana dituduh. Kadang-kadang dia perlu membuktikan bahawa cerita tentang dirinya tidak benar. Kadang-kadang dia perlu mempertahankan keluarganya. Kadang-kadang dia perlu membetulkan fitnah. Semua ini meletihkan jiwa. Manusia boleh menjadi penat bukan kerana bekerja dengan tubuh, tetapi kerana terlalu banyak mempertahankan diri daripada persepsi manusia. Syurga tidak demikian. وَلَا تَأْثِيمًا memberi gambaran bahawa tidak ada suasana yang memerlukan seseorang hidup dalam keadaan mempertahankan maruahnya daripada tuduhan dosa.
Betapa besar nikmat ini apabila direnungkan oleh seseorang yang pernah mengalami fitnah atau pertuduhan. Dia mengetahui bahawa fitnah bukan sekadar satu ayat yang didengar. Fitnah boleh menjadi beban psikologi. Seseorang mungkin bertanya, mengapa manusia percaya kepadanya? Mengapa orang yang tidak mengetahui hakikat perkara membuat keputusan? Mengapa seseorang menyebarkan cerita? Mengapa kebaikan yang dilakukan tidak dilihat? Semua persoalan ini boleh menghimpit jiwa. Tetapi syurga ialah tempat di mana semua perkara tersebut berakhir. وَلَا تَأْثِيمًا membawa satu pengertian bahawa orang yang memperoleh nikmat syurga tidak lagi akan mengalami kehidupan sosial yang dicemari oleh dosa dan pertuduhan.
Perkara ini juga berkaitan dengan sifat Allah yang Maha Adil. Dunia merupakan tempat di mana manusia boleh menzalimi manusia lain dengan lidah. Orang yang dizalimi mungkin tidak mampu mendapatkan keadilan sepenuhnya di dunia. Kadang-kadang kebenaran hanya diketahui oleh Allah. Kadang-kadang manusia yang benar kalah dari sudut persepsi manusia. Tetapi Allah mengetahui segala sesuatu. Maka apabila Allah memasukkan seseorang ke dalam syurga, kehidupan tersebut tidak akan terus membawa kesan daripada kezaliman sosial dunia. Syurga ialah tempat pemulihan yang sempurna bagi orang yang Allah rahmati. وَلَا تَأْثِيمًا termasuk dalam gambaran bahawa kehidupan tersebut tidak lagi tercemar oleh unsur yang menjadi sebahagian daripada kezaliman dan dosa manusia.
Dalam hal ini, lafaz تَأْثِيمًا boleh menjadi cermin untuk manusia memeriksa dirinya sendiri. Apabila seseorang membaca ayat ini, dia tidak sepatutnya hanya bertanya, "Apakah ahli syurga tidak melakukan dosa?" tetapi dia juga boleh bertanya, "Adakah aku menjadi sebab orang lain terjebak dalam dosa? Adakah lidahku menyebabkan orang lain berdosa? Adakah aku suka menuduh? Adakah aku suka membuka aib? Adakah aku suka mengungkit kesalahan? Adakah aku menjadikan kesalahan orang sebagai bahan hiburan? Adakah aku menyebarkan cerita yang belum pasti? Adakah aku menggunakan agama untuk menjatuhkan manusia?" Pertanyaan seperti ini sangat sesuai dengan semangat tadabbur kerana ayat al-Quran bukan sekadar untuk diketahui, tetapi untuk mengubah manusia.
Seseorang yang benar-benar memahami وَلَا تَأْثِيمًا akan menjadi lebih berhati-hati terhadap lidah. Dia tidak mudah melontarkan tuduhan. Dia tidak mudah menyebut bahawa seseorang itu berdosa hanya berdasarkan sangkaan. Dia tidak menjadikan dosa orang lain sebagai bahan untuk meningkatkan dirinya. Dia mengetahui bahawa manusia mempunyai kelemahan dan bahawa kewajipan seorang Muslim ialah menegakkan kebenaran dengan ilmu dan keadilan. Dia juga mengetahui bahawa apabila dia menuduh seseorang secara zalim, dia mungkin sedang menghasilkan suasana yang sangat berbeza daripada suasana yang digambarkan oleh Allah di dalam syurga. Syurga bebas daripada تأثيم, maka seorang pencinta syurga sepatutnya berusaha membebaskan dirinya daripada akhlak yang menjadi punca تأثيم di dunia.
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga boleh direnungi dari sudut bahawa Allah tidak menggambarkan syurga sebagai tempat yang sekadar mempunyai kebisingan kenikmatan, tetapi sebagai tempat yang mempunyai kesucian. Kesucian itu termasuk kesucian percakapan. Manusia mungkin membayangkan syurga sebagai tempat yang penuh dengan segala keseronokan, tetapi al-Quran memperlihatkan bahawa antara ciri kenikmatan itu ialah tidak adanya perkara yang menyakitkan. Ini merupakan pendekatan yang sangat mendalam. Kebahagiaan yang sempurna memerlukan dua perkara: adanya perkara yang menyenangkan dan tidak adanya perkara yang menyakitkan. Jika seseorang mendapat seribu kenikmatan tetapi satu perkara yang sangat menyakitkan tidak hilang, kesempurnaan nikmatnya masih terganggu. Syurga ialah tempat di mana Allah menyempurnakan kedua-duanya. وَلَا تَأْثِيمًا merupakan sebahagian daripada penafian perkara yang menyakitkan.
