Petunjuk Dari Surah Ali Imran Ayat 101
edit / 0003 سورة آل عمران / Petunjuk Dari Surah Ali Imran Ayat 101 / Surah Ali Imran Ayat 101 (3:101) Potongan Ayat Satu Persatu
Petunjuk Dari Surah Āli ‘Imrān Ayat 101
Firman Allah:
﴿ وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُۥ ۗ وَمَن يَعْتَصِم بِٱللَّهِ فَقَدْ هُدِىَ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴾
"Dan bagaimana kamu boleh menjadi kafir sedangkan ayat-ayat Allah dibacakan kepada kamu dan dalam kalangan kamu ada Rasul-Nya? Dan sesiapa yang berpegang teguh kepada Allah, maka sesungguhnya dia telah diberi petunjuk kepada jalan yang lurus." (Surah Āli ‘Imrān: 101)
Antara petunjuk yang dapat diambil daripada ayat ini ialah:
Petunjuk Daripada Surah Āli ‘Imrān Ayat 101
Allah سبحانه وتعالى berfirman:
﴿وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُۥ ۗ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾
Maksudnya: “Dan bagaimana kamu boleh kufur, sedangkan ayat-ayat Allah dibacakan kepada kamu dan dalam kalangan kamu ada Rasul-Nya? Dan sesiapa yang berpegang teguh kepada Allah, maka sesungguhnya dia telah diberi petunjuk kepada jalan yang lurus.”
Ayat ini merupakan salah satu ayat yang sangat kuat dalam menjelaskan sebab manusia terselamat daripada kekufuran, kesesatan dan perpecahan, iaitu dengan sentiasa bersama wahyu Allah سبحانه وتعالى, mengikuti Rasulullah ﷺ dan berpegang teguh kepada Allah سبحانه وتعالى. Ayat ini juga mengandungi teguran yang sangat keras terhadap manusia yang berpaling daripada kebenaran sedangkan hujah telah ditegakkan ke atas mereka. Allah سبحانه وتعالى memulakan ayat dengan pertanyaan yang mengandungi kecaman: ﴿وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ﴾, “bagaimana kamu boleh kufur?” Kemudian Allah menyebut dua nikmat petunjuk yang sangat besar: ayat-ayat Allah dibacakan dan Rasulullah ﷺ berada dalam kalangan mereka. Setelah itu Allah menunjukkan jalan keselamatan: ﴿وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ﴾, “sesiapa yang berpegang teguh kepada Allah”, lalu hasilnya ialah ﴿فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾, “dia telah diberi petunjuk kepada jalan yang lurus.”
Berikut ialah 20 petunjuk yang sangat mendalam daripada ayat ini.
1. Petunjuk Bahawa Kekufuran Adalah Sesuatu Yang Sangat Mengherankan Apabila Wahyu Allah Telah Sampai
Allah سبحانه وتعالى berfirman: ﴿وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ﴾ — “Bagaimana kamu boleh kufur?” Pertanyaan ini bukan pertanyaan untuk mendapatkan jawapan daripada manusia kerana Allah سبحانه وتعالى Maha Mengetahui keadaan mereka. Ia merupakan pertanyaan kecaman dan kehairanan terhadap sesuatu yang sangat tidak sepatutnya berlaku. Bagaimana seseorang boleh memilih kekufuran sedangkan di hadapannya terdapat wahyu Allah yang menerangkan kebenaran dan Rasulullah ﷺ yang menyampaikan serta menjelaskan wahyu tersebut?
Lafaz ﴿وَكَيْفَ﴾ memberikan gambaran betapa pelik dan beratnya keadaan orang yang berpaling daripada kebenaran. Seolah-olah dikatakan: Bagaimana mungkin kamu memilih jalan kekufuran setelah semua sebab yang membawa kepada iman telah tersedia? Bagaimana mungkin hati manusia memilih kegelapan sedangkan cahaya telah datang? Bagaimana mungkin seseorang memilih kebinasaan sedangkan jalan keselamatan telah ditunjukkan dengan jelas?
