Perbahasan Tentang Ayat 8 Dari Surah Al-Mulk ... كُلَّمَآ أُلْقِىَ فِيهَا فَوْجٌ ... (Al-Mulk:8)

ا   ب   ت   ث   ج   ح   خ   د   ذ   ر   ز   س   ش   ص   ض   ط   ظ   ع   غ   ف   ق   ك   ل   م   ن   و   ه   ي

A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z

edit / 0008 سورة الملك آية 8 / 

1. Perbahasan Tentang Ayat 8 Dari Surah Al-Mulk تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ ٱلْغَيْظِۖ ... (Al-Mulk:8) / edit
2. Perbahasan Tentang Ayat 8 Dari Surah Al-Mulk ... كُلَّمَآ أُلْقِىَ فِيهَا فَوْجٌ ... (Al-Mulk:8) / edit
3. Perbahasan Tentang Ayat 8 Dari Surah Al-Mulk ... سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَآ أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ (Al-Mulk:8) / edit

Perbahasan Tentang Ayat 8 Dari Surah Al-Mulk كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ (Al-Mulk:8)

Penyataan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ merupakan satu rangkaian lafaz yang pendek tetapi mempunyai kandungan makna yang sangat luas. Secara ringkas, ia bermaksud “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”, dengan kata ganti فِيهَا kembali kepada Jahannam yang telah menjadi tempat pembicaraan dalam ayat-ayat sebelumnya. Namun apabila lafaz ini diperhatikan dengan teliti, terdapat beberapa lapisan makna yang tidak dapat ditangkap hanya melalui terjemahan ringkas. Perkataan كُلَّمَا menunjukkan pengulangan yang berlaku setiap kali sesuatu peristiwa berlaku; أُلْقِيَ pula ialah kata kerja pasif yang menggambarkan suatu rombongan dicampakkan atau dilemparkan; فِيهَا menunjukkan tempat masuknya rombongan tersebut, iaitu ke dalam Jahannam; manakala فَوْجٌ menunjukkan satu kelompok, rombongan atau kumpulan manusia. Dengan demikian, penyataan ini bukan sekadar memberitahu bahawa manusia dimasukkan ke dalam neraka, tetapi menggambarkan suatu peristiwa yang berlaku berulang kali: setiap kali satu rombongan dimasukkan ke dalam Jahannam, satu peristiwa tertentu berlaku lagi. Penggunaan كُلَّمَا menjadikan gambaran tersebut bersifat berulang, seolah-olah pembaca sedang menyaksikan rombongan demi rombongan datang menuju tempat azab itu. Oleh itu, lafaz ini mempunyai kekuatan yang sangat besar dari sudut bahasa, gambaran, susunan nahu dan peringatan tentang akibat kekufuran.

Perkataan pertama, كُلَّمَا, merupakan kunci penting untuk memahami keseluruhan penyataan. كُلَّمَا terdiri daripada كُلَّ dan مَا dan digunakan dalam bahasa Arab untuk menunjukkan pengulangan sesuatu peristiwa berdasarkan pengulangan syarat atau kejadian yang mengiringinya. Apabila dikatakan كُلَّمَا حَضَرَ زَيْدٌ قُمْتُ, maknanya setiap kali Zaid datang, aku berdiri. Kedatangan Zaid berlaku berulang kali, dan setiap kali kedatangan itu berlaku, berdiri juga berlaku. Maka apabila al-Quran menyebut كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, gambaran yang diberikan bukan tentang satu rombongan sahaja. Ia menggambarkan bahawa peristiwa itu berlaku setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Dengan penggunaan كُلَّمَا, al-Quran memberikan gambaran tentang kesinambungan dan pengulangan peristiwa tersebut. Setiap rombongan mempunyai kejadian yang sama: mereka dicampakkan ke dalam Jahannam, lalu selepas kemasukan mereka berlaku perkara yang disebut dalam sambungan ayat. Walaupun fokus kita hanya pada كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, makna pengulangan yang terkandung dalam كُلَّمَا tidak boleh dipisahkan daripada kata kerja أُلْقِيَ dan kata nama فَوْجٌ.

Kekuatan كُلَّمَا berbeza daripada sekadar مَرَّةً, iaitu “sekali”, dan berbeza juga daripada إِذَا yang pada asasnya menunjukkan “apabila” atau “ketika” dalam konteks tertentu. كُلَّمَا mengandungi makna pengulangan: setiap kali sesuatu berlaku, kejadian yang dikaitkan dengannya berlaku lagi. Maka ayat tidak menggambarkan satu tindakan yang berlaku kepada satu kelompok manusia sahaja. Ia menggambarkan pola peristiwa yang berulang. Ini memberikan gambaran tentang banyaknya manusia yang berada dalam rombongan-rombongan, dan setiap kali rombongan baharu dimasukkan, peristiwa itu berulang. Tidak perlu kita menentukan bilangan rombongan, kerana lafaz tidak menyebut angka. Tidak perlu juga menentukan berapa lama jarak antara satu rombongan dengan rombongan yang lain. Lafaz hanya memberitahu bahawa kemasukan itu berlaku secara berulang, rombongan demi rombongan.

Dalam konteks bahasa Melayu, perkataan “setiap kali” merupakan terjemahan yang sangat penting bagi كُلَّمَا. Jika diterjemahkan hanya “apabila”, sebahagian daripada kekuatan pengulangan boleh hilang. “Apabila suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” boleh difahami sebagai satu kejadian tertentu, sedangkan “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” memberikan gambaran bahawa perkara tersebut berulang kali berlaku. Maka “setiap kali” bukan tambahan daripada pentafsir, tetapi usaha untuk menyampaikan fungsi كُلَّمَا dalam bahasa Melayu. Dalam konteks ayat, “setiap kali” menjadikan pembaca menyedari bahawa kemasukan ke Jahannam berlaku secara berkelompok dan berulang.

Perkataan كُلَّ sendiri pada asalnya membawa makna keseluruhan atau setiap. Apabila digabungkan dengan مَا dalam bentuk كُلَّمَا, ia menjadi alat untuk menghubungkan kejadian yang berulang. Maka unsur “كل” tidak boleh diabaikan. Ada unsur pengulangan yang sangat jelas dalam struktur tersebut. Setiap kali satu kejadian berlaku, kejadian yang berkaitan mengikutinya. Ini menjadikan gambaran ayat lebih dinamik. Ia bukan satu pintu yang dibuka sekali dan selesai. Ia bukan satu kumpulan yang masuk lalu seluruh gambaran berhenti. Sebaliknya, lafaz itu membawa kita kepada siri kejadian yang berulang.

Dari sudut tadabbur, pengulangan yang terkandung dalam كُلَّمَا memberikan satu gambaran tentang banyaknya manusia yang berada dalam keadaan tersebut. Kita tidak perlu menentukan angka kerana tidak ada angka dalam lafaz ini. Tetapi apabila al-Quran menggunakan فَوْجٌ dalam bentuk nakirah dan menghubungkannya dengan كُلَّمَا, gambaran rombongan demi rombongan menjadi sangat jelas. Ada satu rombongan, kemudian satu rombongan lagi, dan seterusnya. Setiap kali satu rombongan dicampakkan, peristiwa itu berlaku lagi. Ini memperlihatkan bahawa lafaz فَوْجٌ bukan sekadar “seorang manusia”. Ia menunjukkan kelompok.

Kata فَوْجٌ sendiri mempunyai makna kumpulan, rombongan atau kelompok manusia. Dalam bahasa Arab, فَوْج digunakan bagi sekumpulan orang yang datang atau bergerak bersama. Ia memberikan gambaran tentang manusia yang tidak masuk seorang demi seorang dalam penyataan ini, tetapi masuk dalam kelompok atau rombongan. Oleh sebab itu, terjemahan “suatu rombongan” atau “satu kumpulan” lebih sesuai daripada hanya “orang”. “Setiap kali suatu kumpulan dicampakkan ke dalamnya” dapat menyampaikan makna asas, manakala “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” lebih kuat dari sudut gambaran.

Perkataan فَوْجٌ datang dalam bentuk mufrad, iaitu tunggal, tetapi maknanya menunjukkan satu kelompok. Ini menarik kerana satu “fawj” sudah mengandungi sejumlah manusia. Kemudian كُلَّمَا mengulangi kemasukan fawj tersebut. Maka satu unit yang berulang itu bukan seorang, tetapi satu rombongan. Dengan demikian, bahasa ayat secara tersirat memberikan gambaran jumlah yang banyak tanpa menyebut angka. Kita tidak tahu berapa orang dalam setiap فَوْجٌ, tetapi kita tahu bahawa فَوْجٌ ialah kelompok dan كُلَّمَا menunjukkan pengulangan.

Bentuk nakirah pada فَوْجٌ juga penting. Ia bukan الفَوْجُ, tetapi فَوْجٌ. Penggunaan nakirah memberikan keluasan kepada jenis atau satuan rombongan yang dicampakkan. Tidak perlu kita menentukan bahawa setiap rombongan mempunyai bilangan yang sama. Lafaz tidak menetapkannya. Tidak perlu juga kita menentukan siapa tepatnya ahli setiap rombongan. Konteks keseluruhan ayat membicarakan orang-orang yang kafir, tetapi fokus lafaz kita ialah hakikat bahawa rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Kita tidak perlu mengarang struktur kumpulan yang tidak disebut.

Kata kerja أُلْقِيَ pula sangat penting kerana ia memberikan sifat kepada tindakan yang dilakukan terhadap فَوْجٌ. أُلْقِيَ berasal daripada أَلْقَى yang bermaksud melemparkan, mencampakkan, meletakkan atau menjatuhkan sesuatu pada tempat tertentu, bergantung kepada konteks. Dalam ayat ini, konteks menunjukkan tindakan mencampakkan rombongan ke dalam Jahannam. Bentuk yang digunakan ialah bentuk pasif, أُلْقِيَ, bukan أَلْقَوْا atau أَلْقَى فُلَانٌ. Ini bermakna pelaku tindakan tidak disebut secara langsung dalam penyataan ini. Perhatian ayat diberikan kepada rombongan yang menerima tindakan tersebut dan kepada tempat mereka dicampakkan.

Penggunaan bentuk pasif أُلْقِيَ mempunyai kesan yang kuat terhadap gambaran. Jika seseorang berkata أَلْقَى الخَزَنَةُ فَوْجًا, “para penjaga mencampakkan satu rombongan”, perhatian akan turut diberikan kepada pelaku. Tetapi apabila al-Quran menyebut أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, pelaku tidak disebut dalam rangkaian ini. Fokus terus diberikan kepada kejadian yang menimpa rombongan: mereka dicampakkan ke dalamnya. Dalam konteks peringatan, tindakan itu kedengaran sangat keras. Ia bukan sekadar “mereka masuk”, tetapi “mereka dicampakkan”. Ini menggambarkan ketiadaan pilihan pada ketika itu.

Perbezaan antara “masuk” dengan “dicampakkan” sangat besar. Kata “masuk” boleh berlaku dengan kehendak sendiri, sedangkan “dicampakkan” menunjukkan seseorang dikenakan suatu tindakan daripada luar. Maka أُلْقِيَ menghilangkan gambaran bahawa rombongan itu memasuki Jahannam dengan kehendak bebas seperti seseorang masuk ke sebuah rumah. Mereka dicampakkan. Perkataan ini membawa unsur paksaan, keras dan perlakuan terhadap mereka. Oleh itu, terjemahan “dimasukkan” mungkin lebih lembut daripada lafaz asal. “Dicampakkan” atau “dilemparkan” lebih dekat dengan kekuatan gambaran أُلْقِيَ.

Namun perkataan “dicampakkan” tidak bermaksud kita boleh menentukan secara terperinci bagaimana proses tersebut berlaku. Kita tidak tahu bentuk fizikal pergerakan manusia ketika dicampakkan. Kita tidak tahu jarak, arah atau mekanisme. Ayat tidak menyebut perkara tersebut. Kita hanya mengetahui bahawa al-Quran menggunakan أُلْقِيَ, iaitu satu bentuk yang menggambarkan mereka dikenakan tindakan mencampakkan atau melemparkan ke dalam Jahannam.

Bentuk pasif ini juga membawa perhatian kepada akibat, bukan pelaku. Dalam banyak ayat al-Quran, apabila pelaku tidak menjadi fokus, kata kerja pasif boleh digunakan. Di sini, yang menjadi fokus ialah فَوْجٌ yang dicampakkan dan فِيهَا sebagai tempat kejadian. Maka susunan itu sangat padat: “setiap kali dicampakkan ke dalamnya satu rombongan.” Bahasa Arab tidak perlu menyebut “siapa yang mencampakkan” kerana konteks tidak memerlukan maklumat itu pada tempat tersebut.

Kata أُلْقِيَ ialah fi‘l madhi, iaitu kata kerja lampau dari segi bentuk. Namun konteksnya berada dalam gambaran peristiwa akhirat yang akan berlaku kepada manusia. Ini merupakan satu perkara penting dalam bahasa Arab al-Quran. Bentuk lampau tidak semestinya sentiasa digunakan untuk perkara yang telah berlaku dalam pengalaman manusia. Dalam konteks berita yang pasti dan untuk tujuan menghadirkan gambaran, bentuk lampau boleh digunakan bagi menggambarkan peristiwa masa depan seolah-olah ia telah berlaku. Ini ialah salah satu gaya bahasa al-Quran yang menunjukkan kepastian berita dan kekuatan gambaran. Tetapi kita hendaklah berhati-hati: tidak semua penggunaan kata kerja lampau dalam al-Quran mesti ditafsir sebagai gaya masa depan. Dalam konteks ayat ini, keseluruhan perbincangan tentang Jahannam dan hari akhirat menjadikan gambaran tersebut jelas.

Penggunaan أُلْقِيَ dalam bentuk lampau memberi kesan yang berbeza daripada لو قيل يُلْقَى. Jika digunakan bentuk mudari‘, fokus boleh menjadi lebih langsung kepada proses yang sedang atau akan berlaku. Tetapi أُلْقِيَ memberikan gambaran satu peristiwa yang telah dilaksanakan dalam adegan yang sedang diceritakan. Apabila digabungkan dengan كُلَّمَا, setiap peristiwa yang berlaku berulang kali itu digambarkan sebagai satu tindakan yang telah terjadi bagi setiap rombongan. Ini menjadikan gambaran tersebut seolah-olah nyata di hadapan pembaca.

Di sinilah keindahan gabungan كُلَّمَا dan أُلْقِيَ. كُلَّمَا memberikan pengulangan, manakala أُلْقِيَ memberikan tindakan yang keras dan selesai bagi setiap kejadian. Seolah-olah gambaran itu berkata: setiap kali datang satu rombongan, berlaku lagi tindakan pencampakan ke dalam Jahannam. Kemudian datang rombongan berikutnya, lalu peristiwa itu berulang. Ini menghasilkan gambaran siri kemasukan yang tidak berlaku hanya sekali.

Kata فِيهَا pula terdiri daripada في dan ها. في ialah huruf jar yang membawa makna “di dalam” atau “ke dalam” berdasarkan konteks, manakala ها ialah kata ganti nama feminin tunggal. Dalam penyataan ini, ها kembali kepada Jahannam. Maka فِيهَا bermaksud “di dalamnya” atau “ke dalamnya”. Dari sudut bahasa, penggunaan في bersama kata kerja أُلْقِيَ memberikan gambaran bahawa tempat tujuan tindakan ialah “di dalam” Jahannam. Ia bukan sekadar sampai ke pintu atau berhenti di luar. Rombongan tersebut dicampakkan masuk ke dalam tempat tersebut.

Kata ganti ها sangat ringkas tetapi mempunyai fungsi besar. Al-Quran tidak mengulangi nama Jahannam. Ia menggunakan kata ganti kerana rujukannya sudah jelas dalam konteks. Ini menghasilkan kesinambungan bahasa. Apabila pembaca mendengar فِيهَا, fikirannya kembali kepada Jahannam yang telah disebut sebelumnya. Dengan demikian, nama tidak perlu diulang, tetapi gambaran tempat azab itu terus hidup dalam fikiran.

Penggunaan kata ganti feminin ها juga selaras dengan جنس kata nama Jahannam. جهنم ialah kata nama feminin, maka kata ganti yang kembali kepadanya ialah ها. Ini ialah ketepatan nahu yang sangat jelas. Dalam bahasa Melayu, kita hanya menyebut “dalamnya” tanpa menunjukkan jantina tatabahasa. Tetapi dalam bahasa Arab, ها membawa maklumat bahawa antecedentnya ialah kata nama feminin.

Perkataan فِيهَا juga memberikan gambaran ruang yang sangat penting. Mereka bukan dicampakkan “kepadanya” secara umum, tetapi “ke dalamnya”. Dalam konteks Jahannam, unsur “dalam” menunjukkan bahawa tempat itu menjadi ruang yang menampung rombongan tersebut. Namun kita tidak perlu membayangkan dimensi ruangnya secara fizikal kerana ayat tidak memberitahu ukuran atau bentuknya. Cukuplah kita memahami bahawa mereka dicampakkan masuk ke dalam Jahannam.

Jika kita menggabungkan فِيهَا dengan أُلْقِيَ, kita memperoleh satu gambaran tindakan yang sangat kuat: ada sesuatu yang dicampakkan ke dalam suatu tempat. Ini jauh lebih keras daripada sekadar “mereka berada di dalamnya”. Kata kerja menunjukkan proses kemasukan; huruf jar menunjukkan arah atau lokasi; kata ganti menunjukkan tempat itu. Maka tiga unsur kecil ini membentuk satu adegan yang jelas.

Dari sudut i‘rab, فَوْجٌ ialah نائب فاعل bagi أُلْقِيَ kerana kata kerja tersebut dalam bentuk pasif. Ini merupakan perkara yang sangat menarik. Dalam ayat aktif, pelaku menjadi فاعل. Apabila kata kerja dipasifkan, pelaku tidak disebut dan objek yang menerima tindakan asal mengambil kedudukan sebagai نائب فاعل. Maka فَوْجٌ berada dalam keadaan marfu‘. Secara makna, rombongan ialah pihak yang dikenakan tindakan mencampakkan. Dari sudut nahu, ini menunjukkan bagaimana perubahan bentuk kata kerja turut mengubah struktur perhatian ayat.

Jika kita mengatakan أَلْقَى فُلَانٌ فَوْجًا فِي جَهَنَّمَ, فلان ialah فاعل dan فَوْجًا ialah maf‘ul bih. Tetapi apabila dikatakan أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, pelaku tidak disebut dan فَوْجٌ menjadi نائب فاعل. Perubahan ini bukan sahaja perubahan tatabahasa, tetapi memberi kesan terhadap cara adegan disampaikan. Ayat memusatkan perhatian kepada rombongan yang dicampakkan, bukan kepada identiti orang yang melakukan pencampakan.

Perkataan فَوْجٌ sebagai نائب فاعل juga menjadikan rombongan itu sangat menonjol di hujung penyataan. Ayat bermula dengan كُلَّمَا, kemudian أُلْقِيَ, kemudian فِيهَا, dan akhirnya فَوْجٌ. Pembaca menunggu apa yang dicampakkan dan pada akhirnya mengetahui: satu rombongan. Susunan ini menghasilkan penekanan tertentu terhadap فَوْجٌ sebagai pihak yang menerima tindakan.

