Perbahasan Tentang Ayat 18 Dari Surah Al-An'am وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ ... (Al-An'am:18)
وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ وَهُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْخَبِيرُ ﴿سورة الأنعام آية ١٨﴾.
Perbahasan Tentang Ayat 18 Dari Surah Al-An'am ... وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ ... (Al-An'am:18)
Penyataan وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ merupakan antara penyataan al-Quran yang sangat kuat dalam menetapkan kebesaran, kekuasaan, keagungan dan ketinggian Allah سبحانه وتعالى berbanding seluruh makhluk-Nya. Lafaznya pendek, tetapi kandungan maknanya sangat luas kerana ia menghimpunkan pengenalan terhadap Allah sebagai ٱلْقَاهِرُ, iaitu Yang Maha Mengalahkan, Yang menundukkan, Yang menguasai dan Yang tidak dapat dikalahkan oleh sesuatu pun, kemudian menyatakan فَوْقَ عِبَادِهِ, iaitu bahawa Dia berada فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ menurut makna yang ditunjukkan oleh nas, sedangkan seluruh hamba berada di bawah kekuasaan, pemerintahan dan penundukan-Nya.
Ayat ini datang selepas penyataan yang menegaskan bahawa manfaat dan mudharat berada di bawah kekuasaan Allah serta bahawa Allah berkuasa atas segala sesuatu. Maka penyataan وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦۚ meneruskan penegasan tersebut dengan menggambarkan kedudukan Allah sebagai Rabb yang tidak ada satu pun daripada hamba-Nya dapat keluar daripada kekuasaan-Nya.
Imam al-Tabari ketika mentafsirkan ayat ini menjelaskan bahawa Allah ialah Yang mengalahkan hamba-hamba-Nya, menundukkan mereka, menjadikan mereka berada di bawah kekuasaan-Nya dan tinggi atas mereka dengan sebab qahr-Nya serta penciptaan-Nya terhadap mereka. Beliau menjelaskan hubungan antara lafaz قاهر dan فوق dengan bahawa sifat orang yang mengalahkan sesuatu mengandungi makna berada tinggi terhadap sesuatu yang dikalahkan itu. Ibn Kathir pula menerangkan bahawa Allah ialah Tuhan yang tunduk kepada-Nya segala leher, tunduk kepada-Nya para pembesar yang gagah, merendah kepada-Nya wajah-wajah, dan seluruh makhluk berada dalam ketundukan kepada keagungan, kebesaran, ketinggian dan kekuasaan-Nya. Al-Qurtubi pula menjelaskan bahawa القهر ialah الغلبة, iaitu mengalahkan dan menguasai, dan beliau menerangkan bahawa فَوْقَ عِبَادِهِ menunjukkan فوقية الاستعلاء بالقهر والغلبة, iaitu ketinggian yang berkaitan dengan penguasaan dan kemenangan atas hamba-hamba. Maka apabila penyataan ini dibaca dengan penuh perhatian, ia bukan sekadar memberitahu bahawa Allah kuat, tetapi menetapkan bahawa seluruh makhluk berada dalam kedudukan hamba, sedangkan Allah ialah Tuhan yang menguasai, menundukkan dan berada فوق mereka menurut apa yang layak bagi keagungan-Nya. Di sinilah ayat ini menjadi asas yang sangat besar dalam memahami tauhid al-rububiyyah, ubudiyyah manusia, sifat qahr Allah dan makna ketinggian Allah yang disebut oleh al-Quran.
Lafaz وَهُوَ pada permulaan penyataan ini juga mempunyai kedudukan yang sangat penting. Allah menyebut وَهُوَ, "dan Dia", lalu diikuti الْقَاهِرُ, "Yang Maha Mengalahkan". Dhamir هُوَ kembali kepada Allah سبحانه وتعالى. Penyebutan dhamir secara jelas ini menjadikan perhatian tertumpu kepada Allah sebagai Zat yang mempunyai sifat tersebut. Bukan makhluk yang القاهر, bukan alam yang القاهر, bukan sebab-sebab dunia yang القاهر, bukan kekuatan manusia yang القاهر, tetapi Allah. Apabila ayat menyebut وَهُوَ الْقَاهِرُ, ia membawa hati daripada melihat kekuatan makhluk kepada mengenali sumber kekuasaan yang mutlak, iaitu Allah. Dalam kehidupan manusia, seseorang boleh melihat pemerintah yang mempunyai kuasa, orang kaya yang mempunyai pengaruh, tentera yang mempunyai kekuatan, manusia yang mempunyai kedudukan, atau seseorang yang mempunyai kemampuan untuk mempengaruhi orang lain. Tetapi semua kekuatan itu tidak pernah menjadikan makhluk sebagai الْقَاهِرُ secara mutlak. Mereka sendiri berada dalam kerajaan Allah. Mereka sendiri mempunyai batas. Mereka sendiri tidak mampu menguasai ajal mereka. Mereka sendiri tidak mampu menguasai seluruh manfaat dan mudarat bagi diri mereka. Mereka sendiri tidak mampu memastikan segala kehendak mereka berlaku. Mereka sendiri tidak mampu melawan hukum Allah. Maka apabila Allah menyatakan وَهُوَ الْقَاهِرُ, Allah mengajar manusia bahawa kekuasaan mutlak bukan milik makhluk. Makhluk mungkin menang terhadap makhluk lain dalam satu keadaan, tetapi Allah ialah Yang Mengalahkan seluruh makhluk. Makhluk mungkin menundukkan makhluk lain, tetapi mereka sendiri tunduk kepada Allah. Makhluk mungkin memerintah manusia lain, tetapi mereka sendiri berada di bawah pemerintahan Allah. Makhluk mungkin mempunyai kemampuan, tetapi kemampuan itu diberikan dan dibatasi oleh Allah. Dengan itu, lafaz وَهُوَ mengembalikan pusat perhatian kepada Allah sebagai pemilik kekuasaan yang hakiki dan mutlak.
Makna الْقَاهِرُ pula perlu diperincikan kerana lafaz ini bukan sekadar bermaksud "kuat". Akar kata قهر membawa makna mengalahkan, menundukkan, menguasai dan menjadikan pihak yang berada di hadapan berada dalam keadaan tidak mampu menandingi pihak yang menguasainya. Al-Qurtubi menerangkan bahawa القهر ialah الغلبة, dan القاهر ialah الغالب, iaitu yang mengalahkan dan yang menang mengatasi pihak lain. Beliau turut menjelaskan bahawa dalam قهر terdapat makna tambahan berbanding sekadar قدرة, kerana القهر membawa makna menghalang pihak lain daripada mencapai apa yang dikehendakinya apabila berada di bawah kekuasaan yang mengalahkan. Ini sangat penting. Allah bukan sahaja mempunyai القدرة, bahkan Dia القاهر. Kemampuan menunjukkan bahawa Allah mampu melakukan apa yang Dia kehendaki, manakala القهر menunjukkan bahawa tidak ada makhluk yang mampu mengalahkan Allah, menghalang-Nya atau keluar daripada pemerintahan-Nya. Dengan kata lain, قهر mengandungi makna kekuasaan yang terlaksana terhadap makhluk. Allah bukan Tuhan yang mempunyai kuasa tetapi membiarkan kerajaan-Nya mempunyai wilayah bebas yang tidak tunduk kepada-Nya. Allah ialah القاهر, Yang menguasai seluruh hamba. Maka seluruh alam berada dalam keadaan tunduk kepada-Nya, sama ada secara rela dari sudut ketaatan orang beriman atau secara terpaksa dari sudut ketundukan seluruh makhluk kepada hukum penciptaan, qadar, kehidupan dan kematian.
Perbezaan antara القدرة dan القهر juga sangat penting untuk memahami mengapa al-Quran menggunakan lafaz الْقَاهِرُ selepas ayat sebelumnya yang menyebut فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. Pada ayat 17, penekanan ialah Allah berkuasa atas segala sesuatu. Pada ayat 18, penekanan bergerak kepada Allah sebagai Yang Menguasai dan Menundukkan hamba-hamba-Nya. Ini bukan pengulangan kosong. Ayat sebelumnya menegaskan keluasan qudrah, manakala ayat ini menegaskan kesan kekuasaan tersebut terhadap makhluk: Allah ialah القاهر فوق عباده. Ertinya, hamba bukan sahaja berada dalam lingkungan qudrah Allah, tetapi berada di bawah qahr dan kekuasaan Allah. Jika qudrah menjelaskan bahawa Allah mampu, maka qahr menjelaskan bahawa tidak ada makhluk yang mampu menentang atau melepaskan diri daripada kekuasaan-Nya. Jika qudrah membina keyakinan tentang kemampuan Allah, qahr membina pengagungan terhadap kekuasaan Allah. Jika qudrah menolak anggapan bahawa Allah lemah, qahr menolak anggapan bahawa makhluk mempunyai kuasa bebas yang dapat menandingi Allah. Maka susunan ini sangat kuat dari sudut tauhid: Allah ialah Yang Maha Berkuasa, dan Dia ialah Yang Maha Menguasai. Dia tidak hanya mempunyai kekuasaan secara teori; seluruh makhluk berada di bawah pemerintahan kekuasaan-Nya.
Apabila disebut الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, lafaz فَوْقَ tidak boleh dipisahkan daripada lafaz القاهر. Hubungan kedua-duanya sangat rapat. Al-Tabari menjelaskan bahawa Allah menyebut فَوْقَ عِبَادِهِ kerana Dia menyifatkan diri-Nya dengan qahr terhadap mereka, dan menurut beliau, antara sifat orang yang mengalahkan sesuatu ialah adanya ketinggian terhadap perkara yang dikalahkan itu. Beliau merumuskan bahawa Allah adalah الغالب لعباده, yang mengalahkan hamba-hamba-Nya, menundukkan mereka dan tinggi atas mereka dengan qahr-Nya serta penciptaan-Nya terhadap mereka. Maka lafaz فَوْقَ dalam ayat ini bukan lafaz yang boleh dibuang daripada perbahasan. Ia ialah sebahagian daripada nas yang menetapkan sesuatu tentang hubungan Allah dengan hamba-Nya. Dalam pendekatan yang berhati-hati terhadap sifat Allah, lafaz فَوْقَ hendaklah diterima sebagai lafaz yang datang dalam wahyu, dengan mengimani makna yang layak bagi Allah dan menafikan segala bentuk penyerupaan Allah dengan makhluk. Tidak boleh seseorang menyamakan فوقية Allah dengan kedudukan fizikal makhluk, kerana Allah tidak menyerupai makhluk. Tetapi pada masa yang sama, tidak wajar seseorang mengosongkan lafaz فَوْقَ daripada apa-apa makna yang dikehendaki oleh nas sehingga penyataan al-Quran menjadi tidak bermakna. Para mufassir berbeza dalam cara menghuraikan dimensi lafaz ini; al-Tabari sangat menekankan فوقية القهر والاستعلاء yang lahir daripada sifat qahr, manakala al-Qurtubi menerangkan فوقية الاستعلاء بالقهر والغلبة dan dalam penjelasan yang beliau bawa menafikan bahawa yang dimaksudkan ialah "fawqiyyah tempat" menurut kerangka tafsir beliau. Maka yang perlu dijaga ialah dua perkara sekaligus: menetapkan apa yang datang daripada nas dan tidak menyerupakan Allah dengan makhluk.