Ayat ini membongkar satu hakikat besar: masalah manusia tidak selalunya berpunca daripada ketiadaan petunjuk. Ada manusia yang sesat kerana tidak sampai ilmu kepadanya, tetapi ada pula manusia yang telah mendengar kebenaran namun tetap memilih untuk berpaling. Ada manusia yang tidak mengetahui, dan ada manusia yang mengetahui tetapi enggan tunduk. Perbezaan antara kedua-duanya sangat besar.
Kekufuran selepas datangnya hujah menunjukkan adanya penyakit yang lebih dalam daripada sekadar kejahilan. Kesombongan boleh menyebabkan manusia menolak kebenaran. Hawa nafsu boleh menyebabkan manusia memilih kebatilan. Kepentingan dunia boleh menyebabkan manusia menyembunyikan apa yang telah diketahuinya. Fanatik kepada golongan pula boleh menyebabkan seseorang menolak dalil kerana takut meninggalkan pendirian kelompoknya.
Maka petunjuk yang sangat kuat daripada ayat ini ialah: jangan hanya meminta Allah memberikan kita ilmu, tetapi mintalah agar Allah memberikan kita hati yang tunduk kepada ilmu. Ilmu yang tidak disertai ketundukan boleh menjadi hujah yang membinasakan. Sebaliknya, ilmu yang disertai keimanan menjadikan seseorang segera tunduk apabila kebenaran telah jelas.
2. Petunjuk Bahawa Wahyu Allah Merupakan Hujah Yang Tegak Ke Atas Manusia
Allah سبحانه وتعالى berfirman: ﴿تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ﴾ — “ayat-ayat Allah dibacakan kepada kamu.” Ungkapan ini menunjukkan bahawa wahyu Allah telah sampai kepada manusia melalui bacaan dan penyampaian. Mereka bukan hidup dalam keadaan tanpa petunjuk. Mereka mendengar firman Allah, mengetahui seruan-Nya dan menerima penjelasan tentang jalan kebenaran.
Lafaz ﴿آيَاتُ اللَّهِ﴾ sangat besar maknanya. Ayat-ayat tersebut bukan hasil pemikiran manusia. Ia disandarkan kepada Allah سبحانه وتعالى. Oleh itu, apabila ayat Allah dibacakan, manusia tidak berhadapan dengan pandangan seorang manusia biasa yang boleh diterima atau ditolak sesuka hati. Mereka berhadapan dengan wahyu daripada Tuhan yang menciptakan mereka.
Ayat-ayat Allah menjadi hujah kerana ia menerangkan kebenaran. Ia menjelaskan siapa yang menciptakan manusia, mengapa manusia diciptakan, kepada siapa manusia wajib beribadah, apakah jalan yang benar dan apakah akibat bagi orang yang menolak kebenaran.
Oleh itu, semakin jelas hujah yang sampai kepada seseorang, semakin besar pula tanggungjawabnya. Orang yang tidak pernah mendengar sesuatu tidak sama dengan orang yang telah mendengar, memahami dan mengetahui. Ayat ini memberikan amaran bahawa manusia tidak boleh mempermainkan wahyu setelah wahyu sampai kepadanya.
Petunjuk ini menuntut kita supaya tidak memperlakukan al-Quran sebagai bacaan biasa. Setiap kali ayat Allah dibaca, kita sedang berhadapan dengan hujah daripada Tuhan. Maka sikap yang benar ialah mendengar dengan hati yang tunduk, berusaha memahami dan bertanya kepada diri sendiri: “Apakah yang Allah kehendaki daripada aku melalui ayat ini?”
3. Petunjuk Bahawa Al-Quran Adalah Sumber Petunjuk Yang Mencegah Manusia Daripada Kesesatan
Allah سبحانه وتعالى menyebut ayat-ayat-Nya sebelum menyebut Rasul-Nya. Ini menunjukkan kedudukan wahyu sebagai sumber petunjuk yang sangat agung. Al-Quran menerangi jalan yang gelap dan memberikan manusia neraca untuk membezakan antara hak dan batil.
