Artikel I'rab Bagi Perkataan 0059 سورة الأحزاب آية 59 - ٱلنَّبِيُّ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿سورة الأحزاب آية ٥٩﴾.
Artikel I‘rab bagi Perkataan ٱلنَّبِيُّ dalam Surah al-Aḥzāb Ayat 59
Pendahuluan: Kedudukan Lafaz ٱلنَّبِيُّ dalam Analisis Nahu
Lafaz ٱلنَّبِيُّ dalam firman Allah pada Surah al-Aḥzāb ayat 59 merupakan kata nama yang mempunyai kedudukan nahu tertentu dalam susunan ayat. Untuk menentukan i‘rabnya dengan tepat, perkataan ini perlu dianalisis berdasarkan bentuk lafaznya, tanda akhirnya, kedudukan sintaksisnya dan hubungannya dengan struktur ayat yang mendahuluinya.
Lafaz yang menjadi tumpuan perbahasan ialah:
ٱلنَّبِيُّ
Perbahasan ini hanya tertumpu pada i‘rab perkataan tersebut. Oleh itu, penelitian akan meliputi kategori kata, bentuk ma‘rifah, tanda i‘rab, sebab perkataan ini berada dalam keadaan marfuk, kedudukan tatabahasanya dalam rangkaian panggilan, serta perbezaan antara tanda i‘rab dengan tanda binaan. Perkataan-perkataan lain dalam ayat tidak akan dihuraikan sebagai topik tersendiri.
1. Teks Lafaz dan Bacaan
Lafaz yang dikaji ialah:
ٱلنَّبِيُّ
Bacaannya ialah an-nabiyyu apabila dibaca secara bersambung dengan lafaz selepasnya.
Dari sudut tulisan, lafaz ini mengandungi alif-lam, huruf nūn yang berbaris fathah, huruf bā’ yang berbaris kasrah, huruf yā’ yang bertasydid, dan ḍammah pada huruf terakhir.
Baris ḍammah pada huruf terakhir, iaitu huruf yā’ yang bertasydid, merupakan petunjuk penting dalam analisis i‘rab. Namun begitu, baris tersebut tidak boleh ditentukan maknanya hanya dengan melihat bentuknya secara terasing. Kedudukan nahu perkataan dalam struktur ayat perlu dikenal pasti terlebih dahulu.
Dalam konteks ini, ḍammah pada akhir ٱلنَّبِيُّ ialah tanda rafa‘ yang zahir. Perkataan ini bukan sekadar dibaca dengan bunyi -u secara kebetulan, tetapi mempunyai kedudukan tatabahasa yang menjelaskan sebab ia berakhir dengan tanda tersebut.
2. I‘rab Lengkap bagi Lafaz ٱلنَّبِيُّ
I‘rab lafaz ini boleh dirumuskan seperti berikut:
ٱلنَّبِيُّ: نَعْتٌ مَرْفُوعٌ لِلَفْظِ أَيُّ، وَعَلَامَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ عَلَى آخِرِهِ.
Maksudnya:
“ٱلنَّبِيُّ ialah sifat yang marfuk bagi lafaz أَيُّ, dan tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhir perkataan.”
Dalam rangkaian panggilan يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, perkataan ٱلنَّبِيُّ berfungsi sebagai na‘t atau sifat bagi lafaz أَيُّ dari sudut lafaz. Ia juga boleh dihuraikan sebagai عَطْفُ بَيَانٍ menurut pendekatan i‘rab yang menganggapnya sebagai penjelas kepada lafaz أَيُّ.
Kedua-dua analisis ini dikenali dalam perbahasan nahu Arab. Untuk analisis yang ringkas dan lazim, ٱلنَّبِيُّ boleh dii‘rabkan sebagai نَعْتٌ مَرْفُوعٌ.
Tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhir lafaz. Perincian sebab dan hubungan nahunya akan dijelaskan dalam bahagian berikutnya.
3. Lafaz ٱلنَّبِيُّ ialah Isim
Dari sudut pembahagian asas kalimah dalam bahasa Arab, perkataan ٱلنَّبِيُّ tergolong dalam kategori isim (اِسْمٌ), bukannya fi‘il atau huruf.
