Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ ... (Al-Baqarah:22)
edit / حرف ا / Perkataan أَخْرَجَ / as
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ فِرَٰشًا ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءً ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... رِزْقًا لَّكُمْۖ ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... فَلَا تَجْعَلُوا۟ لِلَّهِ أَندَادًا ... (Al-Baqarah:22) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 22 Dari Surah Al-Baqarah ... وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ (Al-Baqarah:22) / edit
Perbahasan Mendalam Tentang Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ Dalam Surah Al-Baqarah Ayat 22
Lafaz yang menjadi pusat seluruh perbahasan ini ialah firman Allah Taala dalam Surah al-Baqarah ayat 22: ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Fokus kita hanyalah pada pernyataan ini dan pada kandungan makna yang terkandung di dalamnya. Kita tidak akan menjadikan sambungan ayat sebagai pusat perbahasan, kerana ungkapan ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ sendiri sudah merupakan satu rangkaian lafaz yang sangat padat dan luas. Ia mengandungi perbuatan Allah yang disebut dengan lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾, kemudian disebut perantara atau sebab yang digunakan dalam perbuatan tersebut melalui ﴿بِهِۦ﴾, dan akhirnya disebut hasil yang dikeluarkan iaitu ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Dalam satu rangkaian pendek ini, manusia dibawa melihat suatu perjalanan yang sangat menakjubkan: ada sesuatu yang Allah keluarkan, ada sesuatu yang menjadi sebab dalam proses pengeluaran itu, dan ada hasil yang keluar dalam bentuk buah-buahan. Dengan itu, lafaz ini mengajar manusia melihat hasil kehidupan bukan sekadar sebagai sesuatu yang “tumbuh sendiri”, tetapi sebagai sesuatu yang Allah keluarkan melalui sebab-sebab yang telah Dia tetapkan. Ia juga mengajar manusia melihat hubungan antara air, tanah, tumbuhan dan buah sebagai satu rangkaian yang tersusun. Namun segala perincian itu mesti kembali kepada lafaz pusat ini: ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ — maka Dia mengeluarkan dengannya sebahagian daripada buah-buahan. Di sinilah letaknya keindahan bahasa al-Quran, iaitu dalam beberapa perkataan sahaja Allah mampu membuka kepada manusia satu pandangan yang sangat luas tentang kuasa-Nya, pengaturan-Nya, nikmat-Nya, sebab dan akibat, kehidupan tumbuhan, makanan manusia, kepelbagaian hasil bumi dan sifat manusia yang sering lupa bahawa semua hasil yang berada di hadapannya sebenarnya telah melalui satu jaringan penciptaan dan pengaturan yang tidak mampu diciptanya sendiri.
Perkataan yang pertama perlu diberi perhatian ialah ﴿فَـ﴾. Huruf ini kelihatan sangat kecil, tetapi dari sudut susunan makna, ia mempunyai peranan yang sangat besar. Ia menunjukkan suatu hubungan dan susulan antara apa yang berlaku sebelumnya dengan apa yang disebut selepasnya. Dalam konteks lafaz yang kita fokuskan, ﴿فَأَخْرَجَ﴾ memberikan rasa bahawa setelah sesuatu yang menjadi perantara itu disebut, maka terhasil pula satu tindakan Allah, iaitu mengeluarkan. Huruf fa’ menjadikan peristiwa tersebut terasa bergerak. Ia bukan sekadar fakta bahawa Allah menurunkan sesuatu dan kemudian secara terpisah ada buah-buahan. Sebaliknya terdapat satu rangkaian: sesuatu berlaku, kemudian satu hasil keluar daripada sesuatu itu. Ini membuat manusia melihat alam sebagai satu sistem yang mempunyai hubungan antara sebab dan hasil. Air, misalnya, bukan sekadar turun lalu hilang. Air menjadi sebab bagi banyak proses kehidupan. Kemudian Allah mengeluarkan buah-buahan. Dengan demikian huruf ﴿فَـ﴾ membawa manusia kepada rasa kesinambungan, perjalanan dan keterhubungan.
Kemudian datang lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾, dan inilah salah satu perkataan terpenting dalam perbahasan ini. Ia berasal daripada akar خ ر ج yang mempunyai makna asas “keluar”. Apabila Allah menyebut ﴿أَخْرَجَ﴾, iaitu “Dia mengeluarkan”, lafaz ini memberikan satu gambaran yang sangat kuat tentang sesuatu yang sebelum itu berada dalam satu keadaan yang tersembunyi, tertutup, belum nyata atau belum keluar kepada manusia, kemudian Allah menjadikannya keluar dan menjadi nyata. Buah berada dalam tumbuhan sebelum ia dapat dimakan. Pada awalnya ia tidak kelihatan. Ia mungkin bermula daripada sesuatu yang sangat kecil, kemudian berkembang, membesar, berubah warna dan akhirnya menjadi buah yang boleh dilihat serta dimanfaatkan. Semua perjalanan itu dirangkumkan dalam satu perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾. Allah mengeluarkan. Ia bukan sekadar mengatakan bahawa buah “ada”. Ia menunjukkan perbuatan Allah dalam menjadikan sesuatu yang tidak kelihatan pada satu tahap menjadi sesuatu yang nyata pada tahap yang lain.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga sangat indah kerana ia membawa manusia kepada hakikat bahawa banyak nikmat Allah mempunyai suatu fasa tersembunyi sebelum menjadi nyata. Sebiji buah yang ranum tidak muncul dalam sehari. Sebelum ia berada di tangan manusia, ada benih, akar, batang, daun, bunga dan proses pembentukan buah. Semua ini tersembunyi daripada pandangan manusia pada sebahagian besar tahapnya. Kemudian ia keluar secara beransur-ansur hingga boleh dilihat. Allah menyebut perbuatan ini sebagai ﴿أَخْرَجَ﴾. Ini seolah-olah mengajar manusia bahawa apa yang kita lihat di permukaan hanyalah hasil akhir daripada proses yang sangat panjang yang Allah atur.
Perkataan ini juga mengandungi satu pengajaran yang sangat penting tentang kemunculan kehidupan. Tanah mungkin kelihatan diam. Benih mungkin kelihatan kecil dan tidak berdaya. Sebatang pokok mungkin kelihatan seperti batang yang tidak menghasilkan apa-apa. Tetapi kemudian Allah “mengeluarkan” daripadanya buah-buahan. Manusia melihat sesuatu yang tidak mempunyai bentuk buah pada peringkat awal lalu menyaksikan Allah mengeluarkan sesuatu yang mempunyai warna, bentuk, bau, rasa dan khasiat. Maka perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ mengajak manusia memerhatikan perubahan daripada tersembunyi kepada nyata.
Inilah sebabnya lafaz ini sangat sesuai untuk membentuk rasa kagum kepada Allah. Jika manusia melihat buah hanya sebagai makanan, dia mungkin berhenti pada rasa dan nilai pasarannya. Tetapi jika dia melihat buah sebagai sesuatu yang Allah “keluarkan”, dia akan bertanya: dari mana datangnya warna? Dari mana datangnya rasa? Dari mana datangnya bentuk? Dari mana datangnya aroma? Bagaimana buah yang pada mulanya tidak ada dapat muncul di atas pokok? Bagaimana satu benih yang sangat kecil membawa potensi tumbuhan yang begitu besar? Bagaimana satu pokok mampu menghasilkan buah berkali-kali? Semua pertanyaan ini kembali kepada satu hakikat yang disebut secara ringkas oleh al-Quran: ﴿فَأَخْرَجَ﴾.
Lafaz ini juga mengajar manusia supaya tidak terpedaya dengan sebab-sebab yang zahir. Manusia boleh berkata bahawa pokok menghasilkan buah. Dari sudut sebab, itu benar. Tetapi al-Quran menyandarkan pengeluaran tersebut kepada Allah. Pokok bukan Tuhan. Benih bukan Tuhan. Tanah bukan Tuhan. Air bukan Tuhan. Matahari bukan Tuhan. Semua itu hanyalah sebab yang Allah ciptakan. Allah yang mengeluarkan buah-buahan. Maka memahami lafaz ini dengan benar menuntut kita membezakan antara sebab dan Pencipta sebab.
Perbezaan ini amat penting dalam kehidupan. Petani menanam benih dan bekerja keras. Dia menggemburkan tanah, menyiram, membaja dan menjaga pokok. Tetapi dia tidak boleh menjamin bahawa satu biji benih dengan kuasa dirinya sendiri pasti akan menjadi buah tertentu. Dia menggunakan sebab, tetapi hasilnya berada dalam pengaturan Allah. Sebab itu terdapat perbezaan antara usaha manusia dan penciptaan Allah. Manusia menanam; Allah mengeluarkan. Manusia merawat; Allah menjadikan hasil. Manusia menjaga kebun; Allah mengatur pertumbuhan. Manusia mengambil buah; tetapi Allah yang memberikan sifat buah tersebut.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga membawa gambaran kemunculan daripada satu keadaan yang tersembunyi kepada keadaan yang dapat dilihat oleh mata. Ini sangat dekat dengan proses buah. Sebelum buah kelihatan, ada proses dalaman pada pokok. Setelah masa tertentu, ia keluar. Ini mengajar manusia bahawa banyak nikmat Allah mempunyai perjalanan yang tidak dapat dilihat keseluruhannya. Manusia melihat hasil, tetapi Allah mengetahui seluruh proses.
Ada kalanya manusia melihat kejayaan seseorang lalu berkata, “Dia berjaya kerana kebun itu subur.” Tetapi dia tidak melihat bertahun-tahun hujan, tanah, cahaya, benih dan penjagaan yang berlaku di belakang hasil itu. Lebih penting, dia mungkin tidak sedar bahawa semua proses itu pun berada dalam penciptaan Allah. Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ mengajar kita supaya melihat hasil sebagai buah daripada satu pengaturan yang luas.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ pula mempunyai kedalaman makna yang tersendiri. Huruf بِـ boleh membawa makna bahawa sesuatu berlaku dengan perantaraan, dengan sebab atau melalui sesuatu. Dalam konteks ini, ﴿بِهِۦ﴾ menghubungkan perbuatan mengeluarkan buah dengan sesuatu yang disebut dalam konteks ayat sebelumnya. Kita tidak perlu menjadikan bahagian sebelumnya sebagai fokus kita, tetapi dari segi bahasa, lafaz ﴿بِهِۦ﴾ menunjukkan bahawa ada suatu perantara yang Allah gunakan untuk menghasilkan buah. Ini memberikan satu pengajaran yang sangat besar: Allah mempunyai kemampuan untuk menjadikan hasil secara langsung, tetapi Dia juga menciptakan sistem sebab-musabab yang manusia dapat lihat dan manfaatkan.
Di sinilah kita belajar satu lagi kaedah penting: Allah mencipta hasil melalui sebab-sebab yang Dia kehendaki. Manusia tidak boleh menyembah sebab dan tidak boleh pula menafikan sebab. Petani perlu menanam. Dia perlu menyiram. Dia perlu menjaga. Tetapi dia tidak menganggap air, tanah atau benih mempunyai kuasa bebas daripada Allah. Begitu juga apabila manusia menggunakan ilmu pertanian moden, baja, sistem pengairan, kawalan serangga dan pelbagai teknologi, semua itu tetap berada dalam lingkungan sebab yang Allah izinkan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga boleh membawa manusia melihat hubungan antara sesuatu yang kelihatan sederhana dengan hasil yang sangat kompleks. Jika konteksnya merujuk kepada air yang telah disebut sebelumnya, maka manusia boleh melihat bahawa sesuatu yang sangat sederhana, iaitu air, digunakan Allah sebagai sebab sehingga buah-buahan keluar. Air sendiri tidak mempunyai warna buah tertentu. Air tidak mempunyai rasa mangga, rambutan, anggur atau delima. Tetapi apabila air masuk ke dalam sistem tumbuhan yang Allah ciptakan, pelbagai buah keluar dengan rasa yang berbeza. Ini sangat menakjubkan.