Dari sudut nahu, كُلَّمَا ialah salah satu alat yang menghubungkan dua kejadian secara berulang. أُلْقِيَ ialah kata kerja pasif. فِيهَا ialah jar majrur yang berkaitan dengan kata kerja. فَوْجٌ ialah نائب فاعل. Dengan struktur yang sangat ringkas, al-Quran menyampaikan makna yang lengkap. Tidak ada perkataan berlebihan. Setiap unsur mempunyai fungsi.

Kita juga boleh melihat bahawa فَوْجٌ datang selepas فِيهَا. Jika susunan biasa dalam bahasa Melayu ialah “setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalamnya”, bahasa Arab memberikan susunan أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ. Dengan cara ini, tempat “di dalamnya” hadir sebelum kata nama rombongan. Ini membuatkan fikiran terlebih dahulu kembali kepada Jahannam sebelum mengetahui bahawa yang dicampakkan ialah satu rombongan. Susunan ini sesuai dengan konteks kerana tempat itu ialah pusat gambaran.

Tidak wajar kita membuat dakwaan bahawa setiap susunan terbalik dalam al-Quran mesti mempunyai satu rahsia balaghah tertentu yang tidak boleh ditafsir selain daripada itu. Tetapi kita boleh mengatakan bahawa susunan فِيهَا فَوْجٌ secara semula jadi memberikan gambaran bahawa tindakan itu berlaku di dalam Jahannam, kemudian kelompok manusia disebut. Bahasa Arab membenarkan susunan tersebut dan ia menghasilkan kesinambungan yang kuat dengan tempat yang telah dibicarakan.

Perkataan فَوْجٌ juga membawa gambaran bahawa manusia datang dalam kelompok. Ia bukan فَرْدٌ, bukan وَاحِدٌ dan bukan إِنْسَانٌ. Jika al-Quran menggunakan “seorang manusia”, gambaran akan berbeza. Tetapi فَوْجٌ menunjukkan satu rombongan. Maka ada unsur sosial dalam gambaran ini: manusia yang berkongsi keadaan tertentu datang sebagai kelompok. Namun kita tidak perlu menentukan bahawa mereka berkumpulan berdasarkan hubungan dunia seperti keluarga, bangsa atau negeri. Ayat tidak menyebut demikian. “Rombongan” ialah satu kelompok yang dimasukkan.

Penggunaan فَوْجٌ juga terdapat dalam bahasa Arab bagi kelompok yang bergerak atau datang. Dalam konteks akhirat, gambaran ini sangat sesuai dengan manusia yang dibawa atau dicampakkan ke dalam Jahannam secara berkelompok. Ia menjadikan adegan lebih besar. Bukan seorang, tetapi rombongan. Bukan sekali, tetapi setiap kali. Dengan dua unsur ini, كُلَّمَا dan فَوْجٌ, terbentuk gambaran tentang kemasukan kelompok demi kelompok.

Dalam konteks Surah al-Mulk, penyataan ini datang selepas gambaran Jahannam yang bergolak dan hampir terpisah kerana غَيْظ. Maka apabila disebut كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, pembaca melihat bahawa keadaan Jahannam tersebut berlaku bersamaan dengan kemasukan rombongan. Namun kerana fokus kita hanya pada penyataan ini, kita tidak perlu membawa perbahasan kepada keseluruhan ayat selepasnya. Cukuplah memahami bahawa كُلَّمَا menjadikan kemasukan itu berulang dan فَوْجٌ menjadikan kemasukan itu berkelompok.

Satu perkara yang sangat penting ialah makna أُلْقِيَ. Dalam bahasa Arab, akar ل ق ي berkaitan dengan pertemuan, tetapi أَلْقَى ialah bentuk yang bermaksud melemparkan atau mencampakkan sesuatu. Jangan keliru antara لَقِيَ yang bermaksud bertemu dengan أَلْقَى yang membawa makna meletakkan atau melemparkan. Bentuk morfologi di sini menentukan makna. أَلْقَى ialah bentuk keempat, dan bentuk pasifnya أُلْقِيَ. Maka makna yang dimaksudkan ialah tindakan melemparkan atau mencampakkan.

Ini memperlihatkan betapa pentingnya ilmu sarf dalam memahami al-Quran. Jika seseorang hanya melihat akar ل ق ي tanpa melihat bentuk أَلْقَى, dia boleh tersilap. Tetapi apabila bentuknya diperhatikan, jelas bahawa ia bukan “bertemu”. Ia ialah “mencampakkan”. Dalam konteks ayat, makna itu sangat kuat kerana rombongan manusia menjadi objek tindakan tersebut.

Bentuk أُلْقِيَ juga mempunyai huruf hamzah yang menunjukkan bentuk أَفْعَلَ dalam bentuk aktif أَلْقَى. Bentuk ini boleh membawa makna menyebabkan sesuatu sampai atau meletakkan sesuatu. Dalam konteks tertentu, أَلْقَى dapat diterjemahkan “melemparkan”, “mencampakkan” atau “meletakkan”. Dalam ayat ini, “dicampakkan” paling sesuai kerana tempatnya ialah Jahannam dan konteksnya ialah azab.

Kata kerja pasif أُلْقِيَ juga memberi kesan bahawa tindakan itu dilakukan terhadap rombongan tanpa memberikan mereka kedudukan sebagai pelaku. Mereka ialah pihak yang menerima tindakan. Ini selari dengan keadaan orang yang telah dihukum. Dalam dunia, manusia mempunyai pilihan dan bergerak dengan kehendak. Tetapi dalam gambaran ini, apabila mereka telah sampai ke tempat tersebut, mereka dicampakkan ke dalamnya. Perkataan itu sendiri sudah membawa unsur kehilangan kuasa untuk menentukan keadaan.

Namun jangan kita menggunakan lafaz ini untuk mengatakan bahawa manusia di dunia tidak mempunyai pilihan sama sekali. Itu merupakan perbahasan qadar yang jauh lebih luas. Dalam ayat ini, أُلْقِيَ hanya menggambarkan tindakan yang berlaku kepada rombongan dalam konteks hukuman akhirat. Jangan keluarkan kesimpulan falsafah tentang kebebasan manusia daripada satu kata kerja pasif.

Begitu juga kita tidak boleh menentukan siapa pelaku pencampakan hanya berdasarkan lafaz ini. Bentuk pasif sengaja tidak menyebut pelaku. Dalam konteks ayat yang lebih luas, terdapat خَزَنَةُ جَهَنَّم yang disebut sebagai penjaga dalam ayat yang sama selepas itu. Tetapi kerana fokus perbahasan kita hanya pada كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, kita tidak perlu menjadikan identiti pelaku sebagai pusat perbahasan. Yang penting ialah tindakan itu berlaku kepada فَوْجٌ.

Ini juga menunjukkan disiplin dalam tafsir: sesuatu yang diketahui daripada konteks tidak semestinya perlu dijadikan fokus utama apabila pengguna meminta satu lafaz tertentu. Kita boleh mengetahui bahawa ada penjaga Jahannam daripada sambungan ayat, tetapi lafaz أُلْقِيَ sendiri tidak menyebut mereka. Maka jangan memaksa mereka masuk ke dalam makna lafaz. Bentuk pasif memberi kita hakikat bahawa pencampakan berlaku, bukan identiti pelakunya.

Perkataan كُلَّمَا juga mempunyai nilai pengulangan yang kuat kerana ia bukan sekadar “setiap”. Ia menunjukkan hubungan antara satu kejadian dengan kejadian berikutnya. Jika seseorang berkata كُلَّمَا جَاءَ الضَّيْفُ فَرِحْتُ, setiap kali tetamu datang, aku gembira. Terdapat pola yang berulang. Dalam ayat al-Quran, pola itu ialah setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Maka gambaran ini memberikan satu rentetan peristiwa.

Pengulangan ini juga menunjukkan bahawa kemasukan rombongan bukan suatu peristiwa yang berlaku sekali lalu selesai. Ia berulang mengikut banyaknya rombongan. Kita tidak perlu mengatakan bahawa ia berulang tanpa henti dalam makna mutlak. Ayat hanya menunjukkan pengulangan dalam konteks rombongan yang dimasukkan. Jangan menambahkan konsep yang tidak disebut seperti “selama-lamanya rombongan baharu akan masuk”. Tempoh dan jumlah tidak dinyatakan dalam lafaz ini. Yang jelas ialah setiap kali suatu rombongan dicampakkan, perkara tersebut berlaku.

Dalam bahasa Arab, كُلَّمَا sering menghubungkan kejadian yang mempunyai hubungan berulang. Ini menjadikan lafaz tersebut sangat sesuai untuk menggambarkan kelompok manusia. Jika hanya إِذَا digunakan, fokusnya boleh berada pada satu kejadian atau kejadian tertentu bergantung kepada konteks. Dengan كُلَّمَا, unsur “setiap kali” menjadi jelas. Maka al-Quran memberikan gambaran siri kemasukan.

Satu lagi perkara yang menarik ialah فَوْجٌ tidak mempunyai alif lam. Ia tidak mengatakan الفَوْجُ. Dengan bentuk nakirah, satu rombongan disebut sebagai satu unit daripada banyak kemungkinan rombongan. Setiap kali datang satu فَوْجٌ, ia dicampakkan. Kemudian datang فَوْجٌ yang lain. Walaupun ayat tidak menyebut “rombongan lain” secara literal, fungsi كُلَّمَا membina pengulangan tersebut.

Kita boleh mengatakan bahawa gabungan كُلَّمَا dan فَوْجٌ menghasilkan gambaran “rombongan demi rombongan”. Ungkapan Melayu “rombongan demi rombongan” bukan terjemahan literal satu per satu, tetapi ia sangat sesuai untuk menjelaskan kesan makna. كُلَّمَا memberikan pengulangan, manakala فَوْجٌ memberikan unit kelompok. Apabila kedua-duanya dihimpunkan, gambaran kelompok yang datang berulang kali menjadi jelas.

Kata فِيهَا pula mengikat semua rombongan kepada tempat yang sama. Setiap rombongan dicampakkan ke dalamnya. ها merujuk kepada Jahannam. Maka tidak ada perubahan tempat dalam gambaran ini. Yang berubah ialah rombongan yang masuk. Tempat tetap, rombongan berganti. Ini menjadikan Jahannam sebagai pusat adegan dan manusia sebagai rombongan yang silih berganti masuk ke dalamnya.

Jika kita renungkan susunan itu, ia memberikan gambaran yang berat tentang sifat azab. Dalam dunia, apabila seseorang melihat satu hukuman berlaku, mungkin dia masih boleh membayangkan bahawa ia berlaku sekali. Tetapi lafaz كُلَّمَا menunjukkan bahawa setiap rombongan yang tiba akan melalui tindakan yang sama. Ini menambahkan kesan ketakutan kerana gambaran tidak terhenti pada satu kelompok.

Walaupun demikian, jangan mengatakan bahawa كُلَّمَا menunjukkan jumlah rombongan tidak terbatas. Ia hanya menunjukkan pengulangan apabila syaratnya berlaku. Jika terdapat beberapa rombongan, peristiwa itu berlaku setiap kali. Jika Allah mengetahui jumlah sebenar, kita tidak perlu menentukannya tanpa dalil. Ketepatan tafsir ialah berhenti pada batas lafaz.

Perkataan “dicampakkan” juga tidak boleh dilembutkan sehingga menjadi “dimasukkan” tanpa penjelasan. Dimasukkan boleh merangkumi tindakan yang lembut atau sekadar membawa seseorang masuk. Tetapi أُلْقِيَ membawa makna melemparkan atau mencampakkan. Dalam konteks Jahannam, ini menggambarkan tindakan yang keras. Ia sesuai dengan suasana azab. Jika diterjemahkan “dilemparkan ke dalamnya”, pembaca Melayu dapat merasakan kekuatan kata kerja itu.

Namun “dilemparkan” juga tidak semestinya bermaksud seperti manusia melemparkan batu. Kita perlu membezakan makna bahasa dengan mekanisme. Makna bahasa ialah tindakan mencampakkan. Hakikat bagaimana rombongan itu dicampakkan di alam akhirat tidak diberitahu. Maka kita menetapkan makna tetapi tidak mereka-reka kaifiyyah.

Ini merupakan kaedah yang penting dalam semua berita ghaib. Apabila al-Quran menggunakan kata yang kita fahami dalam bahasa dunia, kita memahami makna menurut bahasa tetapi tidak semestinya menetapkan bahawa bentuk hakikatnya sama dengan pengalaman dunia. “Dicampakkan” memberi kita gambaran tindakan, tetapi tidak memberitahu struktur fizikal proses tersebut. Kita tidak tahu bagaimana rombongan itu bergerak, sejauh mana mereka dilemparkan atau bagaimana keadaan tubuh mereka ketika itu. Semua itu bukan kandungan lafaz.

Begitu juga فِيهَا tidak memberikan ukuran kedalaman Jahannam. “Ke dalamnya” hanya menunjukkan arah masuk. Jangan membuat kesimpulan bahawa kedalaman tertentu boleh diukur daripada perkataan في. Huruf jar tidak memberi angka. Ia hanya menunjukkan hubungan ruang yang bersesuaian dengan konteks.

Perkataan فَوْجٌ juga tidak menentukan bilangan manusia dalam satu rombongan. Dalam bahasa Arab, فَوْجٌ boleh digunakan untuk kelompok yang jumlahnya berbeza. Maka kita tidak boleh mengatakan setiap فَوْجٌ mempunyai seratus, seribu atau sejuta orang. Semua itu tidak disebut. Yang disebut ialah satu kelompok.

Dalam masa yang sama, jangan mengecilkan فَوْجٌ kepada “beberapa orang” sahaja. Ia ialah kelompok atau rombongan. Keluasan bilangannya bergantung kepada konteks. Maka “rombongan” ialah terjemahan yang baik kerana ia tidak memaksa angka.

Ada satu aspek penting pada bentuk فَوْجٌ sebagai نائب فاعل: ia menunjukkan bahawa rombongan itu menjadi pusat perhatian selepas tindakan pasif disebut. Dalam struktur أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, kita mendengar dahulu “telah dicampakkan ke dalamnya”, lalu baru disebut “satu rombongan”. Ini membuatkan pembaca menanti objek yang dicampakkan. Dalam bahasa Arab, susunan demikian sah dan sangat biasa, tetapi dalam konteks al-Quran ia menghasilkan gambaran yang kuat.

Kita boleh memerhatikan bahawa jika فَوْجٌ diletakkan di awal, misalnya فَوْجٌ أُلْقِيَ فِيهَا, gambaran akan bermula dengan rombongan. Tetapi susunan asal bermula dengan كُلَّمَا dan أُلْقِيَ. Ini menjadikan tindakan dan pengulangan berada di hadapan. Pembaca mula dengan “setiap kali dicampakkan”, kemudian mengetahui siapa yang dicampakkan. Ini selari dengan fokus kepada peristiwa.

Kata كُلَّمَا juga membuatkan pembaca merasakan bahawa satu peristiwa mempunyai akibat yang berulang. Setiap kali rombongan dicampakkan, keadaan Jahannam dan peristiwa selepas itu berkait dengannya. Dalam konteks ayat, ini membina satu pola yang sangat jelas. Walaupun kita tidak membincangkan sambungan ayat secara terperinci, kita boleh mengatakan bahawa كُلَّمَا menyediakan kerangka pengulangan bagi peristiwa yang disebut selepasnya. Ini ialah fungsi bahasa yang penting.

Jika kita hanya mengambil فَوْجٌ dan meninggalkan كُلَّمَا, kita akan tahu tentang satu rombongan tetapi tidak mendapat gambaran pengulangan. Jika kita hanya mengambil كُلَّمَا tanpa فَوْجٌ, kita tahu ada sesuatu yang berulang tetapi tidak tahu unit manusia yang masuk. Jika kita meninggalkan أُلْقِيَ, kita kehilangan unsur pencampakan. Jika kita meninggalkan فِيهَا, kita kehilangan tempat kemasukan. Maka empat unsur ini saling melengkapi: كُلَّمَا memberikan pengulangan, أُلْقِيَ memberikan tindakan, فِيهَا memberikan tempat, dan فَوْجٌ memberikan kelompok manusia.

Inilah kepadatan bahasa al-Quran. Hanya empat unsur utama tetapi gambaran yang sangat besar. “Setiap kali” membawa pengulangan. “Dicampakkan” membawa kekerasan tindakan. “Ke dalamnya” membawa arah dan tempat. “Satu rombongan” membawa kelompok manusia. Apabila digabungkan, kita memperoleh gambaran rombongan demi rombongan yang dicampakkan ke dalam Jahannam.

Dari sudut psikologi bahasa, perkataan “setiap kali” menyebabkan pembaca tidak membayangkan satu kejadian tunggal. Ia memaksa fikiran mengulangi adegan tersebut. Rombongan pertama dicampakkan, kemudian peristiwa yang sama berlaku kepada rombongan berikutnya. Ini memberikan kesan berulang yang sangat kuat. Al-Quran tidak perlu menyebut “kemudian satu rombongan lagi, kemudian satu lagi” kerana كُلَّمَا sudah melakukan kerja tersebut dengan satu perkataan.

Dalam bahasa Melayu, kita kadang-kadang memerlukan beberapa perkataan untuk menyampaikan fungsi yang terdapat dalam satu perkataan Arab. كُلَّمَا diterjemahkan “setiap kali”. أُلْقِيَ diterjemahkan “dicampakkan”. فِيهَا diterjemahkan “ke dalamnya”. فَوْجٌ diterjemahkan “satu rombongan”. Terjemahan yang sedikit lebih panjang itu bukan tanda bahasa Arab kurang jelas, tetapi kerana bahasa Melayu mempunyai struktur yang berbeza.

Jika terjemahan dibuat “setiap kali dilemparkan ke dalamnya satu kumpulan”, ia sudah dekat. Tetapi untuk gaya Melayu yang lebih semula jadi, “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” lebih baik. Penggunaan “suatu” atau “satu” untuk فَوْجٌ tidak mengubah makna asas. “Rombongan” pula menjaga konsep kelompok.

Dalam konteks tafsir, perkataan “dicampakkan” juga boleh dihuraikan sebagai “dilemparkan dengan keras”. Tetapi perkataan “dengan keras” ialah penjelasan nuansa, bukan lafaz tambahan. أَلْقَى sendiri dalam konteks ini sudah memberikan gambaran tindakan melempar atau mencampak. Kita tidak perlu mengatakan bahawa ada unsur kekerasan fizikal tertentu jika tidak dinyatakan secara terperinci. Cukuplah mengatakan bahawa kata kerja tersebut lebih kuat daripada sekadar “masuk”.

Penggunaan bentuk pasif juga menyebabkan manusia yang dicampakkan berada dalam kedudukan penerima tindakan. Ini memperlihatkan kehinaan dan ketidakberdayaan pada saat hukuman. Namun sekali lagi, kita tidak boleh menjadikan satu bentuk nahu sebagai dalil untuk semua perbahasan psikologi tentang keadaan ahli Jahannam. Bentuk pasif menunjukkan mereka dikenakan tindakan, bukan memberikan seluruh gambaran emosi mereka.

Satu lagi perkara yang menarik ialah kata فَوْجٌ berada dalam bentuk tunggal walaupun كُلَّمَا menunjukkan pengulangan. Ini bukan percanggahan. Setiap satu kejadian melibatkan satu فَوْجٌ. Apabila kejadian berulang, muncul فَوْجٌ yang lain. Maka struktur tunggal itu sesuai dengan unit kejadian yang sedang digambarkan. Setiap rombongan ialah satu فَوْجٌ, tetapi banyak فَوْجٌ berlaku secara berulang.