Dari sudut psikologi manusia, tuduhan dan celaan boleh menyebabkan seseorang kehilangan rasa aman. Manusia mempunyai keperluan untuk dihormati dan diterima. Apabila seseorang sentiasa takut kepada celaan, dia boleh menjadi tertekan. Apabila seseorang sentiasa takut bahawa kesalahannya akan dijadikan bahan oleh orang lain, dia hidup dalam ketidakamanan. Tetapi syurga ialah tempat yang memberikan keamanan mutlak. Oleh itu, وَلَا تَأْثِيمًا dapat direnungi sebagai salah satu aspek keselamatan sosial yang diberikan Allah kepada ahli syurga. Mereka tidak hidup dalam ketakutan bahawa hubungan sesama mereka akan berubah menjadi medan dosa. Mereka tidak hidup dalam kebimbangan bahawa seseorang akan menjatuhkan mereka melalui lidahnya.
Namun perlu diingat bahawa hakikat sebenar nikmat syurga tidak dapat diketahui sepenuhnya oleh akal manusia. Kita hanya mengetahui apa yang Allah dan Rasul-Nya khabarkan. Apabila kita menghuraikan lafaz وَلَا تَأْثِيمًا, kita boleh mengambil pengajaran berdasarkan makna bahasa, tafsiran ulama dan prinsip umum nas, tetapi kita tidak boleh mendakwa mengetahui keseluruhan hakikat kehidupan syurga. Syurga merupakan perkara ghaib. Apa yang disebut dalam al-Quran adalah benar, tetapi hakikat kenikmatan itu jauh lebih besar daripada apa yang dapat dibayangkan oleh manusia. Maka apabila kita mengatakan bahawa ahli syurga tidak mengalami tuduhan, celaan dan dosa, kita memahami perkara tersebut berdasarkan petunjuk lafaz dan penjelasan tafsir, bukan berdasarkan pengalaman dunia yang mampu menyamai pengalaman akhirat.
Kekuatan lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga dapat dilihat melalui kesesuaiannya dengan tujuan besar kehidupan syurga. Syurga bukan tempat ujian, bukan tempat perselisihan, bukan tempat dosa dan bukan tempat manusia berlumba-lumba mendapatkan kelebihan dengan menjatuhkan orang lain. Syurga ialah tempat kemuliaan. Maka tidak sesuai bagi tempat seperti itu untuk mempunyai suasana تأثيم. Sebagaimana Allah membersihkan ahli syurga daripada perkara yang menyakitkan tubuh dan hati, Allah juga membersihkan kehidupan mereka daripada dosa yang mencemarkan hubungan. Ini menunjukkan bahawa kesempurnaan syurga bukan hanya pada fizikalnya, tetapi juga pada keadaan jiwa dan hubungan sosial penghuninya.
Apabila seseorang membandingkan perkara ini dengan dunia, dia akan melihat bahawa banyak manusia mencari syurga tetapi masih membawa akhlak yang bertentangan dengan suasana syurga. Mereka menginginkan syurga tetapi lidah mereka tidak berhenti menuduh. Mereka menginginkan syurga tetapi suka membuka aib. Mereka menginginkan syurga tetapi suka mengumpat. Mereka menginginkan syurga tetapi suka menjatuhkan orang lain. Mereka menginginkan syurga tetapi tidak menjaga kehormatan saudara Muslim. Renungan terhadap وَلَا تَأْثِيمًا sepatutnya membangkitkan kesedaran bahawa perjalanan menuju syurga bukan hanya berkaitan dengan amalan yang dilakukan secara individu, tetapi juga berkaitan dengan cara seseorang berhubungan dengan manusia lain.
Ini tidak bermaksud seseorang boleh masuk syurga semata-mata kerana akhlaknya dan meninggalkan kewajipan kepada Allah. Sebaliknya, seluruh kehidupan seorang Muslim mesti dibina atas tauhid, iman, ketaatan dan amal soleh. Tetapi antara kesempurnaan amal soleh ialah menjaga manusia daripada kezaliman lidah. وَلَا تَأْثِيمًا memberikan satu gambaran tentang keadaan yang Allah sediakan kepada orang yang mendapat kemenangan. Maka orang yang menginginkan keadaan tersebut perlu berusaha meninggalkan sifat yang berlawanan dengannya. Dia perlu melatih lidahnya supaya tidak menjadi alat dosa. Dia perlu melatih hatinya supaya tidak gembira apabila orang lain jatuh. Dia perlu melatih dirinya supaya apabila melihat kesalahan, dia memilih jalan pembaikan dan bukan penghinaan.
Dari sudut tadabbur yang lebih mendalam, lafaz تَأْثِيمًا juga mengajar bahawa dosa mempunyai dimensi hubungan. Ada dosa antara manusia dengan Allah dan ada dosa antara manusia dengan manusia. Dalam banyak keadaan, dosa terhadap manusia menjadi lebih rumit kerana ia melibatkan hak orang lain. Seseorang mungkin bertaubat kepada Allah daripada suatu dosa yang hanya berkaitan dengan dirinya, tetapi apabila dosa itu berkaitan dengan manusia lain, masalahnya boleh melibatkan maruah, harta, tubuh, kehormatan dan hak. Tuduhan merupakan salah satu bentuk yang boleh menyentuh kehormatan manusia. Oleh itu, kebersihan daripada تأثيم dalam syurga memberikan gambaran tentang kehidupan yang tidak lagi dicemari oleh hak manusia yang dilanggar melalui pertuturan.