Air yang sama boleh menjadi sebab kepada pokok yang menghasilkan buah yang berlainan. Air yang sama diserap oleh pelbagai jenis tumbuhan. Tetapi hasilnya berbeza. Ada buah yang manis. Ada yang masam. Ada yang berair. Ada yang kering. Ada yang berkulit tebal. Ada yang berkulit nipis. Ada yang besar. Ada yang kecil. Semua ini menunjukkan bahawa bukan air sahaja yang menentukan hasil. Allah mengatur seluruh sistem tumbuhan dengan sifat yang berbeza-beza. Oleh itu lafaz ﴿بِهِۦ﴾ sangat penting untuk memahami bahawa sebab tidak mencipta hasil daripada dirinya sendiri.
Kita boleh mengambil contoh yang sangat mudah. Hujan yang sama boleh turun di dua kawasan. Satu kawasan menjadi kebun rambutan, satu kawasan menjadi kebun durian, satu lagi mungkin dipenuhi pokok kelapa. Air yang turun mempunyai hakikat yang sama sebagai air. Tetapi hasil yang keluar sangat berbeza. Ini menunjukkan bahawa yang mengeluarkan sifat-sifat buah bukan air semata-mata. Allah mengatur setiap tumbuhan dengan ciri masing-masing. Air menjadi salah satu sebab, tetapi Allah yang mengeluarkan buah-buahan.
Ini membawa kepada satu lagi keindahan lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾. Allah tidak berkata, “Air mencipta buah.” Allah menyebut Dia mengeluarkan buah. Ini mematahkan anggapan bahawa alam mempunyai kuasa bebas. Alam bekerja melalui sebab, tetapi Allah ialah Pencipta dan Pengatur hasil.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan bahawa Allah boleh menggunakan sesuatu yang tidak memiliki bentuk hasil akhir untuk menjadi sebab kepada hasil yang sangat berbeza. Air tidak kelihatan seperti buah. Tetapi Allah menjadikan air sebahagian daripada proses yang menghasilkan buah. Ini satu bentuk kebijaksanaan penciptaan yang sangat besar. Manusia melihat satu bahan lalu menyangka ia sederhana. Allah menjadikannya terlibat dalam sistem yang sangat luas.
Kemudian datang lafaz ﴿مِنَ﴾ dalam ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Di sini مِنَ memberikan satu makna yang sangat menarik kerana Allah tidak menyebut seluruh buah-buahan secara mutlak, tetapi menggunakan ungkapan “daripada buah-buahan”. Ini membuka satu ruang makna tentang kepelbagaian hasil yang dikeluarkan. Ada banyak jenis buah. Allah mengeluarkan pelbagai jenis, sebahagiannya daripada buah-buahan yang ada di bumi. Perkataan ﴿مِنَ﴾ memberikan rasa bahawa apa yang dikeluarkan itu merupakan sebahagian daripada keseluruhan dunia buah-buahan yang sangat luas.
Lafaz ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ sendiri sangat kaya. Ia berkaitan dengan buah-buahan atau hasil tumbuhan yang dimakan dan mempunyai nilai kepada manusia. Dalam bahasa al-Quran, perkataan thamarāt memberikan gambaran hasil yang matang dan boleh dinikmati. Buah ialah sesuatu yang muncul setelah satu proses pertumbuhan. Ia bukan permulaan tumbuhan, tetapi hasil daripada proses tumbuhan yang telah berjalan.
Ini menjadikan perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ sangat sesuai ditempatkan selepas ﴿أَخْرَجَ﴾. Allah “mengeluarkan” sesuatu yang sudah matang dalam bentuk buah. Ia memberi manusia gambaran bahawa kehidupan tumbuhan mempunyai satu perjalanan dari asas kepada hasil.
Manusia menanam benih, tetapi yang dia tunggu sebenarnya ialah hasil. Petani tidak menanam sekadar untuk melihat tanah digemburkan. Dia menunggu buah. Dia menunggu hasil. Oleh itu ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ membawa makna sesuatu yang mempunyai nilai, hasil yang diharapkan, sesuatu yang boleh dimanfaatkan.
Ini juga memberi kita satu pelajaran bahawa Allah tidak hanya menjadikan tumbuhan hidup, tetapi mengeluarkan hasil yang boleh dinikmati oleh manusia. Sebatang pokok hidup sahaja sudah menjadi tanda kekuasaan Allah. Tetapi Allah menambah lagi nikmat dengan menjadikan pokok itu menghasilkan buah. Ini menunjukkan keluasan pemberian.
Bayangkan satu pokok yang hanya mempunyai daun. Ia tetap sebahagian daripada ciptaan Allah. Tetapi Allah menjadikan banyak tumbuhan menghasilkan buah yang boleh dimakan. Buah mempunyai rasa, tekstur, aroma dan nilai pemakanan. Semua ini menjadi nikmat tambahan.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ mengingatkan bahawa hasil itu tidak muncul secara sia-sia. Allah mengeluarkannya melalui sistem yang tersusun. Manusia melihat pokok berbunga. Selepas itu bunga berubah. Kemudian buah kecil mula muncul. Kemudian ia membesar. Akhirnya matang. Seluruh perubahan itu menjadi contoh nyata kepada makna mengeluarkan.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menunjukkan bahawa dunia buah-buahan mempunyai kepelbagaian yang sangat luas. Jika manusia memandang sebuah pasar buah, dia melihat pelbagai bentuk, warna, bau dan rasa. Ada buah yang bulat, lonjong, panjang, kecil, besar, hijau, merah, kuning, ungu dan pelbagai warna. Ada yang manis, masam dan sederhana. Ada yang mempunyai satu biji besar, ada yang mempunyai banyak biji, ada yang hampir tiada biji. Semua ini keluar daripada sistem tumbuhan yang Allah ciptakan.
Daripada satu perbuatan ﴿أَخْرَجَ﴾, kita melihat dunia kepelbagaian. Ini menunjukkan bahawa satu sebab yang sama boleh membawa kepada hasil yang berbeza-beza kerana Allah yang mengatur setiap jenis tumbuhan. Air yang sama, cahaya yang sama secara umum, tanah yang sama dalam kawasan tertentu, tetapi hasil boleh berbeza. Ini menambah rasa kagum kepada Allah.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga membawa manusia kepada nikmat rasa. Buah bukan sekadar makanan untuk kenyang. Buah juga dinikmati kerana rasanya. Manusia mempunyai deria rasa yang membolehkan dia membezakan manis, masam dan pelbagai rasa lain. Allah menjadikan buah dalam kepelbagaian yang sangat luas. Ini menunjukkan bahawa Allah tidak hanya memenuhi keperluan tetapi juga memberikan kenikmatan.
Air yang Allah turunkan tidak hanya menjadi sebab kepada tumbuhan untuk hidup. Ia menjadi sebahagian daripada proses yang mengeluarkan buah dengan rasa yang berbeza. Ini menunjukkan bahawa nikmat Allah mempunyai dimensi kuantiti dan kualiti. Bukan sekadar “ada makanan”, tetapi ada makanan dengan pelbagai rasa.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga memberikan gambaran bahawa sesuatu yang tersembunyi dalam benih akhirnya keluar dalam bentuk yang dapat dilihat. Satu biji benih kecil mempunyai potensi besar. Manusia melihatnya hampir seperti benda mati. Tetapi Allah mengeluarkan akar, batang, daun, bunga dan akhirnya buah. Ini mengajar manusia tentang kebesaran Allah dalam penciptaan yang berlaku secara beransur-ansur.
Perkataan ini juga boleh menjadi satu bahan untuk manusia merenungkan masa. Buah tidak keluar serta-merta. Ia memerlukan tempoh. Allah mempunyai sunnah yang berperingkat. Manusia mahu hasil segera, tetapi alam menunjukkan bahawa banyak hasil perlu menunggu. Maka lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾ juga boleh membentuk kesabaran. Allah mengeluarkan hasil pada waktu yang Dia tetapkan.
Seorang petani menanam hari ini tetapi tidak makan buah esok. Dia menunggu. Dia menyiram. Dia menjaga. Dia membersihkan. Dia menunggu lagi. Kemudian buah muncul. Ini mengajar manusia bahawa hasil memerlukan masa. Allah boleh menjadikan sesuatu segera jika Dia kehendaki, tetapi Dia juga memilih untuk menjadikan banyak perkara melalui proses dan tempoh.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ memperkenalkan unsur sebab dalam keseluruhan proses itu. Jika ia merujuk kepada air, maka manusia dapat melihat bahawa air ialah perantara yang sangat penting. Tetapi air itu sendiri tidak mempunyai niat, ilmu atau kuasa bebas untuk memilih buah tertentu. Ia hanyalah sebahagian daripada sistem. Allah yang mengeluarkan.
Ini sangat penting untuk menjaga kefahaman terhadap hukum sebab-akibat. Dalam kehidupan, manusia menggunakan sebab. Dia minum ubat untuk sembuh. Dia makan untuk kenyang. Dia bekerja untuk mendapatkan pendapatan. Dia menanam untuk mendapat hasil. Tetapi semua sebab tersebut tidak bekerja secara bebas daripada Allah. Allah yang menciptakan sebab dan hasil.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan bahawa Allah menggunakan sesuatu yang telah Dia ciptakan untuk menghasilkan perkara lain yang Dia ciptakan. Ini sangat sesuai dengan cara alam berfungsi. Allah mencipta air, tanah dan tumbuhan, lalu mengatur hubungan antara mereka. Dengan itu manusia tidak sepatutnya melihat sebab-sebab sebagai kuasa yang berdiri sendiri.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ membawa kita kepada hasil yang dapat dimiliki oleh manusia. Buah boleh dipetik, disimpan, dijual, dimasak dan dimakan. Ia masuk ke dalam kehidupan ekonomi manusia. Petani mendapat pendapatan daripada buah. Pasar menjual buah. Keluarga membeli buah. Buah menjadi sebahagian daripada makanan masyarakat. Maka satu proses penciptaan dalam alam menghasilkan rangkaian sosial dan ekonomi yang luas.
Ini menunjukkan bahawa nikmat Allah tidak berhenti pada kebun. Ia masuk ke dalam kehidupan manusia secara keseluruhan. Buah menjadi makanan, makanan menjadi sumber tenaga, tenaga membolehkan manusia bekerja, bekerja menghasilkan ekonomi dan ekonomi menyokong keluarga. Semua itu mempunyai akar yang sangat panjang. Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ mengingatkan kita bahawa di bawah kehidupan ekonomi manusia ada sistem nikmat Allah yang jauh lebih asas.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mempunyai satu rasa kelimpahan. Ia menggunakan bentuk jamak, bukan satu buah. Ini sangat penting. Allah tidak menunjukkan hanya satu jenis hasil. Dunia tumbuhan mempunyai kepelbagaian yang tidak terhitung. Ini mengajar manusia bahawa Allah memberikan lebih daripada keperluan asas yang paling minimum.