Manusia mempunyai akal, tetapi akal manusia mempunyai batas. Akal dapat mengenali sebahagian kebenaran, tetapi ia tidak mampu mengetahui semua perkara ghaib secara sendiri. Akal tidak dapat menentukan secara terperinci bagaimana cara beribadah kepada Allah tanpa petunjuk wahyu.
Maka al-Quran datang membawa perkara yang tidak mampu dicapai oleh manusia hanya melalui pemikiran. Ia menerangkan tentang Allah, malaikat, jin, hari kiamat, syurga, neraka dan perkara ghaib yang lain. Ia juga memberikan prinsip kehidupan yang membimbing manusia dalam perkara dunia dan akhirat.
Seseorang yang menjauhkan dirinya daripada al-Quran sebenarnya membuka pintu kepada pelbagai sumber kesesatan. Apabila wahyu ditinggalkan, manusia mudah menjadikan hawa nafsu, adat, falsafah, budaya atau pendapat manusia sebagai ukuran kebenaran.
Maka petunjuk ayat ini ialah al-Quran mesti sentiasa dibaca, difahami dan dihidupkan dalam kehidupan. Semakin kuat hubungan seseorang dengan al-Quran, semakin kuat perlindungannya daripada kesesatan, dengan izin Allah سبحانه وتعالى.
4. PETUNJUK BAHAWA KEHADIRAN RASULULLAH ﷺ MERUPAKAN NIKMAT PETUNJUK YANG SANGAT AGUNG
Allah سبحانه وتعالى berfirman: ﴿وَفِيكُمْ رَسُولُهُ﴾ — “dan dalam kalangan kamu ada Rasul-Nya.” Allah menyebut keberadaan Rasulullah ﷺ sebagai salah satu sebab yang sepatutnya menghalang manusia daripada kekufuran.
Rasulullah ﷺ bukan sekadar menyampaikan al-Quran. Baginda ﷺ menerangkan maksudnya, mengajarkan cara mengamalkannya dan menunjukkan contoh kehidupan yang selari dengan wahyu. Baginda ﷺ ialah contoh praktikal bagaimana manusia hidup di bawah bimbingan Allah.
Perintah solat diterangkan melalui perbuatan Baginda ﷺ. Hukum zakat dijelaskan melalui sunnah Baginda ﷺ. Ibadah haji ditunjukkan melalui pelaksanaan Baginda ﷺ. Akhlak yang mulia dipamerkan melalui kehidupan Baginda ﷺ.
Maka umat Islam tidak boleh memisahkan kecintaan kepada al-Quran daripada kecintaan kepada Rasulullah ﷺ. Orang yang mendakwa mencintai al-Quran tetapi menolak sunnah Rasulullah ﷺ sebenarnya telah memutuskan salah satu jalan penjelasan wahyu.
Petunjuk ayat ini ialah Rasulullah ﷺ merupakan jalan yang wajib diikuti dalam memahami dan mengamalkan wahyu. Baginda ﷺ bukan sekadar tokoh sejarah yang dikenang, tetapi Rasul Allah yang wajib dibenarkan, ditaati dan diikuti.
5. PETUNJUK BAHAWA AL-QURAN DAN SUNNAH TIDAK BOLEH DIPISAHKAN DALAM MEMAHAMI AGAMA
Ayat ini menyebut dua perkara: ﴿آيَاتُ اللَّهِ﴾ dan ﴿رَسُولُهُ﴾. Ini menunjukkan hubungan yang sangat kuat antara wahyu Allah dan Rasulullah ﷺ.
Al-Quran ialah sumber wahyu, manakala Rasulullah ﷺ ialah penyampai dan penjelas wahyu. Baginda ﷺ menunjukkan bagaimana wahyu itu diterjemahkan dalam kehidupan manusia.
Jika seseorang mengambil al-Quran tetapi menolak penjelasan Rasulullah ﷺ, dia akan menghadapi masalah besar dalam memahami banyak perkara agama. Al-Quran memerintahkan solat, tetapi sunnah menjelaskan cara solat. Al-Quran memerintahkan haji, tetapi sunnah menjelaskan tatacara haji.