Dalam nahu Arab, kalimah secara asasnya dibahagikan kepada tiga kategori utama:
اِسْمٌ — kata nama.
فِعْلٌ — kata kerja.
حَرْفٌ — partikel atau kata tugas.
Lafaz ٱلنَّبِيُّ ialah isim kerana ia menunjukkan suatu makna yang tidak terikat dengan masa sebagaimana kata kerja. Ia menamakan suatu gelaran atau kedudukan, bukannya menyatakan perbuatan yang berlaku pada masa lampau, masa kini atau masa hadapan.
Sifatnya sebagai isim juga dapat dikenal pasti melalui penerimaan alif-lam, iaitu ال التعريف, yang menjadikan lafaz tersebut ma‘rifah. Dalam bentuk yang sedang dikaji, lafaz itu hadir sebagai ٱلنَّبِيُّ, bukan نَبِيٌّ yang berbentuk nakirah.
Walau bagaimanapun, pengenalpastian sesuatu perkataan sebagai isim hanyalah langkah awal. Kategori isim sahaja tidak menentukan sama ada perkataan itu marfuk, mansub, majrur atau mabni. Kedudukan nahunya dalam struktur ayatlah yang menentukan i‘rabnya.
4. Lafaz ٱلنَّبِيُّ ialah Isim Ma‘rifah
Lafaz ٱلنَّبِيُّ merupakan isim ma‘rifah kerana didahului oleh alif-lam al-ta‘rif, iaitu ال.
Dalam bahasa Arab, isim boleh dibahagikan kepada nakirah dan ma‘rifah. Isim nakirah menunjukkan sesuatu yang tidak ditentukan secara khusus dari sudut pengenalan, manakala isim ma‘rifah menunjukkan sesuatu yang dikenal pasti menurut konteks atau bentuk pengenalannya.
Perbezaan ini dapat dilihat melalui dua bentuk berikut:
نَبِيٌّ — bentuk nakirah.
ٱلنَّبِيُّ — bentuk ma‘rifah dengan alif-lam.
Dalam lafaz yang sedang dikaji, alif-lam menjadikan perkataan tersebut ma‘rifah. Namun, status ma‘rifah ini tidak secara langsung menentukan tanda i‘rabnya. Sesuatu isim boleh menjadi ma‘rifah dalam keadaan rafa‘, nasab atau jar, bergantung pada kedudukannya dalam ayat.
Sebagai contoh, isim ma‘rifah boleh menjadi subjek, objek, mudaf ilayh atau sifat. Oleh itu, kewujudan alif-lam pada ٱلنَّبِيُّ perlu dibezakan daripada sebab lafaz tersebut dibaca dengan ḍammah.
Alif-lam menjelaskan status pengenalan isim, sedangkan ḍammah pada akhir lafaz berkaitan dengan kedudukan i‘rabnya.
5. Analisis Alif-Lam pada Lafaz ٱلنَّبِيُّ
Huruf alif-lam pada awal ٱلنَّبِيُّ ialah alif-lam al-ta‘rif. Fungsinya adalah menjadikan isim yang mengikutinya sebagai ma‘rifah.
Dari sudut penulisan mushaf, alif-lam itu ditulis dalam bentuk ٱلـ. Tanda kecil di atas alif tersebut berkaitan dengan bentuk penulisan alif waṣl. Dalam bacaan bersambung, hamzah wasal tidak dibunyikan secara tersendiri sebagaimana hamzah qaṭ‘.
Dalam lafaz ٱلنَّبِيُّ, huruf nūn menerima tasydid dalam bacaan kerana nūn tergolong dalam huruf syamsiyyah. Oleh itu, alif-lam tidak dilafazkan sebagai bunyi al- yang jelas dengan lām yang tersendiri. Sebaliknya, lām al-ta‘rif diidghamkan ke dalam nūn, lalu bunyinya menjadi an-nabiyyu.