Manusia boleh hidup dengan sedikit jenis makanan, tetapi Allah memberikan pelbagai buah. Mangga, pisang, durian, rambutan, tembikai, betik, anggur, epal, oren dan pelbagai lagi menjadi sebahagian daripada dunia buah. Walaupun jenis dan tempat tumbuh berbeza, semuanya berada dalam makna umum الثمرات.
Perkataan jamak ini membuat pandangan manusia menjadi luas. Allah bukan hanya mengeluarkan satu buah; Dia mengeluarkan pelbagai buah-buahan. Kepelbagaian menjadi satu tanda bahawa Pencipta bukan terbatas kepada satu bentuk hasil.
Ini juga menunjukkan bahawa perbezaan hasil tidak bermaksud perbezaan Pencipta. Banyak jenis buah, satu Allah. Banyak warna, satu Pencipta. Banyak rasa, satu Pengatur. Banyak bentuk, satu kuasa. Ini adalah antara renungan tauhid yang sangat kuat.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾ pula menunjukkan bahawa semua kepelbagaian itu datang melalui perbuatan Allah. Ia tidak berlaku tanpa sebab. Allah mengeluarkan.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ menjadikan kita melihat bahawa air yang kelihatan sama boleh berkait dengan buah-buahan yang sangat berbeza. Ini membuktikan bahawa sebab tidak menentukan hasil secara bebas. Allah yang menentukan hasil.
Satu kawasan mendapat air yang sama, tetapi satu pokok menghasilkan mangga, satu lagi rambutan, satu lagi kelapa. Air tidak berkata, “Aku hanya akan menghasilkan mangga.” Air hanya berada dalam sistem. Allah yang menjadikan setiap tumbuhan memiliki sifatnya.
Ini juga boleh dilihat pada buah yang sama jenis tetapi mempunyai rasa atau kualiti yang berbeza bergantung kepada tanah, cuaca dan keadaan. Semua ini menunjukkan satu jaringan sebab yang luas. Tetapi pada akhirnya, Allah yang mengeluarkan hasil.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengingatkan bahawa buah ialah hasil yang boleh dimakan, maka ia berkaitan dengan tubuh manusia. Apabila manusia makan buah, sesuatu yang asalnya berada di luar dirinya masuk menjadi sebahagian daripada tubuhnya. Allah mencipta sistem makanan yang sangat luar biasa: tumbuhan tumbuh daripada tanah, menghasilkan buah, manusia memakannya, dan tubuh menggunakan unsur-unsur yang diperlukan.
Semua ini menjadikan manusia benar-benar bergantung kepada ciptaan Allah. Dia tidak hidup tanpa tumbuhan. Dia tidak hidup tanpa makanan. Dan banyak makanan asas berkait dengan proses yang air bantu wujudkan.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh mengingatkan manusia bahawa hasil tidak muncul tanpa pertumbuhan. Pertumbuhan ialah perjalanan dari kecil kepada besar, dari lemah kepada matang. Allah menjadikan tumbuhan melalui tahap-tahap itu. Manusia juga mengalami pertumbuhan daripada bayi kepada dewasa. Walaupun fokus kita bukan manusia, perbuatan mengeluarkan memberikan satu gambaran umum bahawa Allah mengatur perubahan keadaan secara berperingkat.
Buah yang masih muda belum sesuai dipetik. Ia perlu matang. Warna berubah. Rasa berkembang. Tekstur berubah. Semua itu menunjukkan bahawa Allah mempunyai aturan waktu. Manusia perlu sabar menunggu hasil yang sempurna.
Perkataan ﴿فَأَخْرَجَ﴾ juga memberikan rasa bahawa hasil keluar daripada sumber yang tidak kelihatan sebagai hasil. Benih kecil menjadi pohon besar. Bunga kecil menjadi buah besar. Ini salah satu perkara yang sangat mengagumkan dalam kehidupan tumbuhan.
Manusia boleh mengkaji genetik, fisiologi tumbuhan dan biologi molekul, tetapi semua pengetahuan itu tetap menggambarkan suatu sistem yang sangat tersusun. Allah mencipta sebab-sebab tersebut. Pengetahuan manusia terhadap mekanisme tidak menafikan pengeluaran yang Allah lakukan.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar kita bahawa Allah menggunakan perantara yang kelihatan kecil untuk menghasilkan hasil yang besar. Air adalah sederhana. Tetapi tanpa air, banyak tumbuhan gagal menghasilkan buah. Ini menunjukkan bahawa Allah meletakkan hikmah pada sebab-sebab kecil.
Manusia kadang-kadang memandang perkara kecil sebagai tidak penting. Tetapi hujan sedikit mungkin menjadi sangat penting kepada satu tanaman. Seteguk air mungkin sangat penting kepada seseorang yang haus. Ini mengajar manusia menghargai nikmat walaupun kecil.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menunjukkan bahawa hasil Allah bukan sekadar untuk tumbuhan terus hidup, tetapi untuk menghasilkan buah yang memberi manfaat dan kesenangan. Buah membekalkan tenaga dan zat, tetapi ia juga memberi rasa nikmat. Allah menyatukan keperluan dan kenikmatan dalam satu hasil.
Seseorang boleh makan buah kerana lapar atau kerana suka rasanya. Kedua-duanya boleh berlaku melalui satu buah yang sama. Ini menunjukkan luasnya nikmat Allah.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh membina satu rasa tentang kemunculan yang berperingkat dan mengejutkan. Kadang-kadang seseorang melihat pokok yang semalam kelihatan biasa, kemudian beberapa hari kemudian dia melihat buah mula muncul. Bagi orang yang benar-benar merenung, perubahan itu menakjubkan. Allah mengeluarkan sesuatu daripada sesuatu yang kelihatan sederhana.
Ini mengajak manusia menghargai alam secara lebih mendalam. Jangan lihat pokok hanya sebagai kayu. Ia adalah sistem kehidupan yang boleh menghasilkan buah.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan bahawa sebab boleh menjadi jalan kepada hasil yang berbeza mengikut apa yang Allah tetapkan pada setiap makhluk. Air yang sama boleh masuk ke dalam pokok yang berbeza dan menghasilkan buah dengan sifat yang sangat berbeza. Ini membatalkan pemikiran bahawa sebab mempunyai kuasa mutlak.
Jika air mempunyai kuasa mutlak untuk menentukan hasil, air yang sama akan menghasilkan perkara yang sama di mana-mana. Tetapi realitinya tidak begitu. Allah menentukan sifat setiap tumbuhan.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ membawa kita kepada kepelbagaian rasa dan warna. Kita boleh melihat bagaimana Allah menghasilkan warna merah pada buah tertentu, kuning pada yang lain, hijau pada yang lain, ungu pada yang lain. Rasa pula berbeza. Tekstur berbeza. Bau berbeza. Ini semua menjadi bukti keluasan ciptaan Allah.
Manusia sendiri boleh menghasilkan banyak jenis makanan dengan mengubah bahan, tetapi dia tidak mampu mencipta satu pokok yang tumbuh secara semula jadi dengan sistem yang begitu rumit daripada dirinya sendiri. Dia hanya mengubah dan membiakkan sesuatu yang telah Allah ciptakan.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga membawa kita kepada nikmat yang tersembunyi dalam biji. Sebiji biji tidak memberitahu manusia bahawa di dalamnya terdapat kemungkinan sebatang pohon. Manusia mungkin hanya melihat benda kecil, tetapi Allah mengetahui potensi yang terkandung di dalamnya. Apabila ia ditanam dan mendapat air, Allah mengeluarkan kehidupan dan buah.
Ini mengajar manusia tentang kebesaran ilmu Allah. Allah mengetahui apa yang manusia tidak nampak.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengingatkan manusia bahawa air ialah salah satu sebab yang sangat penting dalam proses itu, tetapi ia tidak sendirian. Ada tanah, udara, cahaya, suhu dan pelbagai faktor lain yang Allah atur. Kesemuanya bekerja dalam satu sistem. Manusia boleh memecahnya kepada komponen, tetapi Allah mengatur keseluruhannya.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ kemudian menunjukkan hasil akhirnya ialah sesuatu yang nyata dan boleh dinikmati. Ini memberi manusia satu gambaran bahawa Allah membawa manusia daripada sebab kepada hasil.
Sebab tidak boleh dilihat sebagai hasil. Air bukan buah. Tanah bukan buah. Benih bukan buah. Tetapi Allah mengatur sehingga semuanya membawa kepada buah. Inilah keajaiban sistem sebab dan akibat.
Perkataan ﴿فَـ﴾ pada awal frasa juga sangat penting dalam rangkaian ini. Ia memberikan rasa maka atau lalu. Seolah-olah satu perbuatan membawa kepada perbuatan berikutnya. Tetapi kita mesti memahami bahawa “maka” di sini bukan bermakna Allah dipaksa oleh sesuatu untuk menghasilkan buah. Allah tidak terpaksa. Sebaliknya ia menunjukkan susunan peristiwa yang Allah tetapkan: berlaku satu perkara, kemudian berlaku hasil berikutnya menurut kehendak-Nya.
Ini penting dari sudut aqidah. Kita tidak boleh mengatakan air secara bebas memaksa Allah untuk mengeluarkan buah. Tidak. Allah menjadikan air sebagai sebab dan mengeluarkan buah menurut hikmah dan kehendak-Nya.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga memberikan rasa kepemilikan tindakan kepada Allah. Dia yang mengeluarkan. Ini mengajar manusia supaya ketika melihat hasil tidak lupa kepada Allah. Petani bekerja, tetapi Allah yang mengeluarkan hasil. Doktor merawat, tetapi Allah yang menciptakan kesembuhan. Guru mengajar, tetapi Allah yang membuka kefahaman. Demikian juga dalam tumbuhan: air menjadi sebab, tetapi Allah yang mengeluarkan buah.
Lafaz ini mempunyai nilai tarbiah yang sangat besar kerana manusia mudah mengaitkan keberhasilan kepada dirinya sendiri. Petani mungkin berkata, “Aku yang tanam, aku yang baja, aku yang jaga.” Tetapi al-Quran mengingatkan: ﴿فَأَخْرَجَ﴾. Allah yang mengeluarkan. Usaha kamu benar, tetapi hasil bukan milik kuasa kamu secara mutlak.
Ini bukan bermaksud usaha manusia tidak penting. Bahkan tanpa usaha, banyak sistem pertanian tidak akan menghasilkan apa yang diharapkan. Tetapi manusia perlu melihat usahanya sebagai sebahagian daripada sebab yang Allah ciptakan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ mengajar konsep ini dengan sangat jelas. Ada sesuatu yang menjadi sebab. Allah menggunakan sebab itu untuk mengeluarkan hasil. Maka manusia mengambil sebab sambil bergantung kepada Allah.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menunjukkan bahawa hasil bukan sekadar satu bentuk yang seragam. Dunia tumbuhan penuh dengan pelbagai jenis buah. Ini memperlihatkan keindahan kepelbagaian dalam ciptaan Allah.
Seseorang boleh makan mangga hari ini, rambutan esok, pisang lusa dan tembikai pada hari berikutnya. Allah tidak menjadikan semua buah mempunyai satu rasa. Jika semua buah terasa sama, manusia tetap boleh hidup, tetapi kenikmatan tidak akan seperti yang kita rasai sekarang. Kepelbagaian rasa menjadi satu tambahan nikmat.
