Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَّإِن تَوَلَّوْا۟ ... (Ali Imran:20)

ا   ب   ت   ث   ج   ح   خ   د   ذ   ر   ز   س   ش   ص   ض   ط   ظ   ع   غ   ف   ق   ك   ل   م   ن   و   ه   ي

A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z

edit / Copy / as

1. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran فَإِنْ حَآجُّوكَ ... (Ali Imran:20) / edit
2. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِىَ لِلَّهِ ... (Ali Imran:20) / edit
3. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَمَنِ ٱتَّبَعَنِۗ ... (Ali Imran:20) / edit
4. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ ... (Ali Imran:20) / edit
5. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَٱلْأُمِّيِّـۧنَ ءَأَسْلَمْتُمْۚ ... (Ali Imran:20) / edit
6. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... فَإِنْ أَسْلَمُوا۟ ... (Ali Imran:20) / edit
7. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... فَقَدِ ٱهْتَدَوا۟ۖ ... (Ali Imran:20) / edit
8. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَّإِن تَوَلَّوْا۟ ... (Ali Imran:20) / edit
9. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... فَإِنَّمَا عَلَيْكَ ٱلْبَلَٰغُۗ ... (Ali Imran:20) / edit
10. Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran ... وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِٱلْعِبَادِ (Ali Imran:20) / edit

Perbahasan Tentang Ayat 20 Dari Surah Ali Imran: وَّإِن تَوَلَّوْا۟

Frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ merupakan sebahagian daripada susunan ayat 20 Surah Ali Imran yang sangat padat dari sudut bahasa, makna, susunan hujah dan penegasan terhadap sikap manusia apabila berhadapan dengan kebenaran yang telah disampaikan kepadanya. Frasa ini secara ringkas dapat diterjemahkan sebagai “dan jika mereka berpaling”. Walaupun hanya terdiri daripada dua unsur utama, iaitu وَإِنْ dan تَوَلَّوْا, susunan yang ringkas ini mengandungi makna yang luas kerana setiap lafaz dipilih dengan ketepatan yang sangat tinggi. Lafaz وَإِنْ menghubungkan keadaan berpaling itu dengan peristiwa yang disebut sebelumnya, manakala تَوَلَّوْا berasal daripada akar و ل ي yang mempunyai medan makna berkaitan berpaling, mengambil arah lain, meninggalkan sesuatu, menjauhkan diri dan tidak menerima perkara yang sedang dihadapkan kepadanya. Oleh sebab itu, frasa ini tidak wajar diterjemahkan secara terlalu sempit hanya sebagai “jika mereka pergi”, kerana perkataan تَوَلَّوْا dalam konteks ini mempunyai makna yang jauh lebih khusus, iaitu berpaling daripada kebenaran setelah kebenaran itu disampaikan.

Perbincangan terhadap frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ hendaklah terlebih dahulu memberikan perhatian kepada kedudukan lafaz tersebut dalam keseluruhan binaan ayat. Frasa ini datang selepas penjelasan tentang kemungkinan mereka menerima Islam dan memperoleh petunjuk, kemudian disebut pula kemungkinan yang berlawanan, iaitu mereka berpaling. Dengan demikian, وَّإِن تَوَلَّوْا۟ merupakan satu susunan bersyarat yang menggambarkan keadaan kedua selepas keadaan pertama. Lafaz وَوَ atau waw pada permulaan frasa menghubungkan bahagian ini dengan apa yang telah disebut sebelumnya, sedangkan إِنْ membuka kemungkinan yang berlawanan. Oleh itu, susunan tersebut membawa pengertian: jika mereka tidak mengambil jalan penerimaan dan sebaliknya memilih untuk berpaling, maka keadaan mereka berada dalam lingkungan yang berbeza daripada orang yang menerima kebenaran. Walaupun jawapan syarat datang selepasnya, perhatian terhadap frasa yang dipilih tetap penting kerana lafaz تَوَلَّوْا sendiri sudah memberikan gambaran tentang sikap yang dimaksudkan sebelum akibat sikap tersebut dinyatakan.

Lafaz وَ pada permulaan وَإِن تَوَلَّوْا۟ bukan sekadar penghubung yang tidak mempunyai fungsi makna. Dalam struktur ayat, waw tersebut menghubungkan keadaan berpaling dengan keadaan sebelumnya. Ia menjadikan susunan ayat bergerak daripada satu kemungkinan kepada kemungkinan yang lain. Apabila sebelumnya disebut keadaan “jika mereka menerima”, kemudian hadir وَإِن تَوَلَّوْا, pembaca diarahkan untuk melihat bahawa manusia berhadapan dengan dua bentuk respons yang bertentangan terhadap seruan yang disampaikan kepadanya. Waw memberikan hubungan kesinambungan dalam pembicaraan, sementara إِنْ menentukan bahawa keadaan kedua itu juga dibicarakan dalam bentuk syarat. Dengan demikian, waw dan إِنْ bersama-sama menghasilkan peralihan yang sangat teratur daripada satu kemungkinan kepada kemungkinan yang berlawanan.

Dari sudut bahasa Arab, وَإِنْ terdiri daripada huruf waw yang diikuti oleh إِنْ الشرطية. Waw di sini berfungsi sebagai penghubung kepada rangkaian pembicaraan yang telah berlangsung, sedangkan إِنْ merupakan huruf syarat yang menjazamkan. Lafaz تَوَلَّوْا pula merupakan fi‘il māḍī yang dibina atas dhammah kerana bersambung dengan wāw al-jamā‘ah, dan dari sudut kedudukan sintaksis ia berada pada محل جزم sebagai fi‘il syarat. Hal ini penting untuk difahami kerana dalam bahasa Arab, fi‘il māḍī tidak berubah tanda akhirnya seperti fi‘il mudāri‘ apabila terkena أدوات الشرط. Sebaliknya, ia kekal sebagai fi‘il māḍī yang mabni, tetapi kedudukannya dalam jumlah syartiyyah disebut sebagai berada pada محل جزم فعل الشرط. Oleh itu, تَوَلَّوْا bukanlah fi‘il mudāri‘ yang dijazamkan, tetapi fi‘il māḍī yang mengambil kedudukan sintaksis sebagai فعل الشرط.

Perkara ini juga menunjukkan bahawa penggunaan bentuk lampau pada تَوَلَّوْا tidak semestinya bermaksud bahawa perbuatan berpaling itu telah berlaku sebelum ayat tersebut disampaikan. Dalam bahasa Arab al-Quran, fi‘il māḍī yang berada selepas huruf syarat seperti إِنْ boleh menunjukkan perbuatan yang belum berlaku pada ketika percakapan, tetapi dijadikan sebagai syarat yang mungkin berlaku. Maka وَّإِن تَوَلَّوْا۟ tidak semestinya diterjemahkan dengan “dan jika mereka telah berpaling” dalam pengertian masa lampau yang mutlak. Terjemahan yang lebih tepat menurut konteks ialah “dan jika mereka berpaling” atau “dan sekiranya mereka memilih untuk berpaling”. Bentuk lampau di sini berkaitan dengan pembinaan syarat, manakala hubungan waktunya ditentukan oleh keseluruhan struktur ayat.

Lafaz إِنْ pula sangat penting kerana ia menunjukkan bahawa berpaling itu diletakkan sebagai kemungkinan yang bersyarat. Penggunaan إِنْ tidak sama dengan menetapkan bahawa semua orang yang ditujukan kepada ayat tersebut pasti akan berpaling. Ia tidak mengatakan mereka pasti menolak, bahkan ia membuka satu kemungkinan: sekiranya mereka berpaling, maka terdapat akibat yang mengikuti keadaan tersebut. Ini merupakan satu bentuk ketepatan dalam penyampaian. Al-Quran tidak menetapkan sesuatu terhadap seseorang sebelum sikapnya dinyatakan, bahkan menyusun keadaan dalam bentuk syarat. Apabila mereka menerima, ada akibat yang dinyatakan; apabila mereka berpaling, ada pula akibat yang dinyatakan. Frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ berada pada bahagian kedua daripada susunan tersebut.

Perbezaan antara إِنْ dan إذا juga mempunyai nilai dalam memahami lafaz ini. Kedua-duanya boleh digunakan dalam pembinaan syarat, tetapi إِنْ lazimnya digunakan untuk keadaan yang tidak dipastikan berlaku, sedangkan إذا dalam banyak keadaan membawa nuansa sesuatu yang lebih dijangka atau lebih pasti berlaku apabila syaratnya terpenuhi. Perbezaan ini tidak boleh dijadikan kaedah mutlak untuk semua ayat bahasa Arab kerana penggunaan huruf syarat bergantung pada konteks dan tujuan ucapan. Namun dalam ayat ini, penggunaan إِنْ sangat sesuai kerana berpaling bukanlah sesuatu yang dipastikan berlaku terhadap setiap orang yang mendengar seruan tersebut. Ada yang menerima dan ada yang berpaling. Maka lafaz إِنْ memberikan ruang kemungkinan yang sesuai dengan keadaan manusia.

Lafaz yang paling utama dalam frasa ini ialah تَوَلَّوْا. Perkataan tersebut berasal daripada akar tiga huruf و ل ي. Akar ini mempunyai hubungan dengan makna dekat, mengikuti, mengambil arah, menjadi wali, berpihak, mengurus dan juga berpaling bergantung kepada bentuk derivasi dan konteks penggunaannya. Dalam bentuk تَوَلَّى, terdapat perkembangan makna yang memungkinkan lafaz tersebut digunakan bagi perbuatan mengambil sesuatu arah, berpaling daripadanya atau berpaling menuju sesuatu yang lain. Oleh sebab itu, makna perkataan tidak boleh ditentukan hanya dengan melihat akar secara terpisah. Bentuk morfologi dan konteks ayat menentukan makna yang dimaksudkan.

تَوَلَّوْا merupakan bentuk jamak bagi تَوَلَّى. Ia datang dalam wazan تَفَعَّلَ, iaitu تَوَلَّى, kemudian apabila disandarkan kepada wāw al-jamā‘ah menjadi تَوَلَّوْا. Dari sudut morfologi, huruf تاء pada awal perkataan merupakan sebahagian daripada pola تفعّل, manakala huruf wāw dan lām merupakan akar asal bersama huruf yā yang dalam bentuk tertentu mengalami perubahan sesuai dengan kaedah pembentukan perkataan. Perubahan bentuk tersebut bukan perkara asing dalam bahasa Arab. Yang lebih penting dari sudut makna ialah bentuk تَوَلَّى memberikan gambaran tentang seseorang yang mengambil sikap tertentu terhadap sesuatu, termasuk berpaling dan meninggalkannya.

Dalam konteks وَّإِن تَوَلَّوْا۟, makna yang paling sesuai ialah “berpaling”. Namun perkataan “berpaling” dalam bahasa Melayu juga perlu difahami dengan tepat. Ia bukan semata-mata berpaling dengan tubuh badan seperti seseorang yang memusingkan muka daripada sesuatu. Makna tersebut boleh menjadi salah satu gambaran asal yang membantu memahami perkataan, tetapi konteks ayat menunjukkan bahawa yang dimaksudkan ialah berpaling daripada penerimaan terhadap kebenaran yang telah disampaikan. Ia merupakan sikap penolakan, meninggalkan penerimaan, tidak mahu tunduk dan memilih untuk mengambil arah yang bertentangan daripada seruan yang dihadapkan kepada mereka.

Oleh itu, apabila diterjemahkan وَّإِن تَوَلَّوْا۟ sebagai “dan jika mereka berpaling”, perkataan “berpaling” hendaklah difahami dalam makna yang sesuai dengan konteks wahyu. Ia bukan semata-mata gerakan fizikal, tetapi sikap seseorang yang tidak menerima seruan yang sedang disampaikan. Seseorang boleh duduk di tempat yang sama, mendengar dengan telinganya dan tetap dikatakan berpaling jika hatinya tidak mahu menerima kebenaran dan dia memilih untuk tidak mengikutinya. Sebaliknya, seseorang yang bergerak secara fizikal dari satu tempat ke tempat lain tidak semestinya termasuk dalam makna تَوَلَّى jika pergerakan tersebut bukan pergerakan menjauh daripada perkara yang dimaksudkan dalam konteks ayat.