Lafaz فَوْقَ sendiri dalam bahasa Arab mempunyai keluasan penggunaan. Ia boleh digunakan untuk menunjukkan kedudukan tinggi, mengatasi, berada di atas, atau menunjukkan kelebihan dan penguasaan bergantung kepada konteks. Sebab itu makna sesuatu lafaz tidak boleh diputuskan hanya dengan mengambil satu penggunaan lalu dipaksa ke atas semua tempat. Dalam ayat ini, konteksnya sangat jelas menghubungkan فَوْقَ dengan الْقَاهِرُ dan عِبَادِهِ. Allah ialah القاهر, kemudian فَوْقَ عِبَادِهِ. Ini menunjukkan hubungan penguasaan antara Allah dan hamba. Hamba berada dalam keadaan tunduk, Allah berada dalam kedudukan tinggi dan menguasai. Apabila al-Tabari menerangkan bahawa Allah "فوقهم بقهره إياهم، وهم دونه", beliau memberikan satu penjelasan yang sangat jelas bahawa فوق di sini mempunyai hubungan dengan qahr dan ketundukan hamba. Maka apabila seseorang merenungi ayat ini, dia perlu memahami bahawa Allah tidak pernah berada pada kedudukan hamba, dan hamba tidak pernah berada pada kedudukan Tuhan. Allah ialah Rabb dan hamba ialah عبيد. Allah القاهر dan hamba مقهور. Allah الغالب dan hamba berada di bawah tadbiran-Nya. Allah الخالق dan hamba makhluk. Perbezaan ini bukan perbezaan kecil; ia ialah asas aqidah.
Lafaz عِبَادِهِ pula sangat indah kerana Allah tidak menyebut secara umum makhluk-Nya sahaja, tetapi menyebut "hamba-hamba-Nya". Lafaz عباد berasal daripada عبد, dan ia mengingatkan manusia kepada hakikat bahawa seluruh makhluk adalah hamba Allah. Dalam konteks ayat ini, penyebutan عباده selepas القاهر memberikan gambaran hubungan antara Tuhan dan hamba: Allah ialah Yang Menguasai, sedangkan mereka ialah hamba yang berada di bawah kekuasaan-Nya. Tidak ada seorang pun yang boleh keluar daripada status makhluk yang bergantung kepada Allah. Orang kaya ialah hamba Allah. Orang miskin ialah hamba Allah. Raja ialah hamba Allah. Rakyat ialah hamba Allah. Orang kuat ialah hamba Allah. Orang lemah ialah hamba Allah. Orang berilmu ialah hamba Allah. Orang yang tidak berilmu ialah hamba Allah. Manusia, jin dan seluruh makhluk berada di bawah kekuasaan Allah. Bahkan makhluk yang paling mulia sekalipun tidak keluar daripada ubudiyyah. Rasulullah صلى الله عليه وسلم sendiri disebut sebagai عبد الله dalam al-Quran. Maka apabila ayat menyebut عِبَادِهِ, ia bukan sekadar menyebut manusia sebagai objek kuasa, tetapi menetapkan identiti mereka sebagai hamba kepada Allah.
Hubungan antara عبودية dan قهر sangat mendalam. Seseorang menjadi hamba bukan kerana Allah memerlukan khidmatnya, tetapi kerana hakikat kewujudannya ialah makhluk yang dicipta dan dimiliki Allah. Allah tidak memerlukan manusia untuk menjadi berkuasa. Allah tidak menjadi lebih besar apabila manusia tunduk kepada-Nya. Allah tidak menjadi lebih sempurna apabila manusia beribadah. Sebaliknya manusia sendiri yang memerlukan Allah. Maka apabila Allah disebut الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, ia bukan bermaksud Allah memerlukan kekuasaan seperti seorang raja manusia yang memerlukan rakyat untuk mengiktiraf kuasanya. Tidak. Allah ialah القاهر kerana Dia Tuhan yang memiliki seluruh kerajaan. Pengakuan manusia tidak menambah kerajaan Allah, dan penolakan manusia tidak mengurangkan kerajaan Allah. Orang beriman tunduk kepada Allah dan memperoleh kemuliaan melalui ubudiyyah; orang kafir menolak ketaatan tetapi tetap tidak dapat keluar daripada qahr Allah dari sudut penciptaan, kehidupan, kematian dan qadar. Dengan itu, عبودية adalah keadaan makhluk, manakala قهر adalah sifat kekuasaan Allah terhadap makhluk.
Penyataan فَوْقَ عِبَادِهِ juga membentuk satu gambaran yang sangat kuat tentang kelemahan manusia. Manusia sering menyangka dirinya berkuasa kerana dia mempunyai pilihan, harta, ilmu, kedudukan atau pengaruh. Tetapi ayat ini mengembalikan manusia kepada hakikat asal: engkau hamba. Engkau berada di bawah Allah. Engkau tidak memiliki kewujudanmu secara mutlak. Engkau tidak menentukan kelahiranmu. Engkau tidak menentukan kematianmu. Engkau tidak menguasai seluruh keadaan tubuhmu. Engkau tidak menguasai hati semua manusia. Engkau tidak menguasai masa depan. Engkau tidak mengetahui perkara ghaib melainkan apa yang Allah berikan. Engkau tidak dapat memastikan segala rancangan berlaku. Maka janganlah engkau membayangkan bahawa engkau mempunyai kekuasaan yang bebas. Ayat ini bukan bertujuan merendahkan manusia sehingga manusia tidak mempunyai nilai; sebaliknya ia meletakkan manusia pada tempat yang benar. Kemuliaan manusia bukan kerana dia menjadi tuhan kecil yang bebas, tetapi kerana dia menjadi hamba Allah. Semakin manusia memahami bahawa Allah القاهر فوق عباده, semakin dia memahami bahawa ubudiyyah ialah kemuliaan, bukan kehinaan.
Dalam hal ini, makna القهر tidak boleh disalahfahami sebagai kekerasan yang zalim seperti kekuasaan manusia yang menindas. Qahr Allah tidak sama dengan kezaliman makhluk. Allah ialah الحكيم, sebagaimana ayat menyambung: وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ. Walaupun fokus perbahasan ialah وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, sambungan ini membantu menjelaskan sifat qahr tersebut. Qahr Allah ialah qahr Tuhan yang Maha Bijaksana, bukan qahr makhluk yang jahil dan zalim. Al-Tabari menerangkan bahawa Allah ialah الحكيم dalam ketinggian dan qahr-Nya terhadap hamba serta dalam seluruh tadbiran-Nya, dan الخبير terhadap maslahat serta mudarat sesuatu, sehingga tidak berlaku kecacatan dalam tadbiran-Nya. Ibn Kathir juga menerangkan الحكيم sebagai Yang Maha Bijaksana dalam seluruh perbuatan-Nya dan الخبير sebagai Yang Mengetahui kedudukan segala sesuatu. Oleh itu, apabila kita mengatakan Allah القاهر, kita tidak boleh memasukkan gambaran kezaliman manusia ke dalam sifat Allah. Allah menundukkan makhluk dengan hak-Nya sebagai Rabb, bukan kerana kekurangan atau kezaliman. Semua yang dilakukan-Nya berada dalam ilmu, hikmah dan keadilan-Nya.
Lafaz الْقَاهِرُ juga mempunyai makna yang sangat besar dalam membatalkan kesombongan manusia. Kesombongan pada hakikatnya ialah apabila manusia mengangkat dirinya melebihi kedudukan yang layak baginya. Dia melihat dirinya seolah-olah tidak memerlukan Allah. Dia menggunakan nikmat Allah untuk menentang Allah. Dia menggunakan kekuatan yang Allah berikan untuk menolak perintah Allah. Dia menggunakan ilmu yang Allah ajarkan untuk merendahkan manusia. Dia menggunakan harta yang Allah berikan untuk menzalimi orang lain. Dia menggunakan kedudukan yang Allah berikan untuk menindas. Semua ini bertentangan dengan kesedaran bahawa Allah ialah الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ. Jika Allah berada فوق عباده dalam makna penguasaan dan ketinggian yang ditunjukkan oleh nas, maka manusia tidak sepatutnya membesarkan dirinya sehingga lupa bahawa dirinya sendiri ialah عبد. Setinggi mana pun kedudukan seseorang, dia tetap hamba. Sebanyak mana pun hartanya, dia tetap hamba. Sehebat mana pun ilmunya, dia tetap hamba. Sebesar mana pun pengaruhnya, dia tetap hamba. Dia boleh mempunyai kemuliaan di sisi manusia, tetapi tidak pernah keluar daripada ubudiyyah kepada Allah.
Penyataan ini juga mempunyai hubungan dengan tawakkal. Jika Allah ialah القاهر, maka tiada makhluk yang boleh menguasai hasil kehidupan secara mutlak. Seseorang boleh mengambil sebab, tetapi hasil akhirnya berada di bawah Allah. Dia boleh berusaha mendapatkan pekerjaan, tetapi Allah yang membuka rezeki. Dia boleh mendapatkan rawatan, tetapi Allah yang memberikan kesembuhan. Dia boleh belajar, tetapi Allah yang memberikan kefahaman. Dia boleh berdakwah, tetapi Allah yang memberikan hidayah kepada hati. Dia boleh meminta bantuan manusia, tetapi kemampuan manusia sendiri berada di bawah Allah. Maka qahr Allah membebaskan hati daripada pergantungan mutlak kepada makhluk. Orang yang benar-benar memahami ayat ini tidak menjadi orang yang tidak menggunakan sebab. Sebaliknya dia menggunakan sebab dengan penuh kesedaran bahawa sebab itu tidak mempunyai kekuasaan bebas. Dia tidak menyembah sebab. Dia tidak takut kepada sebab sebagaimana dia takut kepada Allah. Dia tidak memberikan kepada sebab kedudukan yang hanya layak bagi Tuhan.
Kesan ini sangat jelas dalam perkara rezeki. Ada manusia yang terlalu takut kepada makhluk kerana menyangka makhluk memiliki rezekinya. Dia takut majikan, takut pelanggan, takut orang kaya, takut pemerintah, takut kehilangan hubungan tertentu kerana menyangka semuanya menentukan hidupnya secara mutlak. Ayat وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ memecahkan pergantungan hati seperti itu. Majikan ialah hamba Allah. Pelanggan ialah hamba Allah. Orang kaya ialah hamba Allah. Pemerintah ialah hamba Allah. Semua mereka berada di bawah qahr Allah. Mereka boleh menjadi sebab, tetapi mereka bukan Tuhan. Mereka boleh memberi sesuatu dalam batas yang Allah izinkan, tetapi mereka tidak menguasai segala sesuatu. Jika seseorang memahami perkara ini dengan betul, dia akan tetap bekerja dengan bersungguh-sungguh, menjaga amanah, menjaga hubungan dan memenuhi hak manusia, tetapi hatinya tidak tunduk secara mutlak kepada manusia. Dia tahu bahawa rezekinya berada di bawah tadbiran Allah.
Begitu juga dalam perkara ketakutan. Manusia kadang-kadang takut kepada makhluk sehingga ketakutannya menyebabkan dia melakukan perkara yang haram. Dia takut kehilangan harta lalu menipu. Dia takut kehilangan kedudukan lalu mengkhianati amanah. Dia takut kehilangan penerimaan manusia lalu menyembunyikan kebenaran. Dia takut manusia lalu meninggalkan kewajipan. Semua ini menunjukkan bahawa hati telah memberikan makhluk satu bentuk pengaruh yang terlalu besar. Sedangkan ayat ini menyatakan bahawa Allah ialah الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ. Makhluk yang ditakuti itu sendiri berada di bawah Allah. Dia sendiri tidak mampu keluar daripada qahr Allah. Dia sendiri tidak menguasai hidupnya secara mutlak. Maka takut kepada manusia perlu diletakkan pada tempatnya. Seorang mukmin berhati-hati daripada kezaliman manusia, tetapi dia tidak memberikan kepada manusia kuasa yang hanya layak bagi Allah.