Bahkan dalam satu jenis buah pun terdapat pelbagai varieti. Mangga ada jenis yang berbeza. Pisang ada pelbagai bentuk. Anggur ada pelbagai warna. Semua ini menambah lagi keluasan makna ٱلثَّمَرَٰتِ.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh dikaitkan dengan keajaiban pengeluaran yang berulang. Sebatang pokok boleh menghasilkan buah setiap musim. Ia bukan sekali sahaja. Allah mencipta sistem yang membolehkan pengeluaran berulang. Ini menunjukkan bahawa nikmat Allah bukan semata-mata satu kejadian, tetapi boleh menjadi satu kitaran yang berterusan.
Bagi manusia, ini memberi sebab untuk bersyukur sepanjang zaman. Setiap generasi melihat buah. Setiap generasi menikmati hasil bumi. Allah terus mengeluarkan hasil melalui sistem yang Dia ciptakan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga menekankan bahawa ada hubungan erat antara satu nikmat dengan nikmat yang lain. Air tidak berhenti sebagai air. Ia menjadi sebab kepada buah. Buah tidak berhenti sebagai tumbuhan. Ia menjadi makanan. Maka nikmat Allah bersambung.
Manusia yang mengambil satu nikmat perlu menyedari bahawa di belakangnya ada nikmat lain. Sebiji buah memerlukan air, tanah, cahaya, masa dan sistem tumbuhan. Semua itu perlu ada. Maka rasa syukur semakin luas.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga membawa kepada konsep rezeki. Buah adalah rezeki yang Allah keluarkan. Petani mungkin menjualnya, keluarga mungkin membelinya, orang lain mungkin memakannya. Tetapi asal pengeluaran buah datang daripada Allah. Ini mengajar manusia bahawa rezeki tidak boleh dikaitkan hanya kepada gaji atau keuntungan.
Seseorang boleh bekerja keras di kebun tetapi tetap perlu mengakui bahawa Allah yang mengeluarkan buah. Jika hasil merosot, dia belajar sabar. Jika hasil banyak, dia belajar syukur. Dalam kedua-dua keadaan, hati tetap kembali kepada Allah.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾ juga memberikan satu gambaran bahawa hasil yang baik boleh datang daripada sesuatu yang tidak kelihatan besar pada permulaan. Ini mengajar manusia supaya tidak meremehkan benih kecil, air yang sedikit dan usaha yang sedikit. Allah boleh mengembangkan sesuatu.
Walaupun kita perlu berhati-hati supaya tidak menjadikan setiap perkara sebagai simbol, pengajaran asas tetap ada: Allah mengeluarkan hasil melalui sistem yang Dia kehendaki. Maka jangan manusia meremehkan sebab kecil yang Allah jadikan pintu kepada hasil besar.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengajar manusia tentang ketelitian masa. Jika buah dipetik terlalu awal, rasanya mungkin belum sempurna. Jika dibiarkan terlalu lama, ia boleh rosak. Allah menetapkan tempoh. Ini mengajar manusia bahawa banyak perkara mempunyai waktu yang sesuai.
Manusia perlu belajar sabar dan tidak tergesa-gesa. Petani tidak boleh menarik buah keluar dengan paksa sebelum matang. Dia perlu menunggu.
Dalam kehidupan, manusia juga sering mahu hasil segera. Tetapi alam mengajar bahawa hasil mempunyai masa. Allah mengeluarkan apabila Dia kehendaki. Maka lafaz ini boleh menjadi bahan latihan kesabaran.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan bahawa Allah menggunakan jalan yang boleh diperhatikan manusia. Manusia boleh melihat air masuk ke tanah, tumbuhan tumbuh dan buah terbentuk. Ini menjadikan tanda Allah sangat dekat. Manusia tidak perlu pergi ke tempat ghaib untuk melihat kekuasaan Allah. Cukup perhatikan kebun.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ kemudian memberi hasil yang boleh disentuh, dihidu dan dirasai. Ini menjadikan keseluruhan proses sangat dekat dengan pancaindera manusia. Melalui mata dia melihat buah. Melalui hidung dia mencium. Melalui lidah dia merasa. Melalui tangan dia memegang. Semua deria terlibat.
Maka buah ialah salah satu bentuk nikmat yang sangat lengkap. Allah memberi sesuatu yang memenuhi deria dan keperluan.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengajar bahawa Allah boleh menjadikan kepelbagaian daripada sesuatu asas yang sama. Semua manusia minum air yang secara asasnya adalah air, tetapi hasil buah sangat berbeza. Ini menunjukkan bahawa sifat tumbuhan bukan sekadar hasil daripada air. Allah mencipta identiti setiap jenis tumbuhan.
Ini membina rasa kagum kepada kepelbagaian ciptaan.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengingatkan bahawa tidak semua hasil bumi berbentuk buah yang sama. Ada banyak jenis buah, dan setiap satu mempunyai manfaat tersendiri. Ini menunjukkan luasnya rezeki yang Allah sediakan.
Perkataan ini juga merangkumi rasa keluasan alam makanan. Manusia mempunyai pilihan yang pelbagai. Ia tidak terhad kepada satu sumber. Kepelbagaian ini adalah nikmat yang sering dilupakan.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ﴾ juga memberi manusia satu gambaran tentang sebab yang tidak kelihatan seperti hasil tetapi membawa kepada hasil. Air tidak kelihatan seperti gula-gula, tetapi boleh menjadi sebab kepada buah manis. Air tidak kelihatan seperti oren, tetapi boleh menjadi sebahagian daripada pembentukan buah oren. Ini menunjukkan bahawa Allah mencipta hubungan yang sangat halus antara sebab dan hasil.
Manusia perlu berhati-hati daripada menyangka bahawa hanya sesuatu yang serupa bentuk dengan hasil boleh menjadi sebab kepada hasil. Allah mencipta sebab dengan cara yang tidak semestinya intuitif.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga membawa manusia kepada satu bentuk perubahan daripada ketiadaan buah yang kelihatan kepada buah yang nyata. Walaupun kita tidak mengatakan buah dicipta dari “ketiadaan mutlak” pada setiap peringkat, kita boleh memahami bahawa buah belum kelihatan, kemudian menjadi kelihatan. Ini menunjukkan kemampuan Allah mengubah keadaan benda.
Bunga menjadi buah. Buah kecil menjadi buah besar. Buah hijau menjadi masak. Semua itu berada dalam satu sistem yang Allah cipta.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar bahawa Allah boleh menggunakan satu medium yang kelihatan sederhana untuk menghasilkan pelbagai bentuk kehidupan. Air menyebar ke seluruh tanaman. Ia bergerak dalam struktur tumbuhan. Ia menjadi sebahagian daripada proses pertumbuhan. Manusia melihat hasil, tetapi tidak melihat setiap pergerakan air dalam tumbuhan. Allah mengetahui semuanya.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mempunyai hubungan dengan kesenangan manusia dalam makan. Buah boleh menjadi makanan ringan, hidangan, minuman dan pelbagai bentuk makanan. Allah menjadikan sesuatu yang tumbuh daripada bumi sebagai sumber keseronokan dan tenaga.
Ini menunjukkan bahawa nikmat Allah bukan sekadar untuk kelangsungan hidup kasar, tetapi juga untuk kenikmatan yang halal.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh membawa kepada rasa kagum pada ketepatan sifat buah. Mengapa sesebuah buah mempunyai rasa tertentu? Mengapa warnanya tertentu? Mengapa bijinya di tengah atau di luar? Mengapa kulitnya tebal? Mengapa ada buah yang mudah dikupas dan ada yang sukar? Semua ini adalah pelbagai bentuk ciptaan yang memperlihatkan kepelbagaian.
Manusia boleh belajar banyak perkara tentang biologi tumbuhan, tetapi tidak perlu menafikan bahawa di sebalik sistem itu ada Allah yang mencipta dan mengaturnya.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga memberi gambaran bahawa Allah menggunakan sebab yang merentasi pelbagai tahap. Air turun, masuk ke tanah, diserap akar, bergerak dalam tumbuhan, sampai ke daun dan buah, kemudian membentuk hasil. Semua ini berlaku tanpa manusia perlu mengawal setiap sel tumbuhan. Ini benar-benar menakjubkan.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menunjukkan hasil itu bukan hanya untuk satu pokok. Dunia mempunyai banyak tumbuhan yang menghasilkan buah. Ini menunjukkan keluasan pengeluaran Allah.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengingatkan bahawa Allah menjadikan hasil keluar pada waktunya, bukan semestinya manusia boleh mempercepatkannya tanpa batas. Teknologi boleh mempercepat atau mengubah keadaan tertentu, tetapi manusia tetap bergantung kepada aturan tumbuhan.
Ini melatih manusia mengenal keterbatasan intervensi manusia. Dia boleh membantu pokok, tetapi dia tidak mencipta sistem asas pertumbuhan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar bahawa Allah menjadikan perkara yang sederhana menjadi perantara kepada sesuatu yang luar biasa. Air kelihatan sederhana, tetapi hasil yang dikeluarkannya sangat pelbagai. Ini memberi manusia pelajaran bahawa dia tidak boleh menilai nilai sesuatu hanya berdasarkan rupa atau bentuknya.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula membentuk rasa kelimpahan. Buah bukan satu, tetapi banyak. Ini sangat sesuai dengan sifat rezeki yang Allah berikan dalam pelbagai bentuk.
Ada buah untuk musim tertentu. Ada buah untuk tempat tertentu. Ada buah yang disimpan lama. Ada buah yang perlu dimakan segera. Semuanya menjadi sebahagian daripada kepelbagaian nikmat.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾ juga boleh direnungkan sebagai tindakan Allah yang menghasilkan hasil daripada alam yang kelihatan diam. Tanah tidak bergerak seperti manusia. Pokok tidak berjalan. Tetapi dari tanah dan pokok keluar buah. Ini menunjukkan bahawa kehidupan boleh berkembang tanpa gerakan yang besar pada permukaan. Allah mengatur perubahan dari dalam.
Ini sangat mengagumkan jika manusia benar-benar memerhatikan. Pokok berada di tempat yang sama selama berbulan-bulan, tetapi setiap hari perubahan berlaku di dalamnya. Akhirnya buah muncul. Kita tidak melihat kebanyakan perubahan itu secara langsung, tetapi Allah menjadikannya.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga menghubungkan hasil dengan sebab secara sangat ringkas. Tidak perlu perbahasan panjang dalam teks asal. Satu huruf ب sudah memberikan makna perantaraan. Ini menunjukkan ketepatan bahasa al-Quran.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menggunakan jamak yang membuat kita melihat dunia buah-buahan sebagai satu kategori besar. Ia melampaui satu buah, satu pokok atau satu kawasan. Allah mengeluarkan pelbagai jenis hasil.
Ini membuat manusia sedar bahawa rezeki Allah sangat luas. Jika satu jenis buah gagal pada musim tertentu, masih banyak jenis lain yang boleh tumbuh di tempat lain. Allah menyediakan kepelbagaian.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh membentuk rasa optimisme yang benar. Daripada sesuatu yang tidak kelihatan hasil, Allah boleh mengeluarkan hasil. Tetapi kita tidak menggunakan ini sebagai janji duniawi bahawa setiap usaha manusia pasti menghasilkan apa yang dia mahu. Yang ditunjukkan ialah Allah mempunyai kuasa mengeluarkan hasil daripada sebab. Hasil tertentu berada dalam kehendak-Nya.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar kita menghargai sebab yang Allah sediakan. Manusia tidak boleh berkata, “Allah yang memberi buah, jadi aku tidak perlu menanam.” Dia perlu menanam, kerana Allah menjadikan penanaman sebagai sebab. Begitu juga dia perlu menyiram dan menjaga.