Kita boleh membayangkan struktur maknanya sebagai: setiap kali [satu rombongan] [dicampakkan] [ke dalam Jahannam]. Tidak disebut “semua rombongan” secara langsung, tetapi كُلَّمَا menjadikan pola itu berulang. Ini menunjukkan bahawa bahasa al-Quran boleh menyampaikan makna jumlah yang besar melalui struktur pengulangan tanpa angka.

Dari sudut semantik, فَوْجٌ mempunyai makna yang lebih luas daripada “kumpulan”. Rombongan biasanya membawa gambaran kumpulan yang bergerak bersama menuju suatu tempat. Dalam konteks ayat, mereka tidak semestinya bergerak secara sukarela; tetapi perkataan itu tetap memberikan gambaran kelompok. Maka “rombongan” sesuai kerana ia menggambarkan sekumpulan manusia yang menjadi satu unit dalam peristiwa tersebut.

Ada kemungkinan pembaca tertanya-tanya mengapa al-Quran tidak menggunakan جَمَاعَةٌ. Setiap perkataan Arab mempunyai sejarah penggunaan dan nuansa sendiri. فَوْجٌ memberikan gambaran kumpulan yang datang atau bergerak. جَمَاعَةٌ lebih umum sebagai kumpulan. Oleh itu, penggunaan فَوْجٌ sesuai dengan gambaran manusia yang datang secara berkelompok. Kita tidak perlu mengatakan bahawa جَمَاعَةٌ tidak boleh digunakan dalam bahasa Arab; tetapi pilihan al-Quran mempunyai kesesuaian dengan adegan.

Begitu juga mengapa digunakan أُلْقِيَ dan bukan أُدْخِلَ. أُدْخِلَ bermaksud dimasukkan. Ia boleh menggambarkan seseorang dibawa masuk atau dimasukkan ke suatu tempat. Tetapi أُلْقِيَ lebih kuat dari sudut tindakan melempar atau mencampakkan. Pemilihan ini menjadikan suasana lebih keras. Dalam konteks Jahannam, pilihan lafaz itu sangat sesuai dengan gambaran azab.

Kita boleh mengatakan bahawa perbezaan antara أُلْقِيَ dan أُدْخِلَ memperlihatkan kekuatan bahasa al-Quran. “Dimasukkan” boleh memberi gambaran bahawa seseorang dibawa masuk secara terkawal. “Dicampakkan” memberikan gambaran bahawa dia tidak diletakkan dengan kelembutan. Maka أُلْقِيَ menyampaikan kekerasan keadaan. Tetapi kita tidak boleh membuat gambaran lebih daripada makna perkataan.

Begitu juga mengapa digunakan فِيهَا dan bukan إِلَيْهَا. إِلَى biasanya menunjukkan arah menuju sesuatu, sedangkan فِي menunjukkan berada di dalam atau masuk ke dalam sesuatu bergantung kepada konteks kata kerja. Dalam أُلْقِيَ فِيهَا, tempat yang dimaksudkan ialah bahagian dalam Jahannam. Ini lebih kuat daripada sekadar menuju kepadanya. Rombongan bukan sekadar dilemparkan ke arah Jahannam; mereka dicampakkan ke dalamnya.

Ini ialah satu perbezaan yang penting. Jika dikatakan أُلْقِيَ إِلَيْهَا, perhatian mungkin lebih kepada arah menuju kepadanya. Tetapi أُلْقِيَ فِيهَا memberikan makna bahawa hasil tindakan itu ialah berada di dalam tempat tersebut. Maka perkataan فِيهَا sangat tepat dengan keadaan yang digambarkan.

Dalam bahasa Melayu, “ke dalamnya” ialah pilihan yang baik. Walaupun في secara literal sering diterjemahkan “di dalam”, bersama kata kerja أُلْقِيَ konteks menjadikannya “ke dalam”. Ini contoh bahawa terjemahan tidak boleh dibuat dengan kamus semata-mata. Fungsi huruf jar bergantung kepada kata kerja dan konteks.

Kata ganti ها juga mempunyai kesinambungan dengan subjek yang telah disebut. Kita tidak perlu mengulangi “Jahannam”. Apabila disebut فِيهَا, pembaca terus mengetahui bahawa tempat itu ialah Jahannam. Ini menjadikan ayat lebih padat. Al-Quran tidak perlu berkata كُلَّمَا أُلْقِيَ فِي جَهَنَّمَ فَوْجٌ kerana antecedent sudah jelas. Kata ganti mengambil alih fungsi tersebut.

Dari sudut balaghah, kata ganti kadang-kadang menjadikan kesinambungan lebih lancar kerana sesuatu yang telah disebut tidak perlu diulang. Di sini ia juga mengekalkan perhatian kepada tindakan. Jika nama Jahannam diulang, rentak ayat akan berubah. Dengan فِيهَا, tempat itu disebut secara ringkas tetapi tetap hadir dalam fikiran.

Satu lagi perkara yang sangat kuat ialah penggunaan كُلَّمَا diikuti oleh kata kerja pasif. Gabungan ini menghasilkan gambaran yang berulang tetapi tidak menyebut pelaku. Setiap kali rombongan dicampakkan, kita menyaksikan hasil tindakan itu. Ini menjadikan adegan lebih berat kerana fokus tidak dialihkan kepada siapa yang melakukan pencampakan. Yang penting ialah rombongan tersebut menerima hukuman.

Dalam konteks ancaman al-Quran, penggunaan pasif boleh memberikan kesan bahawa hukuman itu telah menjadi realiti yang tidak dapat dielakkan. Tetapi kita hendaklah berhati-hati: tidak boleh mengatakan bahawa bentuk pasif semata-mata membuktikan aspek tertentu dalam qadar. Ia ialah gaya bahasa yang memfokuskan tindakan terhadap rombongan.

Jika kita meneliti kata kerja أُلْقِيَ dari sudut akar, ia berkaitan dengan إلقاء. إلقاء boleh bermaksud melemparkan sesuatu, mencampakkannya, menjatuhkannya atau meletakkannya. Dalam konteks Jahannam, makna mencampakkan sangat sesuai kerana terdapat tempat tujuan yang jelas, iaitu فِيهَا. Rombongan itu dikenakan tindakan sehingga berada di dalamnya.

Perkataan فَوْجٌ pula boleh dikaitkan dengan gambaran kumpulan yang bergerak secara beramai-ramai. Ia bukan semata-mata koleksi manusia yang tidak bergerak. Dalam konteks ini, satu فَوْجٌ menjadi unit yang dicampakkan. Oleh itu, gambaran yang lahir ialah kelompok manusia yang masuk secara berkelompok.

Kita juga boleh melihat bahawa ayat tidak mengatakan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا النَّاسُ, “setiap kali manusia dicampakkan ke dalamnya”. Jika digunakan الناس, gambaran akan lebih umum. Tetapi فَوْجٌ memberikan unit yang lebih spesifik: satu rombongan. Ini menunjukkan bahawa manusia yang menerima hukuman digambarkan sebagai kelompok-kelompok. Kita tidak perlu menentukan sebab pembahagian tersebut. Lafaz hanya memberitahu bentuk gambaran.

Dalam bahasa Melayu, “rombongan” juga memberikan rasa bahawa mereka datang dalam satu kelompok. Ia mungkin membuat pembaca membayangkan perjalanan. Tetapi kita tidak boleh mengatakan bahawa ayat menyatakan mereka datang dari dunia secara berjalan atau bergerak seperti rombongan dunia. “Rombongan” hanyalah terjemahan untuk فَوْجٌ. Hakikat cara mereka sampai tidak dihuraikan oleh lafaz ini.

Perkataan كُلَّمَا juga tidak bermaksud “setiap orang”. Ia merujuk kepada setiap kali peristiwa berlaku. Ini penting kerana kadang-kadang terjemahan yang longgar boleh menyebabkan pembaca memahami bahawa setiap individu dicampakkan seorang demi seorang. Itu bukan yang disebut. Yang disebut ialah فَوْجٌ, satu kelompok. Maka unit peristiwa ialah rombongan.

Dari sudut tafsir, ini memberikan gambaran bahawa hukuman itu berlaku secara berkelompok. Tetapi kita tidak boleh menentukan sama ada pembahagian itu berdasarkan dosa, kedudukan, masa, bangsa atau sebab lain. Tidak ada dalam lafaz ini. Kita hanya mengetahui bahawa فَوْجٌ demi فَوْجٌ menjadi unit yang dicampakkan ke dalam Jahannam.

Perkataan كُلَّمَا juga memberikan kesinambungan antara satu kumpulan dengan kumpulan yang lain. Ia bukan hanya “ketika”. “Setiap kali” mempunyai unsur pengulangan yang kuat. Maka gambaran itu tidak statik. Ia bergerak dari satu peristiwa kepada peristiwa seterusnya.

Kita boleh menggunakan istilah “pengulangan bersyarat” untuk menjelaskan كُلَّمَا. Maksudnya, setiap kali peristiwa dalam klausa pertama berlaku, peristiwa yang berkaitan dengannya berlaku. Dalam ayat ini, peristiwa pertama ialah أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ. Dalam sambungan ayat, terdapat tindak balas atau kejadian yang berlaku berkaitan dengan setiap kemasukan. Tetapi kerana fokus kita ialah penyataan ini, cukup kita memahami fungsi pengulangan tersebut.

Jika kita mengkaji struktur ayat secara nahu, كُلَّمَا ialah ظرف يتضمن معنى الشرط, iaitu kata yang mempunyai makna syarat dan pengulangan masa. Huraian nahu terhadap كُلَّمَا boleh berbeza dari sudut istilah antara kitab-kitab, tetapi makna asasnya jelas: setiap kali suatu peristiwa berlaku. أُلْقِيَ ialah fi‘l madhi mabni lil-majhul. فِيهَا ialah jar majrur. فَوْجٌ ialah نائب فاعل marfu‘. Dengan susunan ini, ayat mempunyai struktur yang sangat kemas.

Istilah “mabni lil-majhul” bermaksud kata kerja dalam bentuk pasif, iaitu pelaku tidak dinyatakan. Dalam bentuk aktif, kita mempunyai أَلْقَى. Dalam bentuk pasif, menjadi أُلْقِيَ. Perubahan harakat juga berlaku mengikut pola. Ini menunjukkan bahawa ilmu sarf dan nahu memainkan peranan penting dalam memahami lafaz al-Quran.

Jika kita menghuraikan أُلْقِيَ secara morfologi, ia ialah bentuk lampau pasif daripada أَلْقَى. Huruf alif selepas lam dalam bentuk aktif tidak dikekalkan dengan bentuk yang sama dalam pasif; pola pasif menukar struktur vokal menjadi أُلْقِيَ. Kita tidak perlu terlalu teknikal, tetapi cukup memahami bahawa perkataan itu bermaksud “telah dicampakkan” dalam bentuk pasif.

Bentuk lampau أُلْقِيَ juga boleh diterangkan dari sudut gaya bahasa bahawa ia menghadirkan kejadian seolah-olah sudah berlaku dalam gambaran yang pasti. Dalam al-Quran, peristiwa akhirat yang belum dialami manusia boleh digambarkan dengan bentuk lampau kerana kepastian berita dan untuk menghadirkan adegan. Namun sekali lagi, ini tidak bermaksud kita mengubah hakikat masa peristiwa. Hari akhirat tetap mempunyai waktunya. Bentuk kata kerja ialah gaya bahasa.

Perkataan فَوْجٌ pula ialah kata nama dan berada dalam keadaan marfu‘ kerana menjadi نائب فاعل. Tanda marfu‘nya ialah dhammah yang zahir pada akhir perkataan. Ini ialah satu contoh mudah tetapi penting: apabila kata kerja pasif digunakan, pihak yang menjadi objek dalam ayat aktif boleh mengambil tempat sebagai نائب فاعل dan menjadi marfu‘. Maka فَوْجٌ bukan maf‘ul bih. Ini menunjukkan ketepatan struktur.

Jika diterjemahkan secara literal dengan susunan yang agak kaku, kita boleh mendapat “setiap kali dicampakkan di dalamnya suatu rombongan”. Tetapi bahasa Melayu yang lebih semula jadi ialah “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Kedua-duanya menyampaikan makna asas. Namun “ke dalamnya” lebih sesuai daripada “di dalamnya” kerana kata kerja أُلْقِيَ menggambarkan pergerakan masuk.

Perkara ini menunjukkan bahawa terjemahan bukan sekadar menukar perkataan. Penterjemah perlu memahami hubungan nahu. في diterjemahkan “ke dalam” kerana ia berkaitan dengan أُلْقِيَ. Jika diterjemahkan “di dalam”, pembaca mungkin membayangkan rombongan sudah berada di dalam dan hanya tindakan berlaku di sana. Sedangkan ayat menggambarkan tindakan mencampakkan mereka masuk.

Kata كُلَّمَا juga perlu diterjemahkan berdasarkan fungsi. “Setiap masa” kurang sesuai. “Setiap kali” lebih tepat. Ini kerana مَا di sini bukan sekadar “apa”, tetapi menjadi sebahagian daripada struktur pengulangan. Jika seseorang menerjemahkannya secara literal tanpa memahami struktur, makna boleh menjadi pelik. Tafsir bahasa membantu membetulkan perkara ini.

Dari sudut semantik, فَوْجٌ tidak semestinya bermaksud kelompok yang mempunyai hubungan antara satu sama lain. Ia hanya menunjukkan kelompok. Maka kita tidak boleh mengatakan bahawa semua ahli satu فَوْجٌ ialah keluarga, sahabat atau bangsa yang sama. Itu tidak disebut. Rombongan boleh difahami sebagai satu kumpulan manusia yang dimasukkan pada satu peristiwa.

Penggunaan kata فَوْجٌ juga memberikan gambaran bahawa manusia tidak semuanya berada pada satu masa yang sama dalam adegan tersebut. كُلَّمَا menunjukkan kemasukan berulang. Ini memberikan struktur masa kepada gambaran: satu peristiwa, kemudian peristiwa lain. Kita tidak mengetahui jarak masa sebenar antara kemasukan, tetapi ada pengulangan yang ditunjukkan oleh kata tersebut.

Jangan pula dikatakan bahawa كُلَّمَا menunjukkan “tanpa henti”. Ia menunjukkan pengulangan setiap kali keadaan berlaku. Pengulangan boleh mempunyai permulaan dan kesudahan. Dalam konteks ayat, kita tidak diberikan tempoh. Oleh itu, istilah yang lebih tepat ialah “berulang kali” atau “setiap kali”, bukan “tanpa henti” jika maksudnya tempoh mutlak.

Begitu juga jangan mengatakan bahawa فَوْجٌ menunjukkan jumlah yang tidak terhitung. Ia menunjukkan kelompok, tetapi tidak menetapkan jumlah. Banyak atau sedikit tidak dapat ditentukan daripada lafaz sahaja. Kita boleh mengatakan “rombongan” dan “kelompok”, tetapi tidak boleh memasukkan angka.

Kata أُلْقِيَ juga tidak bermaksud semestinya “dilemparkan dari tempat yang tinggi”. Dalam bahasa Arab, الإلقاء boleh digunakan bagi melempar atau mencampakkan tanpa perlu menetapkan ketinggian. Maka jangan membina gambaran bahawa mereka pasti dicampakkan dari ketinggian tertentu. Lafaz hanya menunjukkan tindakan melemparkan atau mencampakkan.

Begitu juga فِيهَا tidak memberitahu bahawa Jahannam mempunyai pintu tertentu. Ia hanya menunjukkan masuk ke dalam. Jika kita mahu membincangkan pintu Jahannam, kita memerlukan dalil lain. Dalam fokus ini, jangan melampaui lafaz.

Ini merupakan prinsip penting dalam penulisan tafsir yang mendalam: mendalam tidak bermaksud meleret keluar daripada ayat. Mendalam bermaksud menyelami setiap lafaz. Kita boleh membincangkan كُلَّمَا dari sudut pengulangan, أُلْقِيَ dari sudut pasif dan kekuatan tindakan, فِيهَا dari sudut ruang dan rujukan kata ganti, dan فَوْجٌ dari sudut kelompok serta kedudukan nahu. Semua itu masih berada dalam ayat yang sama.

Apabila seseorang benar-benar memperhatikan كُلَّمَا, dia akan melihat bahawa al-Quran tidak sekadar berkata “rombongan dicampakkan”. Ia berkata “setiap kali rombongan dicampakkan”. Ini menjadikan kejadian itu bersiri. Setiap kelompok yang masuk menjadi satu unit daripada rangkaian hukuman. Gambaran itu jauh lebih berat daripada satu kejadian tunggal.

Apabila diperhatikan أُلْقِيَ, kita melihat bahawa al-Quran tidak berkata “rombongan masuk”. Ini mengubah seluruh gambaran. “Masuk” ialah tindakan yang boleh dilakukan sendiri. “Dicampakkan” menunjukkan tindakan yang dikenakan. Maka lafaz tersebut menyampaikan sifat keras dan kehinaan keadaan mereka.

Apabila diperhatikan فِيهَا, kita melihat bahawa tindakan itu berakhir dengan mereka berada “di dalam” Jahannam. Bukan hanya menghampiri, bukan hanya berdiri di luar, tetapi dicampakkan ke dalam. Ini menegaskan bahawa tempat tersebut ialah tempat hukuman yang sebenar.

Apabila diperhatikan فَوْجٌ, kita melihat bahawa yang dicampakkan bukan seorang individu dalam gambaran ini, tetapi satu rombongan. Dan apabila فَوْجٌ digabungkan dengan كُلَّمَا, kita melihat rombongan demi rombongan. Maka seluruh gambaran terbina daripada hubungan empat unsur ini.

Dari sudut balaghah, penggunaan كُلَّمَا memberi rasa pengulangan yang sukar dicapai dengan satu kata lain. Ia menjadikan pembaca membayangkan peristiwa itu berulang. Ini seolah-olah al-Quran membawa manusia menyaksikan satu adegan yang berulang-ulang. Rombongan masuk, kemudian rombongan lain, kemudian yang lain. Tidak perlu menyebut setiap kali secara berasingan. كُلَّمَا sudah merangkumkannya.

Ada juga kekuatan pada bentuk kata kerja pasif kerana identiti pelaku tidak menjadi fokus. Dalam sebuah adegan azab, pembaca tidak dialihkan kepada persoalan siapa yang melakukan tindakan pada saat itu. Fokusnya ialah orang-orang yang dicampakkan dan tempat mereka dicampakkan. Ini menjadikan gambaran lebih terus dan keras.

Jika al-Quran menyebut “penjaga mencampakkan rombongan”, perhatian boleh beralih kepada penjaga. Tetapi أُلْقِيَ menghilangkan unsur tersebut daripada fokus lafaz. Pelaku tetap diketahui Allah dan boleh diketahui daripada konteks lain, tetapi tidak disebut di sini. Ini menunjukkan bahawa setiap lafaz mempunyai kadar maklumat yang dipilih dengan tepat.

Perkataan فَوْجٌ juga memberi gambaran kolektif. Hukuman bukan digambarkan sebagai pengalaman seorang sahaja. Ia berlaku kepada rombongan. Ini menunjukkan skala peristiwa yang besar. Kita tidak boleh menentukan jumlah keseluruhan ahli Jahannam daripada lafaz ini, tetapi gambaran rombongan yang berulang menunjukkan bahawa peristiwa itu melibatkan kelompok manusia yang banyak.