Dalam persoalan doa dan permintaan, makna ini juga sangat kuat. Allah ialah القاهر فوق عباده, maka permintaan yang bersifat ibadah hendaklah ditujukan kepada Allah. Manusia boleh diminta perkara yang berada dalam kemampuan biasa mereka, tetapi hati tidak boleh menganggap manusia sebagai pemilik kuasa ghaib yang bebas. Seorang guru boleh mengajar, tetapi hidayah milik Allah. Seorang doktor boleh merawat, tetapi kesembuhan berada di bawah Allah. Seorang kawan boleh membantu, tetapi kemampuan membantu berada di bawah Allah. Seorang ibu bapa boleh mendidik, tetapi perubahan hati anak berada di bawah Allah. Semua ini kembali kepada satu prinsip: makhluk adalah عبيد, Allah ialah القاهر. Apabila hubungan ini terbalik dalam hati, tauhid menjadi rosak. Makhluk diletakkan sebagai sumber mutlak sedangkan Allah dilupakan. Tetapi apabila hubungan dikembalikan kepada tempatnya, manusia menggunakan sebab tanpa mengangkat sebab menjadi Tuhan.
Lafaz فَوْقَ pula memberikan dimensi yang sangat penting kepada makna qahr. Allah bukan sekadar menyebut القاهر, tetapi القاهر فَوْقَ عِبَادِهِ. Ada hubungan antara penguasaan dan ketinggian. Al-Tabari secara jelas menyatakan bahawa Allah tinggi atas hamba-hamba-Nya dengan qahr terhadap mereka, dan mereka berada دونَه. Ini menunjukkan bahawa seseorang tidak boleh membaca فَوْقَ عِبَادِهِ secara terpisah sehingga hilang hubungan dengan القاهر. Dalam masa yang sama, seseorang tidak boleh membaca القاهر sehingga menghapuskan فَوْقَ. Kedua-dua lafaz mempunyai hubungan. Allah القاهر dan Dia فَوْقَ عِبَادِهِ. Dalam kerangka aqidah yang menetapkan sifat Allah berdasarkan nas, lafaz فوق hendaklah diimani sebagaimana datangnya, dengan menafikan tasybih dan kaifiyyah yang tidak diketahui. Jika seseorang bertanya "bagaimanakah فوق Allah?", jawapannya ialah hakikat kaifiyyah sifat Allah tidak diketahui oleh makhluk. Tetapi jika seseorang menafikan terus makna ketinggian yang ditunjukkan oleh nas kerana takut kepada tasybih, dia juga perlu berhati-hati agar tidak mengosongkan nas. Menetapkan sifat tidak bererti menyerupakan. Allah mempunyai sifat yang layak bagi-Nya dan tidak menyerupai makhluk.
Dalam sejarah tafsir, terdapat pelbagai cara ulama menghuraikan فَوْقَ dalam ayat ini. Al-Tabari menekankan فوقية القهر والاستعلاء yang lahir daripada qahr. Al-Qurtubi menerangkan فوقية الاستعلاء بالقهر والغلبة dan memberi contoh penggunaan bahasa tentang kedudukan penguasa di atas rakyatnya, sambil menolak pemahaman yang beliau anggap sebagai فوقية tempat. Dalam perbahasan ini, yang paling penting ialah tidak memutarbelitkan perbezaan tafsir tersebut menjadi pertentangan yang tidak perlu. Yang jelas daripada ayat ialah Allah disebut الْقَاهِرُ, Allah disebut فَوْقَ عِبَادِهِ, dan seluruh hamba berada di bawah kekuasaan-Nya. Ayat ini dengan sendirinya menetapkan kemuliaan, keagungan, penguasaan dan ketinggian Allah berbanding makhluk. Cara menghuraikan dimensi "fawq" perlu sentiasa dilakukan dengan menjaga dua prinsip: mengimani apa yang datang dalam wahyu dan menafikan persamaan antara Allah dengan makhluk.
Satu kesalahan yang perlu dielakkan ialah menyamakan "fawq" Allah dengan kedudukan fizikal makhluk tanpa mengambil kira bahawa Allah tidak menyerupai makhluk. Jika seseorang membayangkan Allah seperti satu objek yang berada di atas objek lain dalam ruang dengan ukuran tertentu, dia telah memasukkan sifat makhluk ke dalam pembicaraan tentang Allah. Allah bukan jisim seperti makhluk. Allah tidak bergantung kepada ruang untuk wujud. Allah tidak dikelilingi oleh sesuatu. Allah tidak memerlukan arah untuk menjadi Tuhan. Tetapi menafikan tasybih tidak semestinya bermaksud menafikan lafaz فوق. Nas menetapkan lafaz tersebut. Yang perlu dilakukan ialah mengimaninya sesuai dengan keagungan Allah, tanpa membayangkan bentuk atau kaifiyyah. Ini selaras dengan kaedah umum dalam sifat Allah: menetapkan tanpa menyerupakan, menyucikan Allah daripada kekurangan tanpa mengosongkan nas daripada makna.
Begitu juga, tidak boleh memahami فَوْقَ عِبَادِهِ sebagai semata-mata "Allah lebih berkuasa" sehingga lafaz فوق tidak lagi mempunyai apa-apa nilai selain pengulangan kepada القاهر. Memang unsur penguasaan merupakan bahagian penting daripada tafsiran al-Tabari dan al-Qurtubi, tetapi nas memilih lafaz yang khusus. Al-Quran tidak mengatakan sekadar "وهو القاهر على عباده" dalam ayat ini, tetapi "فوق عباده". Maka lafaz tersebut perlu diberi perhatian. Ia menyampaikan makna ketinggian yang bersesuaian dengan سياق ayat dan tidak boleh dihapuskan begitu sahaja. Dalam masa yang sama, seseorang tidak boleh memaksa lafaz فوق kepada gambaran ruang dan arah makhluk. Inilah disiplin penting ketika berhadapan dengan nas sifat Allah.
Penyataan عِبَادِهِ juga membawa makna yang sangat dalam dari sudut hubungan Allah dengan manusia. Allah tidak menyebut "فوق الناس" tetapi "فوق عباده". Perkataan عبد mengandungi makna kepatuhan dan pengabdian. Dalam satu sisi, semua makhluk ialah hamba Allah dari sudut penciptaan dan penguasaan Allah terhadap mereka. Dalam sisi lain, manusia yang beriman juga merupakan hamba Allah dari sudut ibadah dan ketaatan. Maka ayat ini merangkumi seluruh manusia dalam hakikat bahawa mereka berada di bawah Allah. Orang yang taat dan orang yang derhaka sama-sama tidak dapat keluar daripada kerajaan Allah. Orang yang beriman memilih untuk tunduk secara syar‘i, sedangkan orang yang kufur menolak ketaatan tetapi tetap berada di bawah qadar Allah. Ini menunjukkan bahawa ubudiyyah tidak boleh dihapuskan daripada kehidupan manusia. Sama ada seseorang mahu atau tidak, dia tetap makhluk yang bergantung kepada Allah. Yang menjadi kemuliaan ialah apabila dia mengakui ubudiyyah itu dan tunduk dengan rela.
Maka ayat ini juga membetulkan konsep kebebasan manusia. Manusia memang mempunyai kehendak dan pilihan, tetapi dia bukan tuhan yang bebas daripada Rabb. Kebebasan manusia ialah kebebasan seorang makhluk dalam lingkungan kemampuan yang Allah berikan, bukan kebebasan mutlak daripada Allah. Dia boleh memilih untuk taat atau derhaka, tetapi dia tidak memilih untuk mencipta dirinya. Dia boleh memilih jalan hidup, tetapi dia tidak menguasai semua hasil. Dia boleh merancang masa depan, tetapi dia tidak mengetahui seluruh perkara yang akan berlaku. Dia boleh menggunakan tubuh, tetapi tubuh itu bukan ciptaannya. Dia boleh menggunakan harta, tetapi harta itu bukan pemberian mutlak daripada dirinya. Maka وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ mengajar bahawa manusia ialah agen yang bertanggungjawab, tetapi tetap seorang hamba.
Apabila seseorang benar-benar memahami qahr Allah, dia akan mengetahui bahawa tidak ada satu pun makhluk yang patut ditakuti atau dicintai dengan kadar yang menyamai Allah. Ini bukan bermakna manusia tidak boleh mencintai ibu bapa, pasangan, anak, guru, sahabat atau orang soleh. Semua cinta yang dibenarkan syarak tetap mempunyai tempat. Tetapi cinta kepada makhluk mesti berada di bawah cinta kepada Allah. Begitu juga rasa takut. Takut kepada binatang buas ialah takut tabi‘i. Takut kepada orang zalim ialah takut tabi‘i. Tetapi takut ghaib yang menjadi ibadah tidak boleh diberikan kepada selain Allah. Mengapa? Kerana Allah ialah القاهر. Jika hati memberikan kepada makhluk keyakinan bahawa makhluk itu mempunyai kuasa ghaib yang mutlak untuk menentukan manfaat dan mudarat, maka ia telah menyalahi hakikat ayat. Makhluk itu sendiri ialah عبد, sedangkan Allah ialah القاهر فوق عباده.
Lafaz الْقَاهِرُ juga mengandungi makna bahawa Allah tidak boleh dikalahkan. Ini sangat penting. Manusia boleh mengalahkan manusia. Sebuah kerajaan boleh jatuh. Sebuah kuasa boleh runtuh. Orang yang kuat boleh menjadi lemah. Orang yang kaya boleh menjadi miskin. Orang yang berkuasa boleh kehilangan kuasa. Tetapi Allah tidak ada pihak yang mampu mengalahkan-Nya. Tidak ada kerajaan yang menjadi pesaing Allah. Tidak ada kekuatan yang dapat memaksa Allah. Tidak ada makhluk yang boleh keluar daripada kerajaan Allah. Bahkan orang yang menentang Allah dengan seluruh kekuatan mereka tetap tidak dapat menghalang qadar Allah. Ini memberikan ketenangan kepada orang beriman dan mematahkan kesombongan orang yang zalim. Allah القاهر. Hamba tidak boleh membayangkan dirinya mempunyai kekuasaan mutlak.
Ibn Kathir menggunakan gambaran yang sangat kuat dalam menerangkan ayat ini: leher-leher tunduk kepada Allah, para pembesar yang gagah menjadi hina di hadapan-Nya, wajah-wajah merendah, seluruh makhluk tunduk, dan segala sesuatu menjadi kecil di hadapan keagungan, kebesaran, ketinggian dan kekuasaan Allah. Gambaran ini menunjukkan bahawa القهر bukan sekadar konsep teori. Ia mempunyai kesan pada seluruh wujud. Makhluk yang kelihatan besar di dunia tetap kecil di hadapan Allah. Manusia yang dianggap paling berkuasa tetap seorang hamba. Gunung yang besar tetap makhluk. Laut yang luas tetap makhluk. Langit yang tinggi tetap makhluk. Malaikat yang mulia tetap hamba Allah. Jin yang mempunyai kemampuan tertentu tetap hamba Allah. Tidak ada sesuatu yang boleh keluar daripada kedudukan makhluk yang berada di bawah Allah.