Lafaz ini juga memberikan suatu pengajaran bahawa seseorang tidak sepatutnya merasa dirinya berhak menentukan nasib rohani orang lain secara sewenang-wenangnya. Mengatakan bahawa seseorang melakukan dosa apabila memang terdapat nas yang jelas dan keadaan yang jelas adalah satu perkara. Tetapi menghakimi hati seseorang, niat seseorang dan kedudukannya di sisi Allah merupakan perkara lain. Manusia tidak mengetahui perkara ghaib tentang hati manusia. Oleh itu, sifat suka menuduh dan menghukum tanpa ilmu merupakan akhlak yang berbahaya. وَلَا تَأْثِيمًا mengajak manusia melihat betapa bersihnya kehidupan syurga daripada suasana seperti itu.
Satu perkara yang sangat menarik ialah manusia dunia sering mencari kebahagiaan dengan mendapatkan sesuatu, sedangkan al-Quran kadang-kadang menunjukkan kebahagiaan melalui pembuangan sesuatu. Dalam lafaz ini, Allah menggunakan penafian: وَلَا تَأْثِيمًا. Tidak ada تأثيم. Ini bermakna salah satu nikmat besar ialah tidak adanya sesuatu. Ini membuka kefahaman bahawa manusia kadang-kadang tidak perlu menambah apa-apa untuk menjadi bahagia; dia perlu membuang sesuatu yang merosakkan kebahagiaannya. Dalam kehidupan dunia, seseorang mungkin mempunyai banyak perkara yang baik tetapi masih tidak bahagia kerana hatinya dipenuhi dendam. Dia mungkin mempunyai keluarga tetapi sentiasa bertengkar. Dia mungkin mempunyai ilmu tetapi suka menghina. Dia mungkin mempunyai ibadah tetapi suka mengaibkan orang. Maka yang diperlukan bukan semata-mata menambah sesuatu, tetapi membersihkan sesuatu. Syurga memberikan gambaran kesempurnaan pembersihan itu.
وَلَا تَأْثِيمًا juga memberikan gambaran bahawa Allah menghendaki ahli syurga berada dalam keadaan yang mulia. Kemuliaan manusia tidak hanya terletak pada pakaian atau tempat tinggal. Kemuliaan juga terletak pada kebersihan hubungan. Seseorang boleh memiliki pakaian yang indah tetapi lidahnya buruk. Seseorang boleh tinggal di rumah yang mewah tetapi suka memfitnah. Seseorang boleh mempunyai kedudukan tinggi tetapi suka menghina orang yang lebih rendah daripadanya. Semua itu menunjukkan bahawa kemuliaan luaran tidak semestinya kemuliaan sebenar. Syurga pula ialah tempat di mana kemuliaan itu sempurna. Maka ketiadaan تأثيم merupakan sebahagian daripada kemuliaan kehidupan ahli syurga.
Apabila seseorang membaca lafaz ini dalam keadaan merenung akhirat, dia boleh melihatnya sebagai satu panggilan supaya jangan membawa dosa lidah ke akhirat. Manusia perlu bertanya kepada dirinya berapa banyak dosa yang datang daripada mulut. Berapa banyak orang yang pernah disakiti. Berapa banyak cerita yang pernah disampaikan tanpa kepastian. Berapa banyak kesalahan orang yang pernah diungkit. Berapa banyak tuduhan yang pernah dilontarkan. Berapa banyak perkataan yang pernah menyebabkan orang lain menangis. Semua ini sepatutnya menjadi bahan muhasabah. Jika seseorang mengharapkan kehidupan yang وَلَا تَأْثِيمًا, dia perlu berusaha supaya lidahnya di dunia tidak menjadi sumber تأثيم kepada dirinya dan orang lain.
Namun muhasabah ini tidak sepatutnya menjadikan seseorang terlalu takut sehingga tidak berani menegur kemungkaran. Menjaga lidah bukan bermaksud meninggalkan amar makruf nahi mungkar. Menolak kebatilan bukan تأثيم apabila dilakukan dengan ilmu, keadilan dan cara yang benar. Perbezaannya terletak pada tujuan, ilmu dan cara. Seseorang boleh menjelaskan bahawa zina ialah haram tanpa menghina individu tertentu. Seseorang boleh menjelaskan bahawa riba ialah haram tanpa menuduh setiap orang yang terlibat sebagai manusia yang tidak beriman. Seseorang boleh menjelaskan kesalahan aqidah tanpa melakukan kezaliman terhadap orang tertentu. Seseorang boleh memberi peringatan tentang dosa tanpa menjadikan dirinya hakim terhadap hati manusia. Maka وَلَا تَأْثِيمًا tidak boleh dijadikan alasan untuk menghapuskan kewajipan berkata benar. Sebaliknya, ia mengajar supaya kebenaran disampaikan tanpa menghasilkan kezaliman lidah.