Oleh itu, sunnah bukan sesuatu yang boleh diketepikan sesuka hati. Ia merupakan penjelasan yang datang melalui Rasulullah ﷺ yang diutus oleh Allah سبحانه وتعالى.
Maka petunjuk ayat ini ialah jalan keselamatan ialah berpegang kepada wahyu Allah sebagaimana yang diajarkan dan dijelaskan oleh Rasulullah ﷺ, bukan mengambil sebahagian dan meninggalkan sebahagian yang lain.
6. PETUNJUK BAHAWA KESESATAN BERLAKU APABILA MANUSIA MENJAUHKAN DIRI DARIPADA WAHYU
Ayat ini secara tidak langsung menunjukkan hubungan antara berpaling daripada wahyu dan kekufuran. Apabila manusia tidak lagi menjadikan ayat Allah sebagai panduan, hati mereka terdedah kepada kesesatan.
Kesesatan tidak semestinya bermula dengan penolakan besar. Kadangkala ia bermula dengan meninggalkan ilmu sedikit demi sedikit. Seseorang mula malas membaca al-Quran, kemudian tidak lagi memahami agama, kemudian menerima pendapat tanpa dalil dan akhirnya menjadikan hawa nafsu sebagai ukuran.
Apabila wahyu semakin jauh daripada kehidupan, suara hawa nafsu menjadi semakin kuat. Apa yang dahulu dianggap salah mula dianggap biasa. Apa yang dahulu dianggap dosa mula dianggap hak peribadi.
Oleh sebab itu, hubungan dengan al-Quran mesti dijaga. Hati manusia memerlukan makanan sebagaimana tubuh memerlukan makanan. Makanan hati ialah iman, ilmu, zikir dan wahyu.
Maka petunjuk ayat ini ialah jangan biarkan diri jauh daripada al-Quran dan sunnah. Jarak yang semakin jauh daripada wahyu ialah jalan yang membuka ruang kepada pelbagai bentuk penyimpangan.
7. PETUNJUK BAHAWA ALLAH MEMBERIKAN MANUSIA SEBAB-SEBAB YANG SANGAT JELAS UNTUK MENDAPAT PETUNJUK
Allah سبحانه وتعالى menyebut bahawa ayat-Nya dibacakan dan Rasul-Nya berada dalam kalangan manusia. Ini menunjukkan bahawa Allah سبحانه وتعالى memberikan manusia sebab-sebab yang membawa kepada petunjuk.
Allah tidak menurunkan wahyu lalu membiarkannya tanpa penjelasan. Allah mengutus Rasulullah ﷺ untuk menyampaikan, menerangkan dan mengajarkan.
Ini menunjukkan kesempurnaan rahmat Allah. Allah memberikan manusia jalan, kemudian menerangkan cara berjalan di atas jalan itu.
Namun manusia tetap mempunyai pilihan untuk menerima atau menolak. Sebab itu Allah mencela orang yang kufur setelah datangnya petunjuk.
Maka seorang Mukmin hendaklah melihat agama sebagai nikmat, bukan beban. Wahyu bukan datang untuk menyusahkan manusia, tetapi untuk menyelamatkan manusia daripada kesesatan dan kebinasaan.
8. PETUNJUK BAHAWA KEHADIRAN WAHYU MENUNTUT MANUSIA MENGGUNAKAN AKAL DENGAN BENAR
Ayat ini bertanya: “Bagaimana kamu boleh kufur?” Pertanyaan ini sendiri mengajak manusia berfikir. Allah mengarahkan manusia supaya melihat keadaan mereka: ayat Allah dibacakan dan Rasulullah ﷺ ada bersama mereka.
Ini menunjukkan bahawa Islam tidak memerintahkan manusia mematikan akal. Sebaliknya, akal digunakan untuk memahami hujah dan melihat kebenaran.
Tetapi akal yang sihat tidak menjadikan dirinya sebagai tuhan. Ia mengetahui batasnya. Ia menerima bahawa terdapat perkara yang hanya diketahui melalui wahyu.