Dalam konteks tauhid al-rububiyyah, ayat ini sangat jelas. Allah ialah Rabb kerana Dia mencipta, memiliki, mentadbir dan menguasai. Sifat القهر menunjukkan bahawa tadbiran Allah bukan sekadar pemilikan yang pasif. Allah aktif mentadbir makhluk. Dia menghidupkan, mematikan, memberikan rezeki, mengangkat, merendahkan, membuka, menutup, memberi, menahan, menguji, memberi kemenangan, menukar keadaan dan menentukan ajal. Semua itu berlaku dalam kerajaan-Nya. Maka tidak ada ruang untuk mempercayai bahawa terdapat kuasa ghaib yang berdiri bebas daripada Allah. Bahkan sebab-sebab alam pun tunduk kepada Allah. Api tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Air tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Angin tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Manusia tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Jin tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Malaikat tidak mempunyai kekuasaan mutlak. Semua berada di bawah القاهر.
Hakikat ini juga mempunyai hubungan dengan penyembahan berhala yang menjadi tema besar dalam Surah al-An‘am. Orang musyrikin dahulu mengakui sebahagian bentuk kekuasaan Allah tetapi memberikan ibadah kepada selain Allah. Al-Quran membatalkan kesalahan itu dengan menunjukkan bahawa makhluk yang mereka sembah tidak memiliki kuasa sebenar seperti yang mereka sangkakan. Jika Allah ialah القاهر فوق عباده, maka tidak masuk akal seseorang mengangkat hamba yang lemah menjadi tempat ibadah. Bagaimana mungkin seseorang berdoa kepada makhluk yang sendiri berada di bawah kekuasaan Allah dengan keyakinan bahawa makhluk itu mempunyai kuasa ketuhanan? Bagaimana mungkin seseorang meminta kepada makhluk sesuatu yang tidak mampu dilakukan oleh makhluk itu secara ghaib dan bebas? Ayat ini mengembalikan semua hati kepada satu Tuhan yang menguasai seluruh hamba.
Dalam perkara syafaat juga, prinsip ini penting. Syafaat yang benar tidak bermakna makhluk mempunyai kuasa bebas untuk memaksa Allah. Jika Allah mengizinkan syafaat, ia berlaku dengan izin Allah. Yang memberi izin ialah Allah. Yang menerima syafaat ialah Allah. Yang memiliki keputusan akhir ialah Allah. Makhluk tetap عبد, sedangkan Allah القاهر. Dengan demikian, penghormatan kepada makhluk yang Allah muliakan tidak boleh berubah menjadi pengangkatan makhluk kepada kedudukan Tuhan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah manusia paling mulia, tetapi baginda tetap عبد الله dan رسول الله. Baginda tidak keluar daripada ubudiyyah. Ini selari dengan prinsip ayat bahawa seluruh عباده berada di bawah Allah.
Penyataan ini juga menutup pintu kepada pemikiran bahawa seseorang manusia boleh memiliki kuasa mutlak terhadap perkara ghaib. Jika seseorang mendakwa bahawa dirinya mampu menentukan rezeki orang lain secara ghaib, menentukan ajal, menyembuhkan secara ghaib tanpa sebab yang Allah jadikan, mengetahui segala perkara ghaib atau menguasai kejadian alam secara bebas, maka dakwaan itu bertentangan dengan hakikat bahawa Allah ialah القاهر فوق عباده. Manusia mungkin diberikan karamah atau kemampuan tertentu sebagai perkara luar biasa, tetapi jika sesuatu berlaku, ia tetap tidak menjadikan manusia sebagai pemilik qudrah mutlak. Bahkan orang yang benar-benar soleh tidak akan mendakwa dirinya sebagai tuhan kecil. Dia tetap عبد. Segala kemampuan yang berlaku melalui dirinya tetap di bawah Allah.
Qahr Allah juga menjelaskan mengapa tidak ada makhluk yang boleh memaksa Allah. Manusia boleh memaksa manusia lain kerana manusia mempunyai kelemahan. Seorang yang kuat boleh mengugut orang yang lemah. Seorang pemerintah boleh menggunakan kuasa terhadap rakyat. Seorang kaya boleh mempengaruhi orang miskin. Tetapi tidak ada sesiapa yang boleh memaksa Allah. Doa tidak bermaksud manusia memaksa Allah. Ibadah tidak bermaksud manusia membeli rahmat Allah. Sedekah tidak bermaksud manusia meletakkan Allah dalam hutang. Amal soleh tidak bermaksud manusia mempunyai hak mutlak untuk menentukan keputusan Allah. Semua kebaikan ialah فضل Allah. Allah berkuasa memberikan, dan Dia berkuasa menahan. Hamba meminta dan berusaha, tetapi keputusan akhir berada pada Allah. Inilah hakikat القهر.
Dalam hubungan dengan qadar, القهر bermakna seluruh kejadian berada dalam kerajaan Allah. Tetapi perlu difahami dengan tepat supaya tidak membawa kepada fahaman bahawa manusia tidak mempunyai tanggungjawab. Manusia ialah عبد yang diperintah. Allah ialah القاهر yang memerintah. Perintah Allah kepada manusia mempunyai makna kerana manusia mempunyai kemampuan yang Allah berikan dan pilihan yang Allah jadikan pada dirinya. Manusia bertanggungjawab atas pilihannya. Tetapi pilihan manusia tidak menjadikan manusia keluar daripada kerajaan Allah. Dia memilih dalam lingkungan makhluk. Allah tetap mengetahui, menghendaki dan mencipta apa yang berlaku menurut hikmah-Nya. Perincian qadar sangat luas, tetapi bagi ayat ini perkara utamanya ialah tidak ada satu perbuatan manusia yang menjadikan Allah kehilangan penguasaan terhadap makhluk.
Satu lagi dimensi penting ialah bahawa قهر Allah tidak bertentangan dengan rahmat Allah. Allah boleh menjadi القاهر dan pada masa yang sama Ar-Rahman, Ar-Rahim. Bahkan qahr Allah terhadap kezaliman boleh menjadi rahmat kepada orang yang dizalimi. Kekuasaan Allah terhadap makhluk bukan kekuasaan yang kosong daripada hikmah. Sebab itu ayat menyambung وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ. Qahr Allah tidak berlaku secara sia-sia. Allah mengetahui apa yang dilakukan hamba dan mengetahui apa yang sesuai bagi mereka. Al-Tabari menerangkan bahawa Allah mengetahui maslahat dan mudarat serta tidak berlaku kerosakan dalam tadbiran-Nya. Maka seorang mukmin tidak boleh memahami qahr Allah sebagai sesuatu yang bertentangan dengan rahmat. Sebaliknya, kekuasaan Allah yang sempurna ialah salah satu sebab hati berserah kepada-Nya kerana Dia bukan sahaja berkuasa, tetapi Maha Bijaksana dan Maha Mengetahui.
Dalam konteks kehidupan manusia, penyataan ini membentuk sifat tawaduk. Orang yang sedar bahawa dirinya berada di bawah Allah tidak mudah menghina manusia lain. Dia mengetahui bahawa manusia yang dihina itu juga hamba Allah. Dia mungkin lebih kaya, lebih berilmu atau lebih kuat daripada orang lain, tetapi semua itu tidak mengeluarkannya daripada عبودية. Bahkan orang yang benar-benar memahami القهر Allah akan lebih berhati-hati menggunakan kuasa yang diberikan kepadanya. Jika dia menjadi pemimpin, dia mengetahui bahawa Allah di atasnya. Jika dia menjadi guru, dia mengetahui bahawa Allah di atasnya. Jika dia menjadi ibu bapa, dia mengetahui bahawa Allah di atasnya. Jika dia mempunyai kuasa terhadap pekerja, dia mengetahui bahawa Allah di atasnya. Jika dia mempunyai harta, dia mengetahui bahawa Allah di atasnya. Maka dia tidak akan menggunakan kuasa sesuka hati kerana dia tahu bahawa dirinya sendiri berada di bawah القاهر.
Ini juga menjadi asas kepada rasa takut terhadap kezaliman. Orang yang menzalimi orang lain mungkin kelihatan menang buat sementara waktu. Tetapi dia tidak pernah benar-benar menguasai keadaan. Allah القاهر فوق عباده. Jika manusia tidak mampu membalas kezaliman, Allah mampu. Jika manusia tidak mampu mengetahui kezaliman tersembunyi, Allah mengetahui. Jika manusia tidak mampu mencapai keadilan, Allah mampu. Jika seseorang melarikan diri daripada hukuman dunia, dia tidak boleh melarikan diri daripada Allah. Ini bukan semata-mata ancaman, tetapi penegasan terhadap hakikat kekuasaan Allah. Tidak ada kezaliman yang berada di luar ilmu dan kuasa-Nya. Tidak ada manusia yang terlalu kuat sehingga berada di luar qahr Allah.
Namun, seorang mukmin tidak boleh menggunakan konsep القهر Allah untuk membenarkan dirinya menzalimi orang lain dengan alasan "Allah lebih berkuasa". Allah memberikan manusia kuasa dalam batas tertentu sebagai amanah. Jika manusia mempunyai kuasa, dia wajib menggunakannya dengan adil. Mengetahui bahawa Allah القاهر sepatutnya membuat seseorang lebih takut untuk menzalimi kerana dia mengetahui bahawa kuasanya sementara dan Allah berkuasa menariknya bila-bila masa. Raja yang zalim tetap hamba. Orang kaya yang zalim tetap hamba. Guru yang zalim tetap hamba. Pemimpin yang zalim tetap hamba. Orang yang merasakan dirinya tidak akan dipersoalkan perlu mengingati bahawa Allah ialah القاهر فوق عباده.
Lafaz عباده juga merangkumi satu hakikat yang sangat menenangkan bagi orang beriman: manusia tidak perlu menjadi hamba kepada makhluk. Jika Allah ialah القاهر dan manusia ialah عباده, maka kemuliaan seorang mukmin terletak pada pengabdian kepada Allah, bukan pengabdian hati kepada manusia. Dia tidak sepatutnya merendahkan dirinya secara ibadah kepada makhluk. Dia boleh menghormati manusia, taat kepada ibu bapa dalam perkara yang baik, mentaati pemerintah dalam perkara yang makruf, menghormati guru, memenuhi hak pasangan dan menghargai manusia, tetapi hatinya tetap milik Allah. Dia tidak menjadikan manusia sebagai pusat mutlak hidupnya. Ini adalah salah satu kebebasan terbesar yang lahir daripada tauhid.
Perhatikan pula bahawa Allah tidak berkata "وهو القاهر فوق الناس" tetapi "فوق عباده". Perkataan عباده mempunyai unsur hubungan yang sangat dekat antara Allah dan makhluk. Allah menyebut mereka sebagai hamba-hamba-Nya walaupun mereka mungkin derhaka. Ini menunjukkan bahawa pemilikan Allah terhadap makhluk tidak hilang kerana makhluk menderhaka. Orang kafir tidak berhenti menjadi makhluk Allah hanya kerana dia menolak iman. Orang yang derhaka tidak keluar daripada kerajaan Allah. Dia hanya gagal memenuhi tujuan ubudiyyah yang diperintahkan kepadanya. Dari sudut taklif, dia berdosa atau kufur. Dari sudut penciptaan dan kerajaan Allah, dia tetap berada di bawah qahr Allah. Ini menjadikan ayat sangat menyeluruh.