Perlu ditegaskan bahawa perbahasan alif-lam syamsiyyah ini berkaitan dengan bacaan dan sebutan lafaz, bukan sebab utama rafa‘nya. Walaupun alif-lam menyebabkan perubahan pada cara lafaz itu dibaca, tanda i‘rabnya tetap ditentukan oleh kedudukan nahu perkataan tersebut.
6. Analisis Bentuk Kata ٱلنَّبِيُّ
Lafaz ٱلنَّبِيُّ berasal daripada bentuk نَبِيٌّ. Perkataan ini ialah isim yang digunakan bagi nabi, iaitu seseorang yang dipilih Allah untuk menerima kenabian menurut pengertian istilah agama.
Dari sudut bentuk perkataan, huruf yā’ pada hujung lafaz mempunyai tasydid. Tasydid itu perlu diperhatikan ketika mengenal pasti bentuk kata dan ketika membaca perkataan dengan baris akhirnya.
Dalam lafaz ٱلنَّبِيُّ, tanda rafa‘ terletak pada akhir perkataan yang dibaca dengan ḍammah. Oleh sebab perkataan ini bukan isim maqṣūr yang berakhir dengan alif lazimah dan bukan juga isim manqūṣ yang berakhir dengan yā’ tanpa tasydid dalam bentuk yang menghalang penzahiran tanda rafa‘, ḍammah pada akhir lafaz dapat dizahirkan.
Perlu dibezakan antara huruf asal perkataan dengan tanda i‘rabnya. Yā’ yang terdapat pada ٱلنَّبِيُّ ialah sebahagian daripada bentuk perkataan, sedangkan ḍammah di hujungnya ialah tanda rafa‘. Tasydid pula menunjukkan penggandaan bunyi huruf, bukan tanda rafa‘.
7. Maksud Rafa‘ dalam I‘rab
Dalam ilmu nahu Arab, rafa‘ (الرَّفْعُ) ialah salah satu keadaan i‘rab yang berbeza daripada nasab dan jar. Keadaan rafa‘ lazimnya ditandai dengan ḍammah bagi isim mufrad yang menerima i‘rab dengan tanda asal.
Bagi lafaz ٱلنَّبِيُّ, tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhir perkataan.
Perlu difahami bahawa rafa‘ bukan bermaksud sesuatu perkataan itu mempunyai kedudukan yang lebih tinggi dari sudut kemuliaan atau pangkat. Rafa‘ ialah istilah tatabahasa yang menerangkan keadaan akhir perkataan berdasarkan hubungan sintaksisnya.
Begitu juga, rafa‘ tidak semestinya bermaksud perkataan itu menjadi pelaku sesuatu perbuatan. Banyak isim yang marfuk tidak berfungsi sebagai pelaku, termasuk mubtada’, khabar, fa‘il, nā’ib al-fā‘il dan na‘t yang mengikuti isim marfuk.
Dalam konteks ٱلنَّبِيُّ, perkataan ini marfuk kerana mengikuti lafaz أَيُّ dalam struktur panggilan. Oleh itu, analisisnya tidak boleh disamakan secara automatik dengan analisis fa‘il atau mubtada’.
8. Tanda Rafa‘: Ḍammah yang Zahir
Ungkapan nahu bagi tanda rafa‘ lafaz ini ialah:
وَعَلَامَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ عَلَى آخِرِهِ
Maksudnya: “Tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhirnya.”
Ungkapan ini mengandungi beberapa unsur penting.
Pertama, عَلَامَةُ رَفْعِهِ bermaksud tanda yang menunjukkan keadaan rafa‘ bagi perkataan tersebut.
Kedua, الضَّمَّةُ merujuk kepada tanda baris ḍammah. Dalam bentuk yang dikaji, tanda itu ditulis di atas huruf terakhir lafaz, lalu menghasilkan bacaan -u.
Ketiga, الظَّاهِرَةُ bermaksud tanda tersebut jelas dan dapat dizahirkan pada lafaz. Ia bukan tanda yang dianggarkan atau dihalang daripada muncul oleh sebab tertentu.
Keempat, عَلَى آخِرِهِ bermaksud tanda itu berada pada akhir perkataan. Dalam ٱلنَّبِيُّ, akhir lafaz tersebut dibaca dengan ḍammah.