Di sini dapat dilihat bahawa lafaz tersebut mempunyai keseimbangan antara kebenaran dan kehormatan. Islam tidak mengajar manusia menutup kesalahan sehingga kebatilan dibiarkan, tetapi Islam juga tidak membenarkan manusia menjadikan kesalahan sebagai peluang untuk menghancurkan manusia. Orang yang melakukan kesalahan perlu dinasihati, tetapi manusia perlu membezakan antara membenci dosa dengan membenci manusia secara melampau. Seseorang boleh menolak dosa sambil mengharapkan pelaku dosa bertaubat. Seseorang boleh menjelaskan kesalahan sambil menjaga maruah orang tersebut. Seseorang boleh tegas terhadap kebatilan tetapi tetap adil terhadap manusia. Akhlak seperti ini lebih dekat dengan kesucian yang dapat direnungi daripada وَلَا تَأْثِيمًا.
Jika lafaz تأثيم difahami sebagai sesuatu yang membawa kepada pengdosaan atau menisbahkan dosa, maka ia juga memberikan satu peringatan tentang bahaya budaya melabel manusia. Manusia sangat mudah memberikan label. Seseorang melakukan satu kesalahan, lalu seluruh dirinya dilabel berdasarkan kesalahan itu. Seseorang mempunyai satu pendapat yang salah, lalu seluruh ilmunya dianggap tidak bernilai. Seseorang tersilap dalam satu perkara, lalu semua kebaikannya dilupakan. Seseorang pernah berada dalam maksiat, lalu apabila dia bertaubat, manusia masih menganggapnya sebagai manusia maksiat. Cara seperti ini tidak semestinya adil. Allah mengetahui keseluruhan perjalanan seseorang, sedangkan manusia hanya melihat sebahagian. وَلَا تَأْثِيمًا mengingatkan bahawa kehidupan syurga tidak dibina atas budaya saling menghukum dan mengungkit.
Dalam syurga, seseorang tidak lagi hidup dengan ketakutan bahawa masa lalunya akan menjadi alat untuk menyakitinya. Ini merupakan gambaran rahmat Allah yang sangat besar. Dunia ialah tempat manusia berubah. Hari ini seseorang berdosa, esok dia boleh bertaubat. Hari ini seseorang jahil, esok dia boleh berilmu. Hari ini seseorang lalai, esok dia boleh menjadi sangat dekat dengan Allah. Oleh sebab itu, manusia tidak boleh terlalu cepat menutup pintu harapan bagi orang lain. Selagi seseorang hidup, pintu taubat masih terbuka menurut kehendak Allah. Maka orang yang suka menghukum manusia dengan lidahnya perlu berhati-hati. Dia tidak tahu bagaimana pengakhiran seseorang. Orang yang dianggap buruk hari ini mungkin menjadi lebih baik daripada orang yang menghukumnya. Orang yang dianggap baik hari ini mungkin tergelincir kemudian. Hanya Allah mengetahui kesudahan.
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga dapat direnungi sebagai gambaran tentang kebersihan hati. Lidah yang suka menuduh biasanya mempunyai hubungan dengan hati yang suka mencari kesalahan. Jika hati seseorang dipenuhi kasih kepada saudara seIslam, dia tidak akan mudah mencari peluang untuk memalukannya. Jika hati seseorang dipenuhi rasa takut kepada Allah, dia akan berhati-hati apabila bercakap tentang orang lain. Jika hati seseorang mengetahui bahawa setiap perkataan akan diperhitungkan, dia akan berfikir sebelum melontarkan tuduhan. Maka penjagaan lidah sebenarnya merupakan sebahagian daripada penjagaan hati. Syurga pula merupakan tempat yang telah Allah sucikan. Oleh itu, ketiadaan تأثيم di dalamnya berkaitan dengan kesucian keseluruhan keadaan ahli syurga.
Dalam kehidupan dunia, manusia boleh menjadi sangat keras terhadap dosa orang lain tetapi sangat lembut terhadap dosa dirinya sendiri. Kesalahan orang lain dilihat besar, kesalahan diri sendiri diberi alasan. Apabila orang lain tersilap, dia mengatakan bahawa itu tanda keburukan akhlak. Apabila dirinya tersilap, dia mengatakan bahawa dia manusia biasa. Sikap seperti ini melahirkan ketidakadilan. وَلَا تَأْثِيمًا mengajar seseorang supaya tidak hidup dalam budaya menuding jari. Orang yang benar-benar mahu mencapai keselamatan akhirat akan lebih banyak memeriksa dirinya daripada mengawasi kesalahan manusia. Dia tahu bahawa dosa dirinya sendiri lebih patut ditakuti daripada dosa orang lain yang tidak menjadi tanggungjawabnya.
Satu lagi dimensi ialah bahawa manusia kadang-kadang menggunakan agama untuk melakukan تأثيم. Ini lebih berbahaya kerana bahasa agama mempunyai pengaruh yang kuat. Apabila seseorang mengatakan "ini dosa", manusia mudah percaya. Apabila seseorang mengatakan "dia berdosa", manusia mudah menjauhkan diri. Oleh itu, seseorang yang bercakap atas nama agama wajib mempunyai ilmu. Jangan setiap perkara yang tidak disukai terus disebut haram. Jangan setiap perkara yang pelik terus disebut bid‘ah dalam makna yang paling berat. Jangan setiap kesilapan terus dijadikan bukti seseorang rosak. Jangan seseorang menggunakan istilah agama tanpa memahami hukum dan konteksnya. Ketelitian ilmiah merupakan sebahagian daripada amanah. Jika seseorang tidak tahu, dia perlu mengatakan bahawa dia tidak tahu. Ini lebih selamat daripada menghasilkan تأثيم terhadap manusia tanpa ilmu.