Jika seseorang merenungi lafaz فَوْقَ عِبَادِهِ bersama ayat-ayat lain yang menetapkan ketinggian Allah, dia akan melihat bahawa al-Quran mempunyai bahasa yang berulang dalam menggambarkan keagungan dan ketinggian Allah. Namun setiap nas hendaklah difahami dengan disiplin yang sama: tidak menyerupakan Allah dengan makhluk dan tidak menafikan apa yang ditetapkan oleh wahyu. Dalam ayat ini, yang jelas ialah Allah القاهر dan Allah فوق عباده. Maka seorang mukmin beriman bahawa Allah mempunyai ketinggian yang layak bagi-Nya. Kaifiyyahnya tidak diketahui oleh manusia. Kita tidak membayangkan Allah seperti benda yang berada di atas benda. Kita tidak menetapkan bentuk, ukuran atau jarak yang tidak datang dalam nas. Kita juga tidak mengatakan bahawa kerana Allah فوق, maka Dia memerlukan tempat sebagaimana makhluk memerlukan tempat. Allah tidak memerlukan makhluk. Tetapi kita tetap mengimani apa yang datang dalam wahyu.
Perbezaan antara "menetapkan sifat" dan "menyerupakan sifat" sangat penting di sini. Jika seseorang berkata Allah فوق عباده dan dia membayangkan Allah seperti objek yang berada di atas objek lain, itu tasybih. Tetapi jika seseorang berkata Allah فوق عباده sebagaimana nas menyebutnya, tanpa membayangkan bagaimana dan tanpa menyerupakan Allah dengan makhluk, itu tidak semestinya tasybih. Begitu juga, jika seseorang menafikan semua makna lafaz فوق kerana takut tasybih, dia mungkin telah bergerak ke arah menolak lafaz nas. Jalan yang paling selamat ialah menerima nas, memahami bahasa menurut konteksnya, menetapkan sifat yang layak bagi Allah dan menafikan kaifiyyah serta persamaan dengan makhluk. Inilah adab terhadap nas.
Dalam masa yang sama, perlu dielakkan daripada menjadikan perbahasan فوقية sebagai sekadar perdebatan istilah sehingga makna tauhid yang besar hilang. Ayat ini bukan diturunkan semata-mata untuk manusia berdebat tentang istilah. Ia mahu manusia mengenal Allah sebagai القاهر. Ia mahu manusia mengetahui bahawa Allah di atas hamba-hamba-Nya menurut apa yang ditunjukkan oleh nas. Ia mahu manusia tunduk. Ia mahu manusia berhenti menyembah makhluk. Ia mahu manusia berhenti takut kepada makhluk secara mutlak. Ia mahu manusia mengetahui bahawa segala kuasa dunia berada di bawah kuasa Allah. Ia mahu manusia mengakui bahawa dirinya عبد. Maka perbahasan ilmiah tentang lafaz فوق penting, tetapi jangan sampai tujuan tauhid ayat hilang.
Makna القاهر juga memberikan satu dimensi tentang perubahan keadaan manusia. Allah mampu mengubah keadaan manusia kerana manusia berada di bawah qahr-Nya. Orang yang sombong boleh menjadi lemah. Orang yang kuat boleh menjadi tua. Orang yang kaya boleh kehilangan harta. Orang yang berkuasa boleh kehilangan kuasa. Orang yang sihat boleh menjadi sakit. Orang yang tidak dikenali boleh menjadi terkenal. Orang yang terkenal boleh dilupakan. Semua perubahan ini mengajar manusia bahawa makhluk tidak memiliki keadaan secara mutlak. Allah ialah القاهر. Dia mentadbir hamba-hamba-Nya. Ini tidak bermaksud setiap perubahan tertentu boleh kita tafsirkan secara khusus sebagai hukuman atau ganjaran. Kita tidak boleh membuat dakwaan sedemikian tanpa dalil. Tetapi kita boleh mengambil pengajaran umum bahawa manusia berada dalam kekuasaan Allah dan tidak boleh sombong dengan keadaan yang sedang dimilikinya.
Dalam konteks nikmat, القهر Allah juga mengingatkan bahawa nikmat bukan milik mutlak manusia. Seseorang boleh memiliki rumah, tetapi rumah itu berada dalam kerajaan Allah. Dia boleh memiliki kereta, tetapi keselamatannya berada dalam kerajaan Allah. Dia boleh memiliki pekerjaan, tetapi pekerjaan itu berada dalam kerajaan Allah. Dia boleh memiliki keluarga, tetapi hubungan itu berada dalam kerajaan Allah. Dia boleh memiliki kesihatan, tetapi tubuhnya berada dalam kerajaan Allah. Maka nikmat perlu disyukuri, bukan disembah. Nikmat perlu digunakan dalam ketaatan, bukan dijadikan alasan untuk melupakan Pemberi nikmat. Jika seseorang memahami وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, dia akan mengetahui bahawa dirinya tidak memiliki sesuatu secara mutlak.
Qahr Allah juga sangat berkait dengan kematian. Kematian adalah antara bukti paling jelas bahawa manusia tidak berkuasa mutlak terhadap dirinya. Tidak ada manusia yang mampu menolak ajal yang telah ditetapkan. Raja mati. Orang kaya mati. Orang miskin mati. Orang berilmu mati. Orang kuat mati. Semua kembali kepada Allah. Allah القاهر. Ini tidak bermakna manusia tidak boleh menjaga kesihatan atau keselamatan. Sebaliknya, dia mengambil sebab, tetapi dia tahu bahawa sebab tidak memiliki kuasa mutlak untuk menolak ketetapan Allah. Maka kesedaran terhadap kematian sepatutnya melahirkan ubudiyyah, bukan keputusasaan. Selagi hidup, manusia berada di bawah Allah. Apabila mati, dia kembali kepada Allah.
Dalam perkara kehidupan selepas mati, qahr Allah juga sangat jelas. Allah yang mencipta manusia pertama kali berkuasa menghidupkannya kembali. Allah yang menguasai dunia berkuasa menguasai hari akhirat. Tiada makhluk yang dapat melarikan diri daripada perhitungan Allah. Maka ayat ini mempunyai kesan terhadap rasa tanggungjawab. Jika Allah القاهر فوق عباده, maka manusia bukan hidup tanpa tujuan. Dia akan berdiri di hadapan Allah. Kekuasaan Allah bukan hanya berkaitan dengan dunia tetapi juga akhirat. Allah memiliki keputusan terhadap hamba. Dia memberi ganjaran, menghukum dan mengampuni menurut hikmah dan keadilan-Nya. Oleh itu, mengenali Allah sebagai القاهر sepatutnya membawa manusia kepada taubat dan ketaatan.
Namun, القهر Allah tidak bermakna Allah bertindak secara rawak. Sambungan وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ membatalkan sangkaan tersebut. Allah ialah الحكيم, Maha Bijaksana, dan الخبير, Maha Mengetahui. Maka qahr Allah berada dalam kesempurnaan hikmah dan ilmu. Allah mengetahui siapa yang layak diberi, siapa yang layak ditahan, bila sesuatu berlaku, bagaimana ia berlaku dan apakah akibatnya. Al-Tabari menegaskan bahawa Allah mengetahui maslahat dan mudarat dan tidak berlaku kecacatan dalam tadbiran-Nya. Maka manusia tidak boleh menilai kekuasaan Allah dengan ukuran pengetahuan manusia yang terbatas. Kadang-kadang manusia melihat satu keadaan lalu menyangka ia buruk, sedangkan dia tidak mengetahui seluruh akibatnya. Allah mengetahui. Kadang-kadang manusia menginginkan sesuatu lalu menyangka itu pasti baik, sedangkan Allah mengetahui hakikatnya. Maka القهر Allah mesti difahami bersama hikmah-Nya.
Dalam hal ini, penyataan وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ bukan penyataan yang menjadikan manusia pasif. Sebaliknya, ia menjadikan manusia lebih bertanggungjawab kerana dia tahu bahawa semua kekuasaan adalah amanah. Jika Allah memberikan seseorang kuasa, dia wajib menggunakannya dengan adil. Jika Allah memberikan ilmu, dia wajib menggunakannya dengan amanah. Jika Allah memberikan harta, dia wajib menggunakannya dalam perkara yang halal. Jika Allah memberikan kedudukan, dia wajib menjaga hak manusia. Jika Allah memberikan kemampuan berdakwah, dia wajib menyampaikan kebenaran dengan ilmu dan hikmah. Kesedaran bahawa Allah القاهر menyebabkan seseorang tidak menyalahgunakan kuasa, kerana dia mengetahui bahawa kuasanya tidak kekal.
Penyataan ini juga memberi kesan terhadap cara seseorang melihat manusia yang berkuasa. Manusia boleh takut kepada pemerintah, pemimpin, orang kaya atau orang yang mempunyai pengaruh. Tetapi semua mereka ialah عباده. Mereka bukan keluar daripada kerajaan Allah. Ini tidak bermakna seseorang boleh memberontak atau melanggar aturan secara sembrono. Tidak. Ia bermaksud hati tidak memberikan kepada manusia kuasa ketuhanan. Seseorang tetap mematuhi undang-undang yang sah dan menjaga hak manusia, tetapi keyakinannya tetap bahawa Allah berada di atas seluruh hamba. Ini menjaga keseimbangan antara adab sosial dan tauhid.
Dalam persoalan ubudiyyah, ayat ini juga menunjukkan bahawa menjadi hamba Allah ialah kedudukan yang paling benar. Manusia sering mencari kebebasan daripada segala bentuk pengabdian, tetapi manusia tidak pernah hidup tanpa pengabdian. Jika dia tidak menjadi hamba Allah, dia boleh menjadi hamba hawa nafsu, harta, populariti, manusia, kedudukan atau dunia. Tetapi apabila dia menjadi عبد لله, dia dibebaskan daripada menjadi hamba kepada semua selain Allah. Inilah kemuliaan yang lahir daripada ayat ini. Allah ialah القاهر فوق عباده, dan kita ialah عباده. Maka kita tunduk kepada Allah sahaja dalam ibadah. Kita tidak memberikan ibadah kepada selain Allah. Kita tidak meletakkan makhluk sebagai tujuan akhir kehidupan.
Perkataan عِبَادِهِ juga mengingatkan bahawa manusia dimiliki Allah. Pemilikan Allah bukan seperti pemilikan manusia terhadap barang. Allah ialah Pencipta manusia dan Pemilik kerajaan. Manusia tidak memiliki dirinya secara mutlak. Dia tidak boleh memperlakukan dirinya sesuka hati tanpa batas syarak. Dia tidak boleh mengatakan "ini tubuh aku, aku boleh lakukan apa sahaja" seolah-olah dirinya pencipta dirinya sendiri. Tubuh itu Allah berikan. Nyawa itu Allah berikan. Masa itu Allah berikan. Maka manusia mempunyai amanah terhadap dirinya. Hakikat ini menjadikan ubudiyyah lebih luas daripada sekadar ibadah ritual. Seluruh kehidupan perlu tunduk kepada Allah kerana manusia ialah عبد.