Ini menghasilkan keseimbangan antara tawakal dan ikhtiar. Mengambil sebab tidak bertentangan dengan bergantung kepada Allah. Bahkan mengambil sebab adalah sebahagian daripada cara Allah mengatur kehidupan.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ akhirnya memperlihatkan hasil yang manusia boleh nikmati, syukuri dan gunakan. Buah tidak hanya menjadi bukti kekuasaan Allah, tetapi juga menjadi rezeki manusia. Ini menjadikan ilmu tentang alam sangat dekat dengan kehidupan.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga memberi satu lagi renungan tentang kejutan nikmat. Manusia boleh menanam sesuatu tanpa melihat hasilnya, tetapi akhirnya Allah memperlihatkan sesuatu yang indah. Setiap musim menuai menjadi satu bentuk pengulangan ayat ini dalam kehidupan manusia.
Petani yang melihat kebunnya penuh buah boleh menghayati makna فَأَخْرَجَ dengan sangat mendalam. Dia menanam. Dia menunggu. Kemudian buah keluar. Dia tahu usaha penting, tetapi hasilnya tetap memerlukan Allah.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar bahawa air tidak sia-sia. Allah menjadikannya berguna. Ia menjadi medium kepada banyak kehidupan. Ini menjadikan air satu nikmat yang sangat besar.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menunjukkan bahawa hasil bukan sekadar satu manfaat material. Buah membawa warna, rasa, aroma, nutrisi, nilai ekonomi dan kenikmatan. Allah menggabungkan banyak bentuk manfaat dalam satu hasil.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ dengan itu membina satu rangkaian makna yang sangat indah: sesuatu digunakan sebagai perantara, lalu Allah mengeluarkan hasil yang pelbagai. Ini menjadi satu gambaran bahawa ciptaan Allah bekerja dalam sistem yang sangat tersusun.
Manusia yang hanya melihat buah mungkin tidak memikirkan semua ini. Tetapi ayat mengajar dia melihat satu langkah ke belakang: sebelum buah ada, ada proses. Sebelum proses, ada sebab. Di atas semua sebab ada Allah.
Inilah yang membentuk pandangan iman terhadap hasil.
Apabila seseorang menerima makanan buah di rumahnya, dia tidak sepatutnya melihat makanan itu hanya sebagai barang yang dibeli dengan wang. Wang memang sebab. Pasar adalah sebab. Petani adalah sebab. Pengangkutan adalah sebab. Tetapi jauh di belakang semua itu ada Allah yang mengeluarkan buah. Jika Allah tidak mengeluarkan buah, tidak ada apa yang hendak dijual di pasar.
Ini bukan bermaksud semua usaha manusia tidak penting. Semuanya mempunyai nilai. Tetapi nilai sebab tidak boleh menghapuskan hakikat bahawa Allah ialah Pencipta hasil.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengajar bahawa hasil boleh keluar melalui proses yang tidak kelihatan. Ini memberi manusia satu bentuk tawaduk ketika menilai kejayaan. Kadang-kadang banyak perkara di belakang satu hasil tidak dilihat oleh mata. Petani mungkin bekerja bertahun-tahun. Tanah mungkin mengambil masa. Anak benih mungkin memerlukan perhatian. Hasil yang kelihatan hanyalah penghujung.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ pula mengingatkan bahawa Allah menggunakan suatu perantaraan. Jadi manusia perlu memahami bahawa kehidupan memang mempunyai proses. Kita mengambil sebab tetapi tidak menganggap sebab sebagai pencipta.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula membawa manusia kepada penghasilan yang dapat dinikmati ramai. Buah-buahan tidak hanya berguna kepada individu yang menanam. Ia boleh diedarkan. Orang lain boleh membeli dan makan. Ini menunjukkan keluasan manfaat.
Daripada sebuah pokok, sebuah keluarga boleh mendapat makanan. Daripada sebuah ladang, satu kampung boleh mendapat hasil. Daripada satu wilayah, banyak manusia boleh menikmati buah. Allah mengeluarkan dengan cara yang memberikan manfaat kepada ramai.
Lafaz ﴿فَـ﴾ pada awalnya menjadi penghubung yang menarik manusia daripada satu tahap kepada tahap berikutnya. Ia seolah-olah mengajar bahawa dalam alam terdapat kesinambungan. Sebab berlaku, kemudian hasil muncul. Tetapi semua dalam pengaturan Allah.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga memberikan satu bentuk keterlihatan selepas tersembunyi yang boleh diterapkan kepada cara manusia melihat nikmat. Banyak nikmat Allah sebenarnya ada sebelum manusia menyedarinya. Buah belum kelihatan tetapi potensinya sudah ada dalam sistem penciptaan Allah. Hasil belum berada di pasar tetapi prosesnya sudah berjalan di kebun. Maka manusia perlu yakin bahawa Allah bekerja dalam cara yang tidak selalu dilihat.
Ini bukan bermaksud manusia boleh memastikan hasil duniawi tertentu tanpa usaha. Tetapi ia mengajar bahawa apa yang belum kelihatan bukan semestinya tidak sedang diatur.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan bahawa Allah boleh mengeluarkan hasil melalui sesuatu yang kelihatan tidak begitu mengagumkan. Air kelihatan sederhana. Tetapi tanpa air, buah tidak boleh berkembang dengan normal. Ini mengajar manusia bahawa nilai sesuatu tidak semestinya ditentukan oleh penampilan.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menunjukkan hasil yang sudah jelas kelihatan dan boleh dikenali. Buah boleh menjadi tanda yang sangat mudah bagi manusia untuk melihat proses penciptaan. Semua orang boleh melihat buah.
Maka al-Quran membawa manusia kepada satu bentuk tadabbur yang sangat dekat dengan pancaindera. Lihat buah. Sentuh. Cium. Makan. Kemudian ingat Allah yang mengeluarkannya.
Betapa kuatnya pendidikan ini. Agama tidak meminta manusia hanya melihat perkara yang jauh. Buah yang ada di hadapan pun sudah cukup menjadi sebab untuk mengenal Allah.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ﴾ juga mengajar tentang pergantungan antara air dan tumbuhan. Manusia yang melihat kebun subur boleh menyedari bahawa air bukan sekadar minuman manusia. Ia menjadi bahan penting dalam kehidupan tumbuhan.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ kemudian menunjukkan hasil akhir yang sangat berguna kepada manusia. Ini menunjukkan bahawa Allah menghubungkan keperluan manusia dengan sistem alam yang kompleks tetapi boleh dinikmati melalui hasil yang sederhana.
Sebuah buah berada di tangan manusia, tetapi asal kisahnya jauh di tanah dan langit. Ia adalah hasil daripada rangkaian ciptaan Allah yang panjang.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh membawa hati kepada kesedaran bahawa Allah mengeluarkan kehidupan daripada tempat yang tidak kelihatan mempunyai kehidupan aktif, seperti tanah. Tanah kelihatan diam, tetapi daripadanya keluar tanaman. Dari tanaman keluar buah. Ini menjadi salah satu pemandangan paling kuat tentang kuasa Allah dalam alam.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ menghubungkan proses itu dengan air. Air turun, tanah menerima, tumbuhan berkembang, buah keluar. Satu rangkaian yang sangat indah.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ kemudian membawa kepada hasil yang penuh dengan warna, rasa dan bentuk. Ini menjadikan keseluruhan proses bukan sekadar survival, tetapi keindahan.
Allah bukan hanya memberikan manusia satu makanan yang hambar dan sama setiap hari. Dia memberikan kepelbagaian rasa yang sangat luas. Ini menunjukkan bahawa nikmat Allah melampaui sekadar “cukup hidup”.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengajar manusia bahawa Allah boleh mengubah sesuatu secara beransur-ansur tanpa manusia sedari pada setiap saat. Tumbuhan tumbuh sedikit demi sedikit. Buah membesar. Manusia mungkin tidak melihat pertumbuhan dari satu minit ke minit. Tetapi selepas beberapa hari, perbezaan sangat jelas.
Ini mengajar manusia agar tidak meremehkan proses kecil yang berulang. Pertumbuhan besar lahir daripada perubahan kecil yang Allah atur.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengingatkan manusia bahawa satu sebab kecil boleh mempunyai kesan merentasi keseluruhan sistem. Air yang masuk ke tanah mempengaruhi akar. Akar mempengaruhi batang. Batang mempengaruhi daun dan buah. Kesannya sampai kepada manusia. Ini menunjukkan betapa luasnya hubungan sebab.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga membawa nilai ekonomi dan sosial. Buah menjadi sumber pendapatan kepada petani. Ia mewujudkan pekerjaan. Ia bergerak melalui pasaran. Ia memberi makan keluarga. Ini menunjukkan bahawa satu nikmat alam boleh membentuk struktur sosial manusia.
Namun manusia perlu menjaga agar hubungan ekonomi ini tidak membawa kezaliman. Petani perlu diberi harga yang adil. Pekerja perlu dihormati. Pembeli tidak boleh ditipu. Semua ini merupakan cara menggunakan hasil Allah secara bertanggungjawab.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh menjadi asas kepada rasa rendah diri terhadap kejayaan pertanian. Manusia memang bekerja keras, tetapi dia tidak boleh mengatakan, “Aku menciptakan buah itu.” Dia tidak menciptakan sistem fotosintesis. Dia tidak menciptakan air. Dia tidak menciptakan sel tumbuhan. Dia hanya mengusahakan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ menjadi peringatan bahawa manusia bergantung kepada sebab yang dia sendiri tidak ciptakan. Air yang dia gunakan sudah wujud sebagai nikmat Allah.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menunjukkan bahawa hasil yang dia pegang bukan miliknya secara mutlak. Ia adalah rezeki yang Allah keluarkan dan manusia gunakan dalam tempoh tertentu.
Ini boleh membentuk hati yang suka bersedekah dan berkongsi. Jika Allah memberi hasil yang banyak, manusia boleh membantu orang lain. Buah yang Allah keluarkan tidak semestinya semua untuk diri sendiri.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga menunjukkan bahawa Allah mempunyai kuasa untuk mengeluarkan hasil selepas tempoh yang tidak kelihatan. Ini boleh menguatkan harapan manusia yang sedang berusaha. Dia tidak tahu bila hasil akan datang, tetapi dia tahu Allah berkuasa mengeluarkan hasil daripada sebab yang ada.
Sekali lagi, ini bukan janji bahawa setiap usaha duniawi pasti berjaya. Tetapi ia mengajar bahawa hasil berada dalam kekuasaan Allah dan bahawa sebab yang kecil tidak patut diremehkan.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga menunjukkan pentingnya perantara. Allah boleh mengeluarkan hasil melalui sebab yang Dia pilih. Dalam kehidupan, manusia juga perlu menggunakan sebab yang sah. Jangan mengharapkan hasil sambil meninggalkan usaha yang diperlukan.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ menjadi contoh paling jelas bahawa hasil boleh dilihat selepas proses. Ini menjadikan kebun sebagai tempat pendidikan iman. Setiap pokok mengajar tentang sabar, sebab, hasil dan syukur.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menunjukkan bahawa hubungan antara sebab dan hasil bukan sesuatu yang kosong daripada kehendak Allah. Sebab membawa kepada hasil kerana Allah menjadikannya demikian. Jika Allah mahu, satu sebab boleh tidak menghasilkan. Ini mengajar manusia untuk tidak terlalu yakin kepada sebab.