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga membawa kita kepada persoalan tentang bagaimana manusia menggunakan kesalahan orang lain sebagai hiburan. Dalam kehidupan manusia, ada orang yang menikmati kisah skandal, kejatuhan, perceraian, kegagalan dan aib orang lain. Dia membaca cerita tersebut bukan kerana mahu mengambil pengajaran, tetapi kerana merasa puas melihat orang lain jatuh. Ini merupakan penyakit hati yang sangat berbahaya. Syurga yang bebas daripada تأثيم menggambarkan keadaan yang bertentangan dengan budaya tersebut. Penghuni syurga tidak hidup dengan kegembiraan atas penderitaan moral orang lain. Mereka hidup dalam kemuliaan dan kesucian.
Apabila seseorang memahami perkara ini, dia akan lebih berhati-hati terhadap bahan percakapan yang menjadi kebiasaan masyarakat. Banyak perbualan manusia berputar di sekitar kesalahan orang lain. Siapa buat apa. Siapa bercerai. Siapa bergaduh. Siapa ditangkap. Siapa melakukan maksiat. Siapa berkata sesuatu. Siapa melakukan sesuatu. Jika seseorang tidak berhati-hati, dia boleh menghabiskan sebahagian besar hidupnya bercakap tentang dosa manusia lain sedangkan dia lupa dosa dirinya sendiri. وَلَا تَأْثِيمًا sepatutnya menjadikan seorang mukmin bertanya: "Apakah percakapan aku sedang membawa aku lebih dekat kepada suasana yang Allah gambarkan sebagai bersih, atau aku sedang membina dalam hidupku suasana yang bertentangan dengan kesucian itu?"
Tidak semua percakapan tentang kesalahan orang lain merupakan dosa. Dalam ilmu, terdapat keadaan di mana seseorang perlu menjelaskan kesalahan, memberi amaran, menjadi saksi, meminta fatwa, memberikan nasihat atau melindungi manusia daripada bahaya. Tetapi perbezaan antara keperluan syarie dengan hiburan atas aib orang lain sangat besar. Apabila tujuan berubah daripada mencari kebenaran kepada mencari keseronokan, daripada melindungi manusia kepada menjatuhkan manusia, daripada memberi nasihat kepada memalukan, maka seseorang perlu takut terhadap lidahnya. وَلَا تَأْثِيمًا bukan hanya lafaz untuk dibaca, tetapi cermin yang boleh digunakan untuk menilai budaya percakapan manusia.
Kita juga boleh memahami bahawa syurga ialah tempat yang manusia tidak lagi memerlukan mekanisme sosial dunia untuk mempertahankan dirinya daripada dosa manusia lain. Di dunia, manusia memerlukan undang-undang, mahkamah, saksi dan pelbagai sistem untuk menyelesaikan pertikaian. Ini kerana manusia boleh menzalimi manusia lain. Di syurga, tidak ada keperluan untuk suasana seperti itu. Allah telah menjadikan syurga sebagai tempat keamanan. Maka ketiadaan تأثيم sesuai dengan keadaan tersebut. Tidak ada orang yang perlu membawa pertikaian dosa ke dalam kehidupan syurga.
Dalam renungan yang lebih tinggi, وَلَا تَأْثِيمًا menunjukkan bahawa Allah memberikan kepada ahli syurga sesuatu yang tidak mampu dicapai manusia dengan sempurna di dunia, iaitu masyarakat yang bersih daripada dosa. Manusia boleh membina masyarakat yang baik di dunia, tetapi manusia tidak mampu menghapuskan dosa secara mutlak daripada seluruh manusia. Selagi dunia menjadi tempat ujian, akan ada manusia yang melakukan kesalahan. Akan ada fitnah. Akan ada kezaliman. Akan ada dosa. Tetapi syurga ialah tempat yang Allah bersihkan. Maka lafaz ini memberikan harapan kepada orang beriman bahawa semua penderitaan moral dan sosial yang mereka hadapi di dunia tidak akan kekal selama-lamanya. Ada kehidupan yang lebih baik. Ada tempat di mana tidak ada lagi suasana dosa. Ada tempat di mana lidah tidak menjadi senjata. Ada tempat di mana maruah tidak dicemarkan. Ada tempat di mana manusia tidak saling menjatuhkan. Itulah antara keindahan yang tersirat dalam وَلَا تَأْثِيمًا.
Namun harapan ini tidak boleh menjadikan seseorang pasif terhadap dosa dunia. Sebaliknya, ia perlu menjadikan seseorang lebih bersungguh-sungguh membaiki dirinya. Jika dia mahu memasuki tempat yang tidak mempunyai تأثيم, maka dia perlu berusaha meninggalkan تأثيم dalam kehidupannya. Jika dia mahu berada dalam masyarakat yang bersih, dia perlu menjadi sebahagian daripada manusia yang membersihkan masyarakat. Jika dia mahu lidahnya selamat di akhirat, dia perlu menjaga lidahnya di dunia. Jika dia mahu tidak ada orang menuduh dan mencela dirinya di syurga, dia perlu berusaha tidak menzalimi manusia dengan tuduhan dan celaan di dunia.
