Tidak semua perkataan dan ajaran daripada manusia boleh diterima tanpa merujuk kepada wahyu Allah
ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن و ه ي
edit / Petunjuk Dari Surah Ali Imran Ayat 100 / Tidak semua perkataan dan ajaran daripada manusia boleh diterima tanpa merujuk kepada wahyu Allah
Tidak Semua Perkataan dan Ajaran Daripada Manusia Boleh Diterima Tanpa Merujuk Kepada Wahyu Allah
Islam meletakkan satu prinsip yang sangat besar dalam kehidupan seorang mukmin, iaitu bahawa ukuran mutlak bagi menentukan kebenaran bukanlah manusia, tetapi wahyu Allah. Segala perkataan, pendapat, teori, pandangan, fatwa, tafsiran dan ajaran manusia hendaklah dinilai berdasarkan al-Quran dan as-Sunnah yang sahih. Sekiranya sesuatu pandangan selari dengan wahyu, maka ia diterima. Sebaliknya, jika bercanggah dengan wahyu Allah, maka ia wajib ditolak walaupun datang daripada seorang yang mempunyai kedudukan tinggi, ilmu yang luas atau pengaruh yang besar. Prinsip ini merupakan asas kepada keselamatan akidah, ibadah, akhlak dan seluruh kehidupan seorang Muslim.
Allah SWT berfirman:
﴿وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ءَايَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ ۗ وَمَن يَعْتَصِم بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾
"Dan bagaimanakah kamu boleh menjadi kafir, sedangkan ayat-ayat Allah dibacakan kepada kamu dan Rasul-Nya berada dalam kalangan kamu? Dan sesiapa yang berpegang teguh kepada Allah, maka sesungguhnya dia telah diberi petunjuk ke jalan yang lurus." (Surah Ali 'Imran: 101)
Ayat ini menunjukkan bahawa Allah menjadikan wahyu sebagai neraca utama bagi menilai segala bentuk ajaran. Orang yang sentiasa merujuk kepada al-Quran dan sunnah akan memperoleh petunjuk, manakala orang yang meninggalkan kedua-duanya akan mudah dipengaruhi oleh pandangan manusia yang bercanggah dengan kebenaran.
Hakikat pertama yang perlu difahami ialah manusia bukan sumber kebenaran yang mutlak. Manusia diciptakan oleh Allah dengan pelbagai kelebihan, namun pada masa yang sama mempunyai kelemahan. Manusia boleh lupa, boleh tersilap, boleh terpengaruh oleh emosi, boleh dipengaruhi hawa nafsu dan boleh membuat keputusan yang tidak tepat. Oleh sebab itu, Allah tidak menyerahkan manusia kepada akal semata-mata dalam menentukan agama, bahkan menurunkan wahyu sebagai petunjuk yang terpelihara daripada kesilapan.
Perbezaan yang paling besar antara wahyu dan perkataan manusia ialah wahyu datang daripada Allah Yang Maha Mengetahui, sedangkan perkataan manusia datang daripada makhluk yang ilmunya terbatas. Allah mengetahui segala perkara yang telah berlaku, sedang berlaku dan akan berlaku. Allah mengetahui perkara yang zahir dan tersembunyi. Sebaliknya, manusia hanya mengetahui sedikit daripada ilmu yang Allah izinkan kepadanya. Oleh sebab itu, tidak mungkin perkataan manusia boleh disamakan dengan kalam Allah.
Allah berfirman:
﴿وَمَا أُوتِيتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا﴾
Ayat ini mengajar bahawa sehebat mana pun seseorang dalam ilmu agama atau ilmu dunia, ilmunya tetap sedikit jika dibandingkan dengan ilmu Allah. Oleh itu, seseorang tidak boleh menjadikan fikirannya sebagai hakim ke atas wahyu.