Akal yang benar akan membawa manusia kepada ketundukan apabila kebenaran telah jelas. Akal yang rosak pula menggunakan kecerdikan untuk mencari alasan menolak kebenaran.
Maka petunjuk ayat ini ialah gunakan akal untuk memahami wahyu, bukan gunakan akal untuk menjadi hakim yang sombong terhadap wahyu.
9. PETUNJUK BAHAWA KEKUFURAN BOLEH BERLAKU KERANA KESOMBONGAN
Seseorang mungkin mengetahui kebenaran tetapi enggan menerimanya kerana sombong. Dia tidak mahu tunduk kepada sesuatu yang bertentangan dengan kehendaknya.
Kesombongan menyebabkan manusia lebih mencintai pendapat sendiri daripada kebenaran. Apabila dalil datang, dia tidak bertanya apakah dalil itu benar, tetapi bagaimana dia boleh menolaknya.
Ini merupakan penyakit yang sangat berbahaya. Ia boleh menimpa orang yang berilmu sebagaimana boleh menimpa orang yang jahil.
Seseorang yang banyak ilmu tetapi tidak mempunyai ketundukan boleh menjadi lebih jauh daripada kebenaran kerana ilmunya menjadi alat mempertahankan kesalahan.
Maka ayat ini mengajar kita supaya sentiasa memeriksa hati. Apabila kebenaran datang, adakah kita tunduk atau kita mula mencari alasan untuk melarikan diri?
10. PETUNJUK BAHAWA ORANG YANG MENDAPAT PETUNJUK PERLU BERPEGANG TEGUH, BUKAN SEKADAR MENGETAHUI
Allah سبحانه وتعالى berfirman: ﴿وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ﴾. Lafaz يَعْتَصِمْ menunjukkan perbuatan berpegang dengan kuat dan mencari perlindungan.
Ini memberikan gambaran bahawa manusia tidak cukup hanya mengetahui jalan. Dia mesti berpegang kepadanya.
Ramai manusia mengetahui kebenaran tetapi tidak istiqamah. Mereka mengenal jalan tetapi meninggalkannya apabila berhadapan dengan ujian.
I‘tisam kepada Allah bermaksud seseorang menjadikan Allah sebagai tempat pergantungan dan agama-Nya sebagai pegangan.
Maka petunjuk ini mengajar bahawa iman memerlukan keteguhan. Jangan hanya menjadi orang yang mengetahui kebenaran ketika keadaan mudah. Jadilah orang yang tetap berpegang kepada kebenaran ketika diuji.
11. PETUNJUK BAHAWA BERPEGANG KEPADA ALLAH BERMAKNA BERPEGANG KEPADA AGAMA DAN WAHYU-NYA
Lafaz ﴿يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ﴾ bukan bermaksud manusia berpegang kepada Allah سبحانه وتعالى secara fizikal. Maksudnya ialah berpegang teguh kepada petunjuk, agama, ketaatan dan pertolongan Allah.
Seseorang yang mendakwa bergantung kepada Allah tetapi meninggalkan wahyu sebenarnya belum memahami hakikat i‘tisam.
Berpegang kepada Allah bermaksud menjadikan perintah-Nya sebagai perintah yang paling tinggi. Apabila wahyu menentukan sesuatu, dia tunduk.
Apabila menghadapi fitnah, dia kembali kepada al-Quran dan sunnah. Apabila menghadapi syahwat, dia berlindung kepada Allah dengan meninggalkan maksiat.
Maka i‘tisam ialah keadaan hati yang bergantung kepada Allah dan anggota badan yang berjalan di atas ketaatan kepada-Nya.
12. PETUNJUK BAHAWA ALLAH ADALAH SATU-SATUNYA TEMPAT PERGANTUNGAN YANG SEMPURNA
Allah سبحانه وتعالى memerintahkan manusia berpegang kepada-Nya. Ini menunjukkan bahawa pergantungan yang mutlak hanya layak diberikan kepada Allah.