Makna “berpaling” juga mempunyai unsur arah. Apabila seseorang berpaling daripada sesuatu, terdapat sesuatu yang menjadi arah asal yang ditinggalkan dan ada pula arah lain yang dipilih. Inilah salah satu kekuatan lafaz تَوَلَّوْا. Ia bukan sekadar menunjukkan bahawa seseorang “tidak melakukan” sesuatu, tetapi menunjukkan bahawa dia mengambil sikap berlawanan dengan apa yang sedang ditawarkan kepadanya. Dalam konteks ayat ini, seruan kepada penerimaan terhadap kebenaran telah dihadapkan kepada mereka. Jika mereka tidak menerima dan sebaliknya berpaling, maka tindakan itu bukan sekadar ketiadaan respons, tetapi merupakan pengambilan arah yang bertentangan.

Perbezaan antara “tidak menerima” dan “berpaling” perlu diperhatikan. Tidak menerima dalam bahasa biasa boleh berlaku kerana seseorang belum memahami, belum mendengar, belum mengetahui atau masih mencari penjelasan. Adapun تَوَلَّوْا dalam konteks ayat ini memberikan gambaran yang lebih kuat tentang tindakan menjauh dan tidak menghiraukan seruan. Oleh itu, lafaz tersebut tidak sepatutnya dilonggarkan sehingga menjadi sekadar “mereka tidak setuju”. “Tidak setuju” kadang-kadang berlaku dalam perkara yang bersifat pilihan manusia biasa, sedangkan konteks ayat berkaitan respons terhadap kebenaran yang disampaikan. Lafaz تَوَلَّوْا memberikan gambaran penolakan dengan mengambil sikap berpaling.

Pada masa yang sama, kita tidak boleh menambahkan ke dalam lafaz ini perkara-perkara yang tidak dinyatakan oleh ayat. Tidak setiap bentuk perasaan, niat tersembunyi atau keadaan psikologi seseorang boleh dihukum berdasarkan lafaz تَوَلَّوْا semata-mata. Ayat menggunakan perkataan yang menunjukkan perbuatan atau sikap berpaling, bukan memberikan perincian tentang semua keadaan batin setiap individu. Maka penelitian ilmiyyah perlu membezakan antara makna yang ditunjukkan oleh lafaz dan perkara yang berada di luar cakupan lafaz tersebut.

Bentuk jamak pada تَوَلَّوْا juga mempunyai kepentingan. Wāw al-jamā‘ah menunjukkan bahawa subjeknya ialah mereka, iaitu golongan yang sedang ditujukan dalam rangkaian ayat tersebut. Dengan bentuk jamak ini, pembicaraan tidak terhad kepada seorang individu tertentu. Walaupun begitu, penggunaan bentuk jamak tidak bermaksud tanggungjawab individu hilang. Bahasa Arab sering menggunakan bentuk jamak apabila berbicara tentang satu kelompok yang memiliki sifat atau keadaan yang sama. Setiap individu tetap dinilai menurut responsnya sendiri, tetapi ayat membicarakan mereka secara kolektif berdasarkan konteks seruan yang ditujukan kepada suatu kelompok.

Dari sudut pembentukan perkataan, تَوَلَّوْا mempunyai wāw al-jamā‘ah sebagai penanda pelaku jamak lelaki. Huruf alif selepas wāw dalam tulisan تَوَلَّوْا ialah alif pemisah yang ditulis selepas wāw الجماعة dan tidak dianggap sebagai huruf asal dalam pembentukan perkataan. Maka dari sudut i‘rab dapat dinyatakan bahawa تَوَلَّوْا adalah فعل ماض مبني على الضم لاتصاله بواو الجماعة في محل جزم فعل الشرط، وواو الجماعة ضمير متصل مبني في محل رفع فاعل. Penjelasan ini memperlihatkan betapa ringkasnya lafaz tersebut tetapi betapa lengkapnya binaan tatabahasanya.

Huruf إِنْ sebagai huruf syarat menjadikan perbuatan berpaling itu bukan sekadar berita biasa. Jika ayat hanya menyebut تَوَلَّوْا tanpa struktur syarat, ia boleh memberikan bentuk pemberitaan tentang suatu perbuatan. Tetapi dengan hadirnya إِنْ, ayat mengubah hubungan tersebut menjadi hubungan bersyarat: sekiranya mereka melakukan perbuatan itu, maka jawapan syarat akan mengikutinya. Ini menunjukkan bahawa lafaz إِنْ bukan unsur tambahan yang boleh diabaikan dalam terjemahan. Perkataan “jika” atau “sekiranya” merupakan sebahagian daripada makna utama struktur tersebut.

Begitu juga dengan waw pada permulaan. Jika diterjemahkan hanya sebagai “jika mereka berpaling”, unsur “dan” mungkin kelihatan kecil, tetapi dalam struktur ayat ia menunjukkan hubungan dengan keadaan yang telah disebut sebelumnya. Waw tersebut menjadikan pembaca memahami bahawa ayat sedang beralih kepada kemungkinan kedua. Ini adalah antara keindahan susunan al-Quran: perubahan daripada satu keadaan kepada keadaan yang bertentangan dilakukan dengan lafaz yang sangat ringkas tetapi mempunyai fungsi yang jelas.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan keseimbangan dalam penyampaian. Setelah keadaan penerimaan disebut, keadaan berpaling pula disebut. Hal ini menunjukkan bahawa manusia tidak dipaksa oleh bentuk penyampaian ayat untuk dianggap menerima atau menolak sebelum mereka memberikan respons. Struktur ayat membentangkan keadaan dan akibatnya. Dalam hal ini, إِنْ memainkan peranan yang sangat penting kerana ia mengekalkan bentuk kemungkinan, sedangkan تَوَلَّوْا menentukan jenis respons yang dimaksudkan.

Penggunaan fi‘il تَوَلَّى dan bukannya kata kerja lain juga memberikan kesan makna yang khusus. Sekiranya digunakan lafaz yang hanya bermakna “mengingkari”, tumpuan akan lebih banyak kepada penafian atau penolakan. Sekiranya digunakan lafaz yang bermakna “tidak mengetahui”, tumpuan pula akan tertumpu kepada kejahilan. Tetapi تَوَلَّى menggambarkan gerakan sikap, iaitu berpaling daripada arah yang sedang dihadapkan kepadanya. Dengan demikian, lafaz ini mengandungi gambaran yang hidup. Seolah-olah seseorang sedang berhadapan dengan suatu seruan, lalu dia tidak menghadapinya tetapi memilih untuk berpaling.

Gambaran arah dalam تَوَلَّى menjadikan maknanya sangat sesuai dengan konteks seruan. Kebenaran telah dibentangkan, maka manusia berhadapan dengannya. Dalam keadaan seperti ini, terdapat respons menerima dan terdapat respons berpaling. Lafaz تَوَلَّوْا menggambarkan keadaan kedua dengan cara yang lebih jelas daripada sekadar mengatakan “mereka tidak menerima”. Ia memperlihatkan tindakan menjauhkan diri daripada sesuatu yang telah dihadapkan.

Namun demikian, perlu dijelaskan bahawa perkataan تَوَلَّوْا tidak semestinya bermakna seseorang tidak pernah mengetahui kebenaran. Dalam konteks ayat, mereka telah berada dalam suasana dialog dan seruan. Tetapi kita tidak boleh menjadikan setiap penggunaan تَوَلَّى dalam al-Quran mempunyai satu makna yang sama tanpa melihat konteks. Dalam ayat ini, konteks menetapkan makna berpaling daripada seruan yang disampaikan. Di tempat lain, bentuk daripada akar yang sama boleh mempunyai makna yang berlainan mengikut susunan dan objeknya.

Hal ini mengajar satu prinsip penting dalam memahami bahasa al-Quran, iaitu akar perkataan memberikan medan makna, tetapi konteks menentukan makna yang paling tepat. Tidak boleh seseorang melihat bahawa و ل ي berkaitan dengan “wali”, kemudian memaksa semua bentuk daripada akar tersebut bermakna “wali”. Begitu juga tidak boleh seseorang melihat تَوَلَّى dalam satu ayat bermakna “berpaling”, kemudian menganggap semua penggunaannya mesti bermakna sedemikian. Bentuk morfologi, hubungan dengan perkataan lain dan konteks ayat semuanya mesti diperhatikan.

Dalam تَوَلَّوْا, bentuk تَفَعَّلَ juga memberikan perhatian kepada tindakan subjek. Pelaku ialah “mereka”. Mereka yang melakukan perbuatan berpaling itu. Ini berbeza daripada binaan pasif yang akan menghilangkan penonjolan pelaku. Di sini, pelaku disebut melalui wāw al-jamā‘ah. Hal tersebut selari dengan prinsip bahawa setelah seruan disampaikan, respons manusia mempunyai kedudukan yang penting dalam pembinaan ayat. Mereka tidak digambarkan sebagai objek yang semata-mata menerima suatu tindakan daripada pihak lain, tetapi sebagai pihak yang mengambil sikap.

Perbandingan antara bentuk pasif yang terdapat dalam konteks sebelumnya dengan bentuk aktif تَوَلَّوْا juga memberikan pengajaran bahasa yang mendalam. Mereka sebelumnya digambarkan sebagai pihak yang telah menerima pemberian wahyu atau kitab, sedangkan apabila sampai kepada respons mereka, digunakan bentuk aktif. Perbezaan antara “diberikan” dan “berpaling” sangat jelas. Pemberian datang kepada mereka, tetapi respons terhadap seruan dilakukan oleh mereka. Dengan demikian, bentuk aktif تَوَلَّوْا memberikan penekanan terhadap perbuatan pihak yang menjadi subjek.

Ini tidak bermakna seseorang melakukan segala sesuatu secara bebas daripada kehendak dan kekuasaan Allah. Perbincangan tersebut bukan tujuan lafaz ini. Apa yang dapat ditegaskan daripada susunan bahasa ialah al-Quran menyandarkan perbuatan berpaling kepada pelakunya. Apabila dikatakan تَوَلَّوْا, “mereka berpaling”, maka perbuatan tersebut dinisbahkan kepada mereka sebagai suatu tindakan yang mereka lakukan. Inilah bahasa tanggungjawab yang digunakan oleh ayat.

Lafaz تَوَلَّوْا juga tidak semestinya menggambarkan satu gerakan yang berlaku dalam satu saat sahaja. Perkataan tersebut boleh menunjukkan sikap menjauh atau berpaling yang mempunyai kesan berterusan. Seseorang yang berpaling daripada sesuatu bukan sekadar memalingkan muka sesaat, tetapi boleh meneruskan kehidupannya dengan tidak lagi menghiraukan perkara yang telah ditinggalkan. Walaupun tempoh tersebut tidak dinyatakan dalam lafaz, makna “berpaling” membuka kemungkinan kepada suatu sikap yang lebih luas daripada pergerakan fizikal seketika.

Oleh itu, terjemahan “jika mereka berpaling” sangat sesuai, tetapi huraian ilmiyyah perlu menjelaskan bahawa berpaling tersebut ialah berpaling daripada seruan kepada kebenaran. Jika hanya membaca terjemahan secara terpisah, seseorang mungkin memahami “berpaling” dalam banyak makna biasa. Tetapi apabila dilihat dalam susunan ayat, jelas bahawa yang dimaksudkan ialah tidak menerima seruan dan memilih untuk mengambil sikap menjauh daripadanya.

Frasa ini juga mempunyai hubungan rapat dengan makna “menghadap” dan “berpaling” dalam penggunaan bahasa. Dalam kehidupan manusia, apabila seseorang menghadap sesuatu, perhatian dan arah dirinya tertumpu kepadanya. Apabila dia berpaling, perhatian dan arahnya dialihkan. Dalam bahasa al-Quran, gambaran fizikal sering menjadi asas kepada gambaran maknawi. Maka تَوَلَّوْا dapat memberikan gambaran seolah-olah seseorang berpaling daripada suatu arah yang benar lalu mengambil arah yang lain. Gambaran tersebut membantu pembaca memahami sifat penolakan yang terkandung dalam lafaz.

Walaupun begitu, tidak boleh dikatakan bahawa makna تَوَلَّوْا hanyalah “memusingkan badan”. Ini terlalu literal dan tidak sesuai dengan konteks. Bahasa Arab, seperti bahasa lain, menggunakan kata yang asalnya mempunyai gambaran fizikal untuk menggambarkan keadaan maknawi. Dalam konteks ayat ini, makna maknawi menjadi yang utama. Yang dimaksudkan ialah berpaling dalam sikap terhadap kebenaran.