Pada akhirnya, lafaz وَلَا تَأْثِيمًا merupakan satu ungkapan yang pendek tetapi mengandungi gambaran besar tentang kesempurnaan syurga. Ia menunjukkan bahawa nikmat Allah kepada ahli syurga bukan hanya berupa apa yang mereka dapat, tetapi juga berupa apa yang Allah jauhkan daripada mereka. Allah menjauhkan mereka daripada dosa, daripada suasana yang membawa kepada dosa, daripada percakapan yang mengandungi pengdosaan, daripada tuduhan dan celaan yang mencemarkan hubungan manusia. Syurga menjadi tempat yang bersih daripada salah satu unsur yang paling banyak merosakkan kehidupan dunia, iaitu dosa yang berhubungan dengan manusia dan lidah. Maka apabila seseorang membaca وَلَا تَأْثِيمًا, dia sepatutnya melihat bukan hanya dua perkataan yang ringkas, tetapi melihat suatu gambaran kehidupan yang sangat tinggi: kehidupan yang tidak lagi memerlukan manusia menjaga dirinya daripada fitnah manusia lain, kehidupan yang tidak lagi dicemari oleh tuduhan, kehidupan yang tidak lagi dibebani oleh dosa, kehidupan yang tidak lagi menjadikan lidah sebagai sumber penderitaan, kehidupan yang tidak lagi mempunyai manusia yang mencari kelemahan orang lain untuk menjatuhkannya.
Lafaz ini juga mengajar bahawa kesempurnaan kebahagiaan tidak mungkin dicapai apabila dosa masih menjadi sebahagian daripada suasana kehidupan. Dunia tidak mampu memberikan kebahagiaan yang sempurna kerana dunia sendiri dibina sebagai tempat ujian. Walaupun manusia memiliki segala perkara yang disukainya, dia masih boleh kehilangan ketenangan akibat dosa manusia lain. Syurga berbeza kerana Allah menyempurnakan kehidupan di dalamnya. وَلَا تَأْثِيمًا merupakan salah satu daripada gambaran kesempurnaan tersebut. Ahli syurga tidak perlu lagi hidup dalam keadaan berjaga-jaga terhadap kata-kata yang menyakitkan, tuduhan yang palsu, pengungkitan kesalahan dan percakapan yang menghasilkan dosa. Mereka berada dalam kehidupan yang Allah muliakan.
Maka seorang mukmin yang membaca lafaz ini hendaklah memandang lidahnya sebagai amanah. Lidah bukan sekadar alat komunikasi. Lidah boleh menjadi jalan menuju reda Allah dan boleh menjadi jalan menuju dosa. Lidah boleh menyampaikan ilmu, tetapi lidah juga boleh menyampaikan fitnah. Lidah boleh memberi nasihat, tetapi lidah juga boleh menghina. Lidah boleh mendamaikan, tetapi lidah juga boleh memecahkan. Lidah boleh menutup aib, tetapi lidah juga boleh membuka aib. Lidah boleh memuji Allah, tetapi lidah juga boleh menzalimi manusia. Oleh sebab itu, renungan terhadap وَلَا تَأْثِيمًا sepatutnya menjadikan manusia sangat berhati-hati terhadap apa yang keluar daripada mulutnya. Seseorang yang benar-benar memahami akhirat akan mengetahui bahawa tidak semua perkataan perlu diucapkan. Tidak semua cerita perlu disebarkan. Tidak semua kesalahan perlu diceritakan kepada orang lain. Tidak semua tuduhan perlu dipercayai. Tidak semua perkara yang didengar layak disampaikan.
Begitu juga, seseorang perlu belajar membezakan antara keberanian berkata benar dengan keberanian melakukan dosa melalui lidah. Ada orang menganggap dirinya berani kerana berani bercakap kasar. Ada yang menganggap dirinya tegas kerana suka menjatuhkan orang. Ada yang menganggap dirinya ilmiah kerana sentiasa mencari kesalahan orang lain. Ada yang menganggap dirinya pembela agama kerana lidahnya penuh dengan penghinaan. Padahal ketegasan tidak semestinya kasar. Keilmuan tidak semestinya menghina. Pembelaan terhadap kebenaran tidak semestinya mencemarkan kehormatan manusia. وَلَا تَأْثِيمًا mengingatkan bahawa kehidupan yang Allah gambarkan sebagai sempurna ialah kehidupan yang bebas daripada unsur pengdosaan. Maka manusia perlu memastikan ketegasan dan kebenarannya tidak berubah menjadi kezaliman.
Dalam konteks hubungan sesama orang beriman, lafaz ini juga membentuk satu prinsip besar: seorang mukmin tidak sepatutnya merasa puas apabila saudaranya jatuh. Bahkan jika saudaranya melakukan kesalahan, dia sepatutnya berharap agar saudaranya kembali kepada Allah. Ini tidak bermakna kesalahan dibiarkan, tetapi hati seorang mukmin tidak sepatutnya menikmati kejatuhan moral manusia lain. Dia menolak dosa tetapi tidak semestinya membenci manusia sehingga hilang semua harapan terhadapnya. Dia mahu pembaikan. Dia mahu taubat. Dia mahu manusia kembali kepada Allah. Sikap ini lebih dekat dengan tujuan syariat yang mahu manusia mendapat hidayah.