Kita boleh mengatakan bahawa كُلَّمَا menghidupkan dimensi masa, فِيهَا menghidupkan dimensi tempat, أُلْقِيَ menghidupkan dimensi tindakan, dan فَوْجٌ menghidupkan dimensi manusia yang menerima tindakan. Empat unsur tersebut menghasilkan adegan yang lengkap: setiap kali, satu rombongan, dicampakkan, ke dalam tempat tersebut. Ini ialah satu gambaran yang sangat padat.

Dalam terjemahan, “setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalamnya” sudah cukup. Tetapi tafsir perlu menerangkan bahawa “setiap kali” menunjukkan pengulangan, “dicampakkan” menunjukkan tindakan keras dan pasif, “ke dalamnya” menunjukkan kemasukan ke Jahannam, dan “rombongan” menunjukkan kelompok manusia. Dengan itu, pembaca memahami mengapa al-Quran memilih perkataan tersebut.

Satu perkara yang sangat penting ialah jangan menerjemahkan أُلْقِيَ sebagai “dihumbankan” jika gaya bahasa karya terlalu kasar. “Dicampakkan” lebih sesuai kerana ia masih kuat tetapi ilmiah. “Dilemparkan” juga sesuai. “Dihumban” boleh digunakan dalam bahasa Melayu tertentu tetapi mempunyai nada yang lebih kasar dan mungkin tidak sesuai untuk semua karya tafsir. “Dicampakkan” ialah pilihan yang baik.

Kata فَوْجٌ pula boleh diterjemahkan “rombongan” atau “kumpulan”. “Rombongan” mempunyai gambaran pergerakan yang lebih kuat, manakala “kumpulan” lebih umum. Dalam konteks ini, “rombongan” lebih dekat kepada gaya al-Quran kerana ia memberikan gambaran satu kelompok yang datang. Tetapi kedua-duanya boleh diterangkan.

Perkataan كُلَّمَا boleh diterjemahkan “setiap kali” dan bukan “setiap kali-kali”. Bahasa Melayu tidak memerlukan pengulangan sedemikian. Satu “setiap kali” sudah membawa fungsi pengulangan. Dalam huraian, kita boleh menggunakan “berulang kali” untuk menerangkan kesannya.

Jika kita memperhatikan hubungan antara كُلَّمَا dengan أُلْقِيَ, kita melihat bahawa pengulangan itu berkaitan dengan tindakan pencampakan, bukan sekadar keberadaan rombongan di Jahannam. Setiap kali tindakan tersebut berlaku kepada satu rombongan, kita berada dalam satu kejadian yang sama jenisnya. Ini sangat penting. Fokusnya ialah proses kemasukan, bukan sekadar keadaan akhir selepas mereka berada di dalam.

Ini juga bermaksud ayat memberikan gambaran yang bersifat episodik. Setiap فَوْجٌ menjadi satu episod kemasukan. Kemudian فَوْجٌ lain menjadi episod seterusnya. Kita tidak tahu perincian setiap episod, tetapi struktur كُلَّمَا memberitahu bahawa kejadian itu berulang.

Kata kerja أُلْقِيَ dalam bentuk lampau juga memberikan kesan bahawa setiap episod itu dianggap sebagai satu kejadian yang telah dilaksanakan dalam adegan. Apabila كُلَّمَا mengulanginya, seolah-olah satu demi satu kejadian selesai berlaku. Ini sangat sesuai dengan gaya penceritaan al-Quran yang menjadikan perkara akhirat seolah-olah hadir di hadapan pembaca.

Kita boleh mengatakan bahawa penggunaan lampau dalam gambaran akhirat menunjukkan kepastian, tetapi perlu dijelaskan bahawa kepastian tersebut bukan kerana kata kerja lampau sahaja. Konteks wahyu dan gaya bahasa keseluruhan menyokongnya. Jangan membina kaedah mutlak bahawa setiap fi‘l madhi tentang akhirat mesti bermaksud “pasti” dalam satu formula tertentu. Bahasa Arab lebih luas daripada itu.

Dalam hal ini, kaedah tafsir perlu berhati-hati. Kita tidak boleh mengambil satu aspek balaghah lalu menganggapnya satu-satunya maksud ayat. Sebaliknya, kita kumpulkan makna bahasa, nahu, sarf dan konteks. Hasilnya ialah gambaran yang lebih kukuh.

Jika kita melihat فَوْجٌ sebagai نائب فاعل, kita dapat melihat bahawa ayat tidak memfokuskan siapa yang melempar tetapi siapa yang dilempar. Ini sesuai dengan tujuan memberi amaran. Orang yang akan menerima hukuman ialah pusat perhatian. Bentuk pasif menjadikan tindakan terhadap mereka lebih jelas.

Jika kita melihat فِيهَا sebagai jar majrur, kita dapat melihat tempat tujuan tindakan. Jika kita melihat ها sebagai kata ganti feminin, kita mengetahui bahawa ia kembali kepada Jahannam. Jika kita melihat كُلَّمَا sebagai alat pengulangan, kita memahami bahawa kejadian berlaku setiap kali satu rombongan dimasukkan. Maka struktur nahu sendiri menghasilkan gambaran.

Tidak ada keperluan untuk mengatakan bahawa فَوْجٌ mesti mempunyai makna “gelombang manusia”. “Gelombang” ialah metafora moden dan boleh mengubah makna. “Rombongan” atau “kelompok” lebih tepat. Begitu juga jangan mengatakan “batalion”, “pasukan tentera” atau istilah khusus lain kerana فَوْجٌ lebih umum. Kita hendaklah menjaga keluasan makna.

Perkataan فَوْجٌ juga boleh memberi gambaran bahawa mereka datang dalam satu kesatuan tertentu, tetapi kita tidak mengetahui apakah sebab kesatuan itu. Ini merupakan contoh penting tentang perbezaan antara makna dan perincian. Makna “rombongan” diketahui; sebab mengapa mereka menjadi rombongan tidak diketahui daripada lafaz.

Begitu juga kita mengetahui bahawa أُلْقِيَ menunjukkan pencampakan, tetapi kita tidak mengetahui siapa pelaku dalam lafaz tersebut. Bentuk pasif sengaja tidak menyebutnya. Jika kita mahu mengetahui pelaku daripada ayat-ayat lain, itu ialah kajian yang berbeza. Dalam perbahasan ini, jangan menjadikan perkara itu sebagai isi utama.

Fokus kepada lafaz juga menghalang kita daripada menggabungkan terlalu banyak riwayat yang tidak berkaitan. Kadang-kadang kisah-kisah tentang Jahannam boleh menjadi panjang sehingga makna lafaz asal hilang. Sedangkan lafaz كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ sudah mempunyai kekuatan tersendiri. Kita hanya perlu membuka lapisan maknanya.

Dari sudut akidah, ayat ini merupakan berita tentang perkara ghaib. Manusia tidak menyaksikan adegan ini ketika hidup di dunia. Tetapi Allah memberitahunya kepada manusia supaya manusia beriman kepada akhirat. Maka kewajipan kita ialah membenarkan berita tersebut. Kita tidak perlu meminta pengalaman dunia untuk membuktikan hakikatnya. Wahyu ialah sumber ilmu tentang perkara ghaib.

Pada masa yang sama, kita tidak boleh mengubah berita ghaib menjadi cerita yang tidak ada dalil. Jika Allah menyebut rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam, kita menerima. Jika Allah tidak menyebut bentuk pencampakan, kita tidak menentukan. Jika Allah tidak menyebut jumlah rombongan, kita tidak menentukan. Jika Allah tidak menyebut jarak atau kedalaman, kita tidak menentukan. Ini ialah disiplin terhadap nas.

Tidak wajar juga kita menafsirkan أُلْقِيَ sebagai metafora semata-mata untuk “mereka mendapat kesusahan”. Lafaz itu berada dalam konteks Jahannam dan mempunyai makna langsung yang jelas. Tiada keperluan untuk mengalihkannya kepada simbol semata-mata. Kita menerima bahawa mereka benar-benar dicampakkan ke dalam Jahannam sebagaimana yang diberitakan Allah, sementara kaifiyyahnya tidak kita ketahui.

Begitu juga فَوْجٌ bukan metafora kepada “fikiran manusia”. Ia jelas menunjukkan kelompok manusia dalam konteks. Kita tidak perlu mengubahnya menjadi simbol abstrak. Yang penting ialah kita tidak menambah perincian yang tidak disebut.

Perkataan كُلَّمَا juga memberi gambaran bahawa peristiwa itu berlaku berkali-kali. Dalam konteks akhirat, ini memperlihatkan bahawa ramai manusia menerima hukuman secara berkelompok. Kita boleh mengambil pengajaran bahawa manusia tidak boleh memandang ringan kekufuran kerana ancaman yang digambarkan bukan perkara kecil. Tetapi sekali lagi, jangan membuat hukum khusus terhadap individu tertentu daripada lafaz ini.

Lafaz “setiap kali” juga menunjukkan bahawa peristiwa kemasukan itu mempunyai pola. Tidak ada satu rombongan yang masuk lalu sistem hukuman berhenti. Setiap rombongan menjadi satu kejadian yang tersendiri. Ini memberikan gambaran tentang keteraturan dalam pelaksanaan hukuman Allah. Namun kita tidak boleh mengubahnya menjadi teori mekanikal tentang operasi Jahannam. Ayat hanya memberikan gambaran bahasa.

Perkataan أُلْقِيَ juga menunjukkan bahawa manusia tidak digambarkan memasuki Jahannam dengan pilihan bebas pada saat hukuman. Ini ialah keadaan selepas keputusan. Ia memberi gambaran kehinaan yang sangat besar. Tetapi kita tidak perlu membawa perbahasan kepada persoalan qadar. Fokus kita ialah keadaan mereka dicampakkan.

Kata فِيهَا pula menunjukkan bahawa Jahannam ialah tempat yang menerima mereka. Dalam bahasa Arab, penggunaan في sangat sesuai kerana ia menunjukkan “di dalam”. Ini memberikan gambaran yang lebih kuat daripada sekadar “menuju kepada”. Mereka sampai ke dalam tempat azab.

Jika kita mahu menerangkan perbezaan antara إِلَى dan فِي dalam konteks ini, kita boleh mengatakan bahawa إِلَى lebih menonjolkan arah, manakala فِي bersama أُلْقِيَ menonjolkan hasil masuk ke dalam ruang. Maka فِيهَا sangat sesuai dengan gambaran pencampakan ke dalam Jahannam.

Tidak wajar kita menganggap ها dalam فِيهَا sebagai sekadar kata ganti biasa yang tidak penting. Tanpa ها, hubungan tempat tidak akan lengkap. في menunjukkan ruang dan ها menentukan ruang itu. Ia merujuk kepada Jahannam. Dengan dua unsur kecil ini, tempat yang menjadi pusat hukuman terus hadir dalam ayat.

Dari sudut kesinambungan teks, kata ganti juga mengikat ayat kepada konteks sebelumnya. Jahannam sudah menjadi subjek gambaran. Maka فِيهَا membawa pembaca kembali kepada tempat yang sama. Ini menghasilkan kesinambungan antara penyataan yang sedang kita bahaskan dengan gambaran Jahannam yang telah dibina.

Tetapi dalam perbahasan ini, kita tidak perlu mengulang panjang tentang sifat Jahannam yang disebut dalam lafaz lain. Cukuplah mengetahui bahawa ها kembali kepada Jahannam. Ini memastikan fokus kekal pada كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ.

Satu lagi perkara ialah perkataan أُلْقِيَ tidak menyebut “dari mana” rombongan itu dicampakkan. Tidak disebut dari atas, dari luar, dari tempat tertentu atau dari arah tertentu. Maka kita tidak boleh mengisi kekosongan itu dengan imaginasi. Lafaz hanya menyebut “ke dalamnya”. Ini sudah cukup untuk gambaran.

Begitu juga فَوْجٌ tidak memberitahu kita sama ada mereka sedar atau tidak ketika dicampakkan. Tidak disebut keadaan kesedaran mereka dalam lafaz ini. Kita tidak boleh menambahnya. Fokusnya ialah tindakan terhadap rombongan.

Ini merupakan prinsip penting bagi penulisan yang panjang: jangan mengulang dakwaan yang sama dengan kata-kata berbeza tanpa menambah dimensi pemahaman. Perbahasan yang benar-benar mendalam perlu bergerak dari satu lapisan kepada lapisan lain. Kita bermula dengan makna كُلَّمَا, kemudian أُلْقِيَ, kemudian فِيهَا, kemudian فَوْجٌ, kemudian struktur nahu, kemudian bentuk sarf, kemudian hubungan antara semua unsur, kemudian kesan balaghah, kemudian batas tafsir, kemudian renungan. Semuanya kembali kepada lafaz yang sama.

Jika kita melihat كُلَّمَا dari sudut masa, ia menghubungkan satu kejadian dengan kejadian berulang. Ini menunjukkan bahawa ayat mempunyai dimensi temporal. Setiap kemasukan ialah satu peristiwa. Jika ada banyak rombongan, maka ada banyak kejadian. Tetapi tempoh antara kejadian tidak diketahui. Ini penting kerana bahasa memberi kita struktur pengulangan tanpa memberi ukuran masa.

Jika kita melihat أُلْقِيَ dari sudut aspek perbuatan, ia memberikan gambaran bahawa tindakan pencampakan telah dilaksanakan bagi setiap rombongan dalam adegan yang diceritakan. Ia bukan sekadar niat untuk mencampakkan. Tindakan itu berlaku. Ini menjadikan gambaran lebih nyata.

Jika kita melihat فَوْجٌ dari sudut kuantiti, ia memberi unit kelompok. Ia tidak memberi angka. Maka kita tahu bentuk kelompok tetapi tidak tahu bilangan. Ini ialah satu lagi contoh bagaimana al-Quran boleh memberikan gambaran yang kuat tanpa memberikan data kuantitatif yang tidak diperlukan untuk tujuan ayat.

Jika kita melihat فِيهَا dari sudut tempat, kita tahu destinasi ialah ke dalam Jahannam. Kita tidak tahu dimensi ruang. Ini ialah maklumat yang cukup untuk tujuan gambaran. Al-Quran tidak perlu memberikan ukuran fizikal kerana tujuan ayat ialah peringatan, bukan pemetaan ruang Jahannam.

Kita juga boleh melihat bahawa فَوْجٌ ialah satu perkataan yang menggambarkan manusia secara kolektif. Ini boleh mengingatkan bahawa apabila manusia berhadapan dengan akhirat, kedudukan kelompok dunia tidak dapat menyelamatkan mereka. Tetapi ini ialah renungan umum. Jangan membuat kesimpulan bahawa hubungan sosial tidak mempunyai nilai langsung di akhirat kerana ayat tidak membincangkan perkara tersebut.

Yang jelas ialah satu rombongan tetap dicampakkan. Tidak ada lafaz yang memberikan pengecualian. كُلَّمَا menjadikan pola itu umum bagi setiap rombongan yang memenuhi keadaan tersebut. Ini menunjukkan bahawa hukuman berlaku menurut ketetapan Allah, bukan secara rawak. Tetapi kita tidak boleh menggunakan satu lafaz ini untuk menghuraikan seluruh sistem keadilan akhirat. Untuk itu diperlukan keseluruhan nas.

Kata “dicampakkan” juga membawa gambaran kehinaan. Dalam kehidupan manusia, mencampakkan seseorang ke tempat tertentu ialah tindakan yang menunjukkan seseorang tidak mempunyai kuasa menentukan kedudukannya. Dalam konteks akhirat, gambaran ini amat berat kerana tempat itu ialah Jahannam. Tetapi kita perlu menjaga perbezaan antara analogi bahasa dan hakikat ghaib. Kita mengambil makna tindakan, bukan mekanisme fizikal.

Satu lagi perkara penting ialah bentuk pasif tidak semestinya menunjukkan bahawa pelaku tidak diketahui. Ia hanya bermaksud pelaku tidak disebut dalam struktur tersebut. Jangan mengatakan “Allah menyembunyikan pelaku kerana tidak diketahui siapa”. Itu salah. Allah mengetahui dan konteks ayat boleh memberi maklumat daripada sambungan. Bentuk pasif hanya memfokuskan kepada tindakan dan penerimanya.

Dalam bahasa Arab, apabila pelaku tidak menjadi fokus, bentuk pasif sangat berguna. Di sini, jika tujuan utama ialah menunjukkan siapa yang dicampakkan, maka أُلْقِيَ sangat sesuai. Pembaca terus melihat rombongan sebagai penerima tindakan.

Perkataan فَوْجٌ yang menjadi نائب فاعل pula memberikan satu keseimbangan: pelaku tidak disebut, tetapi pihak yang dikenakan tindakan disebut. Ini menambahkan perhatian kepada mereka. Mereka ialah rombongan yang dicampakkan. Tidak ada kekeliruan tentang apa yang berlaku kepada mereka.

Jika kita membaca penyataan ini dengan hati-hati, kita akan melihat bahawa al-Quran tidak menggunakan kata “masuk” yang neutral. Ia menggunakan tindakan yang lebih keras. Ini menjadikan gambaran hukuman lebih nyata. Seseorang yang hanya membaca terjemahan “setiap kali suatu rombongan dimasukkan ke dalamnya” mungkin memahami makna umum, tetapi kekuatan أُلْقِيَ belum sepenuhnya dirasai. Sebab itu tafsir bahasa perlu menerangkan.

Begitu juga jika diterjemahkan “setiap kali manusia dimasukkan ke dalamnya”, makna فَوْجٌ hilang. Kita perlu mengekalkan “rombongan” atau “kumpulan”. Jika diterjemahkan “setiap kali satu kumpulan dicampakkan ke dalamnya”, gambaran lebih dekat.

Jika diterjemahkan “setiap kali satu rombongan dilemparkan ke dalamnya”, juga baik. Tetapi “dicampakkan” memberikan nada yang lebih sesuai dengan Bahasa Malaysia formal dan kuat. Dalam karya tuan, “dicampakkan” boleh dijadikan terjemahan utama.

Dalam huraian, boleh dikatakan bahawa “dicampakkan” bukan sekadar memasukkan, tetapi menggambarkan tindakan melemparkan sesuatu ke suatu tempat. Ia memberikan kesan bahawa rombongan tersebut tidak memasuki Jahannam secara sukarela. Mereka dikenakan tindakan. Ini merupakan salah satu kekuatan utama lafaz.

Kita juga boleh membandingkan secara semantik أُلْقِيَ dengan أُدْخِلَ tanpa keluar daripada fokus. Jika أُدْخِلَ digunakan, perhatian lebih kepada memasukkan. Jika أُلْقِيَ digunakan, perhatian lebih kepada pencampakan. Pemilihan أُلْقِيَ memberikan gambaran lebih keras. Ini bukan bermaksud أُدْخِلَ salah dalam bahasa Arab; ia hanya membawa nuansa yang berbeza. Al-Quran memilih lafaz yang sesuai dengan adegan.

Begitu juga perbandingan فَوْجٌ dengan نَاسٌ membantu kita memahami ketepatan lafaz. نَاسٌ bermaksud manusia secara umum. فَوْجٌ bermaksud satu kelompok atau rombongan. Maka فَوْجٌ menjadikan gambaran lebih berkelompok dan berulang.