Perkara ini juga menjelaskan mengapa perkataan “berpaling” lebih tepat daripada “lari”. Lari menggambarkan pergerakan cepat meninggalkan sesuatu, sedangkan تَوَلَّى tidak semestinya mengandungi makna kelajuan. Yang utama ialah perubahan arah dan sikap. Seseorang boleh berpaling secara perlahan, tetapi dia tetap berpaling. Demikian juga seseorang boleh kekal berada di tempatnya tetapi berpaling dari sudut penerimaan dan perhatian. Maka unsur utama dalam lafaz tersebut ialah perubahan arah, bukan kelajuan gerakan.

Perkataan “menolak” juga boleh mendekati makna, tetapi “berpaling” lebih mengekalkan gambaran asal lafaz. Menolak boleh menggambarkan tindakan aktif menentang sesuatu, sedangkan berpaling lebih menonjolkan sikap meninggalkan dan tidak mahu menghadapinya. Dalam konteks ini, kedua-dua unsur boleh hadir dalam pemahaman yang lebih luas, tetapi lafaz تَوَلَّوْا secara khusus memberikan gambaran berpaling.

Perkataan “membelakangi” juga mempunyai hubungan dengan makna berpaling, tetapi ia terlalu terikat dengan gambaran fizikal. Jika digunakan dalam terjemahan, pembaca mungkin menyangka terdapat perbuatan fizikal yang tertentu. Oleh sebab itu, “berpaling” merupakan terjemahan yang lebih seimbang. Ia masih mengekalkan gambaran arah tetapi boleh digunakan untuk keadaan maknawi.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa penolakan tidak dijadikan sebagai satu-satunya kemungkinan. Penggunaan إِنْ memberi ruang kepada keadaan lain yang telah disebut sebelumnya. Dari sudut pendidikan, struktur ini menunjukkan ketelitian al-Quran dalam menggambarkan manusia. Tidak semua manusia memberikan respons yang sama terhadap seruan. Ada yang menerima, dan ada yang berpaling. Ayat menyusun kedua-dua keadaan tersebut tanpa kekeliruan.

Di sinilah keindahan hubungan antara وَإِنْ dengan تَوَلَّوْا. Waw menghubungkan, إِنْ mensyaratkan, dan تَوَلَّوْا menentukan jenis respons. Tiga unsur ringkas ini menghasilkan satu struktur yang sangat kuat: “dan jika mereka berpaling”. Tidak ada lafaz yang berlebihan. Tidak ada penerangan panjang dalam frasa tersebut, tetapi setiap perkataan mempunyai tugas tersendiri.

Jika waw dibuang dan hanya tinggal إِن تَوَلَّوْا, struktur syarat masih wujud, tetapi hubungan langsung dengan keadaan sebelumnya menjadi kurang jelas. Jika إِنْ dibuang dan hanya tinggal وَتَوَلَّوْا, makna akan berubah menjadi suatu pemberitaan yang tidak lagi mempunyai bentuk kemungkinan yang sama. Jika تَوَلَّوْا diganti dengan kata lain, gambaran sikap manusia juga berubah. Ini menunjukkan bahawa ketiga-tiga unsur tersebut membentuk makna secara bersama.

Penggunaan waw sebelum إِنْ juga menunjukkan bahawa keadaan berpaling adalah alternatif yang berlawanan dengan keadaan penerimaan. Waw di sini boleh difahami sebagai waw ‘athaf yang menghubungkan keadaan, tetapi dalam analisis yang lebih luas ia turut memperlihatkan kesinambungan makna. Ayat tidak memutuskan pembicaraan apabila beralih kepada kemungkinan kedua. Sebaliknya, ia menyambungnya secara langsung.

Lafaz إِنْ pula menghalang kita daripada memahami وَّإِن تَوَلَّوْا۟ sebagai berita bahawa mereka memang telah berpaling. Ini sangat penting dalam terjemahan. “Dan mereka berpaling” adalah berita langsung. “Dan jika mereka berpaling” adalah berita bersyarat. Perbezaan satu huruf sahaja, iaitu إِنْ, mengubah keseluruhan bentuk hubungan antara peristiwa dan akibat. Inilah salah satu contoh betapa pentingnya huruf dalam bahasa al-Quran.

Dalam bahasa Melayu, perkataan “jika” kadang-kadang dianggap sebagai kata yang mudah. Tetapi dalam ayat Arab ini, إِنْ mempunyai fungsi tatabahasa yang sangat khusus. Ia memasukkan perbuatan تَوَلَّوْا ke dalam binaan syarat. Ia menjadikan perbuatan tersebut sebagai syarat yang apabila berlaku, jawapan syarat akan berlaku atau dinyatakan menurut susunan ayat. Maka dalam memahami ayat, “jika” bukan sekadar tambahan untuk memperindah terjemahan, tetapi merupakan terjemahan bagi fungsi struktur إِنْ.

Bentuk تَوَلَّوْا pula membawa perbuatan tersebut kepada subjek jamak. Wāw al-jamā‘ah mengandungi makna “mereka”. Dalam bahasa Arab, satu kata kerja sahaja sudah memuatkan maklumat tentang bilangan dan jantina pelaku melalui bentuknya. Dalam bahasa Melayu, kita perlu menggunakan kata ganti nama “mereka” kerana bahasa Melayu tidak mengubah kata kerja mengikut pelaku dengan cara yang sama. Maka terjemahan “jika mereka berpaling” merupakan terjemahan yang mengekalkan maklumat yang terkandung dalam bentuk Arab.

Keindahan bentuk ini juga dapat dilihat pada hubungan antara kata kerja dan pelaku. تَوَلَّوْا sendiri sudah menunjukkan jamak melalui wāw al-jamā‘ah. Tidak perlu disebut kata nama lain selepasnya untuk menunjukkan “mereka”. Bahasa Arab sering meletakkan maklumat subjek dalam bentuk kata kerja. Ini menyebabkan frasa menjadi sangat ringkas tetapi tetap lengkap dari sudut tatabahasa.

Huruf alif pada akhir تَوَلَّوْا pula tidak boleh dianggap sebagai penanda tambahan bagi pelaku. Ia ialah alif pemisah yang ditulis selepas wāw al-jamā‘ah dalam bentuk tertentu. Ini penting khususnya bagi mereka yang mengkaji tulisan dan morfologi Arab. Jika seseorang menganggap alif itu sebagai sebahagian daripada akar perkataan, dia akan tersilap dalam analisis. Akar perkataan ialah و ل ي, bukan و ل و ا.

Akar و ل ي sendiri sangat kaya dalam bahasa Arab. Daripadanya terbentuk perkataan seperti وَلِيّ, أَوْلِيَاء, تَوَلَّى, وَلَايَة dan bentuk-bentuk lain. Namun kesamaan akar tidak bererti semua perkataan mempunyai makna yang sama. Setiap bentuk derivasi mempunyai fungsi dan penggunaan tersendiri. Dalam تَوَلَّوْا, konteks menentukan bahawa maknanya ialah berpaling. Maka seseorang tidak boleh membawa makna “wali” secara langsung ke dalam lafaz تَوَلَّوْا hanya kerana kedua-duanya berasal daripada akar yang sama.

Begitu juga dengan konsep “wilayah” atau “kedekatan”. Akar yang sama boleh memberikan makna mengambil sesuatu sebagai pihak yang dekat atau berpihak kepadanya, sedangkan تَوَلَّى dalam konteks tertentu boleh bermakna berpaling. Hubungan semantik antara semua bentuk tersebut boleh dikaji dalam medan makna yang luas, tetapi makna khusus dalam ayat tetap ditentukan oleh konteks. Ini adalah kaedah penting dalam ilmu bahasa Arab.

Dalam konteks ayat 20 Surah Ali Imran, تَوَلَّوْا bukan sekadar kata kerja tentang arah fizikal. Ia adalah kata kerja tentang respons terhadap seruan. Oleh itu, apabila seseorang menerangkan ayat ini, dia perlu menghubungkan makna “berpaling” dengan seruan yang sedang dibicarakan. Jika tidak, pembaca mungkin mendapat gambaran yang terlalu umum dan kehilangan maksud yang sebenarnya.

Salah satu makna penting yang dapat diperhatikan ialah bahawa berpaling berlaku selepas adanya sesuatu yang boleh dihadapi. Seseorang tidak dikatakan berpaling daripada sesuatu jika tiada sesuatu di hadapannya untuk menjadi arah perhatian. Oleh itu, lafaz تَوَلَّوْا secara semantik mengandaikan adanya perkara yang sedang dihadapkan atau sedang menjadi fokus. Dalam ayat ini, fokus tersebut ialah seruan kepada kebenaran. Mereka telah berhadapan dengan seruan tersebut, kemudian kemungkinan yang disebut ialah mereka memilih untuk berpaling.

Ini juga menjelaskan mengapa lafaz ini lebih kuat daripada sekadar “diam”. Diam tidak semestinya bermakna berpaling. Seseorang boleh diam kerana sedang berfikir, belum memahami atau sedang menunggu penjelasan. Tetapi berpaling membawa makna mengambil jarak daripada perkara yang sedang dihadapkan. Maka تَوَلَّوْا memberikan gambaran sikap yang lebih jelas.

Begitu juga, تَوَلَّوْا tidak semestinya sama dengan “membantah”. Membantah boleh bermaksud seseorang berhadapan secara langsung dan mengemukakan hujah yang bertentangan. Berpaling pula boleh berlaku tanpa perbahasan panjang. Seseorang boleh memilih untuk tidak meneruskan dialog dan meninggalkan seruan. Oleh itu, lafaz tersebut tidak boleh disamakan secara mutlak dengan setiap bentuk penentangan.

Dari sudut retorik, penggunaan تَوَلَّوْا selepas perbincangan tentang penerimaan menghasilkan pertentangan yang sangat jelas. Penerimaan dan berpaling ialah dua arah yang berlawanan. Satu membawa seseorang menghadap kepada kebenaran, manakala yang satu lagi menggambarkan dia mengambil arah menjauhinya. Ayat dengan demikian menggunakan bahasa arah untuk menjelaskan perbezaan sikap.

Perkataan “berpaling” juga mempunyai unsur pilihan arah. Apabila seseorang berpaling, dia bukan sekadar kehilangan arah, tetapi mengubah arah. Dalam konteks ini, hal tersebut memperlihatkan bahawa seruan telah disampaikan dengan jelas, tetapi seseorang boleh memilih untuk tidak menghadapinya. Maka lafaz tersebut mempunyai unsur tindakan yang kuat.

Dalam memahami frasa ini, perlu juga dibezakan antara “berpaling sebelum mengetahui” dan “berpaling selepas seruan disampaikan”. Secara konteks, ayat berbicara tentang pihak yang telah diajak kepada penerimaan. Oleh itu, تَوَلَّوْا berada dalam suasana setelah seruan dikemukakan. Ini menjadikan makna berpaling lebih khusus. Ia bukan semata-mata tidak mencari sesuatu yang belum pernah sampai kepadanya, tetapi tidak menerima setelah perkara tersebut disampaikan dalam konteks ayat.

Namun, sekali lagi, tidak wajar kita memasukkan perincian keadaan setiap individu yang tidak disebut dalam lafaz. Al-Quran menggunakan bentuk umum yang sesuai dengan konteks. Penilaian terhadap seseorang secara khusus memerlukan ilmu tentang keadaan individu tersebut, sedangkan lafaz yang sedang dibahas memberikan prinsip umum tentang sikap berpaling.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memperlihatkan bahawa al-Quran membezakan antara penyampaian kebenaran dan penerimaan manusia. Penyampaian boleh dilakukan dengan jelas, tetapi respons manusia tidak semestinya sama. Dalam frasa ini, perkara yang menjadi syarat ialah تَوَلَّوْا, iaitu mereka sendiri mengambil sikap berpaling. Ini menunjukkan bahawa tugas menyampaikan dan tindakan menerima atau berpaling ialah dua perkara yang dapat dibezakan.