Manusia boleh menjadi sebab pertolongan, tetapi manusia tidak memiliki kekuasaan mutlak. Harta boleh menjadi sebab, tetapi harta tidak menjamin keselamatan.
Seseorang yang terlalu bergantung kepada makhluk akan mudah hancur apabila makhluk mengecewakannya. Tetapi orang yang bergantung kepada Allah mengetahui bahawa Allah tidak pernah lemah.
Dia mengambil sebab, tetapi hatinya tetap bergantung kepada Allah. Dia bekerja, tetapi mengetahui bahawa rezeki berada di tangan Allah. Dia berusaha, tetapi mengetahui bahawa hasil akhirnya berada dalam ketentuan Allah.
Inilah kekuatan sebenar seorang Mukmin: tangannya mengambil sebab, tetapi hatinya bergantung kepada Allah.
13. PETUNJUK BAHAWA JALAN YANG LURUS HANYA DICAPAI MELALUI PEGANGAN YANG BENAR
Allah berfirman: ﴿فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾. Allah menghubungkan i‘tisam dengan hidayah. Ini menunjukkan bahawa orang yang berpegang kepada Allah akan dibimbing menuju jalan lurus.
Jalan lurus bukan jalan yang dibina oleh selera manusia. Ia adalah jalan yang Allah redai.
Seseorang tidak boleh menentukan sendiri apa yang benar dalam agama berdasarkan perasaan. Kebenaran mempunyai ukuran.
Ukuran itu ialah wahyu Allah dan petunjuk Rasulullah ﷺ. Semakin kuat seseorang berpegang kepada kedua-duanya, semakin dekat dia kepada jalan lurus.
Maka jangan mencari jalan keselamatan di luar petunjuk Allah. Apa yang manusia cipta tidak akan menggantikan apa yang Allah turunkan.
14. PETUNJUK BAHAWA JALAN LURUS MENUNTUT ISTIQAMAH SEPANJANG HIDUP
Lafaz صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ menggambarkan satu jalan yang lurus. Jalan ini perlu ditempuh secara berterusan.
Seseorang tidak boleh merasa cukup kerana pernah melakukan kebaikan. Dia perlu terus berada di atas jalan itu.
Fitnah boleh datang pada bila-bila masa. Syahwat boleh menggoda. Syubhat boleh mengelirukan. Oleh itu, manusia memerlukan istiqamah.
Istiqamah memerlukan ilmu dan amal. Ilmu menunjukkan arah, manakala amal membawa seseorang berjalan.
Maka petunjuk ayat ini ialah jangan hanya berdoa meminta petunjuk pada awal kehidupan. Mintalah agar Allah terus membimbing kita sehingga nafas terakhir.
15. PETUNJUK BAHAWA PERPECAHAN DAPAT DICEGAH DENGAN BERPEGANG KEPADA ALLAH
Konteks ayat ini datang dalam rangkaian ayat yang membicarakan hubungan umat dan bahaya perpecahan. Ini memberikan petunjuk bahawa salah satu sebab perpecahan manusia ialah apabila mereka meninggalkan pegangan yang sama.
Apabila setiap orang menjadikan hawa nafsu sebagai ukuran, manusia akan berpecah. Apabila setiap kelompok menjadikan kepentingan sendiri sebagai neraca, perselisihan semakin besar.
Tetapi apabila manusia kembali kepada wahyu Allah, mereka mempunyai titik rujukan yang lebih tinggi daripada kepentingan peribadi.
Ini bukan bermaksud setiap perbezaan pandangan akan hilang. Namun perselisihan dapat dikawal apabila semua pihak menghormati dalil dan tunduk kepada kebenaran.
Maka jalan penyatuan yang sebenar bukan sekadar slogan persaudaraan. Penyatuan yang kukuh memerlukan kesatuan di atas kebenaran dan pegangan kepada wahyu Allah.
16. PETUNJUK BAHAWA PERPECAHAN BERLAKU APABILA WAHYU DITINGGALKAN
Jika ayat Allah dibacakan tetapi manusia tetap kufur, ini menunjukkan bahawa meninggalkan wahyu merupakan jalan menuju penyimpangan.