Perbandingan كُلَّمَا dengan إِذَا juga boleh membantu. إِذَا boleh diterjemahkan “apabila” atau “ketika”, sedangkan كُلَّمَا membawa “setiap kali”. Dengan كُلَّمَا, pengulangan lebih jelas. Ini menjadikan adegan seolah-olah berlaku berulang-ulang mengikut kemasukan rombongan.

Perbandingan فِيهَا dengan إِلَيْهَا pula menunjukkan bahawa فِيهَا menonjolkan masuk ke dalam, bukan sekadar menuju kepada tempat tersebut. Ini menjadikan destinasi tindakan lebih kuat. Rombongan bukan hanya mendekati Jahannam, tetapi dicampakkan ke dalamnya.

Kesemua perbandingan ini menunjukkan bahawa pilihan lafaz al-Quran sangat tepat. Setiap perkataan boleh digantikan dengan perkataan lain yang hampir maknanya dalam bahasa Arab, tetapi kesan keseluruhan mungkin berubah. Al-Quran memilih كُلَّمَا, bukan sekadar إِذَا; أُلْقِيَ, bukan sekadar أُدْخِلَ; فِيهَا, bukan sekadar إِلَيْهَا; dan فَوْجٌ, bukan sekadar نَاسٌ. Ini menghasilkan satu gambaran yang khusus.

Namun kita hendaklah berhati-hati dalam mengatakan bahawa setiap perkataan alternatif “tidak mungkin” digunakan. Itu terlalu mutlak. Kita hanya boleh mengatakan bahawa lafaz yang dipilih memberikan nuansa tertentu. Ilmu balaghah perlu dibina atas perbandingan yang munasabah, bukan dakwaan bahawa bahasa lain mustahil menyampaikan makna.

Kita juga boleh melihat bahawa ayat tidak menyebut فَوْجًا dalam keadaan mansub. Sebaliknya فَوْجٌ marfu‘ kerana menjadi نائب فاعل. Ini menunjukkan bahawa kata kerja pasif memainkan peranan terus dalam struktur. Jika seseorang tidak memahami nahu, dia mungkin menganggap فَوْجٌ hanya kata nama biasa. Tetapi dari sudut struktur, ia ialah unsur utama yang menerima tindakan.

Kata كُلَّمَا pula memberi satu bentuk penggantungan masa. Kita boleh menyebutnya sebagai “setiap kali berlaku pencampakan satu rombongan”. Dalam bahasa Melayu, kita boleh menambah “berlaku” untuk menjelaskan struktur, tetapi makna asal tetap sama.

Jika kita menghubungkan semua unsur dalam satu terjemahan, “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” ialah terjemahan yang sangat dekat. Tetapi untuk tafsir, kita boleh memperluas: “Setiap kali satu kelompok manusia dicampakkan ke dalam Jahannam, yakni setiap kali satu rombongan daripada mereka dimasukkan dengan tindakan yang keras ke dalam tempat azab itu...” Namun apabila menulis panjang, kita perlu berhati-hati agar tidak mengulangi ayat yang sama terlalu banyak tanpa menambah sesuatu.

Kekuatan lafaz ini juga terletak pada kesederhanaan. Ia tidak menggunakan banyak kata sifat. Tiada perkataan “dengan sangat keras” atau “dalam keadaan hina”. Sebaliknya, kata kerja أُلْقِيَ sudah cukup untuk menghasilkan gambaran. Ini menunjukkan bahawa al-Quran boleh menyampaikan intensiti melalui pilihan kata kerja, bukan hanya kata sifat.

Kata كُلَّمَا pula menyampaikan skala melalui pengulangan. Tidak perlu mengatakan “banyak rombongan”. Struktur “setiap kali” sudah memberikan gambaran bahawa terdapat lebih daripada satu peristiwa. Ini merupakan contoh bagaimana bahasa boleh menyampaikan kuantiti secara tidak langsung.

Kata فَوْجٌ pula menyampaikan kelompok tanpa angka. Maka skala besar ayat dibina melalui dua unsur: pengulangan dan kelompok. Banyak rombongan tidak perlu dihitung. Satu demi satu menjadi gambaran.

Jika direnungkan dari sudut peringatan, manusia di dunia kadang-kadang melihat dosa secara individu: satu dosa, satu kesalahan, satu pelanggaran. Tetapi al-Quran memperlihatkan bahawa dalam akhirat, manusia yang menerima hukuman boleh berada dalam kelompok yang besar. Ini menimbulkan rasa takut kerana seseorang tidak boleh menganggap dirinya terasing daripada akibat perbuatan manusia. Namun sekali lagi, jangan jadikan ini sebagai dakwaan bahawa manusia dihukum hanya kerana berada dalam kumpulan. Setiap manusia tetap bertanggungjawab atas amalnya menurut keadilan Allah. Lafaz yang kita bahaskan hanya menggambarkan bentuk kemasukan.

Kata فَوْجٌ tidak menghilangkan tanggungjawab individu. Ia hanya menerangkan bahawa manusia datang dalam kelompok. Jangan menafsirkan kelompok sebagai hilangnya identiti moral individu. Itu memerlukan dalil lain. Di sini, kelompok ialah unit adegan.

Kita juga boleh melihat bahawa كُلَّمَا memberikan hubungan antara peristiwa yang berulang. Ini mengingatkan bahawa azab bukan sekadar satu gambaran abstrak yang disebut sekali. Setiap rombongan mengalami proses kemasukan. Ini menjadikan gambaran lebih nyata.

Dalam konteks alam ghaib, kita tidak boleh mengatakan bahawa manusia di akhirat masuk ke dalam Jahannam menurut hukum ruang yang sama seperti dunia. Kita hanya menerima kata “dicampakkan ke dalamnya”. Ini cukup untuk menetapkan realiti tindakan tanpa menentukan kaifiyyah. Sikap seperti ini menjaga akidah daripada dua kesalahan: menolak makna dan menentukan bentuk yang tidak diketahui.

Jika seseorang berkata “أُلْقِيَ hanyalah metafora”, dia perlu membawa dalil untuk mengalihkannya daripada makna asal. Jika seseorang berkata “أُلْقِيَ mesti bermaksud dilempar seperti batu dari tangan manusia”, dia juga perlu dalil untuk menentukan kaifiyyah. Yang benar ialah memahami makna bahasa dan menyerahkan hakikat terperinci kepada Allah.

Begitu juga “rombongan” ialah makna bahasa bagi فَوْجٌ, tetapi kita tidak mengetahui bentuk rombongan itu. Mereka mungkin dikelompokkan menurut sesuatu yang Allah ketahui. Kita tidak perlu menentukannya. Ayat tidak memberitahu.

Kata فِيهَا juga tidak menjadikan kita tahu keseluruhan keadaan di dalam Jahannam. Ia hanya menunjukkan tempat. Tidak perlu kita memasukkan segala gambaran neraka yang lain dalam perbahasan ini. Fokus kita ialah hakikat bahawa satu rombongan dicampakkan ke dalamnya setiap kali berlaku kemasukan.

Perkataan كُلَّمَا juga tidak menunjukkan bahawa semua orang akan melalui pengalaman yang sama dalam setiap aspek. Ia hanya menggambarkan kemasukan rombongan yang dimaksudkan dalam konteks ayat. Perbezaan jenis azab atau keadaan individu memerlukan dalil lain. Jangan membebankan lafaz dengan sesuatu yang tidak disebut.

Ini ialah satu perkara yang sangat penting dalam penulisan ilmiah. Semakin panjang sesuatu perbahasan, semakin besar risiko penulis mengulangi kesimpulan sehingga akhirnya menambah perkara yang tidak bersumber. Untuk mengekalkan kekuatan, setiap lapisan mesti kembali kepada teks. Dalam lafaz ini, empat perkataan sudah cukup untuk membuka perbahasan yang luas.

Jika kita membaca كُلَّمَا sebagai “setiap kali”, kita memperoleh konsep pengulangan. Jika kita membaca أُلْقِيَ sebagai “dicampakkan”, kita memperoleh konsep tindakan keras. Jika kita membaca فِيهَا sebagai “ke dalamnya”, kita memperoleh konsep tempat. Jika kita membaca فَوْجٌ sebagai “satu rombongan”, kita memperoleh konsep kelompok. Gabungan empat konsep ini membentuk satu adegan yang sangat kuat.

Terdapat juga satu hubungan antara bentuk tunggal فَوْجٌ dengan pengulangan كُلَّمَا. Setiap kejadian mengambil satu فَوْجٌ sebagai subjek. Apabila peristiwa berulang, unit kelompok itu berubah kepada kelompok yang lain. Ini menjadikan struktur bahasa sangat sesuai dengan gambaran rombongan demi rombongan.

Tidak perlu kita mengatakan bahawa فَوْجٌ bermaksud “gelombang” kerana gelombang memberikan gambaran fizikal yang berbeza. Rombongan lebih tepat. Tidak perlu juga mengatakan “konvoi” kerana ia mempunyai nuansa kenderaan. “Rombongan” atau “kelompok” ialah pilihan yang selamat.

Begitu juga jangan menggunakan “dilemparkan masuk” sebagai satu istilah yang terlalu kasar. “Dicampakkan ke dalamnya” sudah cukup. Ini menjaga gaya ilmiah dan pada masa yang sama mengekalkan kekuatan lafaz.

Dari sudut renungan, penyataan ini boleh membuat manusia memikirkan bahawa akhirat bukan satu peristiwa yang boleh dipandang ringan. Rombongan demi rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Al-Quran menggambarkan suatu sistem hukuman yang nyata. Maka orang yang masih hidup perlu mengambil pengajaran sebelum sampai kepada keadaan yang tidak boleh diundur.

Tetapi renungan tersebut tidak boleh menjadi pengganti kepada makna bahasa. Makna bahasa tetap asas. Kita tidak boleh memulakan dengan khutbah panjang lalu hanya sedikit membincangkan lafaz. Dalam perbahasan ini, lafaz mesti menjadi pusat. Renungan hanyalah kesan daripada pemahaman lafaz.

Jika seseorang bertanya, “Apakah makna paling tepat bagi كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ?” Jawapan ringkasnya ialah: “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya.” Tetapi jawapan yang lebih lengkap ialah: “Setiap kali satu kelompok manusia dicampakkan ke dalam Jahannam, dengan كُلَّمَا menunjukkan bahawa kemasukan itu berlaku berulang kali, أُلْقِيَ menunjukkan tindakan mencampakkan dalam bentuk pasif, فِيهَا menunjukkan bahawa mereka dicampakkan ke dalam Jahannam, dan فَوْجٌ menunjukkan bahawa mereka masuk sebagai rombongan atau kelompok.” Inilah inti keseluruhan perbahasan.

Jika kita mahu menjadikan lafaz ini sebagai satu renungan rohani yang mendalam, kita boleh melihat bahawa manusia di dunia sering melihat akhirat sebagai sesuatu yang belum berlaku, lalu merasakan ia jauh. Tetapi al-Quran menggunakan bentuk أُلْقِيَ yang menjadikan adegan itu seolah-olah telah berlaku dalam penceritaan. كُلَّمَا pula membuatkan adegan itu berulang. Dengan demikian, pembaca seolah-olah melihat satu demi satu rombongan dicampakkan. Ini memberi kesan yang kuat terhadap hati.

Penggunaan kata kerja lampau untuk peristiwa yang berada dalam konteks akhirat juga memperlihatkan kekuatan berita wahyu. Ia bukan cerita yang sedang menunggu kepastian. Allah menceritakan perkara itu dengan gaya yang menghidupkan gambaran. Namun kita tidak boleh mengatakan bahawa bentuk lampau sendirian membuktikan semua perincian akhirat telah berlaku. Ia ialah gaya penceritaan yang sesuai dengan kepastian berita.

Perkataan كُلَّمَا pula menunjukkan bahawa apabila satu rombongan masuk, kejadian itu berulang. Ini memberikan satu gambaran yang sangat teratur. Tidak ada kekeliruan dalam penyataan. Setiap rombongan menerima tindakan. Tetapi sekali lagi, kita tidak boleh menyamakan “teratur” dengan sistem mekanikal yang kita kenal di dunia. Ia ialah ketetapan Allah di alam akhirat.

Kita juga boleh melihat bahawa kata فَوْجٌ dalam bentuk tunggal memberikan satu unit adegan yang jelas. Bayangkan satu rombongan. Mereka dicampakkan ke dalam. Kemudian struktur كُلَّمَا membuka ruang untuk rombongan seterusnya. Bahasa al-Quran tidak perlu menyebut “ثم فوج آخر” kerana “setiap kali” sudah cukup.

Ada kekuatan pada penggunaan “setiap kali” kerana ia tidak memberikan pembaca peluang untuk menganggap bahawa hanya rombongan pertama yang menerima gambaran tersebut. Setiap rombongan yang dicampakkan berada dalam pola yang sama. Ini memberikan sifat umum kepada peristiwa dalam konteks.

Kita tidak boleh mengatakan bahawa كُلَّمَا bermaksud semua rombongan dicampakkan pada masa yang sama. Sebaliknya, pengulangan menunjukkan peristiwa berlaku setiap kali. Ini membayangkan siri, bukan satu kemasukan serentak. Tetapi kita tidak boleh menentukan panjang siri itu.

Perkataan أُلْقِيَ juga memberikan gambaran bahawa kemasukan berlaku melalui tindakan dari luar. Jika seseorang hanya “berada” dalam Jahannam, tiada tindakan kemasukan yang disebut. Tetapi di sini ada pencampakan. Ini menjadikan peristiwa itu aktif dan keras.

Jika kita mahu melihat unsur balaghah pada susunan, kita boleh mengatakan bahawa al-Quran memulakan dengan alat pengulangan, kemudian kata kerja pencampakan, kemudian tempat, dan akhirnya kelompok manusia. Susunan ini membawa pembaca dari masa kepada tindakan, dari tindakan kepada tempat, dan dari tempat kepada manusia. Ini menghasilkan adegan yang jelas.

Kita tidak perlu mengatakan bahawa susunan ini mempunyai satu “rahsia” yang hanya diketahui oleh Allah. Kita boleh membincangkan kesannya secara bahasa tanpa mendakwa sesuatu yang ghaib. Ini lebih ilmiah.

Kata فِيهَا juga mempunyai hubungan dengan rujukan konteks. Kata ganti tidak berdiri sendiri tanpa antecedent. Ia kembali kepada Jahannam. Ini menunjukkan bahawa memahami ayat secara terpisah daripada konteks boleh menyebabkan kehilangan makna. Kita perlu mengetahui bahawa ها merujuk kepada Jahannam. Selepas itu, struktur menjadi jelas.

Namun kerana pengguna meminta hanya fokus pada penyataan tersebut, tidak perlu mengulang nama Jahannam setiap kali. Cukuplah menyebutnya ketika menerangkan رujukan ها. Selepas itu, perbahasan boleh kembali kepada lafaz.

Satu lagi perkara ialah kata فَوْجٌ berada selepas jar majrur فِيهَا. Dalam bahasa Arab, susunan seperti ini sangat biasa. Ia tidak bermaksud فَوْجٌ menjadi majrur kerana berada selepas في secara visual. Yang majrur ialah kata yang berkaitan terus dengan في, iaitu ها. فَوْجٌ tetap marfu‘ sebagai نائب فاعل. Ini merupakan perkara nahu yang kadang-kadang mengelirukan pembaca. Susunan perkataan tidak menentukan i‘rab secara automatik; fungsi nahu menentukan.

Maka jangan membaca فِيهَا فَوْجٌ lalu menyangka فَوْجٌ majrur kerana datang selepas “في”. Tidak. ها ialah dhamir yang terikat pada حرف الجر في. فَوْجٌ ialah نائب فاعل. Ini menunjukkan betapa pentingnya ilmu nahu dalam membaca teks Arab.

Dalam struktur أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ, kita boleh menghuraikan: أُلْقِيَ فعل ماض مبني للمجهول، فِيهَا جار ومجرور متعلق بالفعل، فَوْجٌ نائب فاعل مرفوع. Manakala كُلَّمَا ialah unsur yang menunjukkan pengulangan dan berkaitan dengan keseluruhan peristiwa. Huraian i‘rab ini sudah cukup untuk menunjukkan struktur tanpa perlu membebankan pembaca dengan istilah yang terlalu banyak.

Jika kita mahu melihat dari sudut sarf, أَلْقَى ialah fi‘l mazid pada wazan أَفْعَلَ, dan bentuk pasifnya أُلْقِيَ. فَوْجٌ ialah kata nama. فِيهَا ialah gabungan huruf jar dan dhamir. كُلَّمَا ialah gabungan yang berfungsi sebagai alat pengulangan. Setiap satu mempunyai peranan tersendiri.

Perbahasan tentang akar ل ق ي juga menarik kerana akar ini dalam bentuk لَقِيَ mempunyai makna bertemu, tetapi bentuk أَلْقَى membawa makna mencampakkan. Ini menunjukkan bahawa penambahan huruf dalam sarf boleh menghasilkan perubahan makna yang besar. Dalam memahami al-Quran, kita tidak boleh berhenti pada akar tiga huruf dan mengabaikan wazan.

Begitu juga akar ف و ج memberikan kata فَوْجٌ yang berkaitan dengan kelompok atau rombongan. Dalam konteks ayat, ia ialah manusia yang datang dalam satu kelompok. Ini memperlihatkan bagaimana kata nama tertentu dapat membawa gambaran sosial dan pergerakan.

Kita boleh mengatakan bahawa فَوْجٌ ialah “satu unit manusia yang datang secara berkumpulan”. Ini ialah huraian, bukan definisi matematik. Ia membantu pembaca memahami mengapa “rombongan” lebih sesuai daripada “orang”.

Perkataan كُلَّمَا pula boleh membawa kita kepada konsep pengulangan. Dalam bahasa Melayu, “setiap kali” juga mempunyai struktur yang sama: setiap kejadian pertama menjadi syarat kepada kejadian kedua. Maka terjemahan itu sangat tepat.

Kita juga boleh melihat bahawa al-Quran tidak menggunakan “مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ”, walaupun itu juga boleh menyampaikan pengulangan. كُلَّمَا lebih padat. Ia menghubungkan setiap kejadian dengan syarat yang mengikutinya. Ini memberikan bahasa yang lebih kuat dan ringkas.

Begitu juga al-Quran tidak perlu berkata “جَمَاعَةً بَعْدَ جَمَاعَةٍ”. فَوْجٌ dan كُلَّمَا sudah cukup. Ini ialah kepadatan bahasa yang sangat tinggi.

Jika diterjemahkan secara huraian: “Setiap kali satu rombongan manusia dicampakkan ke dalam Jahannam, iaitu setiap kali datang satu kelompok daripada orang-orang yang menerima hukuman itu, mereka dikenakan tindakan mencampakkan ke dalam tempat tersebut.” Tetapi dalam karya tafsir, jangan terlalu kerap mengulang “iaitu setiap kali”. Lebih baik bergerak kepada lapisan makna berikutnya.

Dari sudut peringatan, “dicampakkan” merupakan perkataan yang sepatutnya menggugah hati. Manusia yang berada di dunia masih mempunyai peluang untuk memilih. Tetapi dalam gambaran akhirat, mereka menjadi objek tindakan. Ini menunjukkan perubahan besar antara keadaan dunia dan keadaan hukuman. Namun ayat ini tidak membincangkan mekanisme taubat atau syarat-syarat keselamatan. Ia hanya memberikan gambaran.