Walaupun demikian, tidak perlu membawa perbincangan ini terlalu jauh sehingga menjadi perbahasan mengenai pelbagai isu di luar lafaz. Cukup dikatakan bahawa struktur syarat menunjukkan adanya hubungan antara respons mereka dan akibat yang disebut selepasnya. Ayat tidak mengatakan bahawa orang yang menerima dan orang yang berpaling mempunyai keadaan yang sama. Sebaliknya, kedua-dua respons dipisahkan dengan struktur yang jelas.

Dari sudut gaya bahasa, bentuk fi‘il māḍī تَوَلَّوْا juga mempunyai nilai tertentu. Fi‘il māḍī dalam jumlah syartiyyah memberikan gambaran seolah-olah syarat itu telah diselesaikan apabila ia berlaku: “jika mereka berpaling”, iaitu apabila tindakan berpaling itu benar-benar terjadi, maka jawapan syarat akan menyusul. Ini membuat struktur syarat terasa tegas dan padat. Peristiwa yang menjadi syarat dibentangkan dalam bentuk yang lengkap.

Penggunaan fi‘il māḍī juga selari dengan gaya bahasa Arab yang menggunakan bentuk lampau untuk perkara masa hadapan dalam struktur syarat. Hal ini bukan sesuatu yang ganjil. Sebagai contoh, dalam banyak ayat al-Quran, selepas huruf syarat digunakan kata kerja māḍī untuk perkara yang akan berlaku jika syarat tersebut terpenuhi. Oleh itu, seseorang tidak boleh menterjemahkan bentuk māḍī secara mekanikal tanpa melihat struktur sintaksis.

Bagi pembaca Melayu, perkara ini sangat penting kerana bahasa Melayu tidak mempunyai sistem kata kerja yang sama seperti bahasa Arab. Jika تَوَلَّوْا diterjemahkan “telah berpaling”, pembaca mungkin menganggap perbuatan itu sudah berlaku. Sedangkan dalam konteks syarat, maksudnya lebih tepat sebagai “jika mereka berpaling”. Terjemahan perlu mengekalkan maksud struktur, bukan semata-mata bentuk morfologi.

Lafaz إِنْ pula mengarahkan masa perbuatan kepada keadaan yang akan ditentukan oleh syarat. Perbuatan تَوَلَّوْا menjadi sesuatu yang mungkin berlaku selepas seruan tersebut, dan apabila ia berlaku, jawapan syarat yang disebut selepasnya akan mempunyai kaitan dengannya. Dengan demikian, hubungan masa ditentukan oleh keseluruhan ayat.

Perkara ini juga memperlihatkan ketelitian antara “māḍī secara bentuk” dan “masa lampau secara makna”. Kedua-duanya tidak semestinya sama. Fi‘il māḍī ialah kategori morfologi, manakala masa yang dimaksudkan dalam sesuatu ayat boleh berubah berdasarkan konteks. Dalam وَّإِن تَوَلَّوْا۟, bentuknya māḍī tetapi ia berada dalam struktur syarat yang merujuk kepada kemungkinan perbuatan selepas masa ucapan.

Dari sudut i‘rab, إِنْ ialah حرف شرط جازم. تَوَلَّوْا ialah فعل ماض مبني على الضم لاتصاله بواو الجماعة في محل جزم فعل الشرط. Wāw al-jamā‘ah ialah ضمير متصل مبني في محل رفع فاعل. Struktur ini menunjukkan bahawa walaupun tanda jazm tidak kelihatan pada bentuk fi‘il māḍī, kedudukan sintaksisnya tetap jelas. Hal ini merupakan satu perincian yang penting dalam ilmu nahu dan tidak boleh diabaikan jika seseorang ingin memahami struktur ayat secara ilmiyyah.

Frasa tersebut sendiri bukan jumlah yang sempurna dari segi makna keseluruhan kerana ia merupakan bahagian syarat. Pembaca perlu menyambungkannya dengan جواب الشرط yang datang selepasnya. Namun hakikat bahawa frasa ini merupakan bahagian syarat tidak mengurangkan kekayaan maknanya. Bahkan sifatnya sebagai syarat menyebabkan perkataan تَوَلَّوْا mempunyai hubungan yang kuat dengan akibat yang mengikuti. Kita tidak perlu menghuraikan seluruh jawapan syarat untuk memahami fungsi frasa ini, tetapi kita mesti menyedari bahawa maknanya lengkap secara sintaksis apabila dibaca bersama sambungannya.

Ini juga menjelaskan mengapa frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ tidak boleh ditafsirkan sebagai kenyataan mutlak bahawa “mereka adalah orang yang berpaling”. Struktur إن menghalang tafsiran tersebut. Ayat berkata “jika mereka berpaling”. Ia tidak mengatakan bahawa semua individu dalam kelompok tersebut pasti berpaling. Perbezaan ini sangat besar dari sudut makna.

Perkataan “mereka” pula merujuk kepada pihak yang telah menjadi sasaran seruan dalam konteks ayat. Penggunaan kata ganti yang tersembunyi dalam wāw al-jamā‘ah menyebabkan identiti mereka difahami daripada konteks sebelumnya. Ini menunjukkan bahawa bahasa Arab sering mengandalkan kesinambungan wacana. Tidak setiap subjek perlu disebut semula secara eksplisit. Kata kerja تَوَلَّوْا sudah cukup kerana pembaca mengetahui siapa yang sedang dibicarakan.

Penggunaan kata kerja aktif juga menampilkan mereka sebagai pelaku. Mereka bukan sekadar “didapati berpaling” atau “dipalingkan”, tetapi “mereka berpaling”. Ini merupakan satu perbezaan penting. Dalam bahasa tanggungjawab, perbuatan itu dinisbahkan kepada pelakunya. Hal ini sepatutnya dikekalkan dalam terjemahan.

Terjemahan “dan jika mereka berpaling” merupakan terjemahan paling dekat dengan bentuk asal. Terjemahan “dan sekiranya mereka berpaling” juga sesuai dan memberikan sedikit penegasan kepada bentuk syarat. Terjemahan “dan apabila mereka berpaling” kurang tepat jika digunakan sebagai terjemahan utama kerana “apabila” dalam bahasa Melayu sering memberikan gambaran sesuatu yang dijangka atau akan berlaku. Sedangkan إِنْ di sini mengekalkan sifat kemungkinan. Oleh itu, “jika” atau “sekiranya” lebih sesuai.

Terjemahan “dan jika mereka berpaling daripada kebenaran” boleh membantu pembaca memahami konteks, tetapi perkataan “daripada kebenaran” merupakan penjelasan yang datang daripada konteks, bukan lafaz yang disebut secara langsung dalam frasa tersebut. Dalam tulisan ilmiyyah, perkara seperti ini hendaklah dibezakan antara terjemahan literal dan tafsiran penjelas. Terjemahan literal ialah “dan jika mereka berpaling”, manakala penjelasan makna ialah “yakni jika mereka berpaling daripada seruan kepada kebenaran yang telah disampaikan”.

Perbezaan ini penting supaya pembaca tidak menyangka bahawa setiap perkataan tambahan dalam terjemahan terdapat secara harfiah dalam teks Arab. Dalam penulisan ilmiyyah, kita perlu memelihara sempadan antara nas dan syarah. Lafaz وَإِن تَوَلَّوْا۟ hanya menyebut “dan jika mereka berpaling”, tetapi konteks ayat menjelaskan arah dan perkara yang mereka berpaling daripadanya.

Dari sudut semantik, “tawallī” boleh mengandungi makna meninggalkan sesuatu setelah sebelumnya berhadapan dengannya. Oleh sebab itu, frasa ini mempunyai hubungan dengan konsep “i‘rāḍ”, iaitu berpaling atau tidak menghiraukan, tetapi kedua-dua lafaz tidak semestinya mempunyai semua nuansa yang sama. تَوَلَّى mempunyai gambaran perubahan arah yang sangat jelas. I‘rāḍ lebih dekat kepada berpaling perhatian atau tidak menghiraukan. Dalam konteks ayat ini, makna تَوَلَّى boleh merangkumi unsur tersebut, tetapi perkataan asal tetap perlu dihormati dengan makna khususnya.

Begitu juga ia mempunyai hubungan dengan makna “idbār”, iaitu pergi ke belakang atau menjauh. Tetapi sekali lagi, tidak semua perkataan yang berkaitan dengan berpaling adalah sinonim mutlak. Pemilihan تَوَلَّوْا memberikan gambaran tertentu. Ia menggambarkan mereka mengambil arah menjauh daripada seruan yang sedang dihadapkan.

Ini merupakan salah satu sebab mengapa kajian lafaz al-Quran tidak boleh hanya bergantung kepada satu terjemahan. Satu perkataan Melayu kadang-kadang hanya mampu membawa sebahagian daripada medan makna Arab. “Berpaling” merupakan pilihan yang baik bagi تَوَلَّوْا, tetapi syarah perlu menjelaskan bahawa yang dimaksudkan ialah berpaling dalam penerimaan terhadap seruan, bukan sekadar pergerakan tubuh.

Lafaz تَوَلَّوْا juga menunjukkan unsur kesinambungan sikap. Apabila seseorang “berpaling”, dia mengalihkan dirinya daripada satu arah kepada arah lain. Ini memberikan gambaran bahawa respons terhadap kebenaran bukan semata-mata persoalan pengetahuan tetapi juga persoalan sikap. Seseorang boleh mengetahui sesuatu dan tetap memilih untuk berpaling. Ayat menggunakan kata kerja tindakan untuk menggambarkan pilihan sikap tersebut.

Namun, frasa ini sendiri tidak membincangkan sebab-sebab mengapa mereka berpaling. Kita tidak sepatutnya mengisi kekosongan tersebut dengan andaian. Sebab-sebab manusia berpaling daripada kebenaran boleh banyak, tetapi lafaz yang dibahas tidak menyebutnya. Penelitian yang tertib hendaklah kekal pada apa yang dapat dibuktikan daripada lafaz dan konteksnya.

Frasa ini juga tidak secara langsung menyebut hukuman atau balasan. Ia hanya menetapkan syarat: jika mereka berpaling. Akibat syarat datang selepasnya. Oleh itu, apabila membincangkan وَإِن تَوَلَّوْا۟, tumpuan perlu diberikan kepada makna perbuatan berpaling, sifat bersyaratnya dan hubungannya dengan struktur ayat. Tidak wajar membebankan frasa ini dengan perbahasan panjang tentang perkara yang tidak terdapat dalam lafaz tersebut.

Begitu juga, تَوَلَّوْا tidak boleh diterjemahkan sebagai “murtad” secara automatik. “Murtad” ialah istilah fiqh yang mempunyai penggunaan teknikal tertentu, sedangkan تَوَلَّوْا ialah lafaz al-Quran yang mempunyai makna berpaling. Dalam konteks ayat ini, ia menunjukkan tidak menerima seruan dan berpaling daripadanya. Memasukkan istilah teknikal yang lebih khusus tanpa keperluan boleh menyempitkan makna lafaz.

Demikian juga, tidak wajar diterjemahkan secara langsung sebagai “mereka menjadi kafir” kerana lafaz tersebut tidak menyebut كفر. Walaupun sikap berpaling daripada kebenaran mempunyai akibat besar dalam konteks ayat, kita perlu mengekalkan lafaz dan struktur asal. Perbezaan antara lafaz “berpaling” dan lafaz “kafir” harus dipelihara. Setiap perkataan al-Quran mempunyai pemilihan yang tersendiri.

Lafaz تَوَلَّوْا juga tidak sama dengan “كَذَّبُوا”, iaitu mereka mendustakan. Seseorang yang mendustakan menyatakan bahawa sesuatu itu tidak benar, sedangkan seseorang yang berpaling boleh mengambil sikap tidak mahu menerima atau mengikuti tanpa perlu lafaz yang sama. Oleh sebab itu, pemilihan تَوَلَّوْا sangat bermakna. Ia menggambarkan respons dalam bentuk menjauh dan tidak menghadap.

Begitu juga تَوَلَّوْا bukan “جَحَدُوا” yang membawa makna mengingkari atau menafikan. Lafaz yang digunakan al-Quran mempunyai medan makna sendiri. Ini menunjukkan pentingnya memelihara ketepatan lafaz apabila melakukan perbandingan semantik.