Dalam konteks ilmu tauhid, ayat ini juga menjadi asas kepada pengenalan bahawa Allah mempunyai sifat-sifat kesempurnaan. Allah ialah القاهر, الحكيم, الخبير. Tidak boleh mengatakan Allah tidak mempunyai sifat yang dinyatakan oleh nas. Pada masa yang sama, sifat Allah tidak boleh difahami dengan menyerupakan-Nya dengan makhluk. Allah ialah القاهر dengan cara yang layak bagi-Nya. Manusia mungkin mempunyai kuasa untuk mengalahkan orang lain, tetapi qahr Allah tidak seperti qahr manusia. Manusia menjadi القاهر dalam satu keadaan kemudian boleh menjadi المقْهور dalam keadaan lain. Allah tidak demikian. Allah tetap القاهر. Manusia mengetahui sedikit dan tidak mengetahui banyak. Allah الخبير. Manusia boleh tersilap dalam membuat keputusan. Allah الحكيم. Maka sifat-sifat ini menunjukkan kesempurnaan yang tidak dimiliki makhluk.
Qahr Allah juga menunjukkan bahawa Allah tidak mempunyai pesaing. Jika terdapat dua kuasa mutlak yang berdiri sendiri, kedua-duanya tidak mungkin sama-sama mutlak kerana salah satu mungkin menghalang yang lain. Tetapi Allah ialah القاهر. Tiada siapa yang mampu mengalahkan-Nya. Tiada siapa yang mempunyai kerajaan yang berdiri sendiri di sisi-Nya. Ini menguatkan tauhid uluhiyyah. Jika Allah sahaja yang menguasai, maka Allah sahaja yang layak disembah. Jika Allah sahaja yang mempunyai qahr mutlak, maka hati tidak sepatutnya memberikan ibadah kepada selain Allah. Inilah hubungan antara rububiyyah dan uluhiyyah. Mengakui Allah sebagai القاهر sepatutnya membawa kepada mengikhlaskan ibadah kepada-Nya.
Al-Tabari sendiri menutup penjelasan ayat ini dengan makna yang menunjukkan bahawa apabila Allah mempunyai sifat-sifat tersebut, maka bagaimana seseorang tidak mengikhlaskan ibadah kepada-Nya, sedangkan di tangan-Nya mudarat dan manfaat, pahala dan hukuman serta qudrah yang sempurna. Ini sangat penting kerana tafsir bukan hanya berhenti pada makna bahasa. Makna bahasa membawa kepada tuntutan ibadah. Jika Allah ialah القاهر, maka sembahlah Allah. Jika Allah berada فوق عباده menurut nas dan Dia menguasai mereka, maka jangan mengangkat hamba kepada kedudukan Tuhan. Jika Allah memiliki qudrah dan qahr yang sempurna, maka jangan menggantungkan ibadah kepada makhluk.
Dalam kehidupan harian, seseorang boleh menjadikan ayat ini sebagai asas membetulkan pergantungan hatinya. Apabila dia takut kepada seseorang, dia mengingati bahawa orang itu ialah عبد Allah. Apabila dia mengharapkan bantuan seseorang, dia mengingati bahawa orang itu ialah عبد Allah. Apabila dia kagum dengan seseorang yang mempunyai kuasa, dia mengingati bahawa orang itu ialah عبد Allah. Apabila dia melihat seseorang yang sangat kaya, dia mengingati bahawa orang itu ialah عبد Allah. Apabila dia melihat seseorang yang sangat kuat, dia mengingati bahawa orang itu ialah عبد Allah. Semua makhluk berada di bawah Allah. Ini bukan bermaksud meremehkan manusia, tetapi meletakkan manusia pada kedudukan yang benar. Hanya Allah yang tidak memerlukan sesiapa.
Kesedaran ini juga menjaga hati daripada rasa hina yang berlebihan kepada manusia. Ada orang yang sanggup mengorbankan prinsip kerana terlalu takut kepada manusia. Dia lupa bahawa orang yang ditakutinya juga hamba Allah. Ada orang yang menganggap seorang manusia sebagai penentu hidupnya. Dia lupa bahawa manusia itu sendiri tidak mampu menentukan ajalnya. Ada orang yang menganggap seorang tokoh mempunyai kuasa ghaib mutlak. Dia lupa bahawa tokoh itu sendiri ialah عبد. Maka ayat ini menjadi pembebas hati. Allah القاهر. Manusia ialah عباده. Maka tunduklah kepada Allah dan gunakan manusia sebagai sebab dalam perkara yang Allah izinkan, bukan sebagai tuhan dalam hati.
Dalam masa yang sama, jangan sampai kesedaran ini menyebabkan seseorang merendahkan orang lain. Semua manusia ialah عبيد Allah. Jika seseorang kaya, dia tetap hamba. Jika seseorang miskin, dia tetap hamba. Jika seseorang berilmu, dia tetap hamba. Jika seseorang jahil, dia tetap hamba. Tetapi kemuliaan seseorang di sisi Allah tidak diukur semata-mata dengan harta atau kedudukan. Allah mengetahui keadaan hamba-hamba-Nya. Maka ayat ini sepatutnya melahirkan tawaduk dan rasa keadilan. Kita tidak boleh menghina orang miskin hanya kerana kita kaya, kerana kekayaan itu sendiri berada di bawah Allah. Kita tidak boleh menghina orang yang kurang ilmu hanya kerana kita berilmu, kerana ilmu itu Allah berikan. Kita tidak boleh menghina orang yang lemah kerana kekuatan kita juga milik Allah.
Penyataan وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ juga memberi satu asas untuk memahami bahawa Allah tidak boleh disamakan dengan makhluk dalam sifat kekuasaan. Jika seorang raja mempunyai rakyat, dia memerlukan rakyat untuk menjadi raja dalam erti pemerintahan duniawi. Tetapi Allah tidak memerlukan makhluk untuk menjadi القاهر. Bahkan sebelum makhluk wujud, Allah tetap mempunyai kesempurnaan-Nya. Allah tidak memperoleh sifat daripada makhluk. Dia tidak menjadi lebih tinggi kerana makhluk lebih rendah. Dia tidak menjadi lebih berkuasa kerana makhluk lemah. Dia tidak memerlukan kewujudan hamba untuk menyempurnakan Zat-Nya. Makhluklah yang memerlukan Allah.
Oleh itu, apabila dikatakan Allah فوق عباده, tidak boleh difahami bahawa Allah mendapat kedudukan itu daripada kewujudan hamba. Tidak. Allah telah dan sentiasa sempurna. Hamba wujud kerana Allah menciptakan mereka. Mereka berada di bawah qahr Allah kerana mereka makhluk. Maka nisbah فوق عباده ialah nisbah yang menjelaskan keadaan hubungan antara Khaliq dan makhluk, bukan sesuatu yang menambahkan kesempurnaan Allah.
Satu lagi perkara yang sangat penting ialah bahawa القهر Allah bukan bermakna Allah memaksa manusia dalam setiap perbuatan sehingga manusia tidak mempunyai tanggungjawab. Al-Quran sendiri menetapkan perintah, larangan, pahala, dosa, taubat dan hisab. Maka manusia mempunyai kehendak dan pilihan yang sesuai dengan kedudukannya sebagai makhluk. Tetapi kehendak itu tidak menjadikannya bebas daripada Allah. Dia tidak dapat menggunakan kehendaknya untuk keluar daripada kerajaan Allah. Dia tidak dapat mencipta dirinya sendiri. Dia tidak dapat menentukan seluruh akibat perbuatannya. Dia tidak dapat melarikan diri daripada ajal. Maka qahr Allah dan tanggungjawab manusia berjalan bersama dalam kerangka yang ditetapkan oleh syarak.
Jika seseorang berkata, "Aku bebas melakukan apa sahaja kerana Allah tidak menguasai pilihan aku," maka ayat ini membatalkannya. Allah ialah القاهر فوق عباده. Tetapi jika seseorang berkata, "Aku tidak mempunyai pilihan sama sekali kerana Allah القاهر," itu juga tidak selari dengan keseluruhan ajaran al-Quran tentang taklif dan tanggungjawab. Yang benar ialah manusia ialah hamba yang diperintah, mempunyai kehendak dan kemampuan yang Allah berikan, dan Allah tetap menguasai seluruh makhluk. Manusia tidak menjadi Tuhan hanya kerana dia mempunyai kehendak, dan Allah tidak menjadi seperti makhluk hanya kerana manusia mempunyai pilihan.
Penyataan ini juga membina rasa faqir kepada Allah. Manusia adalah فقير kerana dia عبد. Dia memerlukan Allah dalam setiap perkara. Dia memerlukan Allah untuk terus hidup, memerlukan Allah untuk memperoleh rezeki, memerlukan Allah untuk memahami kebenaran, memerlukan Allah untuk istiqamah, memerlukan Allah untuk mendapatkan keselamatan dan memerlukan Allah untuk memperoleh rahmat. Allah pula tidak memerlukan manusia. Maka apabila seseorang membaca وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, dia sepatutnya merasakan bahawa dirinya tidak boleh sombong terhadap Allah. Dia tidak boleh berkata seolah-olah Allah memerlukan ibadahnya. Dia tidak boleh berkata seolah-olah Allah berhutang sesuatu kepadanya. Dia ialah hamba yang menerima segala sesuatu daripada Rabb.
Dalam persoalan doa, rasa faqir ini sangat penting. Orang yang mengetahui dirinya عبد tidak akan malu untuk meminta kepada Allah. Dia meminta hidayah, meminta keampunan, meminta rezeki, meminta kekuatan, meminta perlindungan, meminta kebaikan. Dia tahu Allah القاهر dan dia عبد. Maka permintaan adalah sebahagian daripada ubudiyyah. Tetapi dia juga tidak memaksa Allah. Dia tidak menentukan bentuk jawapan. Dia tidak menganggap doanya sebagai kontrak yang mewajibkan Allah memberikan apa yang diminta. Dia meminta dengan penuh harapan dan menyerahkan hasil kepada الحكيم الخبير.
Dalam perkara kesusahan, ayat ini memberikan kekuatan. Jika manusia berhadapan dengan orang yang zalim, dia tahu bahawa orang zalim itu bukan penguasa mutlak. Jika manusia menghadapi masalah ekonomi, dia tahu bahawa sebab ekonomi bukan tuhan. Jika manusia menghadapi penyakit, dia tahu bahawa penyakit bukan kuasa mutlak. Jika manusia kehilangan sesuatu, dia tahu bahawa kehilangan itu berlaku dalam kerajaan Allah. Semua ini tidak menjadikan seseorang pasif, tetapi menjadikan hatinya lebih teguh. Dia mengambil sebab yang dibenarkan dan memohon pertolongan kepada Allah. Dia tidak menyerahkan hatinya kepada makhluk.
Dalam perkara kejayaan pula, ayat ini menjaga manusia daripada kesombongan. Jika dia berjaya, dia mengingati Allah القاهر. Jika dia menang, dia tidak menganggap dirinya berkuasa mutlak. Jika dia mendapat kedudukan, dia tidak lupa bahawa Allah فوق عباده dan dia sendiri termasuk dalam عباده. Jika dia mempunyai ramai pengikut, dia tidak menganggap dirinya tidak boleh dipersoalkan. Jika dia mempunyai ilmu, dia tidak menganggap dirinya sempurna. Qahr Allah mengingatkan bahawa semua makhluk akhirnya kembali kepada Allah.
Maka semakin tinggi seseorang di dunia, semakin dia perlu mengingati bahawa Allah فوق عباده. Semakin besar kuasa seseorang, semakin dia perlu merendah diri kepada Allah. Semakin banyak nikmat seseorang, semakin dia perlu bersyukur. Semakin besar pengaruh seseorang, semakin dia perlu berhati-hati. Kerana kekuasaan manusia hanyalah sementara. Allah ialah القاهر. Manusia ialah عبد.