Perincian ini penting kerana tidak semua isim marfuk ditandai dengan ḍammah yang zahir. Sesetengah isim mempunyai tanda rafa‘ lain, seperti alif atau wāw, manakala sesetengahnya pula mempunyai tanda yang dianggarkan. Bagi ٱلنَّبِيُّ, tanda yang sesuai ialah ḍammah zahir.
9. Mengapa ٱلنَّبِيُّ Berada dalam Keadaan Rafa‘?
Sebab nahu bagi rafa‘ perkataan ini ialah kedudukannya sebagai na‘t kepada lafaz أَيُّ dalam rangkaian panggilan يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ.
Dalam struktur ini, lafaz ٱلنَّبِيُّ menerangkan dan menjelaskan siapa yang dimaksudkan melalui lafaz أَيُّ. Oleh sebab itu, ia mempunyai hubungan tatabahasa dengan lafaz tersebut.
Dalam kaedah nahu, na‘t lazimnya mengikuti man‘ūt pada perkara-perkara tertentu, termasuk i‘rab, dengan mengambil kira keadaan sintaksis dan jenis hubungan antara kedua-duanya. Bagi rangkaian panggilan ini, lafaz ٱلنَّبِيُّ hadir dalam keadaan rafa‘ dari sudut lafaz dan ditandai dengan ḍammah yang zahir.
Namun, analisis ini perlu difahami dengan teliti. Lafaz أَيُّ dalam struktur panggilan mempunyai perbahasan i‘rab tersendiri, termasuk binaan dan kedudukan محل الإعراب. Oleh itu, tidak tepat untuk mengatakan bahawa ٱلنَّبِيُّ marfuk semata-mata kerana semua perkataan selepas lafaz أَيُّ mesti marfuk. Yang menentukan analisisnya ialah hubungan khusus antara kedua-dua lafaz dalam susunan tersebut.
Dalam analisis yang menganggap ٱلنَّبِيُّ sebagai عطف بيان, perkataan itu juga mengikuti lafaz yang dijelaskannya dari sudut i‘rab. Oleh itu, perbezaan antara analisis na‘t dan ‘aṭf bayān perlu dibezakan daripada kesimpulan bahawa lafaz ini berada dalam keadaan rafa‘.
10. Hubungan antara ٱلنَّبِيُّ dengan Lafaz أَيُّ
Dalam rangkaian يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, lafaz ٱلنَّبِيُّ berfungsi memperjelas pihak yang diseru melalui struktur panggilan itu.
Lafaz أَيُّ mempunyai kedudukan khusus dalam uslub al-nidā’. Lafaz ٱلنَّبِيُّ pula datang selepasnya untuk memberikan penjelasan tentang orang yang dipanggil. Hubungan ini menyebabkan ahli nahu membincangkan ٱلنَّبِيُّ sebagai na‘t atau sebagai ‘aṭf bayān.
Jika dianalisis sebagai na‘t, lafaz itu berfungsi sebagai sifat atau penerang yang mengikuti man‘ūt. Jika dianalisis sebagai ‘aṭf bayān, ia berfungsi menjelaskan lafaz sebelumnya dengan menyatakan secara lebih khusus pihak yang dimaksudkan.
Kedua-dua analisis tersebut tidak bermaksud bahawa ٱلنَّبِيُّ ialah kata ganti nama atau bahawa perkataan itu menjadi kata kerja. Ia tetap isim yang menerima i‘rab berdasarkan hubungannya dengan lafaz yang diterangkan.
Perkara utama dalam kajian ini ialah memahami bahawa fungsi sintaksis ٱلنَّبِيُّ tidak boleh ditentukan dengan hanya melihat terjemahan Melayu. Terjemahan “wahai nabi” memberikan gambaran makna keseluruhan panggilan, tetapi tidak menerangkan secara terperinci hubungan na‘t atau ‘aṭf bayān dalam nahu Arab.