Apabila manusia meninggalkan kitab Allah, mereka mula menjadikan manusia sebagai ukuran. Kemudian fanatik kepada individu berkembang, fanatik kepada kelompok berkembang dan akhirnya kebenaran dinilai berdasarkan siapa yang mengucapkannya.
Seseorang mungkin menolak dalil hanya kerana dalil itu datang daripada pihak yang tidak disukainya. Ini merupakan tanda bahawa hawa nafsu telah menguasai neraca.
Allah سبحانه وتعالى mengajar manusia supaya kembali kepada petunjuk-Nya. Wahyu menjadi neraca yang membebaskan manusia daripada perhambaan kepada pendapat makhluk.
Maka ayat ini merupakan peringatan keras bahawa umat yang meninggalkan wahyu akan kehilangan neraca kebenaran dan akhirnya mudah berpecah.
17. PETUNJUK BAHAWA PETUNJUK ALLAH ADALAH NIKMAT YANG PALING BESAR
Allah tidak menyebut bahawa orang yang berpegang kepada-Nya akan memperoleh kekayaan dunia, tetapi menyebut: ﴿فَقَدْ هُدِيَ﴾ — “dia telah diberi petunjuk.”
Ini menunjukkan bahawa hidayah lebih besar daripada dunia. Seseorang boleh kehilangan harta tetapi masih selamat jika memiliki hidayah. Tetapi jika dia memiliki seluruh dunia dan kehilangan hidayah, dia telah kehilangan nikmat yang paling besar.
Hidayah menjadikan manusia mengetahui tujuan hidup. Ia memberikan arah ketika manusia berada dalam kekeliruan.
Hidayah juga memberikan ketenangan ketika manusia menghadapi ujian kerana dia mengetahui bahawa kehidupannya berada di bawah ilmu dan hikmah Allah.
Maka seorang Mukmin hendaklah menjaga hidayah lebih daripada menjaga harta. Dia perlu takut kehilangan iman lebih daripada takut kehilangan dunia.
18. PETUNJUK BAHAWA HATI MEMERLUKAN PERLINDUNGAN DARIPADA SYUBHAT DAN SYAHWAT
I‘tisam kepada Allah sangat diperlukan kerana manusia sentiasa berhadapan dengan dua musuh besar: syubhat dan syahwat.
Syubhat merosakkan pemikiran. Ia menjadikan manusia ragu-ragu terhadap kebenaran dan keliru antara hak dengan batil. Syahwat pula merosakkan kehendak. Ia menyebabkan manusia mengetahui kebenaran tetapi tetap memilih maksiat.
Al-Quran menjadi ubat kepada syubhat dengan memberikan ilmu dan hujah. Zikir dan ibadah pula menguatkan hati menghadapi syahwat.
Maka manusia perlu sentiasa berlindung kepada Allah daripada kedua-duanya. Jangan merasa hati kita kebal daripada fitnah.
Petunjuk ayat ini ialah semakin banyak fitnah di sekeliling manusia, semakin kuat keperluan manusia untuk berpegang kepada Allah dan wahyu-Nya.
19. PETUNJUK BAHAWA KEBENARAN TIDAK DIUKUR BERDASARKAN RAMAI ATAU SEDIKITNYA PENGIKUT
Ayat ini tidak mengatakan bahawa orang yang mengikuti majoriti akan mendapat jalan lurus. Allah menyebut sesiapa yang berpegang kepada-Nya.
Ini menunjukkan bahawa ukuran kebenaran bukan jumlah pengikut. Kebenaran ditentukan oleh dalil dan wahyu.
Manusia boleh ramai berada di atas satu pendapat tetapi pendapat itu tetap salah. Sebaliknya, seseorang boleh berada dalam keadaan sedikit pengikut tetapi tetap berada di atas kebenaran.
Namun ini tidak bermakna seseorang boleh menggunakan alasan “aku seorang sahaja yang benar” tanpa dalil. Dakwaan seperti itu juga perlu dibuktikan dengan wahyu.