Salah satu sebab utama manusia tersesat ialah apabila mereka mendahulukan perkataan manusia daripada firman Allah dan sabda Rasulullah ﷺ. Sejarah umat terdahulu menunjukkan bahawa penyimpangan sering bermula apabila manusia mengangkat pendapat individu sehingga mengatasi wahyu. Sedikit demi sedikit, pandangan manusia dijadikan ukuran kebenaran, manakala wahyu ditafsirkan supaya selaras dengan kehendak manusia.
Al-Quran membimbing manusia supaya setiap perselisihan dikembalikan kepada Allah dan Rasul-Nya. Allah berfirman:
﴿فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ﴾
Ayat ini menetapkan kaedah yang kekal sehingga Hari Kiamat. Apabila timbul perbezaan pendapat, ukuran terakhir ialah al-Quran dan sunnah, bukan suara majoriti, bukan tradisi masyarakat dan bukan kedudukan seseorang.
Rasulullah ﷺ sendiri menegaskan bahawa baginda meninggalkan dua sumber petunjuk yang menjadi penyelamat umat, iaitu Kitab Allah dan sunnah baginda. Ini menunjukkan bahawa umat Islam tidak dibenarkan membina agama berdasarkan sangkaan, mimpi, ilham atau pemikiran manusia yang bercanggah dengan wahyu.
Prinsip ini juga mengajar bahawa penghormatan kepada ulama tidak bererti menerima semua pandangan mereka tanpa penelitian. Ulama ialah pewaris para nabi dan mereka mempunyai kedudukan yang tinggi dalam Islam. Namun para ulama sendiri tidak pernah mendakwa bahawa mereka maksum. Mereka sentiasa mengingatkan murid-murid supaya menerima kebenaran berdasarkan dalil.
Para imam mazhab yang muktabar memberikan contoh yang sangat baik dalam perkara ini. Mereka mengajar bahawa apabila sesuatu hadis sahih jelas bertentangan dengan pandangan mereka, maka hadis tersebut hendaklah didahulukan. Sikap ini menunjukkan kerendahan hati mereka di hadapan wahyu.
Sebaliknya, fanatik terhadap seseorang sehingga menolak dalil yang jelas merupakan sikap yang bercanggah dengan ajaran Islam. Orang yang fanatik akan mempertahankan pendapat tokohnya walaupun jelas bercanggah dengan nas yang sahih. Keadaan ini menyebabkan manusia lebih mengagungkan individu daripada wahyu.
Allah mengingatkan bahawa manusia hendaklah berhati-hati terhadap ajaran yang datang atas nama agama tetapi tidak mempunyai asas daripada wahyu. Tidak semua orang yang bercakap tentang agama benar-benar menyampaikan agama Allah. Ada yang bercakap berdasarkan sangkaan, ada yang dipengaruhi kepentingan dunia dan ada yang mencampurkan kebenaran dengan kebatilan.
Oleh sebab itu, seorang Muslim hendaklah memiliki sikap tabayyun, iaitu memastikan sesuatu maklumat sebelum menerimanya. Sikap ini bukan bermaksud buruk sangka, tetapi merupakan tuntutan syarak agar agama dipelihara daripada penyelewengan.
Dalam bidang akidah, prinsip ini sangat penting. Kepercayaan kepada Allah, para malaikat, kitab-kitab, rasul-rasul, Hari Akhirat dan qada' serta qadar hendaklah dibina di atas dalil yang sahih. Akidah tidak boleh dibina atas mimpi, cerita yang tidak sahih, pengalaman peribadi atau falsafah manusia.
Begitu juga dalam ibadah. Semua bentuk ibadah mestilah mempunyai dalil daripada al-Quran atau sunnah Rasulullah ﷺ. Ibadah ialah hak Allah, maka manusia tidak berhak mencipta bentuk-bentuk ibadah baharu yang tidak pernah diajarkan oleh Rasulullah ﷺ. Apa yang diperintahkan oleh baginda hendaklah diamalkan, dan apa yang tidak pernah diajarkan baginda tidak boleh dijadikan sebahagian daripada agama.
Dalam urusan halal dan haram juga demikian. Tiada sesiapa yang berhak menghalalkan apa yang Allah haramkan atau mengharamkan apa yang Allah halalkan. Hak menentukan hukum adalah milik Allah semata-mata. Manusia hanya berperanan memahami dan menjelaskan hukum yang telah diturunkan oleh Allah.