11. Adakah ٱلنَّبِيُّ Mabni atau Mu‘rab?
Lafaz ٱلنَّبِيُّ ialah isim mu‘rab, bukan isim mabni dalam penggunaan ini.
Isim mu‘rab ialah isim yang baris akhirnya boleh berubah menurut kedudukan nahunya. Sebaliknya, isim mabni mengekalkan bentuk akhir tertentu dan tidak berubah kerana perubahan kedudukan i‘rab, walaupun ia mungkin mempunyai محل الإعراب.
Bentuk ٱلنَّبِيُّ menunjukkan rafa‘ melalui ḍammah. Dalam struktur lain, bentuk perkataan yang sama boleh menerima tanda nasab atau jar menurut kedudukannya. Sebagai contoh, dari sudut bentuk tatabahasa umum:
ٱلنَّبِيُّ — bentuk marfuk.
ٱلنَّبِيَّ — bentuk mansub.
ٱلنَّبِيِّ — bentuk majrur.
Contoh ini menunjukkan perubahan baris akhir pada isim yang sama apabila kedudukan nahunya berubah. Ia bukan bermaksud bahawa lafaz dalam ayat yang sedang dikaji boleh dibaca sesuka hati dengan mana-mana baris. Dalam konteks ayat ini, bacaan yang berkenaan ialah ٱلنَّبِيُّ dengan ḍammah.
Perbezaan antara mu‘rab dengan mabni membantu menjelaskan mengapa tanda akhir perkataan ini menjadi sebahagian penting daripada analisis i‘rab.
12. Perbezaan antara I‘rab Lafzi dengan Mahalli
Dalam nahu Arab, terdapat perbezaan antara الإعراب اللَّفْظِيّ dan الإعراب المَحَلِّيّ.
I‘rab lafzi merujuk kepada keadaan i‘rab yang tanda akhirnya dapat dilihat atau disebut pada lafaz. I‘rab mahalli pula merujuk kepada kedudukan nahu sesuatu perkataan atau struktur walaupun tanda i‘rabnya tidak muncul secara zahir pada perkataan itu sendiri.
Bagi ٱلنَّبِيُّ, tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir. Maka tanda tersebut dapat dikenal pasti pada hujung perkataan.
Hal ini perlu dibezakan daripada lafaz أَيُّ yang mempunyai perbahasan tentang binaan dan kedudukan محل الإعراب dalam struktur panggilan. Perbezaan tersebut tidak mengubah hakikat bahawa lafaz ٱلنَّبِيُّ sendiri mempunyai ḍammah zahir sebagai tanda rafa‘.
Dengan kata lain, jangan memindahkan status binaan lafaz أَيُّ kepada ٱلنَّبِيُّ. Setiap perkataan perlu dianalisis berdasarkan ciri dan kedudukan nahunya sendiri.
13. Adakah Ḍammah pada ٱلنَّبِيُّ Tanda Binaan?
Tidak. Dalam analisis lafaz ini, ḍammah pada akhir ٱلنَّبِيُّ ialah tanda i‘rab, bukannya tanda binaan.
Tanda binaan ialah bentuk akhir yang kekal pada sesuatu perkataan kerana perkataan itu mabni. Tanda i‘rab pula menunjukkan kedudukan sintaksis bagi perkataan mu‘rab.
Bagi ٱلنَّبِيُّ, ḍammah tersebut menunjukkan keadaan rafa‘. Oleh sebab lafaz ini ialah isim mu‘rab, tanda akhirnya berkaitan dengan fungsi sintaksisnya dalam ayat.
Kesilapan yang mungkin berlaku ialah menganggap setiap perkataan yang berakhir dengan ḍammah sebagai mabni di atas ḍammah. Sebenarnya, ungkapan مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ dan مَرْفُوعٌ بِالضَّمَّةِ membawa maksud tatabahasa yang berbeza.
Bagi ٱلنَّبِيُّ, ungkapan yang tepat ialah:
مَرْفُوعٌ وَعَلَامَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ
Maksudnya, perkataan itu marfuk dan tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir.
14. Mengapa Tidak Dianggap sebagai Fa‘il?
Lafaz ٱلنَّبِيُّ tidak wajar dii‘rabkan sebagai fa‘il dalam struktur panggilan ini.