Dalam susunan وَإِن تَوَلَّوْا۟, huruf waw memberikan hubungan dengan keadaan yang telah disebut, sementara إن memberikan bentuk syarat. Perpaduan kedua-duanya menjadikan ayat bergerak secara logik. Pertama, terdapat seruan dan kemungkinan penerimaan; kemudian terdapat kemungkinan berpaling. Struktur ini sangat mudah difahami tetapi sangat kuat dari segi hujah.

Salah satu aspek yang menarik ialah bahawa perkataan تَوَلَّوْا sendiri mempunyai makna “mereka mengambil sikap berpaling”, bukan “mereka dipaksa untuk berpaling”. Bentuk aktif sangat jelas. Ini menunjukkan bahawa bahasa ayat menggambarkan perbuatan itu sebagai respons pihak yang menjadi sasaran seruan. Mereka menjadi subjek dalam kata kerja tersebut.

Pada masa yang sama, kita perlu berhati-hati daripada memahami aktifnya kata kerja sebagai perbahasan falsafah tentang kekuasaan manusia secara terpisah. Ilmu bahasa hanya menunjukkan bagaimana perbuatan dinisbahkan dalam ayat. Bahasa Arab mengatakan “mereka berpaling”. Ini ialah nisbah perbuatan kepada pelaku dalam bentuk yang jelas. Perincian lain mempunyai tempatnya sendiri dan tidak perlu dimasukkan ke dalam lafaz ini.

Frasa ini juga memperlihatkan bahawa kebenaran tidak dinilai berdasarkan sama ada manusia mahu menerimanya atau tidak. Secara konteks, kebenaran telah disampaikan dan kemudian respons manusia dinyatakan sebagai kemungkinan. Lafaz تَوَلَّوْا tidak mengubah sifat kebenaran itu; ia hanya menggambarkan sikap pihak yang berhadapan dengannya. Ini adalah perbezaan penting antara hakikat sesuatu dan respons manusia terhadapnya.

Dalam konteks pendidikan, perkataan berpaling boleh difahami sebagai tindakan meninggalkan arah yang sedang ditunjukkan. Jika seseorang telah diberitahu sesuatu yang benar, tetapi dia tidak mahu menghadapinya dan memilih untuk menjauh, itulah gambaran umum yang sesuai dengan تَوَلَّوْا. Ia bukan semata-mata masalah kurang maklumat, tetapi sikap menjauh daripada seruan yang telah dikemukakan.

Penggunaan kata kerja ini juga mempunyai kesan visual. Pembaca seolah-olah dapat membayangkan seseorang yang berada di hadapan suatu seruan, lalu dia memalingkan diri. Walaupun ayat tidak menerangkan pergerakan tubuh, perkataan “tawallī” membawa gambaran arah. Inilah antara keindahan bahasa al-Quran yang menggunakan kata kerja yang konkrit untuk menggambarkan keadaan maknawi.

Perkataan “arah” amat sesuai untuk memahami lafaz ini. Apabila seseorang menerima kebenaran, dia menghadap kepadanya dari segi penerimaan. Apabila dia berpaling, dia mengalihkan arah. Maka perbezaan antara menerima dan berpaling bukan hanya perbezaan antara “ya” dan “tidak”, tetapi perbezaan arah perjalanan. Ini menjadikan lafaz tersebut sangat kuat dari sudut retorik.

Dalam bahasa Arab, تَوَلَّى juga boleh digunakan bagi seseorang yang pergi atau meninggalkan suatu tempat. Makna ini membantu menjelaskan gambaran asal, tetapi konteks ayat memindahkan makna tersebut kepada sikap. Maka terjemahan “berpaling” lebih tepat kerana ia boleh menampung kedua-dua unsur arah dan sikap.

Jika seseorang menterjemahkan تَوَلَّوْا sebagai “mereka meninggalkan”, terjemahan itu boleh diterima dalam sesetengah konteks, tetapi ia kehilangan sedikit gambaran tentang perubahan arah. “Meninggalkan” menekankan pemisahan, sedangkan “berpaling” menekankan perubahan arah daripada sesuatu. Oleh itu, “berpaling” lebih dekat dengan gaya lafaz yang dipilih.

Jika diterjemahkan sebagai “mereka berpaling tadah”, ia menjadi terlalu khusus dan membawa makna politik atau pengkhianatan yang tidak semestinya terdapat dalam lafaz. Maka terjemahan seperti itu tidak sesuai. Begitu juga “mereka membelot” terlalu khusus. Al-Quran menggunakan تَوَلَّوْا dengan makna yang lebih luas dan sesuai dengan konteks agama.

Jika diterjemahkan sebagai “mereka menjauh”, maknanya hampir tetapi masih kurang unsur “menghadap kemudian berpaling”. “Menjauh” menekankan jarak, sedangkan “تولى” menekankan arah. Oleh itu, “berpaling” tetap pilihan yang lebih baik.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memberikan pengajaran tentang hubungan antara lafaz ringkas dan konteks. Jika frasa itu dibaca seorang diri, maknanya hanya “dan jika mereka berpaling”. Tetapi apabila dibaca dalam ayat, pembaca mengetahui siapa yang berpaling, daripada apa mereka berpaling dan mengapa keadaan tersebut disebut. Maka konteks memberikan pengkhususan kepada makna yang pada asalnya boleh mempunyai beberapa kemungkinan.

Ini bukan bermaksud kita boleh memasukkan apa sahaja makna berdasarkan konteks. Konteks hanya membantu menentukan makna yang selari dengan bahasa. Dalam ayat ini, konteks seruan dan respons menjadikan “berpaling daripada penerimaan terhadap kebenaran” sebagai makna yang jelas. Konteks tidak membenarkan kita memberikan makna lain yang tidak mempunyai asas bahasa.

Perkataan تَوَلَّوْا juga mempunyai hubungan dengan konsep “tawallī” sebagai mengambil sesuatu arah. Dalam konteks lain, seseorang boleh “tawalla” suatu urusan, iaitu mengambil tanggungjawab atau mengurusnya, bergantung kepada struktur ayat. Ini sekali lagi menunjukkan bahawa akar yang sama tidak menghasilkan satu makna tunggal dalam semua keadaan. Bentuk dan konteks menentukan maksud.

Bagi frasa ini, tidak ada objek langsung yang disebut selepas تَوَلَّوْا. Kata kerja tersebut berdiri dengan makna berpaling atau mengambil arah, sedangkan perkara yang menjadi sasaran berpaling difahami daripada konteks. Ini merupakan satu bentuk kebergantungan semantik kepada wacana sebelumnya. Bahasa Arab tidak perlu mengulang perkara yang sudah jelas.

Ketiadaan objek yang dinyatakan juga memberikan kepadatan pada ayat. Daripada mengulang “daripada seruan ini” atau “daripada kebenaran ini”, ayat menggunakan satu kata kerja yang sudah difahami melalui konteks. Ini menjadikan ayat ringkas dan kuat. Pembaca yang mengikuti keseluruhan wacana dapat memahami arah makna tanpa perlu pengulangan.

Dalam ilmu bahasa, fenomena seperti ini boleh disebut sebagai الإضمار atau الحذف بحسب السياق dalam pengertian bahawa sesuatu yang tidak disebut secara lafaz boleh difahami melalui konteks. Tetapi kita tidak perlu menetapkan bahawa terdapat “objek yang dibuang” secara mutlak kerana تَوَلَّى boleh digunakan secara lazim tanpa objek dalam makna berpaling. Yang lebih selamat ialah mengatakan bahawa perkara yang menjadi sasaran berpaling difahami daripada konteks.

Hal ini sangat penting supaya analisis nahu tidak mengatasi makna. Kita tidak sepatutnya memaksa struktur tertentu jika penggunaan bahasa itu sendiri sudah memadai. Tَوَلَّوْا dalam konteks ini dapat difahami sebagai kata kerja yang membawa makna berpaling, sementara arah berpaling diketahui daripada wacana.

Lafaz وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa al-Quran tidak memerlukan ungkapan yang panjang untuk menyatakan satu keadaan yang besar. Dua unsur utama sahaja sudah cukup. Waw menghubungkan, إن mensyaratkan, dan تَوَلَّوا menggambarkan sikap. Kemudian jawapan syarat menerangkan akibat. Ini merupakan contoh kepadatan bahasa yang sangat tinggi.

Kepadatan ini tidak bermaksud makna menjadi samar. Sebaliknya, ia menjadi jelas kerana setiap unsur mempunyai fungsi. Dalam bahasa manusia biasa, kita mungkin memerlukan ayat yang panjang untuk menjelaskan “jika mereka memilih untuk tidak menerima seruan yang telah disampaikan kepada mereka”. Tetapi al-Quran menggunakan وَّإِن تَوَلَّوْا۟ dan konteks memberikan keseluruhan makna tersebut.

Di sinilah hubungan antara teks dan konteks menjadi penting. Teks tidak boleh dipisahkan daripada susunan ayat. Frasa ini mempunyai makna yang tepat kerana pembaca mengetahui apa yang telah disebut sebelum dan apa yang akan datang selepasnya. Namun fokus perbincangan tetap pada lafaz تَوَلَّوْا. Konteks digunakan hanya untuk menerangkan arah maknanya.

Penggunaan تَوَلَّوْا dalam bentuk jamak juga mempunyai kesan bahawa perbuatan berpaling itu boleh menjadi keadaan yang dikongsi oleh suatu kelompok. Jika suatu kelompok secara keseluruhan mengambil sikap berpaling, lafaz jamak sesuai untuk menggambarkannya. Tetapi ini tidak mengharuskan kita menganggap setiap individu dalam kelompok tersebut mempunyai keadaan batin yang sama. Bahasa ayat membicarakan keadaan secara umum berdasarkan sasaran seruan.

Perkara ini juga membantu memahami mengapa kata ganti “mereka” sangat penting dalam terjemahan. Jika diterjemahkan hanya “jika berpaling”, subjek mungkin hilang daripada perhatian pembaca Melayu. Sedangkan dalam bahasa Arab, subjek sudah terkandung dalam wāw al-jamā‘ah. Maka terjemahan yang tepat perlu menampakkan “mereka”.

Dari sudut morfologi, تَوَلَّوْا bukan sekadar bentuk jamak biasa. Ia menunjukkan bahawa pelaku ialah pihak ketiga jamak lelaki. Ini selari dengan cara bahasa Arab merujuk kepada kelompok yang sedang dibicarakan. Wāw al-jamā‘ah menjadikan tindakan itu dikaitkan dengan mereka.

Kata kerja تَوَلَّى juga merupakan fi‘il yang mengandungi makna perbuatan atau keadaan yang dilakukan oleh subjek. Dalam bentuk aktif ini, pelaku menjadi pusat tindakan. Mereka berpaling. Bukan seruan yang berpaling daripada mereka. Bukan kebenaran yang berubah arah. Mereka yang mengubah arah sikap mereka.

Perincian ini sangat penting dari sudut makna. Apabila seseorang dikatakan تَوَلَّى عن الشيء, maknanya ialah dia berpaling daripadanya. Arah perbuatan datang daripada subjek menuju keadaan menjauh daripada sesuatu. Maka frasa ini mengandungi unsur hubungan: pelaku di satu pihak dan perkara yang daripadanya dia berpaling di pihak yang lain. Dalam ayat, perkara itu difahami daripada konteks.

Penggunaan huruf عن dalam bahasa Arab sering hadir bersama makna berpaling daripada sesuatu, tetapi dalam frasa ini عن tidak disebut. Ini tidak menghilangkan makna berpaling. Bahasa Arab membenarkan penggunaan تَوَلَّى secara mutlak apabila konteks sudah jelas. Penghilangan unsur yang sudah diketahui menjadikan gaya ayat lebih ringkas.

Dalam memahami ini, seseorang perlu berhati-hati daripada mengatakan bahawa setiap kata kerja mesti mempunyai objek atau pelengkap yang disebut secara eksplisit. Banyak kata kerja Arab boleh digunakan dengan cara yang pelbagai. Dalam konteks ini, تَوَلَّوْا sudah cukup untuk memberikan makna berpaling. Apa yang menjadi arah berpaling diketahui melalui konteks wacana.

Frasa ini juga tidak menyebut “mereka berpaling daripada Rasulullah” secara lafaz. Oleh itu, kita hendaklah tidak menggantikan “daripada seruan” dengan “daripada Rasulullah” sebagai terjemahan literal. Fokus maknanya ialah berpaling daripada apa yang sedang diserukan, iaitu menerima kebenaran. Rasulullah menjadi penyampai seruan, tetapi objek semantik berpaling hendaklah difahami dengan berhati-hati.