Petani yang baik menggunakan sebab dengan bersungguh-sungguh tetapi hatinya tetap bergantung kepada Allah. Dia menanam, menyiram dan menjaga. Setelah itu dia berdoa dan menerima hasil yang Allah tentukan.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga menyedarkan bahawa buah bukan sekadar pertumbuhan mekanikal, tetapi satu bentuk “pengeluaran” yang menampakkan kekuasaan Allah. Ada perubahan sifat dan bentuk yang sangat kompleks sebelum buah menjadi matang.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengingatkan bahawa buah ialah hasil yang dinanti. Manusia menunggu. Ini menjadikan buah mempunyai nilai emosi. Petani gembira apabila buah mula keluar. Keluarga gembira apabila musim buah tiba. Pasar dipenuhi. Semua ini adalah kesan sosial daripada satu proses ciptaan Allah.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh mengajar bahawa Allah mampu menjadikan hasil keluar daripada tempat yang tidak dijangka. Tanah yang sederhana boleh menghasilkan buah yang mahal. Kawasan yang dahulu tidak memberi hasil boleh menjadi subur selepas pengairan. Allah memiliki kekuasaan untuk mengubah keadaan.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ menunjukkan bahawa Allah menggunakan alat dan perantara. Maka manusia perlu belajar meningkatkan cara mengurus sebab, tetapi tidak lupa siapa yang memberi kesan.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga memberikan rasa bahawa nikmat Allah bersifat pelbagai tetapi mempunyai sumber yang sama. Banyak buah, satu Pencipta. Banyak warna, satu Pencipta. Banyak rasa, satu Pencipta. Banyak kawasan, satu Pencipta.
Ini menjadi satu latihan yang sangat baik untuk tauhid. Jangan melihat kepelbagaian lalu melupakan kesatuan Pencipta.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mempunyai kesan terhadap konsep rezeki yang keluar daripada bumi. Rezeki itu tidak sentiasa datang dalam bentuk wang. Buah ialah rezeki. Tanah ialah rezeki. Air ialah rezeki. Kesihatan yang membolehkan kita makan ialah rezeki. Allah mengeluarkan hasil untuk manusia.
Lafaz ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ menjadikan rezeki itu dapat dilihat. Kita boleh melihatnya tergantung di pokok. Ini menjadikan ayat sangat nyata.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengingatkan bahawa air yang satu boleh menyokong kehidupan yang sangat pelbagai. Ini menunjukkan kehebatan sistem Allah. Satu unsur tidak terkunci kepada satu hasil.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ dan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ bersama-sama juga memberikan gambaran hasil yang datang daripada proses tersembunyi. Inilah salah satu sebab manusia perlu menghargai ilmu pertanian dan tidak memandang rendah pekerjaan petani. Mereka bekerja di dalam satu sistem yang sangat kompleks dan bergantung kepada Allah.
Perkataan ﴿فَـ﴾ di awalnya mengingatkan bahawa proses itu mempunyai kesinambungan. Air turun. Kemudian Allah mengeluarkan buah. Alam bukan serpihan peristiwa yang tidak berkait. Allah menghubungkan semuanya.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ بِهِۦ﴾ menunjukkan bahawa Allah menggunakan sebab untuk menghasilkan sesuatu yang baharu dalam pengalaman manusia. Air menjadi sebab buah. Buah menjadi makanan. Makanan menjadi tenaga. Tenaga menjadi usaha. Usaha menghasilkan kerja. Semua ini menunjukkan betapa luasnya kesan satu nikmat.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengingatkan manusia tentang nikmat yang boleh berkembang daripada satu sumber. Sebatang pokok boleh menghasilkan banyak buah. Satu kebun boleh menghasilkan banyak tan. Satu kawasan boleh memberi manfaat kepada ramai. Allah menjadikan kesuburan dalam bentuk yang sangat luas.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mempunyai unsur mengeluarkan selepas proses. Ini mengajar manusia menghargai masa dan kerja. Tidak semua hasil boleh diperoleh segera.
Dalam kehidupan, manusia boleh belajar daripada pokok: tumbuh perlahan, berakar, bertahan, kemudian menghasilkan. Tetapi sekali lagi, pusatnya tetap Allah yang mengeluarkan.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar bahawa sesuatu sebab mungkin tidak memberi hasil jika keadaan yang lain tidak lengkap. Air sahaja tidak mencukupi. Ada benih, tanah, cahaya dan pelbagai keadaan. Allah mengatur keseluruhan sistem. Ini membuat manusia lebih berhati-hati daripada mengambil satu faktor lalu menganggap dia sudah mengetahui seluruh proses.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menjadi bukti bahawa hasil Allah lebih banyak daripada apa yang manusia mampu hasilkan sendiri. Manusia boleh membiakkan varieti tertentu, tetapi dia tetap beroperasi dalam dunia yang Allah cipta.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh menjadi satu sebab manusia memuji Allah apabila melihat kebun yang subur. Tidak semestinya semua pujian ditujukan kepada manusia yang mengusahakan. Petani patut dihargai, tetapi hati juga perlu mengingati Allah yang mengeluarkan hasil.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga menimbulkan rasa bahawa Allah mempergunakan nikmat untuk melahirkan nikmat lain. Air ialah nikmat. Buah ialah nikmat. Air membantu mengeluarkan buah. Maka satu nikmat menjadi jalan kepada nikmat lain.
Ini mengajar manusia bahawa Allah boleh memperluas satu nikmat melalui rangkaian sebab.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga memberi manusia ruang untuk merenungi keindahan pelbagai bentuk rezeki. Ada buah yang Allah jadikan sesuai untuk kawasan tertentu. Ada yang masak pada musim tertentu. Semua ini menunjukkan kepelbagaian dalam pengaturan rezeki.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga membentuk satu pandangan bahawa Allah bekerja melalui proses yang berterusan tetapi manusia hanya melihat sebahagian kecil daripada keseluruhannya. Ini mengajar manusia supaya tidak terburu-buru membuat kesimpulan. Kita melihat buah hari ini, tetapi prosesnya bermula jauh sebelum kita sedar.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh direnungkan dalam konteks harapan selepas kesunyian. Tanah yang kering boleh menjadi hijau selepas air. Pokok yang kelihatan tidak berbuah boleh akhirnya menghasilkan buah pada musimnya. Ini menunjukkan bahawa perubahan boleh berlaku menurut kehendak Allah.
Tetapi kita tidak menjadikan semua ini sebagai jaminan bahawa setiap kesusahan manusia pasti akan berubah kepada hasil duniawi tertentu. Pengajaran yang selamat ialah Allah berkuasa mengeluarkan hasil daripada sebab yang Dia jadikan dan manusia harus terus berusaha serta bertawakal.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga menegaskan bahawa hasil itu bukan sesuatu yang muncul secara terpisah daripada peristiwa sebelumnya. Ia mempunyai sebab. Maka manusia perlu mengambil sebab.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula menunjukkan hasil yang boleh dikenal dan dihargai. Buah mempunyai nama, bentuk, rasa dan nilai. Ini menjadikannya contoh yang sangat mudah untuk manusia memahami nikmat.
Pada akhirnya, apabila seluruh lafaz direnungkan, kita melihat satu gambaran yang sangat indah: Allah mengeluarkan buah melalui sesuatu yang Dia jadikan sebagai perantara. Ini membuka pandangan tentang bagaimana Allah mengatur kehidupan. Dia tidak menjadikan dunia satu ruang tanpa sebab. Dia menjadikan rangkaian sebab dan hasil. Tetapi sebab tetap berada di bawah kekuasaan Allah.
Justeru, ﴿فَأَخْرَجَ﴾ mengajar kita bahawa Allah ialah yang mengeluarkan hasil, ﴿بِهِۦ﴾ mengajar kita bahawa Allah menggunakan perantara atau sebab dalam pengeluaran tersebut, dan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ mengajar kita bahawa hasil itu hadir dalam bentuk buah-buahan yang pelbagai dan bermanfaat.
Apabila seorang manusia melihat sebiji buah, dia sebenarnya sedang melihat satu perjalanan yang panjang. Ia bermula daripada sesuatu yang kecil. Allah memberinya air. Allah menjadikan akar menyerap. Allah mengatur batang dan daun. Allah menentukan bunga keluar. Allah menentukan buah terbentuk. Allah menentukan buah membesar. Allah menentukan warna dan rasa. Akhirnya Allah mengeluarkan buah itu sehingga manusia boleh memegang dan memakannya. Semua perjalanan itu diringkaskan dalam ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾.
Dan semakin lama manusia merenung, semakin dia menyedari bahawa buah yang berada di tangannya sebenarnya adalah hasil terakhir daripada satu rangkaian nikmat yang sangat panjang. Air ialah nikmat. Tanah ialah nikmat. Benih ialah nikmat. Tumbuhan ialah nikmat. Cahaya ialah nikmat. Masa ialah nikmat. Kemampuan manusia bekerja ialah nikmat. Dan buah yang akhirnya keluar ialah nikmat lagi. Maka satu buah pun sudah cukup untuk mengingatkan manusia kepada banyak nikmat yang bersambung antara satu sama lain.
Ini juga mengajar bahawa manusia sering melihat hasil tetapi lupa sebab, dan melihat sebab tetapi lupa Pencipta. Petani melihat pokok. Pembeli melihat buah. Saintis melihat proses biologi. Pedagang melihat harga. Tetapi al-Quran mengajar orang beriman melihat semuanya sambil mengingati Allah: ﴿فَأَخْرَجَ﴾.
Bagi seorang petani, lafaz ini boleh menjadi sebab untuk tidak sombong apabila hasil banyak. Dia boleh berkata dalam hati, “Aku telah mengambil sebab, tetapi Allah yang mengeluarkan hasil.” Apabila hasil kurang, dia juga tidak terlalu berputus asa. Dia tahu Allah menguasai hasil dan dia boleh terus memperbaiki sebab-sebab yang mampu diusahakan.
Bagi seorang pengguna, lafaz ini boleh menjadi sebab dia lebih bersyukur ketika makan. Dia tidak perlu melihat buah hanya sebagai bahan makanan. Dia boleh melihatnya sebagai hasil yang Allah keluarkan.
Bagi seorang guru, lafaz ini boleh menjadi peringatan bahawa ilmu juga mempunyai proses. Dia menyampaikan, tetapi Allah yang membuka kefahaman. Walaupun analogi ini bukan makna literal ayat, ia boleh menjadi satu ibrah umum bahawa manusia menggunakan sebab sedangkan Allah memberi hasil.
Bagi seseorang yang sedang berusaha dalam kehidupan, lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ boleh mengajar supaya dia sabar. Buah memerlukan masa. Tidak semua hasil keluar segera. Manusia perlu berusaha dan menunggu.
Bagi seseorang yang sedang menikmati hasil, lafaz ﴿بِهِۦ﴾ mengajarnya jangan lupa sebab-sebab yang Allah sediakan. Dan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ mengajarnya bahawa hasil itu adalah nikmat yang harus disyukuri.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga boleh mengajar manusia bahawa Allah memberi lebih daripada satu corak kenikmatan. Jika semua buah sama, manusia tetap boleh hidup. Tetapi Allah memberikan kepelbagaian. Ini menunjukkan keluasan rahmat dan hikmah-Nya.