Fa‘il ialah isim marfuk yang menunjukkan pihak yang melakukan perbuatan bagi fi‘il yang memerlukan fa‘il. Untuk menetapkan sesuatu perkataan sebagai fa‘il, perlu dikenal pasti fi‘il yang berkaitan serta hubungan perbuatan dengan isim tersebut.
Dalam struktur يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, fungsi utama lafaz ٱلنَّبِيُّ bukan sebagai pelaku kepada suatu fi‘il. Sebaliknya, lafaz itu menjelaskan pihak yang diseru dalam uslub al-nidā’.
Walaupun fa‘il lazimnya marfuk dan ٱلنَّبِيُّ juga marfuk, kesamaan tanda i‘rab tidak bermaksud kesamaan fungsi nahu. Banyak fungsi tatabahasa yang berlainan boleh berada dalam keadaan rafa‘.
Oleh itu, penentuan i‘rab perlu berdasarkan struktur ayat, bukan hanya berdasarkan tanda ḍammah.
15. Mengapa Tidak Dianggap sebagai Mubtada’?
Lafaz ٱلنَّبِيُّ juga tidak dii‘rabkan sebagai mubtada’ dalam struktur ini.
Mubtada’ lazimnya merupakan isim marfuk yang menjadi unsur utama dalam jumlah ismiyyah, dan biasanya mempunyai khabar yang melengkapkan maknanya. Namun, ٱلنَّبِيُّ dalam rangkaian panggilan yang sedang dikaji tidak berfungsi sebagai mubtada’ yang memulakan jumlah ismiyyah.
Kedudukannya ialah sebagai penerang kepada lafaz sebelumnya dalam uslub al-nidā’. Oleh itu, fungsi na‘t atau ‘aṭf bayān lebih sesuai dengan struktur nahu tersebut.
Perbezaan ini memperlihatkan satu prinsip penting: tanda rafa‘ tidak mencukupi untuk mengenal pasti fungsi sesuatu isim. Penentuan fungsi memerlukan penelitian terhadap keseluruhan hubungan sintaksis yang berkaitan.
16. Mengapa Tidak Dianggap sebagai Munada secara Langsung?
Pada peringkat struktur panggilan, lafaz yang paling langsung berfungsi sebagai munada ialah أَيُّ dalam rangkaian يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ.
Lafaz ٱلنَّبِيُّ datang selepas unsur panggilan itu untuk menjelaskan pihak yang dimaksudkan. Oleh itu, dalam analisis nahu yang lazim, ٱلنَّبِيُّ tidak dii‘rabkan sebagai munada secara langsung, tetapi sebagai na‘t atau ‘aṭf bayān bagi أَيُّ.
Perkara ini penting kerana terjemahan Melayu “wahai nabi” boleh menyebabkan pembaca menganggap bahawa perkataan “nabi” itu sendiri sahaja merupakan munada dari sudut i‘rab. Dalam struktur Arab yang sebenar, rangkaian يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ mempunyai susunan tatabahasa khusus.
Oleh sebab itu, i‘rab perlu dilakukan berdasarkan bentuk bahasa Arab yang digunakan, bukan berdasarkan pembahagian perkataan dalam terjemahan.
17. Peranan ٱلنَّبِيُّ sebagai Na‘t
Na‘t ialah unsur yang menerangkan atau memberikan sifat kepada isim sebelumnya, yang dinamakan man‘ūt. Dalam struktur yang sedang dibincangkan, ٱلنَّبِيُّ menerangkan lafaz أَيُّ.
Dari sudut hubungan nahu, na‘t mengikuti man‘ūt dalam i‘rab. Namun, penerapan kaedah ini perlu mengambil kira struktur khusus panggilan يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, bukannya menganggap rangkaian tersebut sama sepenuhnya dengan susunan na‘t biasa dalam semua keadaan.
Dalam analisis ini, ٱلنَّبِيُّ berada dalam keadaan rafa‘ dengan ḍammah zahir. Fungsi na‘t menjelaskan hubungannya dengan lafaz sebelumnya, manakala tanda ḍammah menjelaskan keadaan i‘rabnya.