Perkara ini menunjukkan ketepatan dalam nisbah. Apabila kita berkata “mereka berpaling daripada Rasulullah”, kita mungkin membawa makna hubungan peribadi dengan baginda. Sedangkan lafaz تَوَلَّوْا sendiri tidak menyebutnya. Maka lebih baik mengatakan “mereka berpaling”, kemudian menjelaskan bahawa yang dimaksudkan ialah berpaling daripada seruan yang telah disampaikan.

Frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ juga dapat difahami sebagai satu titik pemisah antara dua respons. Apabila manusia berhadapan dengan kebenaran, mereka tidak berada dalam keadaan neutral tanpa kesan. Mereka sama ada menerima atau berpaling. Ayat menggunakan dua struktur syarat untuk menjelaskan perbezaan hasil. Lafaz تَوَلَّوْا menandakan arah kedua.

Walaupun begitu, “berpaling” tidak semestinya berlaku dalam bentuk satu tindakan lisan. Seseorang tidak perlu berkata “aku menolak” untuk dikatakan berpaling. Sikapnya boleh ditunjukkan melalui perbuatan meninggalkan, tidak mahu menerima, menjauh atau tidak menghiraukan. Kata kerja تَوَلَّوْا cukup luas untuk merangkumi tindakan berpaling dalam konteks yang sesuai.

Pada masa yang sama, seseorang tidak boleh dikatakan berpaling hanya kerana dia bertanya atau meminta penjelasan. Pertanyaan bukan secara automatik berpaling. Begitu juga perbincangan atau meminta hujah bukan berpaling. Lafaz تَوَلَّوْا merujuk kepada tindakan mengambil arah menjauh daripada seruan, bukan sekadar belum membuat keputusan pada satu detik.

Ini penting dalam pembacaan yang adil terhadap lafaz. Jangan memperluas makna sehingga setiap kelewatan menerima dianggap تَوَلَّوْا. Ayat mempunyai perkataan tertentu yang mesti dihormati. “Berpaling” ialah satu sikap tertentu, bukan semua keadaan yang tidak segera membawa kepada penerimaan.

Lafaz إِنْ juga memberikan ruang untuk memahami bahawa perbuatan tersebut merupakan satu kemungkinan. Jika seseorang belum menerima, itu tidak semestinya bermaksud dia telah berpaling dalam semua keadaan. Struktur “jika mereka berpaling” menunjukkan bahawa berpaling merupakan satu keadaan tertentu yang akan menghasilkan akibat tertentu apabila benar-benar berlaku.

Ini merupakan satu perincian yang sangat penting dari sudut metodologi. Kita tidak boleh mengubah syarat menjadi berita mutlak. “Jika mereka berpaling” tidak sama dengan “mereka berpaling”. Huruf إِنْ memelihara perbezaan tersebut. Oleh itu, sesiapa yang menafsirkan ayat hendaklah mengekalkan fungsi huruf syarat dalam huraian dan terjemahan.

Lafaz وَ pula memelihara hubungan dengan bahagian sebelumnya. “Dan jika mereka berpaling” menunjukkan bahawa keadaan tersebut ialah alternatif kepada keadaan yang baru disebut. Ia bukan permulaan topik yang terpisah. Ini memberikan kesinambungan hujah.

Susunan tersebut juga memperlihatkan bahawa al-Quran menggunakan perkataan yang berlawanan secara semantik untuk memperjelas pilihan. “Islam” atau menerima menunjukkan arah tunduk kepada kebenaran, sedangkan “tawallī” menunjukkan arah berpaling. Walaupun perbincangan kita hanya tertumpu pada تَوَلَّوْا, makna perkataan ini menjadi lebih terang apabila dilihat sebagai lawan kepada respons penerimaan yang mendahuluinya.

Hubungan ini bukan bermaksud تَوَلَّى secara kamus ialah lawan mutlak kepada أسلم. Tetapi dalam konteks ayat, kedua-dua sikap tersebut ditempatkan secara berhadapan. Satu ialah menerima dan tunduk, satu lagi ialah berpaling. Dengan demikian, konteks ayat memberikan warna makna yang sangat kuat kepada تَوَلَّوْا.

Perkataan “tawallī” juga boleh memberi gambaran bahawa seseorang tidak lagi mahu berhadapan dengan sesuatu. Apabila seseorang memalingkan wajah, dia tidak lagi menghadap objek sebelumnya. Dalam penggunaan maknawi, ini menjadi gambaran seseorang yang tidak mahu lagi menghadapi seruan. Oleh itu, perkataan tersebut mempunyai unsur perhatian dan sikap, bukan sekadar pergerakan.

Dari sudut balaghah, ini termasuk dalam penggunaan bahasa yang mampu memberikan gambaran makna melalui imej arah. Pembaca tidak hanya diberitahu “mereka menolak”, tetapi diberi gambaran “mereka berpaling”. Ini menjadikan makna lebih hidup. Penolakan menjadi seolah-olah suatu gerakan yang boleh dilihat.

Kekuatan lafaz ini juga datang daripada ringkasnya bentuk. تَوَلَّوْا mempunyai akar, pola, pelaku dan makna tindakan yang semuanya terkandung dalam satu perkataan. Tidak perlu disebut “mereka mengambil sikap untuk meninggalkan”. Bahasa Arab memadatkan semuanya dalam satu fi‘il.

Dalam terjemahan Melayu, kepadatan tersebut sukar dikekalkan sepenuhnya. “Mereka berpaling” ialah pilihan paling ringkas dan paling dekat. Jika mahu syarah, barulah dijelaskan bahawa “berpaling” bermaksud tidak menerima seruan dan mengambil arah yang bertentangan. Dengan cara ini, terjemahan tidak dibebani dengan terlalu banyak perkataan, tetapi syarah memberikan kedalaman.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memperlihatkan bahawa al-Quran berbicara tentang respons manusia dalam bahasa yang dapat difahami. Tidak ada istilah yang terlalu abstrak untuk menggambarkan sikap tersebut. “Berpaling” ialah sesuatu yang dapat difahami oleh manusia dalam pengalaman harian. Kemudian makna fizikal itu dipindahkan kepada keadaan agama dan sikap terhadap kebenaran.

Penggunaan kata kerja ini juga memberikan kesan bahawa sikap berpaling adalah perbuatan yang mempunyai arah. Jika seseorang berdiri menghadap satu arah kemudian memalingkan diri, arah asal masih dapat diketahui walaupun tidak disebut semula. Demikian juga dalam ayat ini, perkara yang menjadi arah asal dapat difahami daripada seruan yang telah disebut sebelumnya.

Maka, walaupun frasa tersebut sangat pendek, ia tidak berdiri tanpa konteks. Ia bergantung kepada apa yang telah dikemukakan dalam wacana. Ini merupakan satu bentuk hubungan tekstual yang kuat. Ayat tidak mengulang semua maklumat kerana pembaca sudah mengetahuinya.

Dari sudut pengajaran, perkara ini memberikan satu kaedah dalam memahami al-Quran: jangan memutuskan satu lafaz daripada susunan ayatnya. Jika seseorang mengambil تَوَلَّوْا sahaja lalu memberikan semua kemungkinan makna kamus, dia mungkin kehilangan maksud khusus ayat. Tetapi apabila ia dibaca bersama وَإِنْ dan konteksnya, makna yang dimaksudkan menjadi lebih jelas.

Begitu juga, jangan mengabaikan huruf kecil seperti وَ dan إِنْ. Dalam bahasa al-Quran, huruf boleh menentukan hubungan logik antara peristiwa. وَ menghubungkan, إِنْ mensyaratkan. Jika salah satu fungsi tersebut diabaikan, struktur makna akan berubah.

Lafaz إِنْ juga menunjukkan bahawa akibat yang disebut selepasnya tidak berlaku tanpa syarat yang dinyatakan. Perbuatan تَوَلَّوْا menjadi titik syarat. Ini menunjukkan struktur sebab dan akibat dalam bentuk syarat, tetapi perlu berhati-hati menggunakan istilah “sebab” kerana secara nahu ia ialah syarat, bukan semestinya sebab dalam pengertian falsafah. Yang pasti ialah ayat menghubungkan dua perkara: keadaan berpaling dan jawapan syarat.

Dalam konteks ini, تَوَلَّوْا menjadi perbuatan yang apabila berlaku, jawapan syarat akan diterapkan kepada keadaan tersebut. Maka struktur ayat mempunyai ketegasan yang jelas. Tidak ada kekeliruan tentang apa yang sedang dibicarakan.

Lafaz “وإن” juga tidak sama dengan “ولو”. “لو” biasanya digunakan untuk syarat yang tidak berlaku atau untuk andaian yang bertentangan dengan realiti dalam konteks tertentu, sedangkan “إن” lebih terbuka kepada kemungkinan. Penggunaan إن di sini sangat sesuai kerana ayat membicarakan kemungkinan respons manusia tanpa menetapkan bahawa keadaan itu telah pasti berlaku. Ini memperkukuh makna kontingensi yang telah disebut.

Perbezaan ini penting kerana jika digunakan “لو تولوا”, nuansanya akan berbeza. Tetapi al-Quran menggunakan إن. Maka kita hendaklah menghormati pemilihan tersebut. “Jika mereka berpaling” memberikan makna kemungkinan yang lebih sesuai.

Perkataan تَوَلَّوْا pula tidak didahului oleh kata keterangan yang mengehadkan jenis berpaling. Ini menjadikan konteks lebih penting. Ia tidak mengatakan “jika mereka berpaling sedikit”, “jika mereka berpaling sebentar” atau “jika mereka berpaling daripada perkara tertentu”. Lafaz umum digunakan dan maknanya dipandu oleh keseluruhan wacana.

Keumuman lafaz ini juga menunjukkan bahawa ayat tidak perlu memperincikan semua bentuk berpaling. Satu kata kerja sudah mencakupi sikap tersebut. Jika seseorang menjauh daripada seruan, tidak menerimanya dan mengambil arah bertentangan, semua itu boleh berada dalam lingkungan gambaran “berpaling” selagi ia selari dengan konteks.

Namun, keumuman tidak boleh dijadikan alasan untuk memasukkan semua jenis penolakan. “Berpaling” tetap mempunyai makna tertentu. Ia berkaitan dengan meninggalkan arah yang sedang dihadapkan. Penolakan intelektual, penolakan lisan dan penolakan praktikal mungkin mempunyai hubungan dengannya, tetapi tidak boleh disamakan secara mutlak dengan semua istilah tersebut.

Dari sudut hubungan dengan dakwah, lafaz ini menunjukkan bahawa selepas penyampaian berlaku, manusia mempunyai respons yang berbeza. Tetapi kita perlu berhati-hati agar tidak mengubah ayat ini menjadi perbincangan luas tentang metodologi dakwah yang tidak berkaitan secara langsung. Yang dapat diambil daripada lafaz ini ialah bahawa respons “berpaling” merupakan salah satu kemungkinan yang diakui oleh struktur ayat.

Frasa ini juga mempunyai dimensi moral yang kuat kerana “berpaling” daripada kebenaran bukan sekadar pergerakan arah. Namun, dimensi moral itu datang daripada konteks objek yang menjadi sasaran berpaling. Kata تَوَلَّى secara bahasa boleh digunakan dalam keadaan yang tidak semestinya tercela. Seseorang boleh berpaling dari suatu tempat atau urusan. Tetapi dalam ayat ini, konteks seruan kepada kebenaran menjadikan sikap tersebut suatu respons yang tercela. Ini menunjukkan sekali lagi bahawa nilai moral perkataan bergantung pada konteks penggunaannya.

Oleh itu, tidak tepat mengatakan bahawa setiap penggunaan تَوَلَّى dalam bahasa Arab bermaksud sesuatu yang tercela. Dalam ayat ini, ia tercela kerana perkara yang ditinggalkan ialah seruan kepada kebenaran. Ilmu semantik perlu membezakan makna leksikal daripada nilai moral yang muncul daripada konteks.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga boleh dilihat dari sudut hubungan antara tindakan dan arah. “Tawallī” ialah perubahan arah. Apabila manusia berhadapan dengan kebenaran, arah yang sepatutnya ialah menerima dan tunduk. Tetapi apabila mereka تَوَلَّوْا, mereka mengalihkan arah daripada seruan tersebut. Ini memberikan gambaran tentang pilihan jalan.