Kita boleh mengambil satu renungan bahawa manusia jangan menunggu sehingga berada pada kedudukan di mana dia tidak lagi mempunyai pilihan. Selagi di dunia, dia perlu mengambil berita wahyu dengan serius. Tetapi renungan ini hanyalah kesan daripada memahami pencampakan, bukan makna tambahan kepada أُلْقِيَ.

Kata كُلَّمَا pula boleh mengingatkan manusia bahawa hukuman itu bukan satu pengalaman terhad kepada seorang. Rombongan demi rombongan. Ini menunjukkan betapa luasnya skala peristiwa akhirat. Tetapi kita tidak perlu menentukan bilangan ahli Jahannam daripada lafaz ini. Al-Quran menyampaikan gambaran tanpa angka.

Dalam karya tafsir yang benar-benar teliti, perbezaan antara “makna yang disebut” dan “kesan yang direnungkan” perlu dijaga. Makna yang disebut ialah setiap kali rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Kesan yang direnungkan ialah kedahsyatan, pengulangan, kelompok dan ketidakberdayaan pada saat hukuman. Jika kedua-duanya dicampur tanpa batas, pembaca boleh menganggap renungan sebagai terjemahan. Maka perlu dibezakan.

Perkataan فِيهَا juga membawa satu unsur kesinambungan. Tempat yang sama disebut dengan kata ganti, bukan dengan nama. Ini menunjukkan bahawa ayat bergerak dengan cepat daripada satu tindakan kepada tindakan yang berikutnya. Rombongan dicampakkan ke dalamnya. Tidak ada keperluan mengulang nama tempat setiap kali. Ini menghasilkan rentak yang kuat.

Jika nama Jahannam diulang setiap kali, gambaran mungkin menjadi lebih berat dari segi pengulangan nama tetapi lebih panjang. Kata ganti menjadikan ayat padat. Ini merupakan satu lagi keindahan penggunaan dhamir dalam bahasa Arab.

Tidak perlu kita mengatakan bahawa kata ganti ها mempunyai makna “dekat” atau “jauh” dari sudut ruang. Itu bukan fungsi dhamir tersebut. Ia hanya menggantikan kata nama yang telah diketahui.

Kita juga boleh melihat bahawa فِيهَا berada sebelum فَوْجٌ, maka perhatian kepada tempat mendahului pengenalan kelompok. Ini sesuai dengan konteks kerana tempat itu ialah Jahannam. Pembaca sudah berada dalam gambaran tempat tersebut, kemudian rombongan dicampakkan ke dalamnya. Susunan ini menjadikan tempat itu sentiasa hadir.

Dari sudut balaghah, ini membantu mengelakkan pengulangan nama dan mengekalkan kelancaran adegan. Tetapi jangan mendakwa bahawa susunan ini wajib membawa satu rahsia khusus. Cukup dikatakan bahawa ia memberikan kesinambungan dan mengekalkan fokus kepada tempat.

Kata فَوْجٌ juga tidak memerlukan kata sifat tambahan. Al-Quran tidak menyebut “rombongan yang besar” atau “rombongan yang ramai” dalam penyataan ini. Namun فَوْجٌ sendiri sudah menunjukkan kelompok. Jika kita menambah “besar” atau “ramai”, itu merupakan huraian yang mungkin benar secara umum tetapi tidak terdapat pada lafaz khusus ini. Lebih baik tidak menjadikannya sebahagian daripada terjemahan.

Begitu juga jangan mengatakan “rombongan yang tidak terhitung”. Itu bukan lafaz. Kita boleh mengatakan “rombongan demi rombongan” sebagai kesan daripada كُلَّمَا, tetapi jangan menentukan jumlah.

Perkataan أُلْقِيَ juga tidak mempunyai kata sifat “dengan kasar”. Kita boleh menjelaskan bahawa kata kerja itu sendiri mempunyai kekuatan mencampakkan, tetapi jangan menambah adverba yang terlalu spesifik sebagai sebahagian daripada teks.

Ini menunjukkan disiplin terjemahan. Terjemahan yang baik tidak terlalu lemah dan tidak terlalu banyak menambah. “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” sudah kuat dan tepat.

Dalam perbahasan yang lebih mendalam, kita boleh melihat hubungan antara bentuk pasif dengan kedudukan فَوْجٌ. Dalam ayat aktif, seseorang yang mencampakkan akan menjadi pelaku. Tetapi apabila al-Quran menggunakan pasif, perhatian berpindah kepada rombongan. Ini boleh disebut sebagai pengalihan fokus daripada pelaku kepada penerima tindakan. Dari sudut retorik, pengalihan ini sesuai dengan tujuan menggambarkan nasib rombongan tersebut.

Kita juga boleh mengatakan bahawa bentuk pasif tidak menyembunyikan hakikat tindakan; ia hanya tidak menamakan pelaku. Tindakan itu sangat jelas. أُلْقِيَ bermaksud tindakan telah dilakukan. Ini penting kerana kadang-kadang pembaca menganggap bentuk pasif menjadikan peristiwa kabur. Sebenarnya tidak. Yang kabur atau tidak disebut hanyalah pelaku, bukan tindakan.

Begitu juga فَوْجٌ sebagai نائب فاعل menunjukkan bahawa pihak yang dikenakan tindakan jelas. Ini menjadikan struktur ayat sangat fokus.

Jika kita mahu memahami kekuatan أُلْقِيَ dari sudut pilihan kata, kita boleh membandingkannya dengan وُضِعَ, yang bermaksud diletakkan. Jika digunakan وُضِعَ, gambaran akan menjadi jauh lebih lembut. أُلْقِيَ pula memberikan pergerakan dan pencampakan. Ini sesuai dengan suasana azab. Kita tidak perlu mengatakan bahawa semua tindakan memasukkan manusia ke Jahannam mesti berlaku seperti lontaran fizikal yang kita kenal; tetapi kata kerja yang digunakan jelas lebih kuat daripada “diletakkan”.

Perbandingan dengan دَخَلَ juga jelas. دَخَلَ bermaksud masuk. Jika digunakan, subjek sendiri masuk. Tetapi أُلْقِيَ menunjukkan pihak lain mengenakan tindakan. Maka al-Quran memilih bentuk yang sangat kuat.

Perbandingan ini membantu kita memahami bahawa kata kerja dalam al-Quran bukan sekadar pembawa tindakan umum. Ia menentukan bagaimana adegan dibayangkan. أُلْقِيَ ialah kata kerja yang keras. كُلَّمَا ialah alat yang berulang. فَوْجٌ ialah kelompok. فِيهَا ialah tempat. Gabungan ini sangat tepat.

Dari sudut renungan, kita boleh mengatakan bahawa ayat ini mematahkan gambaran manusia bahawa hukuman akhirat hanya satu “tempat” yang manusia masuk secara biasa. Lafaz أُلْقِيَ menunjukkan tindakan yang keras. Tetapi jangan menambah gambaran yang tidak disebut. Kekuatan itu datang daripada perkataan itu sendiri.

Kata فَوْجٌ pula mematahkan gambaran bahawa hanya individu tertentu yang menjadi subjek adegan. Ia menunjukkan rombongan. Maka skala gambaran lebih besar. كُلَّمَا menjadikan skala itu berulang.

Dalam bahasa Melayu, satu ayat yang mengekalkan semua unsur boleh berbunyi: “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya.” Ini ialah terjemahan yang ringkas. Tetapi di sebalik ringkas itu terdapat makna yang sangat luas. “Setiap kali” ialah pengulangan. “Suatu rombongan” ialah kelompok. “Dicampakkan” ialah tindakan keras dalam bentuk pasif. “Ke dalamnya” ialah tempat dan arah.

Jika kita mahu mengungkapkan makna dengan lebih tafsiriah: “Setiap kali satu kelompok manusia dicampakkan ke dalam Jahannam, satu lagi peristiwa kemasukan berlaku; dan demikianlah rombongan demi rombongan menjadi sasaran tindakan pencampakan ke dalam tempat azab tersebut.” Ini ialah huraian, bukan terjemahan literal. Ia membantu pembaca memahami kesan كُلَّمَا.

Tetapi kita perlu menjaga agar “rombongan demi rombongan” tidak ditafsirkan sebagai satu perkara yang tidak disebut secara literal. Ia ialah cara bahasa Melayu menjelaskan pengulangan yang terkandung dalam كُلَّمَا. Jadi ia boleh digunakan dalam tafsir sebagai huraian.

Satu perkara lagi ialah kata “fawj” dalam bahasa Arab boleh digunakan bagi kelompok manusia yang datang secara berturut-turut. Dalam ayat ini, ia sangat sesuai dengan gambaran manusia yang dimasukkan ke Jahannam secara berkelompok. Penggunaan ini memberi gambaran sosial yang jelas tetapi tidak menentukan hubungan antara anggota.

Jika kita melihatnya dari sudut kehidupan manusia, manusia di dunia sering berbangga dengan kelompok: keluarga, bangsa, organisasi, kumpulan atau pengaruh. Tetapi فَوْجٌ dalam ayat ini tidak menunjukkan bahawa kelompok tersebut boleh menyelamatkan mereka. Rombongan tetap dicampakkan. Ini boleh menjadi renungan bahawa jumlah dan kelompok dunia tidak memberi keselamatan jika seseorang tidak beriman. Namun ayat ini sendiri tidak menyebut mekanisme keselamatan, jadi renungan perlu kekal umum.

Kata كُلَّمَا juga mengingatkan bahawa pengulangan peristiwa bukan tanda kekacauan. Ia berlaku menurut ketetapan Allah. Tetapi kita tidak boleh membina teori tentang “sistem giliran” di Jahannam daripada lafaz ini. Al-Quran hanya menunjukkan rombongan yang dicampakkan secara berulang.

Begitu juga jangan mengatakan bahawa فَوْجٌ bermaksud mereka masuk secara beratur seperti barisan. Tidak ada perkataan yang menyebut barisan. Rombongan hanya bermaksud kelompok. Jangan menambah imej yang terlalu khusus.

Dalam tafsir yang mendalam, kita boleh mengatakan bahawa ayat menggunakan lafaz yang mampu menghasilkan gambaran tetapi tidak memberikan perincian yang tidak diperlukan. Ini ialah salah satu kekuatan bahasa al-Quran. Pembaca diberikan gambaran yang cukup untuk takut, tetapi tidak diberikan data yang mengalihkan perhatian daripada tujuan utama.

Kita juga boleh melihat bahawa kata kerja pasif أُلْقِيَ tidak mempunyai pelaku yang disebut. Ini menjadikan gambaran lebih umum. Tidak perlu pembaca mengetahui siapa yang melakukan tindakan pada saat ini untuk memahami nasib rombongan. Mereka dicampakkan ke dalam Jahannam. Itu sudah cukup.

Dari sudut akidah, kita tidak boleh menjadikan ketidakdisebutan pelaku sebagai dalil bahawa pelaku itu tidak penting. Ia hanya tidak menjadi fokus pada tempat ini. Allah boleh menerangkan pelaku di tempat lain. Maka tafsir harus membezakan antara “tidak disebut di sini” dengan “tidak wujud”.

Kata فِيهَا pula tidak boleh difahami sebagai “dalam kata ganti tersebut”. Ia jelas merujuk kepada Jahannam. Dalam bahasa Arab, ها ialah dhamir ghaib feminin tunggal. Antecedentnya diketahui melalui konteks. Ini menunjukkan pentingnya membaca ayat dalam rangkaian.

Jika kita mengasingkan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ daripada konteks, kita masih boleh memahami struktur bahasa tetapi mungkin tidak mengetahui rujukan ها. Maka konteks diperlukan untuk menentukan bahawa ia kembali kepada Jahannam. Selepas rujukan diketahui, penyataan menjadi lengkap.

Ini juga menunjukkan bahawa fokus kepada satu frasa tidak bermaksud frasa itu mesti difahami secara terputus. Kita masih perlu mengambil konteks terdekat sekadar yang diperlukan. Tetapi kita tidak perlu mengembangkan konteks menjadi perbahasan tentang seluruh surah.

Kita boleh mengatakan bahawa penyataan ini mempunyai empat gerakan makna: pengulangan, pencampakan, kemasukan dan kelompok. كُلَّمَا memberikan pengulangan; أُلْقِيَ memberikan pencampakan; فِيهَا memberikan kemasukan ke tempat; فَوْجٌ memberikan kelompok. Ini ialah cara yang mudah untuk memahami struktur keseluruhan.

Apabila pengulangan dan kelompok digabungkan, gambaran “kelompok demi kelompok” muncul. Apabila pencampakan dan tempat digabungkan, gambaran “dicampakkan ke dalam Jahannam” muncul. Apabila semuanya digabungkan, kita mendapat satu adegan akhirat yang sangat kuat.

Lafaz ini juga menunjukkan bahawa al-Quran tidak hanya memberitahu “mereka akan berada di neraka”. Itu ialah maklumat yang lebih statik. Sebaliknya, ia menggambarkan satu proses: setiap kali rombongan dicampakkan ke dalamnya. Ini menjadikan berita akhirat lebih hidup.

Kata أُلْقِيَ juga memberi gambaran bahawa manusia yang dicampakkan tidak menjadi pihak yang mengawal pergerakan tersebut. Ini sangat berbeza daripada kehidupan dunia. Tetapi jangan membawa kesimpulan bahawa mereka tidak pernah mempunyai pilihan di dunia. Ayat sedang menggambarkan keadaan selepas keputusan hukuman.

Dari sudut renungan, ini mengajar manusia supaya jangan menangguhkan kembali kepada Allah. Perkataan “dicampakkan” menggambarkan satu keadaan yang sangat jauh daripada kebebasan dunia. Selagi manusia hidup, dia boleh membaca al-Quran, bertaubat dan memperbaiki diri. Tetapi apabila tiba keadaan yang digambarkan ayat, dia berada sebagai penerima hukuman. Ini merupakan renungan yang kuat daripada makna أُلْقِيَ.

Namun kita perlu memastikan bahawa renungan itu tidak mengambil tempat perbahasan lafaz. Dalam karya panjang, ia boleh diletakkan sebagai kesan pada hati selepas makna bahasa dihuraikan. Tetapi setiap kali kita kembali kepada lafaz, pembaca dapat melihat hubungan antara renungan dan teks.

Kata كُلَّمَا juga boleh membuat pembaca memikirkan bahawa setiap rombongan mempunyai satu saat kemasukan. Peristiwa itu berlaku berkali-kali. Ini bukan sekadar gambaran tempat tetapi gambaran perjalanan manusia menuju hukuman. Sekali lagi, jangan menentukan masa atau jarak perjalanan kerana ayat tidak menyebutnya.

Perkataan فَوْجٌ juga mengingatkan bahawa manusia mempunyai kehidupan sosial di dunia tetapi akan berhadapan dengan akibat akhirat. Namun kelompok bukan alasan untuk seseorang melepaskan tanggungjawab. Setiap individu tetap akan berhadapan dengan perbuatannya menurut keadilan Allah. Ayat hanya menggambarkan bentuk kemasukan.

Dari sudut gaya bahasa, penggunaan kata nama فَوْجٌ yang nakirah selepas kata kerja pasif menjadikan kelompok itu diperkenalkan sebagai satu unit baharu. Ini sangat sesuai dengan كُلَّمَا kerana setiap pengulangan membawa unit baharu ke dalam adegan. Kita tidak perlu mengatakan bahawa setiap فَوْجٌ sama dengan yang sebelumnya. Setiapnya ialah satu kelompok.

Dalam konteks ayat, فَوْجٌ juga tidak perlu diterjemahkan “pasukan”. “Pasukan” dalam Bahasa Melayu mempunyai unsur organisasi tertentu. “Rombongan” lebih umum. “Kelompok” pula lebih neutral. Tuan boleh menggunakan “rombongan” sebagai terjemahan utama dan “kelompok” sebagai penjelasan.

Perkataan أُلْقِيَ pula boleh diterjemahkan “dicampakkan” dan dijelaskan bahawa ia ialah bentuk pasif daripada أَلْقَى. Ini menunjukkan bahawa tindakan dilakukan terhadap mereka. Jika penulisan ingin lebih ilmiah, boleh disebut bahawa فَوْجٌ ialah نائب فاعل. Ini memperlihatkan hubungan sarf dan nahu dengan makna.

Jika kita menghuraikan struktur dengan lengkap tetapi ringkas: كُلَّمَا ialah alat yang menunjukkan pengulangan peristiwa; أُلْقِيَ ialah فعل ماض مبني للمجهول; فِيهَا ialah جار ومجرور yang berkaitan dengan أُلْقِيَ; فَوْجٌ ialah نائب فاعل مرفوع. Secara keseluruhan, penyataan itu memberikan makna “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Ini ialah struktur yang sangat kukuh.

Dalam konteks balaghah, bentuk pasif mengarahkan perhatian kepada rombongan yang dikenakan tindakan. Ini sangat sesuai dengan suasana hukuman. Bentuk pengulangan pula membuatkan adegan berulang. Kedua-duanya saling memperkuatkan. Kalau hanya ada pasif tanpa كُلَّمَا, kita mendapat satu kejadian. Dengan كُلَّمَا, kita mendapat siri kejadian. Kalau hanya ada pengulangan tanpa فَوْجٌ, kita kehilangan gambaran kelompok. Maka semua unsur diperlukan.

Tidak ada satu perkataan pun yang boleh dibuang tanpa menjejaskan makna. Jika كُلَّمَا dibuang, pengulangan hilang. Jika أُلْقِيَ dibuang, tindakan hilang. Jika فِيهَا dibuang, tempat hilang. Jika فَوْجٌ dibuang, subjek penerima tindakan hilang. Ini ialah contoh kepadatan al-Quran.

Dalam renungan terhadap manusia, kita boleh mengatakan bahawa ayat ini mengajar agar manusia tidak memandang akhirat sebagai sesuatu yang kabur. Al-Quran memberi gambaran yang sangat jelas tentang satu peristiwa: rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Pengulangan كُلَّمَا membuat gambaran itu semakin berat. Manusia yang mendengar berita ini sepatutnya mengambil serius iman dan amal.

Tetapi kita tidak boleh mengatakan bahawa setiap orang yang melakukan dosa tertentu pasti termasuk dalam فَوْجٌ tersebut. Perincian hukum memerlukan dalil lain. Lafaz ini berbicara tentang orang-orang yang menjadi ahli Jahannam dalam konteks ayat. Kita tidak menentukan individu berdasarkan lafaz umum ini.

Begitu juga tidak boleh dikatakan bahawa “fawj” bermaksud hanya orang kafir daripada satu jenis tertentu. Konteks ayat memberikan gambaran tentang mereka yang berada dalam Jahannam, dan ayat sebelumnya menyebut orang yang kafir. Tetapi perbahasan kita tidak perlu membuat klasifikasi tambahan. Cukuplah memahami kelompok yang dicampakkan.

Kata كُلَّمَا juga menunjukkan bahawa satu rombongan boleh menjadi satu kejadian yang berasingan. Ini menjadikan gambaran lebih teratur dan bertahap. Namun kita tidak tahu apakah rombongan pertama, kedua atau terakhir. Ayat tidak memberikan susunan tersebut. Maka jangan menamakannya.

Jika seseorang cuba menggunakan فَوْجٌ untuk menentukan “lapisan manusia dalam neraka”, itu tidak tepat. Rombongan tidak semestinya bermaksud lapisan. Ia hanya kelompok. Jangan membina struktur geografi Jahannam daripada satu perkataan.