Justeru, dua soalan perlu dibezakan:
Apakah fungsi nahu bagi ٱلنَّبِيُّ? Jawapannya: na‘t dalam salah satu analisis yang lazim.
Apakah tanda rafa‘ bagi ٱلنَّبِيُّ? Jawapannya: ḍammah yang zahir pada akhirnya.
Jawapan kepada kedua-dua soalan itu saling berkaitan, tetapi bukan perkara yang sama.
18. Analisis Alternatif: عطف بيان
Selain dii‘rabkan sebagai na‘t, lafaz ٱلنَّبِيُّ juga boleh dianalisis sebagai عَطْفُ بَيَانٍ.
‘Aṭf bayān ialah unsur isim yang datang untuk menjelaskan isim sebelumnya. Ia bukan kata hubung seperti wāw atau fā’, tetapi satu hubungan sintaksis yang berfungsi memperincikan atau mengenal pasti perkara yang dimaksudkan oleh lafaz sebelumnya.
Dalam rangkaian يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ, lafaz ٱلنَّبِيُّ menerangkan pihak yang diseru melalui lafaz أَيُّ. Oleh itu, sebahagian analisis nahu menghuraikannya sebagai ‘aṭf bayān.
Dari segi hasil i‘rab, kedua-dua analisis yang dibincangkan membawa kepada keadaan rafa‘ bagi ٱلنَّبِيُّ. Perbezaannya terletak pada penentuan fungsi sintaksisnya, sama ada sebagai na‘t atau ‘aṭf bayān.
Untuk mengelakkan kekeliruan, rumusan yang paling berguna ialah menyatakan analisis yang dipilih dan mengakui bahawa terdapat analisis nahu alternatif yang diterima. Tidak perlu mendakwa bahawa satu-satunya i‘rab yang mungkin ialah na‘t tanpa mempertimbangkan perbahasan ‘aṭf bayān.
19. Hubungan Baris Akhir dengan Bacaan
Bentuk bacaan an-nabiyyu memperlihatkan dua perkara yang perlu dipisahkan.
Pertama, bunyi an-na- pada awal perkataan terhasil daripada alif-lam syamsiyyah, dengan lām al-ta‘rif diidghamkan ke dalam nūn.
Kedua, bunyi -yu pada penghujung lafaz berkaitan dengan ḍammah pada huruf terakhir. Dalam konteks i‘rab, ḍammah itu ialah tanda rafa‘.
Oleh itu, apabila lafaz ini dibaca secara bersambung dalam ayat, bunyi akhirnya bukan semata-mata ciri sebutan yang tidak mempunyai hubungan dengan nahu. Ia selaras dengan kedudukan lafaz tersebut sebagai isim marfuk.
Jika pembaca berhenti pada perkataan itu ketika waqaf, cara merealisasikan bunyi akhir mengikut hukum waqaf berbeza daripada bacaan bersambung. Perbezaan bacaan ketika waqaf tidak bermaksud bahawa kedudukan i‘rab asal perkataan itu berubah. I‘rab dianalisis berdasarkan struktur ayat dan bentuk bacaan ketika wasal.
20. Perbezaan antara Makna Leksikal dengan Fungsi Nahu
Makna leksikal ٱلنَّبِيُّ berkaitan dengan perkataan “nabi”. Makna ini menjelaskan maksud perkataan dari sudut kosa kata.
Fungsi nahunya pula menjawab soalan yang berlainan: apakah kedudukan perkataan itu dalam susunan ayat?
Seseorang mungkin memahami bahawa ٱلنَّبِيُّ bermaksud “nabi”, tetapi belum tentu dapat menentukan i‘rabnya. Untuk menentukan i‘rab, perlu diketahui bahawa perkataan tersebut ialah isim ma‘rifah, berada selepas struktur panggilan tertentu, dan berfungsi sebagai penerang kepada lafaz أَيُّ.