Jika seluruh makna ini dikumpulkan, lafaz الْقَاهِرُ memberikan makna bahawa Allah mengalahkan, menguasai, menundukkan dan mengatasi seluruh makhluk; lafaz فَوْقَ memberikan makna ketinggian yang disebut oleh nas dan yang mempunyai hubungan dengan penguasaan tersebut; lafaz عِبَادِهِ menegaskan bahawa seluruh makhluk berada dalam kedudukan hamba kepada Allah. Maka susunan وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ membentuk satu gambaran tauhid yang sangat lengkap: Allah ialah Tuhan yang menguasai, Dia berada فوق hamba-hamba-Nya sebagaimana layak bagi-Nya, dan hamba-hamba itu seluruhnya berada di bawah kerajaan serta tadbiran-Nya. Tidak ada satu pun daripada mereka yang menjadi saingan Allah.
Inilah sebab mengapa ayat ini sangat kuat untuk membentuk aqidah yang sahih. Ia tidak membiarkan manusia membayangkan bahawa Allah dan makhluk berada pada satu tingkat. Allah ialah Rabb. Makhluk ialah عبد. Allah ialah القاهر. Makhluk ialah مقهور. Allah ialah الخالق. Makhluk ialah مخلوق. Allah ialah المالك. Makhluk ialah مملوك. Allah ialah المدبر. Makhluk ialah المدبّر عليه. Perbezaan antara Khaliq dan makhluk mesti sentiasa dijaga. Jika manusia mengangkat makhluk sehingga mempunyai sifat ketuhanan, tauhid rosak. Jika manusia merendahkan Allah sehingga sifat-Nya disamakan dengan sifat makhluk, aqidah juga rosak. Maka ayat ini menuntut pengagungan terhadap Allah dan pengakuan terhadap kehambaan diri.
Lafaz وَهُوَ الْقَاهِرُ juga menegaskan bahawa qahr Allah bukan sifat yang hanya berlaku pada satu waktu tertentu. Allah tidak menjadi القاهر kemudian hilang daripada sifat itu. Allah sentiasa mempunyai kesempurnaan sifat-Nya. Makhluk pula berubah. Hari ini seseorang mungkin kuat, esok lemah. Hari ini berkuasa, esok kehilangan kuasa. Hari ini kaya, esok miskin. Hari ini sihat, esok sakit. Hari ini terkenal, esok dilupakan. Allah tidak berubah dengan perubahan makhluk. Dia tetap Rabb. Dia tetap القاهر. Ini menjadikan hati seorang mukmin tidak terlalu kagum kepada perubahan dunia.
Dunia sentiasa berubah, tetapi kerajaan Allah tidak menjadi lemah kerana perubahan dunia. Kerajaan manusia naik dan turun. Kerajaan Allah tidak demikian. Manusia bergilir-gilir menguasai dunia, tetapi semuanya tetap berada dalam kerajaan Allah. Sebab itu sejarah manusia penuh dengan pengajaran tentang manusia yang menyangka dirinya tidak akan dikalahkan. Mereka akhirnya jatuh. Ada yang jatuh melalui kematian, ada melalui kehilangan kuasa, ada melalui kehancuran kerajaan, ada melalui perubahan keadaan. Semua ini menjadi bukti bahawa manusia bukan القاهر. Allah sahaja yang memiliki qahr yang sempurna.
Penyataan فَوْقَ عِبَادِهِ juga tidak boleh dijadikan alasan untuk membayangkan Allah seperti makhluk yang berada di dalam suatu struktur alam. Allah mencipta alam. Allah tidak menjadi sebahagian daripada alam. Makhluk bergantung kepada Allah, bukan Allah bergantung kepada makhluk. Jika manusia berkata Allah memerlukan tempat sebagaimana makhluk memerlukan tempat, dia telah menyamakan Allah dengan makhluk. Allah Maha Kaya daripada seluruh makhluk. Tetapi jika manusia berkata lafaz فوق tidak mempunyai sebarang makna kerana Allah tidak menyerupai makhluk, dia juga perlu berhati-hati agar tidak menolak apa yang disebut nas. Penetapan sifat dan penafian tasybih mesti berjalan bersama.
Oleh itu, apabila kita membaca فَوْقَ عِبَادِهِ, kita mengimani lafaz tersebut, memahami konteksnya sebagai nas tentang Allah, mengakui ketinggian dan penguasaan yang disebut oleh ayat, dan tidak membayangkan kaifiyyahnya. Kita tidak mengatakan Allah seperti makhluk. Kita tidak mengatakan sifat Allah seperti sifat makhluk. Kita tidak bertanya bagaimana. Kita tidak membuat ukuran jarak. Kita tidak membayangkan bentuk. Kita tidak memasukkan Allah ke dalam kategori makhluk. Pada masa yang sama, kita tidak menafikan nas. Inilah adab dalam memahami sifat Allah.
Perbahasan ini juga menunjukkan bahawa istilah "Allah tidak menyerupai makhluk" tidak boleh digunakan untuk menolak semua makna sifat. Allah memang tidak menyerupai makhluk, tetapi Allah sendiri memperkenalkan diri-Nya dengan sifat-sifat tertentu. Kita mengetahui makna bahasa sifat itu, tetapi tidak mengetahui kaifiyyah hakikatnya. Kita tahu Allah Maha Mengetahui, tetapi ilmu Allah tidak seperti ilmu manusia. Kita tahu Allah Maha Mendengar, tetapi pendengaran Allah tidak seperti pendengaran manusia. Kita tahu Allah Maha Melihat, tetapi penglihatan Allah tidak seperti penglihatan manusia. Begitu juga, kita menerima apa yang disebut tentang فوقية Allah tanpa menyerupakan-Nya dengan makhluk. Hakikat sifat Allah sesuai dengan keagungan Allah.
Dalam hal ini, القاهر dan فوق tidak boleh dipisahkan daripada prinsip التنزيه. Allah Maha Tinggi dan Maha Menguasai, tetapi bukan seperti makhluk yang tinggi dan menguasai. Makhluk mempunyai kekuasaan yang terbatas, sedangkan Allah mempunyai qahr yang sempurna. Makhluk mempunyai kedudukan yang boleh berubah, sedangkan Allah tidak memerlukan peningkatan kedudukan daripada makhluk. Makhluk berada dalam ruang dan masa, sedangkan Allah ialah Pencipta ruang dan masa. Maka perbandingan pada lafaz tidak membawa kepada perbandingan pada hakikat.
Penyataan ini juga sangat berkait dengan penghayatan nama-nama Allah. Apabila seseorang mengenal Allah sebagai القاهر, dia akan menguatkan tawakkal. Apabila dia mengenal Allah sebagai الحكيم, dia akan menerima keputusan Allah dengan lebih tenang. Apabila dia mengenal Allah sebagai الخبير, dia akan yakin bahawa Allah mengetahui perkara yang dia sendiri tidak tahu. Tetapi walaupun keseluruhan ayat menyebut ketiga-tiga sifat tersebut, fokus pada وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ tetap membawa kepada satu kesedaran: jangan jadikan makhluk sebagai pusat kekuasaan hati. Allah ialah القاهر. Semua yang lain ialah عبيد.
Maka seseorang yang benar-benar memahami ayat ini akan melihat dunia dengan pandangan yang berbeza. Dia tidak mudah kagum dengan kekuasaan manusia. Dia tidak mudah tunduk secara hina kepada orang kaya. Dia tidak menganggap seorang tokoh sebagai penentu ghaib. Dia tidak menganggap sebab sebagai tuhan. Dia tidak berputus asa apabila makhluk menolak permintaannya. Dia tidak terlalu sombong apabila makhluk menerima dirinya. Dia tidak menjadikan penerimaan manusia sebagai ukuran mutlak kebenaran. Dia tidak menjadikan penolakan manusia sebagai bukti bahawa Allah meninggalkannya. Dia mengetahui bahawa semua manusia ialah عباده dan Allah ialah القاهر فوقهم.
Namun, penghayatan ini juga tidak boleh membawa kepada sikap anti-manusia. Islam tetap memerintahkan manusia berbuat baik, menolong, berkasih sayang, menunaikan hak, menghormati orang yang lebih tua, berbuat baik kepada ibu bapa, berlaku adil dan menjaga hubungan. Mengakui Allah sebagai القاهر tidak bermaksud menafikan peranan manusia. Ia hanya membetulkan kedudukan manusia. Manusia adalah sebab, bukan Tuhan. Manusia ialah عبد, bukan Rabb. Manusia boleh membantu, tetapi bantuan itu tidak berdiri di luar Allah. Dengan cara ini, seseorang dapat menghormati manusia tanpa menyembah manusia.
Jika seseorang memberi bantuan kepada kita, kita mengucapkan terima kasih kepadanya. Tetapi dalam hati kita tahu bahawa Allah yang memberikan kemampuan kepadanya untuk membantu. Jika seorang guru mengajar kita, kita menghormati guru. Tetapi kita tahu bahawa Allah yang membuka kefahaman. Jika seorang doktor merawat kita, kita menghargai doktor. Tetapi kita tahu bahawa Allah yang menciptakan sebab-sebab kesembuhan. Jika seorang majikan membayar gaji, kita menghargainya. Tetapi kita tahu bahawa Allah ialah Rabb rezeki. Ini semua bukan menafikan sebab, tetapi meletakkan sebab di bawah Allah القاهر.
Maka ayat ini melahirkan satu bentuk tauhid yang matang: tangan mengambil sebab, hati bergantung kepada Allah. Akal memahami proses, hati mengenal Rabb. Manusia dihormati sebagai sebab, tetapi Allah disembah sebagai Tuhan. Usaha dilakukan sepenuh tenaga, tetapi hasil diserahkan kepada Allah. Inilah keseimbangan yang lahir daripada penghayatan وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ.
Apabila seorang hamba mengalami kegagalan, ayat ini juga menjadi sumber ketenangan. Dia mungkin telah melakukan usaha yang besar tetapi hasil tidak seperti yang diharapkan. Dia perlu melihat bahawa Allah القاهر. Allah bukan kehilangan kuasa kerana rancangan manusia gagal. Mungkin manusia tidak mengetahui sebab kegagalan, tetapi Allah mengetahui. Mungkin Allah akan membuka jalan lain. Mungkin Allah mahu manusia belajar sesuatu. Mungkin tidak. Kita tidak boleh mendakwa secara pasti tanpa dalil. Tetapi satu perkara yang pasti: Allah tidak pernah keluar daripada kerajaan-Nya. Dia tetap القاهر. Hamba tetap عبد. Maka kegagalan tidak boleh membawa kepada putus asa daripada Allah.
Begitu juga apabila seseorang berjaya. Dia perlu mengingati bahawa kejayaan tidak menjadikannya القاهر. Allah tetap القاهر. Jika manusia lupa kepada hakikat ini, kejayaan boleh menjadi fitnah. Dia mula menganggap dirinya tidak memerlukan nasihat, tidak memerlukan doa, tidak memerlukan Allah. Dia mula merasakan segala sesuatu berada dalam tangannya. Maka ayat ini datang untuk mematahkan khayalan tersebut. Sebesar mana pun manusia, dia tetap عبده.