Prinsip ini turut melindungi umat Islam daripada pengaruh budaya yang bercanggah dengan syariat. Tidak semua adat masyarakat sesuai dengan Islam. Sesuatu adat diterima jika tidak bertentangan dengan wahyu, dan ditolak jika bercanggah dengan al-Quran dan sunnah.
Pada zaman moden, manusia terdedah kepada pelbagai sumber maklumat. Buku, media sosial, video, podcast dan pelbagai platform lain membolehkan sesiapa sahaja bercakap tentang agama. Oleh itu, keperluan merujuk kepada wahyu menjadi semakin penting. Kepetahan bercakap, populariti atau jumlah pengikut bukan bukti bahawa seseorang berada di atas kebenaran.
Seorang mukmin hendaklah bertanya: Adakah pandangan ini mempunyai dalil daripada al-Quran? Adakah ia disokong oleh sunnah yang sahih? Adakah ia difahami sebagaimana difahami oleh generasi awal umat Islam? Soalan-soalan ini membantu seseorang menilai sesuatu ajaran secara adil dan berasaskan ilmu.
Allah juga mengajar bahawa jalan yang lurus ialah jalan yang dibimbing oleh wahyu. Manusia boleh menghasilkan pelbagai teori dan falsafah, tetapi semua itu tetap terdedah kepada perubahan dan kesilapan. Wahyu Allah pula kekal benar sepanjang zaman kerana datang daripada Tuhan Yang Maha Mengetahui.
Selain itu, seseorang Muslim hendaklah sentiasa berdoa agar Allah menunjukkan kepadanya kebenaran dan memberikan kekuatan untuk mengikutinya. Akal manusia memerlukan cahaya wahyu sebagaimana mata memerlukan cahaya untuk melihat. Tanpa petunjuk Allah, manusia boleh menyangka kebatilan sebagai kebenaran dan menganggap kebenaran sebagai kebatilan.
Prinsip merujuk kepada wahyu juga melahirkan sifat tawaduk. Seseorang yang benar-benar memahami kedudukan wahyu tidak akan terlalu taksub kepada pendapat dirinya sendiri. Dia bersedia menerima dalil walaupun dalil tersebut bertentangan dengan pandangan yang telah lama dipegangnya. Inilah sifat para pencari kebenaran.
Sebaliknya, orang yang mendahulukan fikirannya daripada wahyu akan sentiasa cuba menyesuaikan nas dengan kehendak akalnya. Jika nas tidak selari dengan fikirannya, dia akan mencari pelbagai alasan untuk menolaknya. Sikap seperti ini pernah berlaku dalam sejarah umat terdahulu dan menjadi sebab mereka tersesat.
Kesimpulannya, tidak semua perkataan dan ajaran daripada manusia boleh diterima tanpa merujuk kepada wahyu Allah. Hanya al-Quran dan sunnah Rasulullah ﷺ yang menjadi sumber kebenaran mutlak dalam agama. Segala pandangan manusia, walau daripada sesiapa sekalipun, hendaklah ditimbang dengan neraca wahyu. Apa yang selari dengan al-Quran dan sunnah diterima, manakala apa yang bercanggah dengannya ditolak dengan adab, ilmu dan keadilan.
Inilah prinsip yang memelihara kesucian Islam sepanjang zaman. Selagi umat Islam menjadikan wahyu sebagai hakim tertinggi dalam setiap urusan, mereka akan berada di atas jalan yang lurus. Namun apabila manusia mula mengangkat perkataan makhluk mengatasi kalam Allah dan sabda Rasulullah ﷺ, maka bermulalah pintu-pintu penyimpangan. Oleh itu, setiap Muslim wajib menjadikan al-Quran dan sunnah sebagai rujukan utama dalam seluruh aspek kehidupan agar akidah, ibadah, akhlak dan amalannya sentiasa berada di atas petunjuk Allah yang benar.
asa