Oleh itu, makna leksikal tidak boleh menggantikan analisis sintaksis. Begitu juga, analisis sintaksis tidak semestinya menghuraikan keseluruhan makna tafsir atau hukum yang berkaitan dengan ayat.
Dalam kajian khusus ini, makna perkataan hanya membantu mengenal pasti jenis isim, manakala tumpuan utama tetap pada fungsi na‘t atau ‘aṭf bayān dan tanda rafa‘nya.
21. Kesilapan yang Perlu Dielakkan dalam I‘rab ٱلنَّبِيُّ
Terdapat beberapa kesilapan yang perlu dielakkan ketika menghuraikan lafaz ini.
Pertama: Menganggap ḍammah sebagai bukti bahawa perkataan itu fa‘il.
Tidak semua isim marfuk ialah fa‘il. Fungsi nahu perlu dikenal pasti melalui struktur ayat.
Kedua: Menganggap ٱلنَّبِيُّ sebagai mubtada’.
Kedudukan perkataan ini dalam struktur panggilan menunjukkan fungsi penerangan terhadap lafaz sebelumnya, bukannya mubtada’ bagi jumlah ismiyyah.
Ketiga: Menganggap ٱلنَّبِيُّ sebagai munada secara langsung tanpa menjelaskan struktur يَا أَيُّهَا.
Dalam susunan ini, أَيُّ mempunyai kedudukan khusus sebagai unsur panggilan, manakala ٱلنَّبِيُّ menjelaskan pihak yang diseru.
Keempat: Mengatakan ḍammah itu tanda binaan.
Analisis yang tepat ialah bahawa lafaz ini marfuk dengan ḍammah zahir, bukan mabni di atas ḍammah.
Kelima: Menganggap alif-lam sebagai sebab rafa‘.
Alif-lam menjadikan isim itu ma‘rifah. Sebab rafa‘ berkaitan dengan fungsi sintaksisnya, bukan semata-mata kerana adanya alif-lam.
Keenam: Menganggap na‘t dan ‘aṭf bayān tidak mempunyai perbezaan.
Kedua-duanya ialah analisis sintaksis yang berlainan walaupun dalam konteks ini kedua-duanya dapat menjelaskan hubungan lafaz ٱلنَّبِيُّ dengan lafaz sebelumnya dan membawa kepada keadaan rafa‘.
22. Rumusan I‘rab yang Tepat
Berdasarkan analisis nahu yang lazim, i‘rab lafaz ٱلنَّبِيُّ dalam Surah al-Aḥzāb ayat 59 boleh dirumuskan seperti berikut:
ٱلنَّبِيُّ: نَعْتٌ مَرْفُوعٌ لِلَفْظِ أَيُّ، وَعَلَامَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ عَلَى آخِرِهِ.
Maksudnya:
“ٱلنَّبِيُّ ialah na‘t yang marfuk bagi lafaz أَيُّ, dan tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhirnya.”
Satu analisis alternatif yang turut dibincangkan dalam nahu ialah:
ٱلنَّبِيُّ: عَطْفُ بَيَانٍ مَرْفُوعٌ، وَعَلَامَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ عَلَى آخِرِهِ.
Maksudnya:
“ٱلنَّبِيُّ ialah ‘aṭf bayān yang marfuk, dan tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada akhirnya.”
Kedua-dua rumusan ini membezakan fungsi sintaksis daripada tanda i‘rab. Fungsi sintaksis menjelaskan hubungan perkataan dengan unsur sebelumnya, manakala tanda rafa‘ menunjukkan keadaan i‘rabnya.
Kesimpulannya, lafaz ٱلنَّبِيُّ ialah isim ma‘rifah yang mu‘rab. Dalam struktur panggilan yang dikaji, ia berfungsi sebagai penerang kepada lafaz أَيُّ, sama ada dihuraikan sebagai na‘t atau ‘aṭf bayān. Tanda rafa‘nya ialah ḍammah yang zahir pada huruf terakhir. Inilah asas i‘rab yang perlu difahami sebelum beralih kepada analisis perkataan lain dalam ayat tersebut.
asasas
asas
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/4406453558119903894?hl=en