Ada buah yang sesuai untuk dimakan segar. Ada yang sesuai dibuat jus. Ada yang sesuai dikeringkan. Ada yang sesuai dimasak. Ada yang sesuai untuk pelbagai kegunaan lain. Ini menunjukkan betapa luasnya nikmat yang terkandung dalam satu kategori yang Allah sebut sebagai الثمرات.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ﴾ pula mengingatkan kita bahawa semua itu bukan muncul secara sia-sia. Allah “mengeluarkan” hasil. Ini memberi rasa bahawa keberadaan buah ialah sebahagian daripada pengaturan Allah yang aktif.
Dalam hal ini kita perlu menjaga satu perkara penting: jangan memahami perbuatan mengeluarkan dengan cara yang menyerupakan Allah dengan manusia. Allah tidak memerlukan alat, tenaga, masa atau proses seperti makhluk. Allah melakukan apa yang Dia kehendaki sesuai dengan kesempurnaan-Nya. Kita menetapkan perbuatan sebagaimana yang Allah khabarkan dan tidak membayangkan cara yang tidak diketahui.
Ini adalah sama dengan kaedah dalam memahami banyak nas tentang perbuatan Allah: menetapkan makna, tanpa menyerupakan hakikatnya dengan makhluk.
Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ juga mengajar bahawa kita boleh menetapkan kewujudan sebab tanpa menjadikan sebab sebagai pesaing kepada Allah. Ini sangat penting dalam aqidah dan dalam kehidupan. Manusia menggunakan ubat, tetapi Allah yang menyembuhkan. Manusia menanam, tetapi Allah yang mengeluarkan buah. Manusia bekerja, tetapi Allah yang membuka rezeki. Manusia belajar, tetapi Allah yang memberikan kefahaman. Sebab mempunyai peranan, tetapi sebab bukan Pencipta.
Lafaz ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ menjadi contoh paling nyata bagi prinsip tersebut. Buah ialah hasil, air ialah sebab, tetapi Allah ialah yang mengeluarkan hasil.
Ini juga mengajar manusia bahawa hasil tidak selalu dapat diramalkan dengan sempurna. Manusia boleh menganggarkan hasil kebun, tetapi tidak dapat menjamin dengan tepat. Ada serangan penyakit, cuaca berubah, tanah rosak dan pelbagai faktor lain. Akhirnya hasil berada dalam ketentuan Allah. Ini menjadikan manusia perlu berusaha tetapi tidak takbur.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga menunjukkan bahawa hasil boleh datang setelah tempoh penantian yang panjang. Sebatang pokok tertentu mungkin memerlukan bertahun-tahun sebelum menghasilkan buah. Manusia yang mahu hasil segera akan belajar bahawa alam mempunyai waktu. Allah menetapkan proses.
Lafaz ﴿فَـ﴾ menunjukkan hubungan tetapi tidak menghapuskan tempoh. “Maka Dia mengeluarkan” boleh merangkumi proses panjang yang membawa kepada hasil. Ini mengajar manusia bahawa ayat yang ringkas boleh merangkumi satu perjalanan yang panjang.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengingatkan bahawa hasil tidak hanya tertumpu kepada satu tempat. Allah mengeluarkan buah di pelbagai tempat, melalui pelbagai iklim dan jenis tumbuhan. Kepelbagaian geografi menjadi sebahagian daripada keluasan nikmat.
Ada buah tumbuh di kawasan panas. Ada di kawasan sejuk. Ada di tanah tertentu. Ada di kawasan lembap. Allah menciptakan pelbagai tumbuhan dengan sifat yang sesuai dengan keadaan mereka. Semua ini menunjukkan keluasan ilmu dan kuasa Allah.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ بِهِۦ﴾ juga boleh menjadi satu titik renungan tentang perubahan bahan yang sederhana menjadi pengalaman yang kaya. Air tidak mempunyai rasa manis seperti buah, tetapi melalui proses tumbuhan Allah mengeluarkan buah manis. Air tidak mempunyai warna merah seperti buah tertentu, tetapi hasilnya boleh menjadi merah. Ini menunjukkan bahawa hasil bukan sekadar salinan sebab.
Allah mengubah sistem yang sama menjadi pelbagai hasil.
Ini menolak pandangan bahawa alam menghasilkan sesuatu secara bebas daripada pengaturan Allah. Sebab-sebab alam hanya berfungsi kerana Allah menjadikan hukum dan sifatnya demikian.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga membawa satu unsur kesenangan yang pelbagai mengikut keperluan manusia. Ada buah yang membantu menghilangkan dahaga kerana kandungan airnya. Ada yang memberi rasa kenyang. Ada yang memberikan tenaga. Ada yang hanya dinikmati kerana rasa dan keseronokan. Allah menjadikan pelbagai manfaat dalam kategori yang sama.
Lafaz ini boleh menumbuhkan rasa syukur terhadap kepelbagaian rezeki. Tidak semua nikmat datang dalam bentuk wang. Buah, air dan makanan merupakan rezeki.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mengajar manusia bahawa Allah boleh memberikan hasil daripada tempat yang tidak manusia sangka. Tanah mungkin kelihatan tandus pada satu masa tetapi boleh menjadi subur apabila mendapat air dan pengurusan yang sesuai. Allah boleh mengubah keadaan.
Ini membawa manusia kepada harapan yang tidak berlebihan: teruskan usaha, ambil sebab, tetapi serahkan hasil kepada Allah.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ pula menjaga manusia daripada konsep yang salah tentang sebab. Air ialah perantara. Tetapi Allah tetap yang mengeluarkan hasil.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ memberikan hasil yang nyata. Ia boleh dilihat. Ini membolehkan manusia menyaksikan kesan perbuatan Allah dalam kehidupan harian.
Maka kebun menjadi medan yang sangat sesuai untuk tadabbur. Satu pokok sudah cukup. Lihat daun. Lihat bunga. Lihat buah. Lihat air. Lihat tanah. Kemudian ingat lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Hati akan melihat lebih daripada yang dilihat mata.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga mempunyai satu makna yang halus: Allah menzahirkan hasil. Buah yang tersembunyi di dalam proses pertumbuhan akhirnya menjadi sesuatu yang boleh dilihat. Ini menunjukkan bahawa Allah mempunyai kuasa menzahirkan sesuatu selepas ia berada dalam keadaan yang belum diketahui manusia.
Ini memberi satu pelajaran bahawa manusia tidak boleh menilai keadaan sesuatu hanya berdasarkan apa yang kelihatan sekarang. Dalam alam, potensi hasil mungkin belum nampak. Allah mengetahui apa yang akan keluar apabila proses selesai.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ juga membawa rasa bahawa proses itu mempunyai sebab yang dapat dikenali. Manusia boleh memerhatikan hubungan antara air dan pertumbuhan. Ini membuka ruang kepada ilmu. Tetapi ilmu tersebut tetap berada di bawah tauhid.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga menunjukkan bahawa hasil akhir bukan sekadar untuk memastikan pokok “hidup”. Ia memberikan sesuatu yang boleh dimanfaatkan oleh manusia. Allah menjadikan hasil tumbuhan mempunyai nilai langsung kepada manusia.
Ini mengajar bahawa banyak perkara dalam ciptaan mempunyai manfaat yang berlapis. Pokok boleh memberikan kayu, daun, tempat teduh dan buah. Tetapi lafaz kita fokus kepada buah. Buah itu sendiri mempunyai pelbagai manfaat.
Lafaz ﴿فَأَخْرَجَ﴾ juga boleh mengajar manusia tentang kemahiran mengenal tanda kematangan. Manusia belajar daripada warna, bau dan tekstur apabila buah masak. Ini menunjukkan Allah memberi manusia deria dan akal untuk memanfaatkan hasil ciptaan-Nya.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga memberi satu rasa bahawa manusia bukan sekadar penerima pasif, tetapi penerima yang diberi kemampuan memilih dan mengurus hasil. Dia memetik, memilih, menyimpan dan berkongsi. Semua itu boleh menjadi bentuk syukur.
Lafaz ﴿أَخْرَجَ بِهِۦ﴾ mengajar bahawa manusia tidak perlu menganggap hasil sebagai hasil kuasa dirinya. Bahkan orang yang bekerja keras perlu mengakui bahawa banyak perkara di luar kemampuannya. Ini menjadikan kejayaan lebih selamat daripada kesombongan.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengajar bahawa Allah memberi kepelbagaian dalam rezeki, bukan hanya satu bentuk. Manusia mempunyai pilihan dan boleh menikmati pelbagai buah. Ini adalah sebahagian daripada rahmat.
Lafaz ini juga boleh mengingatkan manusia supaya tidak memandang remeh petani dan pekerja pertanian. Mereka bekerja dengan tanah dan tumbuhan, tetapi hasil akhirnya tetap memerlukan Allah. Masyarakat perlu menghargai usaha mereka kerana makanan di meja mempunyai jalan yang panjang.
Namun yang paling utama ialah menghargai Allah yang mengeluarkan hasil.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ juga boleh menjadi asas untuk merenung bahawa Allah menjadikan sesuatu yang lembut membawa hasil yang kuat. Air lembut tetapi boleh membantu menghasilkan buah. Ini menunjukkan kekuatan tidak semestinya hadir dalam bentuk yang keras.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ menunjukkan bahawa Allah boleh menggunakan sesuatu yang sederhana sebagai sebab kepada hasil yang kompleks. Ini meningkatkan rasa kagum terhadap kebijaksanaan-Nya.
Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ juga mengajarkan manusia bahawa dunia makanan mempunyai kekayaan yang sangat luas. Kita hanya mengenal sebahagian. Ada buah yang manusia belum pernah lihat. Ada varieti yang hanya tumbuh di kawasan tertentu. Ini menunjukkan keluasan ciptaan Allah yang tidak habis diterokai.
Lafaz ini juga membentuk rasa bahawa nikmat Allah jauh lebih besar daripada apa yang manusia boleh senaraikan. Jika satu kategori “buah-buahan” sahaja mempunyai kepelbagaian yang sangat besar, apatah lagi seluruh nikmat yang lain.
Perkataan ﴿أَخْرَجَ﴾ menutup pintu kepada anggapan bahawa buah muncul secara kebetulan. Ia disandarkan kepada Allah. Ini adalah inti aqidah dalam melihat alam.
Lafaz ﴿بِهِۦ﴾ pula mengajar kita bahawa Allah mencipta hubungan antara sebab dan hasil. Manusia boleh mempelajarinya, tetapi dia tidak boleh mengambil kuasa mutlak kepada sebab.
Perkataan ﴿ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ pula membawa kita kepada hasil yang sangat dekat dengan keperluan manusia. Ini membuat ayat benar-benar praktikal.
Akhirnya, seluruh frasa ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ memperlihatkan satu gambaran yang sangat indah: Allah mengeluarkan hasil melalui sebab yang Dia tetapkan. Buah muncul selepas proses. Air dan tumbuhan berhubungan. Hasil menjadi rezeki. Kepelbagaian buah menunjukkan keluasan ciptaan. Manusia melihat semua ini tetapi mudah lupa kepada Pencipta. Al-Quran mahu manusia berhenti dan melihat.
Jangan hanya melihat buah yang sudah masak. Lihat seluruh perjalanan di belakangnya. Di dalam satu buah ada tanah, air, cahaya, masa, pokok, bunga, benih dan pengaturan yang sangat kompleks. Di atas semua itu ada Allah yang menciptakan dan mengeluarkan. Ini mengubah cara manusia makan. Dia bukan sekadar mengunyah; dia bersyukur.
