Kes Loh Siew Hong (2024)
edit / Perkataan Bayi / Hukum menyerahkan anak kecil yang memeluk Islam kepada ahli agamanya (yakni keluarga asalnya yang bukan Islam) / Kes Loh Siew Hong (2024)
Kes Loh Siew Hong (2024): Keputusan Mahkamah Persekutuan Mengenai Penukaran Agama Anak Secara Unilateral dan Implikasinya Dari Sudut Undang-Undang Malaysia
Kes Loh Siew Hong merupakan antara kes yang mendapat perhatian besar di Malaysia kerana melibatkan persoalan penukaran agama anak-anak bawah umur, bidang kuasa mahkamah serta tafsiran terhadap Perlembagaan Persekutuan. Kes ini bukan sekadar melibatkan persoalan agama, bahkan menyentuh hak ibu bapa, kebajikan kanak-kanak, hubungan antara Mahkamah Sivil dan Mahkamah Syariah serta pelaksanaan undang-undang dalam sebuah negara yang mempunyai masyarakat berbilang agama. Oleh itu, memahami kes ini memerlukan penelitian terhadap fakta kes, keputusan mahkamah dan skop keputusan tersebut. Pada masa yang sama, penting untuk membezakan antara hukum fiqh Islam dengan keputusan mahkamah sivil kerana kedua-duanya beroperasi dalam kerangka yang berbeza.
Latar belakang kes bermula apabila seorang ibu bukan Islam, Loh Siew Hong, mencabar tindakan bekas suaminya yang telah memeluk Islam dan kemudiannya mendaftarkan penukaran agama tiga orang anak mereka kepada Islam tanpa persetujuan beliau. Persoalan utama yang dibawa ke mahkamah ialah sama ada penukaran agama anak-anak bawah umur boleh dilakukan secara unilateral oleh hanya seorang ibu atau bapa, ataupun memerlukan persetujuan kedua-dua ibu bapa menurut tafsiran Perlembagaan Persekutuan dan undang-undang yang berkaitan.
Kes ini akhirnya diputuskan oleh Mahkamah Persekutuan pada tahun 2024. Mahkamah meneliti beberapa peruntukan penting dalam Perlembagaan Persekutuan, termasuk Perkara 12(4) yang berkaitan dengan agama seseorang yang berumur di bawah lapan belas tahun. Mahkamah juga meneliti keputusan-keputusan terdahulu yang mempunyai kaitan dengan isu yang sama serta perkembangan tafsiran undang-undang dalam bidang tersebut.
Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa penukaran agama anak-anak tersebut secara unilateral adalah tidak sah di sisi undang-undang kerana tidak memenuhi kehendak undang-undang yang ditafsirkan oleh mahkamah. Mahkamah memutuskan bahawa dalam keadaan fakta kes tersebut, persetujuan kedua-dua ibu dan bapa diperlukan bagi penukaran agama anak-anak bawah umur. Oleh itu, sijil penukaran agama yang telah dikeluarkan terhadap anak-anak tersebut dibatalkan.
Keputusan mahkamah ini berkaitan dengan kesahan undang-undang proses penukaran agama mengikut kerangka undang-undang Malaysia. Ia tidak membuat keputusan mengenai penilaian akidah seseorang di sisi Allah SWT atau menghuraikan hukum fiqh secara menyeluruh. Mahkamah berfungsi mentafsir dan menguatkuasakan undang-undang negara, bukan mengeluarkan fatwa agama.
Oleh itu, adalah penting untuk membezakan antara dua bidang yang berbeza. Yang pertama ialah undang-undang negara, yang diputuskan oleh mahkamah berdasarkan Perlembagaan, akta-akta dan prinsip kehakiman. Yang kedua ialah hukum syarak, yang dibincangkan oleh para ulama berdasarkan al-Quran, al-Sunnah, ijmak dan qiyas. Dalam konteks Malaysia, kedua-dua bidang ini kadangkala berinteraksi tetapi mempunyai ruang lingkup yang berbeza.
Kes ini juga menimbulkan perbincangan mengenai maksud perkataan "parent" dalam Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan. Sebelum ini, terdapat perbezaan tafsiran dalam beberapa keputusan mahkamah. Dalam kes Loh Siew Hong, Mahkamah Persekutuan mentafsir bahawa dalam konteks tersebut, perkataan itu hendaklah difahami sebagai melibatkan kedua-dua ibu dan bapa dalam keadaan yang berkenaan. Tafsiran inilah yang menjadi asas kepada keputusan bahawa penukaran agama secara unilateral tidak memenuhi kehendak undang-undang.
Mahkamah turut mengambil kira kepentingan menjaga kestabilan undang-undang keluarga serta mengelakkan pertikaian yang boleh menjejaskan kebajikan kanak-kanak. Dalam banyak kes yang melibatkan anak bawah umur, mahkamah lazimnya menekankan bahawa kebajikan kanak-kanak merupakan pertimbangan yang sangat penting.
Dari sudut undang-undang, keputusan Mahkamah Persekutuan mengikat mahkamah-mahkamah bawahan dalam isu yang sama sehingga terdapat perubahan undang-undang atau keputusan baharu oleh Mahkamah Persekutuan pada masa hadapan. Hal ini merupakan sebahagian daripada prinsip stare decisis, iaitu keputusan mahkamah tertinggi menjadi rujukan kepada mahkamah yang lebih rendah.
Kes ini juga memperlihatkan hubungan antara Mahkamah Sivil dan Mahkamah Syariah dalam sistem perundangan Malaysia. Malaysia mempunyai sistem perundangan yang mengandungi kedua-dua mahkamah tersebut dengan bidang kuasa masing-masing sebagaimana yang diperuntukkan dalam Perlembagaan dan undang-undang.