Penggunaan “jalan” sebagai gambaran tambahan tidak boleh dianggap sebagai terjemahan lafaz. Ia hanya penjelasan maknawi. Lafaz تَوَلَّوْا tidak menyebut “jalan”, tetapi gambaran arah yang terkandung dalam “berpaling” memungkinkan kita memahami sikap tersebut sebagai perubahan arah.

Satu lagi perkara yang penting ialah perbezaan antara تَوَلَّوْا dan أَعْرَضُوا. Kedua-duanya boleh diterjemahkan “berpaling”, tetapi pilihan lafaz yang berbeza membawa nuansa tersendiri. أَعْرَضَ sering memberikan makna memalingkan diri atau tidak menghiraukan, sedangkan تَوَلَّى mempunyai hubungan kuat dengan mengambil arah atau pergi. Dalam ayat ini, تَوَلَّوْا memberikan gambaran bahawa mereka mengambil arah yang lain daripada seruan yang telah dihadapkan.

Begitu juga perbezaan dengan نَأَوْا yang berkaitan dengan menjauh. نَأَى lebih menekankan jarak, manakala تَوَلَّى lebih menekankan perubahan arah atau berpaling. Maka “berpaling” merupakan pilihan terjemahan yang tepat kerana mengekalkan unsur arah.

Dalam bahasa Melayu, “berpaling” sendiri mempunyai dua penggunaan: fizikal dan maknawi. “Dia berpaling ke belakang” ialah fizikal, manakala “dia berpaling daripada nasihat” ialah maknawi. Ayat ini berada pada penggunaan kedua. Maka pembaca perlu memahami bahawa objeknya ialah seruan atau kebenaran, bukan semata-mata arah tubuh.

Lafaz تَوَلَّوْا juga memberikan gambaran bahawa seseorang boleh berada dekat secara fizikal tetapi jauh dari segi sikap. Seseorang boleh mendengar seruan tetapi tetap berpaling. Ini memperlihatkan perbezaan antara kehadiran fizikal dan penerimaan maknawi. Walaupun ayat tidak menggunakan perkataan “hati”, makna berpaling dalam konteks seruan menunjukkan bahawa yang penting ialah sikap menerima atau menolak.

Namun kita tidak boleh mengatakan bahawa تَوَلَّوْا secara linguistik bermaksud “hati mereka berpaling”. Lafaz tidak menyebut القلب. Yang betul ialah mengatakan bahawa dalam konteks ini, berpaling ialah berpaling daripada seruan, yang merupakan sikap penerimaan atau penolakan. Perincian tentang hakikat batin seseorang tidak perlu ditambah tanpa dalil.

Frasa ini juga mempunyai hubungan dengan konsep ketaatan, tetapi sekali lagi tidak perlu memperluasnya. Jika seseorang menerima seruan, dia berada pada arah penerimaan. Jika dia تَوَلَّى, dia tidak menghadap seruan tersebut. Kata kerja ini cukup untuk menggambarkan perbezaan arah tanpa perlu memasukkan istilah teknikal yang lain.

Dari sudut gaya, penggunaan kata kerja masa lampau selepas إِنْ menjadikan syarat sangat padat. “إن تولوا” secara literal mempunyai bentuk “jika mereka berpaling”, walaupun تَوَلَّوْا secara morfologi ialah māḍī. Ini adalah salah satu kaedah penting yang perlu diketahui oleh pembaca tafsir dan bahasa Arab agar tidak tersalah dalam menentukan masa.

Jika seseorang membaca “تَوَلَّوْا” sebagai “mereka telah berpaling” tanpa mengambil kira إنْ, dia akan memahami ayat sebagai berita masa lampau. Ini adalah kesalahan. Huruf syarat mengubah hubungan masa dan logik. Maka analisis perkataan tidak boleh dipisahkan daripada partikel yang mendahuluinya.

Demikian juga, jika seseorang membaca إنْ sebagai “sesungguhnya”, dia akan tersilap kerana إِنْ di sini bukan إِنَّ. Kedua-duanya mempunyai bentuk tulisan yang hampir tetapi fungsi yang berbeza. إِنْ dengan sukun ialah huruf syarat, manakala إِنَّ dengan tasydid pada nun ialah huruf penegasan dan nasab. Dalam frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟, yang dimaksudkan ialah إِنْ الشرطية. Oleh itu, terjemahannya ialah “jika”, bukan “sesungguhnya”.

Perbezaan ini sangat penting dalam penulisan Arab kerana satu tasydid boleh mengubah fungsi tatabahasa dan makna. Dalam ayat ini, إِنْ membuka syarat. Jika ia dibaca sebagai إِنَّ, struktur ayat akan menjadi tidak sama. Maka tanda bacaan dan struktur nahu perlu diperhatikan.

Begitu juga waw pada وَإِنْ bukan sebahagian daripada kata إِنْ. Ia ialah huruf yang mendahuluinya dan mempunyai fungsi penghubung. Oleh itu, struktur sebenar ialah وَ + إِنْ + تَوَلَّوْا. Pemisahan ini penting untuk analisis.

Dari sudut sintaksis, jumlah syartiyyah terdiri daripada أداة الشرط dan فعل الشرط serta جواب الشرط. Dalam frasa yang dibincangkan, أداة الشرط ialah إِنْ dan فعل الشرط ialah تَوَلَّوْا. Jawapan syarat datang kemudian. Maka frasa ini merupakan protasis dalam istilah bahasa moden. Dengan memahami ini, kita dapat melihat mengapa maksudnya tidak boleh dipisahkan daripada sambungan ayat, walaupun fokus kajian hanya pada frasa tersebut.

Waw pada awal frasa pula menghubungkannya dengan bahagian sebelumnya. Dengan demikian, keseluruhan struktur boleh difahami sebagai satu rangkaian bersyarat yang membentangkan dua kemungkinan respons. Frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ menandakan kemungkinan kedua.

Dari sudut balaghah, pembinaan seperti ini memberikan kejelasan. Tidak ada kesamaran tentang hubungan antara tindakan dan akibat. Apabila tindakan berpaling berlaku, jawapan syarat disebut. Ini membina struktur yang mudah diikuti oleh pendengar. Seruan disampaikan, kemudian respons manusia dibahagikan kepada keadaan yang berbeza.

Walaupun fokus kita hanya pada تَوَلَّوْا, perkataan itu tidak boleh difahami sebagai sekadar “tidak melakukan أسلموا”. Ia mempunyai makna positif dari sudut tindakan: mereka berpaling. Ini sangat penting. Ketiadaan penerimaan dan tindakan berpaling tidak semestinya sama. Dengan memilih تَوَلَّوْا, ayat memberikan gambaran tentang sikap aktif menjauh.

Sebagai contoh dari sudut bahasa, seseorang yang tidak masuk ke sebuah rumah tidak semestinya berpaling daripada rumah tersebut. Dia mungkin tidak tahu rumah itu ada. Tetapi jika dia datang, melihat rumah tersebut dan kemudian memalingkan diri serta pergi, kita boleh menggunakan gambaran “berpaling”. Perbandingan ini hanya untuk memahami struktur makna. Dalam konteks ayat, seruan telah disampaikan dan respons berpaling menjadi salah satu kemungkinan.

Maka تَوَلَّوْا mengandungi unsur “berhadapan lalu berpaling”. Ini menjadikan maknanya lebih kuat daripada sekadar “tidak menerima”. Dalam konteks agama, seseorang mungkin mengetahui seruan tetapi tidak mahu tunduk kepadanya. Lafaz berpaling memberikan gambaran tersebut.

Namun, kita tidak boleh menyamakan “berpaling” dengan kebencian secara automatik. Seseorang mungkin berpaling kerana kesombongan, kepentingan, kejahilan atau sebab lain, tetapi sebab tersebut tidak dinyatakan oleh lafaz. Yang disebut ialah tindakan berpaling. Maka penafsiran ilmiyyah hendaklah berhenti pada apa yang ditunjukkan oleh teks.

Begitu juga, tidak semua orang yang tidak terus menerima seruan boleh dikategorikan sebagai تَوَلَّوْا tanpa melihat keadaan. Huruf إِنْ menunjukkan suatu keadaan yang bersyarat, manakala kata kerja تَوَلَّوْا menunjukkan perbuatan tertentu. Ini menjaga ketepatan penilaian.

Lafaz ini juga mempunyai kekuatan dari sudut kesatuan akar dengan perkataan-perkataan lain dalam bahasa Arab yang berkaitan dengan arah. Dalam pengalaman bahasa, “wajh” atau wajah boleh digunakan untuk menunjukkan arah perhatian. Apabila seseorang “tawallā”, dia mengalihkan wajah atau arahnya. Walaupun kita tidak perlu memperluas kepada lafaz lain, gambaran ini membantu memahami mengapa perkataan tersebut sangat sesuai dalam konteks seruan.

Perkataan “berpaling” dalam bahasa Melayu juga mempunyai kekuatan retorik yang hampir sama. “Dia berpaling daripada nasihat” lebih kuat daripada “dia tidak mendengar nasihat”. Yang pertama menunjukkan sikap menjauh, manakala yang kedua boleh berlaku tanpa unsur penolakan. Oleh itu, pilihan terjemahan “berpaling” perlu dipertahankan.

Dari sudut hubungan dengan “menghadap”, berpaling ialah lawan arah. Ini menjadikan makna تَوَلَّوْا sangat sesuai dengan konteks penerimaan. Penerimaan menuntut seseorang menghadap kebenaran, sedangkan berpaling menggambarkan dia mengalihkan diri. Walaupun “menghadap” bukan lafaz yang disebut di sini, ia ialah gambaran yang membantu menjelaskan makna.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mengandungi keindahan dari sudut keseimbangan. Penggunaan kata kerja yang berlawanan dengan keadaan sebelumnya membuatkan pembaca dapat memahami akibat pilihan. Tidak perlu penerangan panjang bahawa “mereka tidak menerima”. Satu kata kerja تَوَلَّوْا sudah cukup.

Hal ini menunjukkan ketepatan pemilihan lafaz dalam al-Quran. Jika perkataan yang lebih umum digunakan, gambaran mungkin kurang kuat. تَوَلَّوْا membawa gambaran yang tepat tentang perubahan arah. Dalam konteks seruan agama, perubahan arah tersebut menjadi simbol penolakan.

Dari sudut terjemahan, kita boleh memberikan beberapa bentuk yang sesuai: “dan jika mereka berpaling”; “dan sekiranya mereka berpaling”; atau “dan jika mereka mengambil sikap berpaling”. Bentuk pertama paling ringkas, bentuk kedua mengekalkan nuansa syarat dengan lebih formal, dan bentuk ketiga merupakan huraian. Yang paling dekat dengan lafaz ialah “dan jika mereka berpaling”.

Tidak wajar menterjemahkan “وَإِنْ” sebagai “tetapi jika” kecuali dalam konteks huraian tertentu, kerana waw tidak semestinya bermakna “tetapi”. Waw hanya menghubungkan. Menambah “tetapi” boleh memberikan nuansa pertentangan yang lebih kuat daripada yang terdapat secara langsung pada huruf tersebut. Pertentangan memang wujud daripada konteks, tetapi ia tidak semestinya perlu dimasukkan sebagai terjemahan literal.

Begitu juga tidak perlu menterjemahkan “وَإِنْ” sebagai “dan apabila”, kerana “apabila” boleh menghilangkan sifat kemungkinan. “Jika” lebih tepat. Ini memperlihatkan bahawa terjemahan huruf kecil perlu dibuat dengan penuh perhatian.

Perkataan تَوَلَّوْا pula boleh diterjemahkan “mereka berpaling”, bukan “mereka berpalinglah”. Tidak ada unsur penegasan “lah” pada kata kerja tersebut. Nada penegasan datang daripada keseluruhan struktur, bukan tambahan partikel dalam terjemahan.

Dalam bahasa Melayu ilmiyyah, ayat “dan jika mereka berpaling” boleh menjadi asas, kemudian syarah menjelaskan: “Yang dimaksudkan dengan berpaling ialah mereka tidak menerima seruan kepada kebenaran yang telah disampaikan kepada mereka dan memilih untuk tidak tunduk kepadanya.” Penjelasan ini mengekalkan perbezaan antara nas dan huraian.