Lafaz وَلَا تَأْثِيمًا juga boleh menjadi peringatan bahawa seseorang jangan menganggap dirinya sudah selamat hanya kerana dia tidak melakukan dosa tertentu. Seseorang mungkin tidak berzina, tetapi dia memfitnah. Seseorang mungkin tidak mencuri, tetapi dia mengumpat. Seseorang mungkin tidak minum arak, tetapi dia menghina. Seseorang mungkin rajin beribadah, tetapi dia merosakkan kehormatan manusia. Dosa mempunyai banyak pintu. Oleh itu, seseorang tidak boleh menilai kesolehan dirinya berdasarkan satu bidang sahaja. Kesolehan perlu meliputi hubungan dengan Allah dan hubungan dengan manusia. Syurga yang digambarkan sebagai bebas daripada تأثيم menunjukkan bahawa kehidupan akhirat yang sempurna ialah kehidupan yang tidak lagi mempunyai pencemaran dosa dalam hubungan manusia.
Jika direnungi lebih jauh, manusia sangat memerlukan konsep "tiada lagi dosa" kerana salah satu kesengsaraan terbesar ialah mengetahui bahawa manusia boleh menyakiti manusia lain tanpa mempedulikan Allah. Dalam dunia, seseorang mungkin difitnah dan tidak mampu membuktikan kebenaran. Tetapi Allah mengetahui. Seseorang mungkin dizalimi dan manusia tidak menyedarinya. Allah mengetahui. Seseorang mungkin dimalukan di hadapan manusia sedangkan dia tidak bersalah. Allah mengetahui. Oleh itu, orang beriman mempunyai harapan bahawa keadilan Allah tidak pernah hilang. Syurga ialah salah satu bentuk kesempurnaan rahmat dan keadilan Allah. وَلَا تَأْثِيمًا menggambarkan bahawa orang yang Allah masukkan ke dalam syurga tidak lagi akan hidup dalam suasana sosial yang penuh dengan dosa dan kezaliman.
Dalam hal ini, kita dapat melihat betapa pentingnya seseorang tidak membawa dendam dunia ke akhirat. Selagi hidup, manusia mungkin mengalami kesakitan kerana perbuatan orang lain. Tetapi seorang mukmin perlu menyerahkan urusannya kepada Allah, memaafkan apabila mampu, menuntut hak apabila diperlukan dengan cara yang benar dan tidak membiarkan dendam menguasai hati. Syurga ialah tempat yang lebih tinggi daripada segala pertikaian dunia. وَلَا تَأْثِيمًا memberikan gambaran bahawa kehidupan di sana telah dibersihkan daripada perkara yang menjadikan hubungan manusia sebagai medan dosa.
Satu renungan yang sangat mendalam ialah bahawa apabila Allah menafikan تأثيم daripada kehidupan ahli syurga, Allah sebenarnya sedang menunjukkan bahawa dosa bukan sebahagian daripada sifat kekal manusia. Manusia dunia melakukan dosa kerana dunia merupakan tempat ujian dan manusia mempunyai kelemahan. Tetapi Allah mampu membersihkan manusia daripada dosa dan menempatkan mereka dalam keadaan yang sempurna. Ini menunjukkan bahawa Allah tidak menciptakan manusia untuk hidup selama-lamanya dalam kerosakan moral. Ada kehidupan selepas kematian yang lebih sempurna. Ada keadaan di mana manusia tidak lagi bergelut dengan nafsu untuk melakukan dosa. Ada keadaan di mana manusia tidak lagi menjadi mangsa dosa manusia lain. Ada keadaan di mana hubungan manusia tidak lagi dicemari oleh keburukan. Itulah antara gambaran yang boleh direnungi daripada وَلَا تَأْثِيمًا.
Maka semakin lama lafaz ini direnungi, semakin jelas bahawa dua perkataan tersebut bukan sekadar penafian kecil dalam gambaran syurga. Ia merupakan gambaran tentang keselamatan. Keselamatan daripada dosa. Keselamatan daripada tuduhan. Keselamatan daripada celaan. Keselamatan daripada suasana yang mengheret kepada dosa. Keselamatan daripada lidah yang menyakitkan. Keselamatan daripada manusia yang mencari kelemahan orang lain. Keselamatan daripada permusuhan yang lahir daripada kesalahan. Keselamatan daripada kehidupan yang sentiasa memaksa manusia mempertahankan maruahnya. Syurga bukan sahaja tempat seseorang memperoleh segala yang disukainya, tetapi tempat Allah menghilangkan perkara yang selama ini menyakitkannya.
Oleh itu, وَلَا تَأْثِيمًا boleh menjadi satu lafaz yang sangat kuat dalam pembentukan jiwa. Setiap kali seseorang hendak berkata tentang orang lain, dia boleh mengingat bahawa dia sedang menuju kepada salah satu daripada dua keadaan: sama ada dia menggunakan lidahnya dalam perkara yang mendekatkan dirinya kepada Allah, atau dia membuka pintu dosa. Setiap kali dia menerima berita tentang seseorang, dia boleh berhenti dan bertanya sama ada berita itu benar dan apakah keperluan menyampaikannya. Setiap kali dia mengetahui kesalahan orang lain, dia boleh bertanya apakah kewajipannya. Setiap kali dia hendak menegur, dia boleh bertanya apakah cara yang paling adil. Setiap kali dia marah, dia boleh bertanya apakah kata-kata yang akan keluar daripada mulutnya. Semua ini menjadikan lafaz al-Quran hidup dalam diri manusia.