Maka petunjuk ayat ini ialah jangan ukur kebenaran dengan populariti. Ukurlah kebenaran dengan petunjuk Allah dan sunnah Rasulullah ﷺ.
20. PETUNJUK BAHAWA JALAN KESELAMATAN ADALAH BERPEGANG TEGUH KEPADA ALLAH, WAHYU DAN PETUNJUK RASULULLAH ﷺ
Inilah kemuncak seluruh petunjuk daripada ayat ini. Allah سبحانه وتعالى menyebut keadaan yang sepatutnya menghalang manusia daripada kufur: ayat-ayat Allah dibacakan dan Rasulullah ﷺ berada dalam kalangan mereka. Kemudian Allah menyatakan jalan keselamatan: ﴿وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ﴾.
Ini bermakna manusia tidak akan selamat dengan kekuatan dirinya sendiri. Dia memerlukan pertolongan Allah. Tetapi pergantungan kepada Allah bukan dakwaan kosong. Ia mesti dibuktikan dengan berpegang kepada agama-Nya dan mengikuti wahyu-Nya.
Orang yang benar-benar berpegang kepada Allah tidak menjadikan hawa nafsu sebagai tuhannya. Apabila wahyu datang, dia tunduk. Apabila sunnah Rasulullah ﷺ menjelaskan sesuatu, dia menerimanya. Apabila pendapatnya bertentangan dengan dalil yang sahih, dia bersedia meninggalkan pendapatnya.
Hasil daripada pegangan itu ialah ﴿فَقَدْ هُدِيَ﴾ — dia telah diberi petunjuk. Perhatikan bahawa Allah tidak sekadar mengatakan dia “mengetahui” jalan. Allah mengatakan dia diberi petunjuk kepada jalan. Ini menunjukkan bahawa hidayah ialah pertolongan Allah yang membawa seseorang daripada sekadar mengetahui kebenaran kepada kemampuan untuk terus berjalan di atas kebenaran.
Kemudian Allah menyebut ﴿صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾ — jalan yang lurus. Ini ialah jalan yang tidak bengkok, tidak menyimpang dan tidak membawa manusia ke arah kebinasaan. Jalan itu ialah jalan yang dibina atas iman, wahyu, ketaatan dan mengikuti Rasulullah ﷺ.
Maka petunjuk terbesar daripada Surah Āli ‘Imrān ayat 101 ialah manusia tidak boleh menyelamatkan dirinya dengan akal semata-mata, ilmu semata-mata, kelompok semata-mata, tokoh semata-mata atau pendapat manusia semata-mata. Keselamatan hanya diperoleh apabila seseorang berpegang teguh kepada Allah سبحانه وتعالى, menjadikan wahyu-Nya sebagai pegangan, menerima al-Quran sebagai petunjuk, mengikuti Rasulullah ﷺ sebagai pembawa dan penjelas risalah, serta terus meminta Allah menetapkan hatinya di atas jalan yang lurus.
Ayat ini juga merupakan pukulan yang sangat keras terhadap manusia yang telah sampai kepadanya wahyu tetapi masih memilih kekufuran, kesesatan dan perpecahan. Bagaimana mungkin seseorang berpaling sedangkan ayat Allah dibacakan kepadanya? Bagaimana mungkin dia mencari petunjuk di tempat lain sedangkan Rasulullah ﷺ telah membawa petunjuk? Bagaimana mungkin dia menjadikan hawa nafsu sebagai neraca sedangkan Allah telah memberikan wahyu? Bagaimana mungkin dia mengikuti jalan yang bengkok sedangkan Allah telah menunjukkan jalan yang lurus? Oleh itu, sesiapa yang benar-benar menginginkan keselamatan hendaklah kembali kepada Allah dengan penuh ketundukan, memegang teguh wahyu-Nya, mengikuti Rasulullah ﷺ, menjaga hatinya daripada syubhat dan syahwat, serta terus memohon agar Allah tidak membiarkan hatinya menyimpang setelah diberikan petunjuk. Inilah jalan keselamatan yang Allah nyatakan dengan tegas: ﴿وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ﴾.
asas
asa