Begitu juga “setiap kali” tidak semestinya bermaksud “setiap hari” atau “setiap waktu”. Hari dan waktu ialah ukuran yang tidak disebut. Ia hanya menunjukkan setiap kejadian kemasukan. Ini ialah ketepatan yang perlu dijaga.

Dari sudut bahasa, كُلَّمَا mempunyai hubungan rapat dengan peristiwa yang berulang. Ia sering diterjemahkan sebagai “setiap kali”. Dalam bahasa Melayu, “setiap kali” juga boleh digunakan untuk sesuatu yang berlaku berkali-kali. Maka kesepadanan ini sangat baik.

Jika kita mahu memahami keindahan kata tersebut, kita boleh membayangkan jika ayat hanya menyebut “أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ”, maknanya ialah “suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Gambaran hanya satu kejadian. Tetapi apabila ditambah كُلَّمَا, ia menjadi “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Satu perkataan mengubah skala gambaran daripada tunggal kepada berulang.

Begitu juga jika فَوْجٌ diganti dengan النَّاسُ, gambaran kelompok hilang. Jika أُلْقِيَ diganti dengan دَخَلَ, unsur tindakan luar hilang. Jika فِيهَا diganti dengan إِلَيْهَا, unsur berada di dalam menjadi kurang jelas. Maka pilihan asal sangat tepat.

Perbahasan seperti ini menunjukkan mengapa tafsir al-Quran tidak cukup dengan membaca terjemahan. Terjemahan penting untuk memahami makna umum, tetapi bahasa Arab memberikan maklumat tentang bentuk, susunan dan nuansa yang mungkin hilang. Dalam lafaz ini, perbezaan antara “setiap kali” dengan “apabila”, “dicampakkan” dengan “masuk”, “rombongan” dengan “manusia”, dan “ke dalamnya” dengan “kepadanya” semuanya penting.

Walaupun begitu, terjemahan Melayu yang baik masih boleh menyampaikan sebahagian besar makna. “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” ialah satu terjemahan yang kuat. Tafsir kemudian membuka lapisan yang tidak dapat dimuatkan dalam satu ayat terjemahan.

Dari sudut pengajaran, seseorang yang benar-benar memahami lafaz ini akan menyedari bahawa ancaman akhirat digambarkan dengan bahasa tindakan yang nyata. Manusia bukan sekadar “mendengar tentang neraka”. Mereka diberitahu bahawa rombongan dicampakkan ke dalamnya. Ini membuatkan ancaman lebih dekat dan lebih serius.

Perkataan “rombongan” juga mengingatkan bahawa manusia tidak akan diselamatkan hanya kerana dia mempunyai kelompok di dunia. Jika seseorang berada dalam rombongan yang salah, jumlah rombongan tidak menjadikannya selamat. Tetapi sekali lagi, ini ialah renungan, bukan makna literal فَوْجٌ.

Kata “dicampakkan” pula mengingatkan bahawa kedudukan di akhirat berbeza daripada kedudukan di dunia. Di dunia, manusia boleh memilih untuk mendekati atau menjauhi sesuatu. Dalam gambaran hukuman, mereka menjadi pihak yang dicampakkan. Ini sepatutnya menimbulkan rasa takut dan kesedaran.

Kata “setiap kali” pula memberikan gambaran bahawa hukuman itu berlaku kepada rombongan demi rombongan. Ini menjadikan seseorang sedar bahawa neraka bukan satu ancaman kosong. Ia ialah realiti akhirat yang diberitakan Allah.

Namun semua renungan ini tidak boleh mengatasi prinsip utama: ayat ialah berita ghaib. Kita tidak mengetahui hakikat fizikal pencampakan. Kita tidak mengetahui jumlah rombongan. Kita tidak mengetahui jarak masa antara rombongan. Kita tidak mengetahui susunan mereka. Kita mengetahui apa yang Allah nyatakan sahaja.

Inilah sikap yang sepatutnya diambil terhadap nas: memahami lafaz, membenarkan berita, merenung pengajaran dan berhenti daripada perkara yang tidak diberitakan. Dengan cara ini, tafsir menjadi lebih kuat kerana ia tidak dibebankan dengan spekulasi.

Jika kita kembali sekali lagi kepada كُلَّمَا, perkataan ini seolah-olah membuka pintu kepada adegan yang berulang. “Setiap kali.” Tidak hanya sekali. Tidak hanya satu kelompok. Setiap kali berlaku kemasukan satu فَوْجٌ, peristiwa tersebut berada dalam rangkaian yang sama. Ini ialah unsur yang sangat kuat dalam gambaran.

Kemudian أُلْقِيَ: “dicampakkan.” Bukan sekadar bergerak. Bukan sekadar masuk. Ada tindakan yang dilakukan terhadap mereka. Kemudian فِيهَا: “ke dalamnya.” Bukan sekadar menuju. Ada kemasukan ke dalam tempat azab. Kemudian فَوْجٌ: “satu rombongan.” Bukan seorang. Ada kelompok manusia. Empat unsur ini menjadikan satu gambaran yang lengkap.

Kita boleh mengatakan bahawa lafaz ini menggabungkan dimensi masa, tindakan, ruang dan kelompok. Masa: كُلَّمَا. Tindakan: أُلْقِيَ. Ruang: فِيهَا. Kelompok: فَوْجٌ. Ini bukan sekadar analisis gaya; ia menunjukkan bagaimana struktur bahasa menghasilkan gambaran yang dapat difahami.

Dalam bahasa Melayu, untuk mengekalkan semua unsur tersebut, terjemahan “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” ialah antara yang paling sesuai. Jika mahu lebih kuat, “setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalamnya” juga baik. “Rombongan” mengekalkan فَوْجٌ, “dicampakkan” mengekalkan أُلْقِيَ, “ke dalamnya” mengekalkan فِيهَا, dan “setiap kali” mengekalkan كُلَّمَا.

Jika kita menggunakan “dimasukkan”, makna tindakan menjadi lebih lembut. Jika menggunakan “orang ramai”, makna فَوْجٌ menjadi terlalu umum. Jika menggunakan “apabila”, pengulangan كُلَّمَا menjadi kurang jelas. Maka terjemahan perlu dipilih dengan teliti.

Dari sudut tulisan tafsir, satu lagi perkara penting ialah jangan menyamakan “rombongan” dengan “semua orang”. فَوْجٌ ialah satu kelompok. كُلَّمَا memberikan pengulangan kelompok. Ini tidak bermaksud setiap manusia masuk secara kelompok yang sama. Kita tidak tahu bagaimana pembahagian berlaku.

Tidak perlu juga mengatakan bahawa kelompok itu dipisahkan berdasarkan kategori tertentu. Jika ada dalil lain, itu boleh dibincangkan dalam konteks lain. Tetapi lafaz ini sendiri tidak memberikan kriteria pembahagian. Maka berhenti pada “rombongan”.

Kata أُلْقِيَ juga tidak menyatakan bahawa pencampakan berlaku kerana Jahannam menarik mereka. Itu tidak disebut. Kita hanya tahu bahawa mereka dicampakkan ke dalamnya. Jangan menambah mekanisme.

Begitu juga jangan mengatakan bahawa فِيهَا menunjukkan Jahannam mempunyai sempadan tertentu seperti bilik. “Di dalam” ialah hubungan ruang, bukan penetapan bentuk. Kita tidak mengetahui struktur Jahannam.

Ini merupakan satu lagi contoh bahawa makna bahasa tidak sama dengan hakikat material. Kita boleh memahami “ke dalamnya” tanpa mengetahui bentuk ruang. Kita boleh memahami “dicampakkan” tanpa mengetahui mekanisme fizikal. Kita boleh memahami “rombongan” tanpa mengetahui bilangan. Kita boleh memahami “setiap kali” tanpa mengetahui tempoh. Inilah keseimbangan yang penting.

Jika kita mahu membawa perbahasan kepada akidah, lafaz ini memperkukuhkan iman terhadap hari akhirat. Allah memberitahu sesuatu yang manusia tidak dapat lihat. Orang beriman membenarkan berita tersebut. Dia tidak menjadikannya bahan cerita kosong. Dia juga tidak memerlukan teori sains untuk mengesahkan. Wahyu sudah menjadi sumber pengetahuan tentang perkara ghaib.

Tidak wajar kita mencari “bukti saintifik” bahawa manusia boleh dicampakkan ke dalam alam lain untuk membuktikan ayat. Alam akhirat bukan objek eksperimen dunia. Lafaz ini ialah berita wahyu. Sains mempunyai ruangnya, wahyu mempunyai ruangnya. Jangan memaksa salah satu kepada perkara yang bukan bidangnya.

Dalam masa yang sama, jangan mengatakan bahawa kerana perkara ini ghaib maka semua maknanya tidak boleh difahami. Kita memahami bahasa dengan jelas. Kita tahu “setiap kali”, “dicampakkan”, “ke dalamnya” dan “rombongan”. Yang ghaib ialah hakikat bagaimana peristiwa itu berlaku. Ini merupakan perbezaan yang sangat penting.

Jika seseorang membaca ayat ini dengan metodologi Athariyyah yang berhati-hati, dia tidak akan menolak makna yang jelas dan tidak akan menentukan kaifiyyah. Dia akan mengatakan: Allah memberitahu bahawa setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Kita membenarkan berita tersebut. Bagaimana pencampakan berlaku secara terperinci, kita tidak tahu. Berapa ramai dalam setiap rombongan, kita tidak tahu. Berapa banyak rombongan, kita tidak tahu. Kita berhenti pada apa yang diberitakan.

Ini ialah satu bentuk amanah ilmiah. Tafsir yang kuat bukan tafsir yang paling banyak cerita, tetapi tafsir yang paling tepat dalam membezakan antara dalil, makna bahasa dan renungan.

Lafaz كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ juga menunjukkan bahawa al-Quran boleh menggunakan satu bentuk ringkas untuk menggambarkan peristiwa yang sangat besar. Tidak disebut nama setiap rombongan. Tidak disebut jumlah mereka. Tidak disebut tempoh. Tetapi pembaca mendapat gambaran yang cukup: rombongan demi rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam.

Kekuatan ini datang daripada ekonomi bahasa. كُلَّمَا menggantikan penerangan panjang tentang pengulangan. فَوْجٌ menggantikan penerangan panjang tentang kelompok manusia. أُلْقِيَ menggantikan penerangan panjang tentang tindakan memasukkan dengan keras. فِيهَا menggantikan pengulangan nama Jahannam. Empat unsur membina satu adegan yang besar.

Jika kita melihat keseluruhan penyataan dari sudut retorik, ia bermula dengan كُلَّمَا, iaitu pengulangan. Ini seolah-olah membuka satu pintu adegan: “setiap kali...” Kemudian datang أُلْقِيَ, “dicampakkan...” Pembaca kemudian mengetahui destinasi melalui فِيهَا, “ke dalamnya...” Akhir sekali muncul فَوْجٌ, “satu rombongan.” Susunan itu sangat sesuai untuk membina ketegangan kerana tindakan disebut sebelum siapa yang menerima tindakan.

Namun kita tidak perlu mendakwa bahawa susunan ini mempunyai maksud tersembunyi yang pasti. Cukup dikatakan bahawa ia menghasilkan aliran bahasa yang jelas dan kuat.

Dari sudut renungan, kita boleh bertanya kepada diri: apakah yang menyebabkan seseorang sampai kepada keadaan di mana dia menjadi فَوْجٌ yang dicampakkan ke dalam Jahannam? Jawapan khusus memerlukan konteks ayat dan keseluruhan wahyu. Dalam konteks Surah al-Mulk, kekufuran menjadi tema utama. Tetapi kerana fokus kita ialah lafaz tertentu, kita tidak perlu memperluaskan perbahasan kepada semua sebab. Yang penting ialah ayat menunjukkan akibat yang sangat berat.

Ini menjadikan lafaz tersebut bukan sekadar gambaran sejarah atau cerita. Ia ialah amaran kepada manusia. “Setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalamnya” menunjukkan bahawa neraka ialah realiti yang akan dihadapi oleh mereka yang layak menerima azab. Maka manusia perlu takut kepada Allah dan mengambil serius berita wahyu.

Tetapi ketakutan yang benar tidak sepatutnya membawa manusia kepada putus asa. Al-Quran memberi peringatan supaya manusia kembali kepada Allah sebelum tiba saat hukuman. Dalam konteks lafaz ini, mesejnya ialah jangan menunggu sehingga seseorang menjadi objek أُلْقِيَ. Selagi berada di dunia, peluang untuk kembali masih terbuka. Namun perbahasan tentang taubat secara terperinci bukan fokus lafaz ini.

Kata “dicampakkan” juga menunjukkan satu perubahan status: daripada manusia yang masih memiliki pilihan di dunia kepada manusia yang menerima tindakan di akhirat. Ini ialah renungan yang kuat. Dunia ialah tempat amal; akhirat ialah tempat balasan. Ayat menggambarkan salah satu bentuk balasan.

Namun jangan mengatakan bahawa أُلْقِيَ menunjukkan semua orang di akhirat tidak mempunyai kehendak sama sekali. Itu perbahasan falsafah yang tidak diperlukan. Lafaz hanya menerangkan tindakan terhadap rombongan.

Kata فَوْجٌ pula boleh memberikan satu renungan bahawa manusia tidak boleh bergantung kepada kumpulan untuk menyelamatkan dirinya. Jika satu rombongan dicampakkan, seseorang tidak selamat hanya kerana dia bersama orang lain. Tetapi ini ialah pengajaran umum, bukan tafsiran literal. Kita perlu membezakan.

Kita juga boleh mengatakan bahawa pengulangan كُلَّمَا memberikan rasa bahawa setiap rombongan diperlakukan menurut ketetapan yang sama. Ini menggambarkan keseriusan hukum Allah. Tidak ada gambaran bahawa sebahagian rombongan dikecualikan tanpa sebab. Tetapi keadilan terperinci Allah kepada setiap individu bukan isu yang dihuraikan oleh lafaz ini.

Dari sudut bahasa, كُلَّمَا juga boleh dianggap sebagai alat yang menghubungkan keadaan masa dengan tindakan. Ia menjadikan peristiwa pertama sebagai titik pencetus kepada sesuatu yang berulang. Ini menunjukkan struktur bersyarat. Dalam bahasa Melayu, “setiap kali” melakukan fungsi yang sama.

Tidak perlu kita menterjemahkan مَا secara berasingan. Jika kita berkata “setiap apa kali”, terjemahan menjadi salah. Ini menunjukkan bahawa sesetengah struktur Arab mempunyai makna sebagai satu unit. كُلَّمَا perlu difahami sebagai satu ungkapan.

Begitu juga فِيهَا perlu difahami sebagai satu unit dengan في dan ها. Tidak perlu memisahkan “fi” sebagai “di” dan “ha” sebagai “nya” tanpa melihat konteks. Bersama أُلْقِيَ, ia menjadi “ke dalamnya”.

Kata أُلْقِيَ juga tidak perlu diterjemahkan sebagai “telah dilontarkan” jika gaya Bahasa Malaysia terlalu sasterawi. “Dicampakkan” lebih mudah dan kuat. Dalam karya ilmiah, “dicampakkan” sudah memadai.

Jika kita mahu menjelaskan bahawa أُلْقِيَ ialah bentuk pasif, kita boleh mengatakan bahawa pelaku pencampakan tidak disebut dalam lafaz tersebut. Rombongan menjadi نائب فاعل. Ini menunjukkan bahawa perhatian diarahkan kepada nasib mereka. Penjelasan ini boleh menjadi sebahagian daripada perbahasan nahu.

Dalam ilmu balaghah, bentuk pasif boleh digunakan apabila pelaku tidak menjadi tujuan utama, atau apabila perhatian mahu diberikan kepada perbuatan dan pihak yang dikenakan. Kita tidak perlu mengatakan bahawa hanya satu sebab ini sahaja yang mungkin. Dalam ayat ini, jelas bahawa fokus berada pada rombongan yang dicampakkan.

Perkataan فَوْجٌ pula tidak hanya menunjukkan kuantiti tetapi juga unit sosial. Satu kumpulan menjadi satu فَوْجٌ. Ini menjadikan gambaran lebih manusiawi dan lebih luas. Tetapi kita tidak boleh menganggap فَوْجٌ mesti mempunyai identiti sosial yang sama.

Jika kita melihat kata tersebut dari sudut makna kamus, ia berkaitan dengan sekumpulan manusia. Dalam konteks ayat, ia sangat sesuai dengan rombongan yang masuk. Tidak perlu mencari makna kiasan lain.

Lafaz ini juga tidak mengandungi perkataan “سُوقَ” atau “حُشِرَ” yang bermaksud dihimpunkan atau digiring. Maka kita tidak boleh memasukkan semua makna tersebut ke dalam أُلْقِيَ. Kita hanya mengatakan mereka dicampakkan. Perjalanan sebelum pencampakan memerlukan dalil lain.

Begitu juga jangan mengatakan bahawa فَوْجٌ bermaksud “orang-orang yang telah selesai disoal”. Itu berdasarkan sambungan ayat, bukan lafaz ini. Dalam fokus ini, fawj ialah rombongan.

Jika kita menulis tafsir yang panjang, perkara seperti ini penting kerana pembaca perlu tahu sempadan antara konteks dan lafaz. Konteks membantu memahami lafaz, tetapi tidak boleh digunakan untuk menambah semua perkara kepada lafaz.

Satu lagi renungan ialah bahawa al-Quran menggunakan bentuk kelompok, bukan angka. Ini menunjukkan bahawa tujuan utama bukan memberi statistik ahli Jahannam. Tujuannya ialah menggambarkan peristiwa. Jika tujuan ialah statistik, angka akan diperlukan. Tetapi untuk tujuan peringatan, gambaran rombongan demi rombongan sudah cukup.

Begitu juga tidak disebut masa tertentu. Tujuannya bukan memberi jadual. كُلَّمَا hanya memberikan pola pengulangan. Ini menunjukkan bahawa pembaca perlu mengambil makna yang berkaitan dengan tujuan ayat, bukan mencari data yang tidak disediakan.

Kata فِيهَا juga tidak memberi nama baru kepada Jahannam. Kata ganti itu cukup kerana konteks sudah jelas. Ini menunjukkan hubungan antara ayat-ayat al-Quran. Satu ayat boleh menyebut sesuatu, ayat berikutnya menggunakan dhamir, dan pembaca perlu mengikuti rujukannya.

Dari sudut pendidikan bahasa Arab, lafaz ini sangat baik untuk menunjukkan beberapa perkara sekali gus: كُلَّمَا sebagai alat pengulangan, أُلْقِيَ sebagai fi‘l madhi pasif, فِيهَا sebagai jar majrur, dan فَوْجٌ sebagai نائب فاعل. Maka satu frasa al-Quran menjadi contoh nahu yang sangat kaya.

Jika kita menghuraikan فَوْجٌ sebagai نائب فاعل, kita juga memahami mengapa ia marfu‘. Ini membantu pembaca memahami bahawa struktur ayat tidak boleh dibaca berdasarkan terjemahan semata-mata. Dalam terjemahan Melayu, “rombongan” tidak mempunyai tanda marfu‘ atau mansub. Dalam bahasa Arab, kedudukannya jelas.

Kata kerja أُلْقِيَ juga menunjukkan bahawa فَوْجٌ ialah pihak yang dikenakan tindakan. Ini memberikan hubungan makna yang kuat. Rombongan tidak melakukan pencampakan. Mereka menjadi sasaran pencampakan.