Dalam perkara ilmu, seseorang yang banyak membaca tafsir dan kitab juga perlu berhati-hati. Ilmu tidak menjadikannya bebas daripada ubudiyyah. Bahkan semakin banyak ilmu yang sahih, semakin dia sepatutnya mengenal kebesaran Allah. Ilmu yang menjadikan seseorang sombong menunjukkan bahawa dia belum memahami tujuan ilmu. Allah القاهر. Hamba tetap hamba. Ilmu ialah pemberian. Kefahaman ialah pemberian. Kemampuan menulis ialah pemberian. Kemampuan mengajar ialah pemberian. Maka ilmu sepatutnya membawa kepada tawaduk dan pengagungan terhadap Allah.
Akhirnya, seluruh perbahasan tentang وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ boleh dikembalikan kepada beberapa hakikat yang tidak boleh dipisahkan antara satu sama lain: Allah ialah القاهر, Yang menguasai dan mengalahkan; Allah ialah فوق عباده sebagaimana yang ditetapkan oleh nas dan menurut makna yang layak bagi-Nya; seluruh makhluk ialah عباده; seluruh makhluk berada di bawah kerajaan dan kekuasaan-Nya; tidak ada makhluk yang mempunyai kekuasaan mutlak yang berdiri sendiri; kekuasaan manusia adalah terbatas; qahr Allah tidak sama dengan kekuasaan makhluk; penetapan sifat Allah tidak bermaksud menyerupakan Allah dengan makhluk; menafikan tasybih tidak bermaksud menafikan nas; dan tujuan utama ayat ialah membawa manusia kepada pengenalan yang benar terhadap Rabb serta pengabdian yang ikhlas kepada-Nya.
Maka apabila seorang hamba membaca وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ, dia hendaklah melihat dirinya sendiri sebagai sebahagian daripada عِبَادِهِ. Dia bukan pengecualian. Dia bukan penguasa mutlak. Dia bukan pemilik mutlak tubuhnya, masa depannya, rezekinya, kesihatannya, ilmu yang dimilikinya atau keadaan hidupnya. Dia ialah عبد. Allah ialah القاهر. Jika dia menerima nikmat, dia bersyukur. Jika dia menerima ujian, dia bersabar. Jika dia menggunakan sebab, dia tidak menyembah sebab. Jika dia berhadapan dengan manusia yang berkuasa, dia tidak memberikan kepada manusia kuasa ketuhanan. Jika dia mempunyai kuasa, dia tidak sombong kerana dia tahu bahawa Allah فوقه. Jika dia mempunyai ilmu, dia tidak takbur kerana dia tahu bahawa ilmu itu pemberian Allah. Jika dia mempunyai harta, dia tidak melampaui batas kerana dia tahu bahawa harta itu berada dalam kerajaan Allah. Jika dia mempunyai kedudukan, dia tidak menzalimi kerana dia tahu bahawa dirinya sendiri berada di bawah القاهر.
Inilah kesan terbesar ayat ini terhadap aqidah: manusia dikembalikan kepada kedudukannya dan Allah dikembalikan kepada kedudukan yang wajib diimani. Allah ialah Rabb, manusia ialah عبد. Allah ialah القاهر, manusia ialah مقهور. Allah ialah pemilik kerajaan, manusia ialah makhluk yang dimiliki. Allah ialah yang tidak memerlukan, manusia ialah yang memerlukan. Allah ialah yang memiliki kekuasaan sempurna, manusia mempunyai kemampuan yang terbatas. Allah tidak ditundukkan oleh sesiapa, sedangkan seluruh makhluk berada di bawah tadbiran-Nya. Maka tidak ada alasan bagi hati untuk menyembah selain Allah.
Dan apabila lafaz فَوْقَ عِبَادِهِ diimani dengan penuh pengagungan dan tanpa tasybih, ia menambahkan lagi rasa kebesaran Allah dalam hati. Allah bukan makhluk. Allah tidak berada pada tingkat yang sama dengan hamba. Allah ialah Tuhan, mereka ialah hamba. Allah mempunyai sifat kesempurnaan yang layak bagi-Nya, sedangkan makhluk mempunyai sifat kekurangan. Allah tidak menyerupai makhluk dan makhluk tidak menyerupai Allah. Apa yang datang dalam al-Quran diterima dengan iman dan pengagungan. Kaifiyyahnya tidak dipaksa untuk dibayangkan. Hati berhenti pada batas yang Allah dan Rasul-Nya ajarkan. Dengan itu, seseorang dapat menggabungkan antara ithbat dan tanzih: menetapkan apa yang ditetapkan oleh nas dan menyucikan Allah daripada persamaan dengan makhluk.
Maka janganlah lafaz فَوْقَ dijadikan alasan untuk menyerupakan Allah dengan makhluk, dan janganlah pula ketakutan terhadap tasybih dijadikan alasan untuk membuang lafaz tersebut daripada nas. Janganlah lafaz الْقَاهِرُ dijadikan alasan untuk membayangkan kekuasaan Allah seperti kekuasaan manusia, dan janganlah pula makna qahr dihilangkan sehingga Allah tidak lagi dikenali sebagai Yang Menguasai. Janganlah lafaz عِبَادِهِ dijadikan sekadar kata nama tanpa kesan terhadap ubudiyyah, kerana lafaz itu sedang mengingatkan bahawa seluruh kita ialah hamba Allah.
Jika ayat ini benar-benar hidup dalam hati, seseorang akan memandang dunia dengan pandangan tauhid. Dia akan melihat kekuasaan manusia tetapi mengetahui bahawa manusia berada di bawah Allah. Dia akan melihat kekayaan manusia tetapi mengetahui bahawa manusia berada di bawah Allah. Dia akan melihat kehebatan manusia tetapi mengetahui bahawa manusia berada di bawah Allah. Dia akan melihat kelemahan dirinya tetapi mengetahui bahawa Allah di atas seluruh hamba. Dia akan melihat kesukaran tetapi tidak menyangka Allah tidak mampu mengubahnya. Dia akan melihat nikmat tetapi tidak menyangka dirinya pemilik mutlak. Dia akan berusaha tetapi tidak menyembah hasil. Dia akan meminta tetapi tidak memaksa Allah. Dia akan takut tetapi tidak memberikan ketakutan ibadah kepada makhluk. Dia akan mencintai tetapi tidak memberikan cinta ibadah kepada makhluk. Dia akan menghormati manusia tetapi tidak mengangkat manusia menjadi Rabb.
Inilah tauhid yang lahir daripada وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ. Ia bukan sekadar mengetahui bahawa Allah "lebih kuat". Ia ialah mengenali bahawa Allah ialah القاهر, Yang Menguasai dan Mengalahkan segala sesuatu; mengenali bahawa Dia فوق عباده sebagaimana layak dengan keagungan-Nya; mengenali bahawa kita ialah عباده; mengenali bahawa seluruh makhluk berada dalam kerajaan-Nya; mengenali bahawa tiada kuasa makhluk yang berdiri bebas daripada-Nya; mengenali bahawa sebab tidak menjadi Tuhan; mengenali bahawa kekuasaan manusia adalah sementara; dan akhirnya menyerahkan ibadah, takut, harap, cinta, doa dan pergantungan tertinggi hanya kepada Allah.
Al-Tabari, Ibn Kathir dan al-Qurtubi semuanya memberikan bahan yang sangat kuat untuk memahami pusat makna ini. Al-Tabari menghubungkan القهر dengan ketundukan hamba dan ketinggian Allah atas mereka melalui qahr; Ibn Kathir menggambarkan seluruh makhluk sebagai tunduk kepada keagungan, kebesaran, ketinggian dan kekuasaan Allah; manakala al-Qurtubi menjelaskan القهر sebagai الغلبة dan menghubungkan فوقية dengan الاستعلاء بالقهر والغلبة. Walaupun terdapat perincian yang berbeza dalam cara para mufassir menghuraikan dimensi فَوْقَ, semuanya membantu menegaskan satu hakikat yang sangat besar: Allah ialah Tuhan yang menguasai hamba-hamba-Nya dan tidak ada satu pun makhluk yang boleh keluar daripada kekuasaan-Nya.
Maka ayat وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ sepatutnya menjadi ayat yang meruntuhkan kesombongan manusia, mematahkan pergantungan kepada makhluk, membetulkan pemahaman tentang kuasa, menguatkan tawakkal, meneguhkan ubudiyyah, membina rasa takut kepada Allah, menumbuhkan tawaduk dan membersihkan tauhid daripada segala bentuk pemberian kuasa mutlak kepada selain Allah. Allah القاهر. Hamba ialah عبده. Allah tidak memerlukan mereka. Mereka memerlukan Allah. Allah tidak ditundukkan oleh mereka. Mereka berada di bawah qahr-Nya. Allah tidak kehilangan kerajaan-Nya apabila mereka menderhaka. Mereka tidak keluar daripada kerajaan-Nya walaupun mereka menolak ketaatan. Allah tetap Rabb mereka. Allah tetap القاهر فوقهم.
Maka sesiapa yang benar-benar memahami penyataan ini tidak akan menjadikan makhluk sebagai tempat pergantungan mutlak. Dia tidak akan memberikan kepada manusia sifat yang hanya layak bagi Allah. Dia tidak akan melihat kekuasaan dunia sebagai kekuasaan terakhir. Dia tidak akan tertipu dengan harta, kedudukan atau pengaruh. Dia tidak akan merasa dirinya tidak memerlukan Allah. Dia tidak akan menggunakan nikmat Allah untuk membesarkan dirinya. Dia tidak akan menjadikan sebab sebagai penguasa mutlak. Dia akan mengambil sebab, tetapi hatinya kembali kepada Allah. Dia akan menghormati makhluk, tetapi ibadahnya hanya kepada Allah. Dia akan berusaha, tetapi mengetahui bahawa dirinya tetap hamba. Dia akan menerima nikmat, tetapi mengetahui bahawa Pemberi nikmat ialah Allah. Dia akan menghadapi ujian, tetapi mengetahui bahawa Allah tetap القاهر. Dia akan melihat seluruh kehidupan sebagai kehidupan seorang عبد di bawah Rabb Yang Maha Menguasai.
Akhirnya, makna paling mendalam daripada وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ialah bahawa Allah سبحانه وتعالى mempunyai kedudukan yang tidak pernah boleh disamakan dengan kedudukan makhluk. Dia ialah القاهر, sedangkan seluruh mereka ialah عباده. Dia ialah Yang Menguasai, sedangkan mereka berada di bawah penguasaan-Nya. Dia ialah Yang Maha Tinggi sebagaimana yang ditunjukkan oleh nas, sedangkan mereka ialah makhluk yang rendah dan berhajat. Dia mempunyai kekuasaan yang sempurna, sedangkan mereka mempunyai kemampuan yang terbatas. Dia tidak memerlukan mereka, sedangkan mereka memerlukan-Nya pada setiap saat. Dia tidak dikalahkan oleh sesiapa, sedangkan seluruh makhluk berada di bawah tadbiran-Nya. Dan kerana hakikat inilah, tidak ada satu pun makhluk yang layak menerima ibadah yang hanya layak diberikan kepada Allah.
وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ.
Dia-lah Allah Yang Maha Menguasai, Yang Maha Menundukkan, Yang mengatasi seluruh hamba-Nya, dan seluruh hamba berada di bawah kerajaan, kekuasaan dan tadbiran-Nya. Hamba tetap hamba, walau setinggi mana kedudukannya; makhluk tetap makhluk, walau sebesar mana kekuatannya; dan Allah tetap Rabb Yang Maha Berkuasa, Maha Tinggi dan Maha Menguasai seluruh hamba-Nya.
asas
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/4247866306569639618?hl=en