Akhirnya, makna yang paling kuat daripada وَلَا تَأْثِيمًا ialah bahawa ahli syurga menikmati suatu kehidupan yang tidak dicemari oleh dosa dan tidak dibebani oleh suasana yang menghasilkan dosa. Lafaz تَأْثِيمًا membawa kita kepada persoalan dosa, pengdosaan, tuduhan dan percakapan yang mempunyai unsur celaan serta kesalahan. Apabila Allah menafikannya daripada kehidupan ahli syurga, Allah memperlihatkan bahawa syurga ialah tempat kesucian, keamanan dan kesempurnaan hubungan. Di dunia, manusia masih perlu berjuang melawan dosa. Di syurga, Allah memberikan kehidupan yang telah dibersihkan daripada suasana dosa. Di dunia, manusia boleh menjadi mangsa lidah manusia lain. Di syurga, tidak ada suasana seperti itu. Di dunia, manusia boleh terluka kerana tuduhan. Di syurga, tidak ada تأثيم. Di dunia, manusia perlu menjaga dirinya daripada fitnah. Di syurga, Allah memberikan keamanan yang sempurna. Di dunia, manusia mungkin memperoleh banyak nikmat tetapi masih diganggu oleh dosa dan pertikaian. Di syurga, Allah menyempurnakan nikmat dengan menghilangkan perkara yang merosakkan kesenangan tersebut.
Dengan demikian, وَلَا تَأْثِيمًا mengajar manusia bahawa nikmat terbesar bukan semata-mata memiliki sesuatu, tetapi juga selamat daripada sesuatu. Ahli syurga bukan sahaja mendapat apa yang mereka kehendaki, bahkan mereka diselamatkan daripada perkara yang mengganggu kehendak tersebut. Mereka tidak lagi hidup dalam suasana dosa. Mereka tidak lagi dikelilingi oleh percakapan yang mengandungi pengdosaan. Mereka tidak lagi menghadapi kehidupan yang dipenuhi celaan dan pertuduhan. Mereka tidak lagi mengalami kerosakan hubungan yang berpunca daripada dosa. Allah menyempurnakan kehidupan mereka dengan kesucian yang tidak mungkin dicapai sepenuhnya oleh manusia ketika masih berada di dunia.
Dan bagi manusia yang masih hidup di dunia, lafaz ini menjadi peringatan yang sangat keras tetapi juga sangat indah: jangan jadikan lidah sebagai sebab engkau kehilangan keselamatan. Jangan mudah menuduh. Jangan menjadikan kesalahan orang sebagai hiburan. Jangan membuka aib tanpa keperluan syarie. Jangan menyebarkan sesuatu yang belum pasti. Jangan menjadikan agama sebagai alat menghina. Jangan menjadikan ilmu sebagai senjata untuk menjatuhkan. Jangan menjadikan ketegasan sebagai alasan untuk berlaku zalim. Jangan merasa bahawa kerana engkau mengetahui satu kesalahan seseorang, maka engkau berhak merendahkan seluruh dirinya. Jadilah manusia yang apabila melihat dosa, dia mahu membaiki; apabila melihat kesalahan, dia mahu menasihati; apabila melihat kelemahan, dia mahu membantu; apabila mengetahui aib, dia takut kepada Allah; dan apabila bercakap, dia mengingati bahawa setiap perkataan mempunyai pertanggungjawaban.
وَلَا تَأْثِيمًا akhirnya membawa seseorang kepada satu cita-cita yang sangat tinggi: ingin sampai ke suatu kehidupan yang Allah telah bersihkan daripada dosa. Dunia tidak mampu memberikan keadaan itu secara sempurna. Sebab itu seorang mukmin tidak sepatutnya menjadikan dunia sebagai tempat terakhir cita-citanya. Dunia ialah tempat bekerja, beramal, bersabar dan menunggu keputusan Allah. Syurga ialah tempat balasan. Di sana, Allah menyempurnakan apa yang tidak sempurna di dunia. Antara kesempurnaan itu ialah ketiadaan تأثيم. Maka sesiapa yang memahami lafaz ini dengan benar akan memandang syurga bukan hanya sebagai tempat makanan yang lazat, minuman yang menyenangkan, tempat tinggal yang indah dan kenikmatan yang tidak berkesudahan, tetapi juga sebagai tempat di mana jiwa akhirnya bebas daripada segala pencemaran moral yang menjadikan kehidupan dunia begitu berat. Tiada lagi dosa yang mengganggu. Tiada lagi suasana pengdosaan. Tiada lagi kehidupan yang dibina atas tuduhan dan celaan. Tiada lagi lidah yang menjadi sumber permusuhan. Allah memberikan kepada ahli syurga kehidupan yang bersih, mulia dan aman. Itulah salah satu keindahan yang sangat dalam yang dapat direnungi daripada lafaz وَلَا تَأْثِيمًا.
asa
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/3614986575863437186?hl=en