Mahkamah Syariah mempunyai bidang kuasa dalam perkara-perkara yang diperuntukkan oleh undang-undang negeri terhadap orang Islam, manakala Mahkamah Sivil mempunyai bidang kuasa dalam perkara-perkara yang berada di bawah undang-undang Persekutuan dan bidang kuasa yang diberikan oleh Perlembagaan. Dalam sesuatu pertikaian, mahkamah akan menentukan bidang kuasa berdasarkan undang-undang yang terpakai.
Kes Loh Siew Hong juga menjadi peringatan bahawa isu penukaran agama anak tidak hanya melibatkan satu aspek sahaja. Selain persoalan agama, terdapat persoalan hak penjagaan, perceraian, kebajikan kanak-kanak, hak ibu bapa dan tafsiran perlembagaan. Oleh itu, setiap kes perlu dinilai berdasarkan fakta yang khusus dan tidak boleh dibuat kesimpulan umum tanpa memahami keseluruhan latar belakangnya.
Dari sudut masyarakat Islam, kes ini mendorong perbincangan mengenai keperluan memahami undang-undang negara di samping memahami hukum-hakam syarak. Seorang Muslim yang tinggal dalam sesebuah negara hendaklah mengetahui prosedur undang-undang yang berkuat kuasa supaya setiap tindakan dilakukan mengikut saluran yang sah.
Pada masa yang sama, masyarakat bukan Islam juga perlu memahami bahawa keputusan mahkamah dibuat berdasarkan tafsiran undang-undang dan bukannya bertujuan menilai benar atau salah sesuatu agama. Mahkamah tidak menentukan agama mana yang benar, tetapi menentukan sama ada sesuatu tindakan mematuhi undang-undang negara atau tidak.
Perbahasan mengenai kes ini juga mengingatkan semua pihak bahawa isu yang melibatkan kanak-kanak memerlukan pendekatan yang berhati-hati. Kanak-kanak merupakan golongan yang memerlukan perlindungan daripada konflik orang dewasa. Oleh itu, semua tindakan yang diambil hendaklah mengutamakan kebajikan mereka.
Dalam kerangka Islam sendiri, pendidikan agama tidak hanya bergantung kepada status pendaftaran semata-mata. Pembentukan akidah memerlukan didikan, contoh teladan, kasih sayang dan ilmu yang berterusan. Oleh itu, masyarakat Islam hendaklah memberikan perhatian kepada pendidikan agama yang berkualiti dan pembinaan akhlak, di samping mematuhi undang-undang yang berkuat kuasa.
Kes ini juga menunjukkan bahawa dalam negara yang mempunyai masyarakat majmuk, persoalan agama sering berkait rapat dengan persoalan perlembagaan dan hak asasi yang dijamin oleh undang-undang. Oleh itu, semua pihak hendaklah menghormati proses kehakiman dan mengelakkan kenyataan yang boleh menimbulkan salah faham atau ketegangan antara masyarakat.
Dari sudut ilmiah, kes Loh Siew Hong menjadi bahan kajian penting dalam bidang undang-undang perlembagaan, undang-undang keluarga, undang-undang Islam dan hubungan antara institusi kehakiman. Ia menunjukkan bagaimana mahkamah menggunakan kaedah tafsiran undang-undang bagi menyelesaikan pertikaian yang kompleks.
Walaupun keputusan mahkamah memberikan penyelesaian terhadap pertikaian undang-undang dalam kes tersebut, perbincangan akademik mengenainya masih berterusan. Para sarjana undang-undang, ahli akademik dan pengamal undang-undang terus meneliti implikasi keputusan tersebut terhadap kes-kes lain pada masa hadapan.
Oleh itu, masyarakat hendaklah berhati-hati agar tidak membuat generalisasi yang melampaui skop keputusan mahkamah. Setiap kes mempunyai fakta yang tersendiri, dan mahkamah akan membuat keputusan berdasarkan fakta serta undang-undang yang terpakai dalam kes berkenaan.
Kesimpulannya, keputusan Mahkamah Persekutuan dalam kes Loh Siew Hong pada tahun 2024 memutuskan bahawa penukaran agama anak-anak secara unilateral oleh hanya seorang ibu atau bapa adalah tidak sah berdasarkan tafsiran undang-undang yang digunakan dalam kes tersebut, lalu sijil penukaran agama anak-anak berkenaan dibatalkan. Keputusan ini merupakan keputusan dalam bidang undang-undang Perlembagaan dan undang-undang keluarga Malaysia, bukan satu penetapan hukum fiqh secara menyeluruh. Oleh itu, isu ini hendaklah difahami dengan membezakan antara hukum syarak dan keputusan mahkamah sivil, di samping menghormati proses kehakiman, mematuhi undang-undang negara serta mengutamakan kebajikan kanak-kanak. Dalam masa yang sama, umat Islam hendaklah terus mendalami ilmu syariah melalui al-Quran, al-Sunnah dan penjelasan para ulama, sambil memahami bahawa pelaksanaan sesuatu perkara dalam sesebuah negara juga tertakluk kepada kerangka undang-undang yang berkuat kuasa.
Nota penting: Terdapat beberapa keputusan mahkamah yang berkaitan dengan isu penukaran agama anak sebelum dan selepas kes ini. Perincian kes, fakta serta alasan penghakiman berbeza antara satu kes dengan yang lain. Oleh itu, kes Loh Siew Hong tidak boleh dibaca secara terasing tanpa mengambil kira konteks perundangan Malaysia secara keseluruhan.
as
Comments
Post a Comment