Dan jangan pula melihat air hanya sebagai satu bahan yang murah. Lihat air sebagai salah satu sebab yang Allah gunakan sehingga keluar الثمرات. Ini mengubah cara manusia menggunakan air. Dia tidak membazir. Dia tidak mencemarkan. Dia menghargai.
Jangan pula melihat petani hanya sebagai pekerja. Lihat dia sebagai manusia yang bekerja dalam satu sistem yang Allah cipta. Usaha penting, tetapi Allah yang mengeluarkan hasil.
Jangan pula melihat pokok hanya sebagai benda hijau. Lihat ia sebagai tempat Allah mengeluarkan buah. Ini menjadikan alam hidup di mata hati.
Perkataan ﴿فَأَخْرَجَ﴾ akhirnya mengajar manusia bahawa Allah berkuasa menzahirkan hasil daripada sebab yang manusia hanya mampu lihat sebahagiannya. Perkataan ﴿بِهِۦ﴾ mengajar bahawa sebab tidak terpisah daripada pengaturan Allah. Perkataan ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ mengajar manusia bahawa hasil Allah penuh kepelbagaian dan manfaat.
Maka tiga kata kunci ini harus sentiasa dipegang: Allah mengeluarkan, melalui sebab yang Dia tetapkan, dalam bentuk hasil buah-buahan yang pelbagai.
Dan apabila manusia benar-benar menghayatinya, dia akan melihat bahawa sebiji buah adalah satu tanda yang sangat besar. Bukan kerana buah itu mempunyai kuasa, tetapi kerana buah menunjukkan kuasa Allah. Bukan kerana air mempunyai kuasa mencipta, tetapi kerana Allah menjadikan air sebagai sebab. Bukan kerana pokok mencipta dirinya, tetapi kerana Allah mengatur pokok. Semua sebab mempunyai tempat, tetapi tidak satu pun mengambil tempat Pencipta.
Inilah makna yang sangat dalam pada lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Manusia diajar supaya melihat hasil, kemudian kembali kepada sebab, kemudian kembali kepada Allah. Dia melihat buah, dia mengingati air. Dia melihat air, dia mengingati langit. Dan daripada semua itu dia kembali kepada Allah yang mengatur keseluruhan rangkaian tersebut.
Akhirnya, apabila seorang manusia berdiri di hadapan sebatang pokok yang penuh dengan buah, janganlah pandangannya berhenti pada warna yang cantik, bau yang harum atau rasa yang manis. Pandanglah lebih jauh. Lihat bahawa sesuatu yang kecil telah menjadi sesuatu yang besar. Lihat bahawa air yang tidak mempunyai rasa buah telah menjadi sebahagian daripada buah. Lihat bahawa tanah yang diam telah menjadi tempat kehidupan. Lihat bahawa masa yang panjang telah menghasilkan satu nikmat yang boleh dimakan dalam beberapa minit. Lihat bahawa usaha manusia penting tetapi tidak mencukupi untuk mencipta hasil. Dan akhirnya lihat bahawa semua ini berada di bawah satu perbuatan Allah yang dinyatakan dengan lafaz yang sangat padat: ﴿فَأَخْرَجَ﴾.
Kemudian lihat ﴿بِهِۦ﴾. Jangan lupa sebab yang Allah gunakan. Jangan menghina air. Jangan membazir air. Jangan melihat sebab sebagai sesuatu yang tidak penting. Allah sendiri menjadikan sebab sebagai sebahagian daripada sistem ciptaan-Nya. Gunakan sebab dengan baik, tetapi jangan bergantung kepadanya secara mutlak.
Kemudian lihat ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Lihat kepelbagaian. Lihat keluasan. Lihat nikmat. Lihat rezeki. Lihat rasa. Lihat warna. Lihat bentuk. Lihat manfaat. Lihat bagaimana Allah memberikan manusia jauh lebih banyak daripada sekadar apa yang diperlukan untuk terus hidup.
Dan akhirnya, semua itu membawa kepada satu kesedaran yang sangat halus tetapi sangat kuat: Allah bukan sahaja menciptakan sesuatu, bahkan Allah mengeluarkan hasil daripadanya menurut peraturan yang Dia sendiri tetapkan. Manusia hanya menyaksikan sebahagian kecil daripada proses itu. Oleh sebab itu, manusia perlu sentiasa merendahkan diri, bersyukur dan mengakui bahawa setiap hasil yang baik merupakan nikmat yang datang daripada Allah.
﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ ialah satu lafaz yang mengajar manusia supaya tidak berhenti pada buah, tidak berhenti pada pokok, tidak berhenti pada air, tidak berhenti pada tanah dan tidak berhenti pada proses. Semua itu adalah sebab-sebab yang Allah ciptakan. Pandangan akhir mesti kembali kepada Allah yang mengeluarkan. Dialah yang memberikan hasil daripada sebab yang Dia tetapkan. Dialah yang menjadikan kepelbagaian buah. Dialah yang mengatur masa kematangan. Dialah yang memberi rasa. Dialah yang memberi warna. Dialah yang menumbuhkan. Dialah yang mengeluarkan. Dan manusia hanyalah penerima nikmat yang berdiri di hujung sebuah rangkaian ciptaan yang sangat panjang.
Dengan demikian, lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ bukan sekadar gambaran bahawa “buah keluar setelah air”. Ia ialah pendidikan yang sangat dalam tentang kekuasaan Allah dalam mengeluarkan hasil, kebijaksanaan-Nya dalam menetapkan sebab, keluasan-Nya dalam menghasilkan kepelbagaian, rahmat-Nya dalam memberikan rezeki, dan kelemahan manusia yang hanya mampu mengambil sebab tetapi tidak mampu mencipta hasil daripada dirinya sendiri.
Dan semakin seseorang merenungi lafaz ini, semakin jelas bahawa buah yang berada dalam tangannya sebenarnya adalah hasil daripada perkara-perkara yang berada jauh di luar kawalannya. Dia tidak mencipta air. Dia tidak mencipta tanah. Dia tidak mencipta pokok. Dia tidak mencipta proses pertumbuhan. Dia tidak mencipta rasa. Dia tidak mencipta warna. Dia tidak mencipta masa. Dia tidak mencipta keseluruhan sistem. Dia hanya memetik dan makan. Allah yang mengeluarkan.
Maka setiap kali seseorang melihat buah, biarlah hatinya teringat kepada ﴿فَأَخْرَجَ﴾. Setiap kali dia memikirkan air sebagai sebab, biarlah hatinya teringat kepada ﴿بِهِۦ﴾. Setiap kali dia melihat pelbagai buah di pasar, di kebun atau di meja makan, biarlah hatinya teringat kepada ﴿مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Dan daripada tiga lafaz ini, biarlah lahir satu pengakuan yang sangat jujur: segala hasil yang kita nikmati pada hakikatnya berada di bawah pengaturan Allah.
Tidak ada satu pun buah yang boleh keluar daripada sistem tumbuhan tanpa Allah mengetahuinya. Tidak ada satu pun biji yang tumbuh di luar ilmu-Nya. Tidak ada satu pun air yang mengalir di luar pengaturan-Nya. Tidak ada satu pun musim buah yang datang tanpa pengetahuan-Nya. Tidak ada satu pun rasa yang berada di luar ciptaan-Nya. Dan tidak ada satu pun hasil yang membuat manusia boleh berkata bahawa dirinya adalah pencipta mutlak.
Inilah sebab lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ sangat layak direnungi berulang kali. Ia membentuk satu pandangan hidup di mana manusia melihat alam sebagai ruang nikmat, sebab sebagai alat yang Allah ciptakan, hasil sebagai pemberian, dan Allah sebagai Pencipta serta Pengatur segala sesuatu.
Apabila pandangan ini benar-benar masuk ke dalam hati, manusia akan berubah dalam cara dia melihat dunia. Buah tidak lagi sekadar buah. Ia menjadi tanda. Air tidak lagi sekadar air. Ia menjadi nikmat. Tanah tidak lagi sekadar tanah. Ia menjadi asas kehidupan. Pokok tidak lagi sekadar pokok. Ia menjadi tempat Allah mengeluarkan hasil. Dan usaha manusia tidak lagi menjadi alasan untuk sombong. Ia menjadi sebab yang perlu disertai pergantungan kepada Allah.
Akhirnya, seluruh makna lafaz ini boleh dirasakan dalam satu pemandangan yang sangat sederhana: seseorang memegang sebiji buah yang matang. Dia melihat warnanya. Dia mencium baunya. Dia memotongnya. Dia merasa rasanya. Kemudian dia berhenti dan berfikir: sebelum buah ini berada di tanganku, Allah telah mengeluarkannya daripada satu sistem yang sangat panjang. Sebelum ia keluar, ada pokok. Sebelum pokok, ada benih. Sebelum benih tumbuh, ada tanah. Kemudian ada air. Kemudian ada cahaya. Kemudian ada masa. Dan seluruh proses itu bergerak di bawah aturan yang Allah ciptakan. Maka buah yang kecil itu sebenarnya membawa kepada renungan yang sangat besar.
Itulah kekuatan lafaz ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾. Ia mengajar manusia melihat hasil yang nyata daripada sebab yang halus, dan dalam setiap hasil itu melihat tangan kekuasaan Allah yang mengatur. Ia mengajar manusia agar menggunakan sebab tetapi tidak menyembah sebab. Ia mengajar manusia agar menikmati hasil tetapi tidak sombong dengan hasil. Ia mengajar manusia agar makan buah tetapi tidak lupa siapa yang mengeluarkannya. Ia mengajar manusia agar melihat air tetapi tidak lupa siapa yang menjadikannya jalan kepada kehidupan. Ia mengajar manusia agar mengenal kepelbagaian buah tetapi tidak lupa bahawa semua kepelbagaian itu datang daripada satu Pencipta yang sama.
Dan semakin manusia memahami ﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾, semakin dia sedar bahawa kehidupan ini dipenuhi dengan nikmat yang keluar melalui sebab-sebab yang Allah atur. Ada nikmat yang muncul dari tanah. Ada yang turun dari langit. Ada yang tumbuh daripada benih. Ada yang terhasil selepas masa yang panjang. Tetapi semuanya membawa manusia kepada satu hakikat: Allah yang memberi, Allah yang mengeluarkan, Allah yang mengatur.
Maka jangan sekali-kali melihat hasil tanpa mengingati Allah yang mengeluarkan. Jangan melihat sebab tanpa mengingati Allah yang menciptakan sebab. Jangan menikmati buah tanpa syukur. Jangan menerima rezeki tanpa mengakui Pemberinya. Dan jangan terpedaya oleh kemajuan manusia sehingga menganggap manusia telah mencipta apa yang pada asalnya Allah jadikan.
﴿فَأَخْرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ﴾ — maka Dia mengeluarkan dengannya sebahagian daripada buah-buahan — satu lafaz yang ringkas tetapi mengajar manusia tentang perbuatan Allah, keberadaan sebab, kemunculan hasil, kepelbagaian nikmat, kesabaran menunggu, keterbatasan kuasa manusia, kesinambungan kehidupan, keindahan tumbuhan dan akhirnya tentang satu hati yang sentiasa kembali kepada Allah setiap kali melihat sesuatu nikmat berada di hadapan matanya.
asas
klk