Dalam konteks peringatan, ini menjadikan kedudukan mereka sangat hina. Mereka tidak digambarkan sebagai masuk dengan kehendak sendiri. Mereka dicampakkan. Ini ialah salah satu sebab mengapa terjemahan “dicampakkan” penting.

Jika seseorang memilih “dimasukkan”, dia perlu memberikan penjelasan bahawa asal أُلْقِيَ lebih kuat. Jika tidak, pembaca mungkin tidak menyedari kekuatan lafaz. Dalam karya tuan, saya cadangkan terjemahan utama “dicampakkan”.

Perkataan كُلَّمَا pula sebaiknya diterjemahkan “setiap kali”. Jangan menggantikannya dengan “apabila” sebagai terjemahan utama kerana unsur pengulangan sangat penting. “Apabila” boleh digunakan dalam penjelasan jika konteks tertentu, tetapi “setiap kali” lebih tepat untuk lafaz ini.

Fَوْجٌ pula sebaiknya “rombongan” atau “kelompok”. “Rombongan” lebih kuat. Maka keseluruhan terjemahan boleh berbunyi: “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya.” Ini ringkas tetapi tepat.

Jika kita mahu menambahkan penjelasan: “Setiap kali satu kelompok manusia dicampakkan ke dalam Jahannam, maka peristiwa itu berlaku lagi bersama rombongan yang berikutnya.” Ini menjelaskan fungsi كُلَّمَا tanpa mengubah teks.

Namun jangan mengatakan “peristiwa itu berlaku lagi” sebagai sebahagian daripada terjemahan literal. Ia ialah tafsir kepada pengulangan. Ini perlu dibezakan.

Dari sudut kesan rohani, pengulangan itu menambahkan rasa gerun. Jika satu rombongan sahaja, pembaca boleh menganggap gambaran itu terbatas. Tetapi “setiap kali” menunjukkan adegan yang berulang. Ini membuatkan manusia sedar bahawa Jahannam bukan sekadar satu kejadian simbolik tetapi tempat azab yang sebenar bagi mereka yang layak.

Kata أُلْقِيَ pula menambahkan rasa kehinaan. Rombongan tidak dihormati seperti tetamu. Mereka dicampakkan. Ini ialah gambaran balasan. Tetapi kita tidak perlu menggunakan kata-kata yang lebih kasar daripada al-Quran.

Fَوْجٌ pula menambahkan skala. Rombongan, bukan seorang. كُلَّمَا menambahkan pengulangan. Maka skala dan pengulangan bergabung. Ini menjadikan gambaran sangat besar.

Kita juga boleh melihat bahawa فِيهَا menambahkan ketegasan destinasi. Tidak ada gambaran bahawa mereka berhenti di luar. Mereka dicampakkan ke dalam. Ini menutup ruang untuk gambaran yang lembut.

Dalam keseluruhan perbahasan, kita perlu kembali kepada satu kesimpulan utama: penyataan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ menggambarkan pengulangan kemasukan rombongan manusia ke dalam Jahannam melalui tindakan pencampakan. Setiap lafaz menyumbang sesuatu yang khusus. كُلَّمَا menunjukkan pengulangan, أُلْقِيَ menunjukkan tindakan pasif mencampakkan, فِيهَا menunjukkan masuk ke dalam Jahannam, dan فَوْجٌ menunjukkan kelompok atau rombongan manusia.

Makna ini tidak memerlukan spekulasi. Ia jelas dari bahasa. Yang perlu dijaga ialah jangan mengurangkan makna dan jangan menambah perkara yang tidak disebut. Kita menerima bahawa rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam. Kita memahami pengulangan. Kita tidak menentukan jumlah rombongan, bilangan ahli setiap rombongan, mekanisme pencampakan atau struktur Jahannam.

Lafaz ini juga memperlihatkan kehebatan bahasa al-Quran dalam menyampaikan gambaran yang besar dengan perkataan yang sangat sedikit. “Setiap kali” membawa siri masa. “Dicampakkan” membawa tindakan. “Ke dalamnya” membawa ruang. “Satu rombongan” membawa manusia. Empat unsur ini cukup untuk membentuk satu adegan yang sangat kuat.

Jika kita membaca lafaz ini dengan hati yang hidup, kita tidak akan melihatnya sebagai sekadar susunan kata Arab. Kita akan melihat satu peringatan: manusia yang memilih kekufuran dan menolak peringatan Allah boleh sampai kepada satu keadaan di mana mereka tidak lagi memilih cara masuk, tetapi menjadi rombongan yang dicampakkan ke dalam Jahannam. Ini ialah akibat yang sangat berat. Ayat tidak memerlukan huraian sensasi. Kata أُلْقِيَ sudah cukup keras.

Kita juga akan melihat bahawa kehidupan dunia ialah peluang sebelum keadaan tersebut. Dalam dunia, manusia masih boleh memilih. Dalam gambaran أُلْقِيَ, manusia berada sebagai penerima tindakan. Maka perbezaan antara dua keadaan itu sepatutnya menggerakkan manusia kepada taubat dan ketaatan.

Namun kita perlu mengekalkan batas bahawa ayat ini bukan perbahasan tentang cara taubat. Ia ialah gambaran hukuman. Pengajaran taubat ialah kesan daripada peringatan, bukan isi utama lafaz.

Kata كُلَّمَا pula menjadikan peringatan semakin berat kerana ia menunjukkan pengulangan. Setiap rombongan yang menerima hukuman menjadi satu peristiwa. Rombongan yang lain pula mengikutinya. Ini membuatkan pembaca sedar tentang besarnya skala peristiwa.

Tidak perlu kita menentukan bahawa “fawj pertama” mempunyai identiti tertentu. Al-Quran tidak menyebutnya dalam lafaz ini. Tidak perlu menentukan “fawj terakhir” juga. Yang disebut ialah setiap kali suatu rombongan dicampakkan.

Begitu juga tidak perlu kita menentukan bahawa semua rombongan mempunyai bilangan yang sama. فَوْجٌ tidak menetapkan angka. Ia hanya menunjukkan kelompok.

Jika kita melihat kembali bentuk nakirah فَوْجٌ, ia juga memberikan keluasan. “Suatu rombongan” boleh merujuk kepada mana-mana satu daripada kelompok yang dimaksudkan. Tidak ada penentuan nama. Ini sesuai dengan tujuan gambaran umum.

Dalam Bahasa Malaysia, penggunaan “suatu” boleh terasa sedikit formal. “Satu rombongan” lebih mudah. Kedua-duanya boleh digunakan. Dalam karya ilmiah, “suatu rombongan” sesuai kerana ia mengekalkan sifat nakirah secara umum.

Perkataan “dicampakkan” pula ialah kata kerja pasif dalam bahasa Melayu, selaras dengan أُلْقِيَ. Ini penting kerana jika diterjemahkan “penjaga mencampakkan satu rombongan”, kita telah memasukkan pelaku yang tidak disebut dalam frasa. Ia mungkin diketahui daripada konteks, tetapi bukan terjemahan langsung penyataan. Maka untuk fokus tepat, “satu rombongan dicampakkan” lebih baik.

Jika kita mahu mengekalkan susunan Arab secara lebih dekat, “setiap kali dicampakkan ke dalamnya suatu rombongan” boleh digunakan, tetapi Bahasa Melayu lebih natural dengan “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Kedua-duanya sah dari segi makna.

Perkataan فِيهَا juga tidak boleh diterjemahkan “padanya” kerana itu boleh menghilangkan makna dalam. “Ke dalamnya” lebih tepat. Ini ialah satu perkara kecil tetapi penting.

Dari sudut nahu, فِيهَا ialah jar majrur dan mempunyai ta‘alluq dengan أُلْقِيَ. Hubungan ini menjelaskan bahawa tempat tersebut ialah destinasi tindakan. فَوْجٌ pula ialah نائب فاعل. Struktur ini sangat jelas.

Jika kita mahu menjelaskan bahawa فَوْجٌ ialah نائب فاعل, kita boleh menyebut bahawa apabila أَلْقَى berubah kepada bentuk pasif أُلْقِيَ, pelaku tidak disebut dan objek asal mengambil kedudukan نائب فاعل. Ini menjelaskan mengapa فَوْجٌ marfu‘. Ia juga menjelaskan mengapa ayat memberi perhatian kepada rombongan.

Kita boleh melihat bahawa bahasa Arab menggunakan bentuk pasif bukan kerana kelemahan bahasa tetapi kerana tujuan fokus. Ini menunjukkan keindahan pilihan struktur. Jika pelaku tidak diperlukan untuk tujuan gambaran, ia boleh tidak disebut. Dalam ayat ini, rombongan lebih penting.

Kata كُلَّمَا juga menunjukkan bahawa satu klausa menjadi keadaan yang berulang. Ia mempunyai fungsi yang lebih daripada kata “setiap”. Dalam tafsir, perkara ini perlu dijelaskan supaya pembaca memahami mengapa ayat menggunakan كُلَّمَا.

Jika seseorang menerjemahkan “setiap kali” tetapi tidak menerangkan pengulangan, dia masih memberikan makna asas. Tetapi apabila tafsir diterangkan, pembaca boleh melihat bahawa al-Quran sengaja membawa gambaran rombongan demi rombongan.

Dalam konteks ini, pengulangan tidak semestinya bermaksud hukuman itu tidak pernah selesai. Ia hanya menunjukkan bahawa sepanjang proses kemasukan yang digambarkan, setiap rombongan yang masuk mengalami peristiwa tersebut. Ini lebih tepat.

Begitu juga bentuk lampau أُلْقِيَ tidak bermaksud peristiwa itu sudah berlaku dalam sejarah dunia. Ia berada dalam konteks berita akhirat. Bentuk lampau ialah sebahagian daripada gaya bahasa. Ini perlu diterangkan jika pembaca bertanya mengapa peristiwa masa depan menggunakan fi‘l madhi.

Dari sudut balaghah, gaya ini memberikan kesan kepastian dan menghadirkan gambaran. Tetapi sekali lagi, jangan mengatakan bahawa semua penggunaan fi‘l madhi untuk masa depan mesti mempunyai satu sebab yang sama. Dalam ayat ini, konteks dan gaya keseluruhan mendukung pemahaman tersebut.

Lafaz ini juga menunjukkan bahawa al-Quran tidak perlu menyebut “akan dicampakkan” untuk menyampaikan ancaman masa depan. Bentuk أُلْقِيَ dalam adegan akhirat sudah cukup. Ini menjadikan gambaran lebih dekat.

Kita boleh mengatakan bahawa bentuk lampau membawa pembaca masuk ke dalam adegan, manakala كُلَّمَا membawa pembaca mengulangi adegan tersebut bagi setiap rombongan. Gabungan ini menghasilkan kesan naratif yang sangat kuat.

Namun kita tidak perlu menggunakan istilah yang terlalu kompleks jika tidak diperlukan. Cukup dikatakan: “Bentuk lampau أُلْقِيَ dalam konteks ini menghadirkan peristiwa akhirat seolah-olah sedang disaksikan dalam satu gambaran yang pasti.” Ini sudah memadai.

Dari sudut renungan, manusia yang membaca ayat ini sepatutnya sedar bahawa akhirat bukan satu konsep yang boleh ditangguhkan tanpa batas. Setiap rombongan akan menerima balasan. Jika seseorang masih hidup, dia perlu mengambil peringatan itu sebelum menjadi sebahagian daripada gambaran hukuman. Ini ialah pengajaran yang sangat kuat daripada lafaz.

Tetapi kita tidak boleh mengatakan bahawa hanya rasa takut yang dikehendaki. Rasa takut hendaklah membawa kepada iman dan amal. Namun kerana fokus lafaz ialah pencampakan, renungan yang paling dekat ialah rasa gerun terhadap akibat.

Kata “rombongan” juga boleh mengingatkan bahawa manusia sering mengikuti orang lain. Di dunia, seseorang boleh mengikuti kelompoknya. Tetapi di akhirat, berada dalam kelompok yang salah tidak menyelamatkan. Walaupun ini merupakan renungan yang munasabah, kita perlu berhati-hati agar tidak menyatakan bahawa فَوْجٌ secara literal bermaksud “pengikut”. Ia tidak. Ia hanya bermaksud kelompok.

Begitu juga “setiap kali” boleh mengingatkan bahawa hukum Allah berlaku berulang kepada kelompok-kelompok. Tetapi kita tidak perlu menyamakan “setiap kali” dengan “setiap dosa”. Itu tidak disebut.

Kata أُلْقِيَ juga boleh mengingatkan tentang penghujung pilihan manusia. Dalam dunia, manusia mempunyai ruang untuk mengubah arah. Dalam keadaan dicampakkan, ruang itu telah berubah. Tetapi ini ialah renungan, bukan perbahasan qadar.

Jika kita menutup perbahasan dengan satu rumusan yang padat, maka كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ ialah penyataan yang menggambarkan pengulangan kemasukan manusia ke dalam Jahannam secara berkelompok. كُلَّمَا menunjukkan “setiap kali”, lalu memberikan gambaran bahawa peristiwa berlaku berulang kali; أُلْقِيَ menunjukkan “dicampakkan”, iaitu tindakan yang dikenakan terhadap rombongan dan bukan kemasukan secara sukarela; فِيهَا menunjukkan bahawa tempat tindakan itu ialah di dalam Jahannam; dan فَوْجٌ menunjukkan bahawa yang dicampakkan ialah satu rombongan atau kelompok manusia. Dari sudut nahu, أُلْقِيَ ialah kata kerja lampau pasif, فِيهَا ialah jar majrur yang berkaitan dengan kata kerja, dan فَوْجٌ ialah نائب فاعل yang marfu‘. Dari sudut balaghah, كُلَّمَا menjadikan adegan berulang, أُلْقِيَ memberikan kekerasan pada tindakan, dan فَوْجٌ memberikan skala kelompok. Dari sudut akidah, berita ini diterima sebagai berita ghaib yang benar tanpa menentukan kaifiyyah yang tidak diterangkan. Dari sudut renungan, lafaz ini memberi amaran bahawa manusia tidak sepatutnya memandang ringan akibat kekufuran dan keingkaran kerana keadaan yang digambarkan ialah keadaan di mana rombongan demi rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam.

Dengan demikian, penyataan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ bukan sekadar ayat yang memberitahu bahawa manusia masuk ke neraka. Ia menggambarkan suatu siri peristiwa: setiap kali satu rombongan dicampakkan ke dalam Jahannam, satu lagi kejadian kemasukan berlaku. Perkataan كُلَّمَا menjadikan gambaran itu berulang; perkataan أُلْقِيَ menjadikannya keras; فِيهَا menetapkan arah masuk ke dalam tempat azab; dan فَوْجٌ menjadikan manusia yang menerima tindakan itu sebagai satu kelompok. Tiada satu pun daripada unsur tersebut sia-sia. Setiap lafaz mempunyai tugasnya, dan apabila semuanya dihimpunkan, terbentuk satu gambaran yang padat, jelas dan menggoncangkan hati.

Oleh sebab itu, apabila lafaz ini dibaca, jangan hanya berhenti pada terjemahan “setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya”. Berhentilah seketika pada كُلَّمَا dan rasakan makna pengulangan yang terkandung di dalamnya. Setiap kali. Kemudian berhenti pada أُلْقِيَ dan lihat kekuatan tindakan yang digambarkan. Dicampakkan. Kemudian lihat فِيهَا dan fahami bahawa arah tindakan ialah ke dalam Jahannam, bukan sekadar menghampirinya. Kemudian lihat فَوْجٌ dan sedari bahawa yang dicampakkan ialah satu rombongan manusia. Apabila empat lafaz ini dibaca bersama, kita melihat satu gambaran yang sangat besar dalam ruang bahasa yang sangat kecil: rombongan demi rombongan manusia menjadi sasaran pencampakan ke dalam Jahannam.

Kekuatan penyataan ini juga terletak pada ketepatan batasnya. Allah tidak memberitahu berapa ramai manusia dalam satu فَوْجٌ. Allah tidak memberitahu berapa banyak فَوْجٌ yang akan dicampakkan. Allah tidak memberitahu bentuk pencampakan secara terperinci. Allah tidak memberitahu jarak atau kedalaman ruang yang disebut oleh فِيهَا. Maka semua itu hendaklah diserahkan kepada ilmu Allah. Kita tidak perlu menambahnya. Apa yang Allah beritahu sudah cukup untuk menghasilkan rasa takut dan kesedaran.

Dalam perkara ghaib, kekuatan seorang penuntut ilmu bukan pada keberaniannya mereka-reka sesuatu yang tidak diketahui, tetapi pada kemampuannya memahami nas dengan tepat dan berhenti pada batasnya. Lafaz كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ memberikan makna yang jelas. Kita tidak memerlukan spekulasi untuk menjadikannya dahsyat. Kita hanya perlu membaca setiap lafaz dengan teliti. كُلَّمَا sudah memberikan pengulangan. أُلْقِيَ sudah memberikan pencampakan. فِيهَا sudah memberikan kemasukan ke dalam. فَوْجٌ sudah memberikan kelompok. Dengan itu, gambaran azab menjadi sangat kuat tanpa satu pun perkataan tambahan daripada kita.

Maka makna yang patut terus hidup dalam hati ialah bahawa Jahannam bukan satu ancaman kosong. Al-Quran menggambarkan rombongan manusia dicampakkan ke dalamnya, dan pengulangan كُلَّمَا menjadikan gambaran tersebut berlaku rombongan demi rombongan. Seseorang yang memahami lafaz ini tidak sepatutnya berasa aman daripada azab Allah hanya kerana dia hidup di dunia dan belum melihatnya. Berita wahyu sudah cukup sebagai peringatan. Dunia ialah tempat sebelum pencampakan itu; akhirat ialah tempat manusia menerima balasan. Oleh itu, lafaz ini menuntut manusia mengambil serius iman, ketaatan dan keselamatan dirinya sebelum sampai kepada keadaan yang digambarkan oleh أُلْقِيَ.

Akhirnya, penyataan كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ memperlihatkan satu lagi kehebatan al-Quran: empat unsur yang sangat ringkas mampu membina gambaran masa, tindakan, tempat dan kelompok manusia dalam satu rangkaian yang sangat padat. كُلَّمَا menjadikan kejadian berulang, أُلْقِيَ menjadikan tindakan keras, فِيهَا menjadikan Jahannam sebagai tempat yang dimasuki, dan فَوْجٌ menjadikan manusia sebagai rombongan. Apabila dibaca menurut bahasa Arabnya, kemudian dihuraikan menurut nahu dan sarfnya, lalu direnungkan tanpa melampaui batas nas, lafaz ini menjadi satu peringatan yang sangat berat. Ia mengajar manusia bahawa ancaman akhirat bukan sesuatu yang boleh dipandang ringan, bahawa kelompok dan jumlah tidak menjadikan seseorang selamat daripada hukuman Allah, dan bahawa keadaan manusia pada saat menerima hukuman sangat berbeza daripada keadaan mereka ketika masih mempunyai peluang di dunia. “Setiap kali suatu rombongan dicampakkan ke dalamnya” ialah satu penyataan yang pendek pada lafaz, tetapi sangat besar pada gambaran, sangat kuat pada peringatan dan sangat luas pada ruang tadabbur. Ia cukup untuk menjadikan hati yang beriman berhenti, berfikir dan takut kepada hari apabila pilihan dunia telah berakhir dan manusia berhadapan dengan balasan yang telah ditetapkan oleh Allah.

asas

https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/3568517898260186772?hl=en

• Laman Web