Satu perkara yang perlu diperhatikan ialah lafaz تَوَلَّوْا bukan “تَوَلَّيْتُمْ”. Yang pertama ialah orang ketiga jamak, “mereka berpaling”, manakala yang kedua ialah orang kedua jamak, “kamu berpaling”. Pemilihan orang ketiga berkaitan dengan perubahan bentuk pembicaraan dalam ayat. Ini juga membantu menunjukkan bahawa frasa tersebut sedang menyebut keadaan mereka sebagai objek pembicaraan, bukan lagi sekadar menyoal mereka secara langsung.

Perubahan daripada خطاب kepada غيبة dalam susunan ayat mempunyai kesan retorik tertentu, tetapi tidak perlu diperluaskan kepada semua perbahasan iltifāt. Cukup dikatakan bahawa تَوَلَّوْا menggunakan bentuk “mereka” dan bukannya “kamu”. Ini menunjukkan bahawa selepas kemungkinan respons disebut, keadaan mereka dibicarakan sebagai suatu hasil yang mungkin berlaku.

Bentuk تَوَلَّوْا juga berbeza daripada تَوَلَّيْتُمْ dari segi binaan akhir. Dalam تَوَلَّوْا, wāw al-jamā‘ah diikuti alif pemisah. Dalam تَوَلَّيْتُمْ, terdapat تاء الفاعل yang menunjukkan مخاطب jamak. Perbezaan ini menunjukkan bahawa satu perubahan kecil dalam bentuk kata kerja dapat mengubah pihak yang menjadi subjek.

Dalam ayat ini, pihak yang berpaling ialah “mereka”. Oleh itu, terjemahan “jika kamu berpaling” tidak tepat bagi frasa tersebut. Ini kelihatan kecil tetapi penting dalam penelitian ilmiyyah.

Dari sudut hubungan antara fi‘il dan pelaku, تَوَلَّوْا mengandungi pelaku di dalamnya. Wāw al-jamā‘ah ialah ضمير في محل رفع فاعل. Maka tidak perlu mencari subjek lain selepas kata kerja. Jika seseorang menyangka ada nama yang mesti datang selepasnya sebagai pelaku, dia mungkin tersilap dalam analisis.

Perkara ini juga menjadikan frasa sangat padat. “إن” sudah memberikan syarat, “تولوا” sudah memberikan perbuatan dan pelaku. Hanya dua unsur utama diperlukan untuk menyatakan keseluruhan syarat. Inilah antara keindahan ekonomi bahasa Arab al-Quran.

Walaupun lafaz ini ringkas, ia mempunyai tiga lapisan utama: lapisan nahu, lapisan semantik dan lapisan retorik. Pada lapisan nahu, إن ialah huruf syarat dan تولوا ialah فعل الشرط. Pada lapisan semantik, تولوا bermakna berpaling daripada seruan yang sedang dihadapkan. Pada lapisan retorik, struktur tersebut membentangkan satu kemungkinan respons yang berlawanan dengan penerimaan.

Lapisan-lapisan ini tidak boleh dipisahkan secara mutlak. Nahu membantu menentukan bahawa “jika” ialah syarat. Semantik menentukan bahawa “berpaling” ialah makna تولوا. Retorik menjelaskan mengapa kemungkinan tersebut diletakkan bersebelahan dengan kemungkinan penerimaan. Dengan menggabungkan ketiga-tiganya, pemahaman menjadi lebih lengkap.

Dari sudut pendidikan bahasa, frasa ini juga menjadi contoh bahawa bentuk lampau boleh digunakan untuk masa hadapan dalam jumlah syartiyyah. Ini perlu diberi perhatian khusus oleh pelajar bahasa Arab. Jika mereka hanya belajar bahawa الماضي bermaksud masa lampau, mereka akan menghadapi kesukaran apabila membaca ayat seperti إن تولوا. Kaedahnya ialah melihat fungsi keseluruhan struktur.

Dalam bahasa Arab, masa bukan hanya ditentukan oleh bentuk kata kerja. Partikel, konteks dan hubungan ayat boleh menentukan rujukan masa. Dalam ayat ini, إنْ mengubah cara kita memahami تَوَلَّوْا. Bentuknya tetap māḍī, tetapi makna syaratnya ialah “jika mereka berpaling”.

Hal ini juga dapat dijelaskan dengan mengatakan bahawa fi‘il māḍī dalam syarat memberikan gambaran perbuatan sebagai satu unit yang lengkap apabila ia berlaku. Ayat tidak memerincikan proses berpaling; ia hanya menetapkan perbuatan tersebut sebagai keadaan yang perlu diperhatikan. Jika mereka sampai kepada keadaan berpaling, jawapan syarat akan berlaku.

Dari sudut ilmu balaghah, penggunaan fi‘il māḍī dalam syarat boleh memberikan gambaran kepastian penyempurnaan syarat apabila ia berlaku. Tetapi ini tidak bermaksud peristiwa itu pasti berlaku. Yang “pasti” dalam struktur ialah jika syarat itu berlaku, ia akan dianggap sebagai peristiwa yang telah terlaksana dari sudut hubungan dengan jawapan syarat. Perbezaan ini perlu dijaga.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mempunyai unsur ketegasan kerana ia tidak menggunakan ungkapan panjang seperti “dan sekiranya mereka memilih untuk mengambil sikap berpaling daripada apa yang telah disampaikan”. Satu perkataan تَوَلَّوْا sudah cukup. Ketegasan tersebut berasal daripada kepadatan lafaz.

Pada masa yang sama, frasa ini tidak menggunakan kata kerja yang menggambarkan kejahilan. Maka fokusnya bukan bahawa mereka tidak tahu. Ia juga tidak menggunakan kata kerja yang menggambarkan keraguan. Fokusnya ialah berpaling. Ini menunjukkan bahawa ayat memilih untuk menekankan respons, bukan keadaan pengetahuan.

Perkataan تَوَلَّوْا juga tidak menunjukkan secara langsung bagaimana mereka berpaling. Ia tidak mengatakan mereka diam, berhujah, pergi, mengejek atau melakukan tindakan tertentu. Semua bentuk tersebut memerlukan dalil tambahan jika hendak dinyatakan. Yang pasti daripada lafaz ialah mereka berpaling.

Oleh itu, dalam syarah yang ilmiyyah, kita hendaklah memelihara tahap kepastian. Kita boleh berkata “tَوَلَّوْا bermaksud mereka berpaling daripada seruan yang sedang dihadapkan kepada mereka”. Kita tidak perlu mengatakan “mereka berpaling kerana sombong” kecuali terdapat dalil lain yang khusus. Perbezaan antara makna lafaz dan sebab sikap mesti dijaga.

Begitu juga kita tidak boleh menjadikan lafaz ini sebagai penilaian terhadap semua individu daripada kelompok yang dibicarakan. Bentuk jamak merujuk kepada keadaan kelompok dalam konteks tertentu. Individu mempunyai keadaan yang boleh berbeza. Penulisan yang ilmiyyah hendaklah tidak melampaui apa yang dinyatakan.

Frasa ini juga memperlihatkan bahawa al-Quran menggunakan bahasa yang menghormati struktur pilihan respons dalam penyampaian. Seruan telah diberikan, kemudian kemungkinan penerimaan dan berpaling disebut. “Jika mereka berpaling” menunjukkan bahawa keadaan itu merupakan salah satu kemungkinan. Ini bukan pernyataan bahawa penyampai gagal kerana mereka berpaling. Sebaliknya, ayat menetapkan apa yang berlaku jika respons tersebut dipilih.

Walaupun tidak perlu membincangkan seluruh tugas Rasulullah, frasa ini secara tidak langsung memperlihatkan perbezaan antara menyampaikan dan memaksa. Kata kerja تَوَلَّوْا menggambarkan respons mereka sendiri. Rasulullah menyampaikan seruan, tetapi mereka boleh berpaling. Struktur ayat tidak menjadikan penerimaan manusia sebagai sesuatu yang boleh dipastikan hanya melalui penyampaian.

Namun, sekali lagi, ini bukan alasan untuk memasukkan perbahasan yang terlalu luas. Fokus utama tetap pada “وَّإِن تَوَلَّوْا۟”. Yang dapat kita katakan ialah lafaz tersebut memberikan ruang kepada kemungkinan bahawa pihak yang diseru memilih untuk berpaling setelah seruan disampaikan.

Dari sudut hubungan dengan lafaz “أسلم”, perbezaan arah menjadi sangat jelas. أسلم membawa makna menyerahkan diri dan tunduk, manakala تولى dalam konteks ini membawa makna berpaling. Dua kata kerja tersebut menggambarkan dua respons yang bertentangan. Satu menghadap dan menerima, satu lagi menjauh dan berpaling.

Kesamaan ini tidak bermaksud kedua-dua perkataan ialah lawan kamus secara mutlak. Tetapi dalam susunan ayat, kedudukannya memang menghasilkan kontras. Inilah yang perlu difahami apabila kita melihat تَوَلَّوْا dalam konteksnya.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memberikan satu gambaran penting tentang bagaimana al-Quran menyatakan akibat berdasarkan sikap. Apabila seseorang memilih untuk berpaling, ayat seterusnya menyebut apa yang berkaitan dengan keadaan tersebut. Oleh sebab fokus kita hanya pada frasa ini, cukup disebut bahawa تَوَلَّوْا merupakan syarat yang membawa kepada jawapan tertentu dalam struktur ayat.

Perkara ini menunjukkan bahawa lafaz tidak berdiri secara terasing. Ia ialah sebahagian daripada jumlah syartiyyah. Dalam bahasa Arab, syarat dan jawapan syarat membentuk satu hubungan yang sangat kuat. Maka memahami تَوَلَّوْا tanpa memahami bahawa ia berada di bawah إِنْ akan menyebabkan kesalahan dalam menentukan masa dan fungsi.

Bagi pelajar nahu, frasa ini boleh dijadikan contoh bahawa فعل الشرط tidak semestinya fi‘il mudāri‘. Ia boleh berupa fi‘il māḍī. Apabila فعل الشرط berupa fi‘il māḍī, tanda jazm tidak kelihatan kerana fi‘il māḍī mabni. Tetapi kedudukannya tetap في محل جزم. Ini adalah perincian yang sering menimbulkan kekeliruan kepada pelajar.

Dalam تَوَلَّوْا, binaannya atas dhammah berlaku kerana ia bersambung dengan wāw al-jamā‘ah. Jika tidak bersambung dengan wāw al-jamā‘ah, bentuknya akan mempunyai binaan yang berbeza. Ini menunjukkan hubungan antara morfologi dan nahu. Bentuk perkataan menentukan binaannya, manakala kedudukannya selepas إن menentukan محل الإعراب.

Wāw al-jamā‘ah pula bukan waw ‘athaf. Ini juga penting. Dalam وَإِنْ, waw pertama ialah huruf penghubung. Dalam تَوَلَّوْا, waw yang berada sebelum alif ialah waw al-jamā‘ah dan berfungsi sebagai dhamir pelaku. Dua waw tersebut mempunyai fungsi yang berbeza walaupun kedua-duanya ditulis dengan huruf waw.

Maka dalam pembacaan teks, seseorang perlu membezakan وَإِنْ تَوَلَّوْا: waw pertama menghubungkan, إن mensyaratkan, waw dalam تَوَلَّوْا menunjukkan pelaku jamak. Satu frasa pendek mengandungi beberapa fungsi tatabahasa yang berbeza.

Perbezaan ini menunjukkan betapa telitinya bahasa Arab al-Quran. Huruf yang sama secara bentuk boleh mempunyai fungsi yang berbeza bergantung pada kedudukannya. Waw pada permulaan dan waw dalam kata kerja bukan satu perkara yang sama. Memahami perbezaan ini membantu mengelakkan kesalahan tafsiran.

Lafaz تَوَلَّوْا juga mempunyai hubungan dengan bentuk dasar تَوَلَّى. Apabila disandarkan kepada jamak, akhir yā pada bentuk tunggal berubah mengikut kaedah morfologi dan ejaan menjadi تَوَلَّوْا. Perubahan ini bukan mengubah akar makna, tetapi menyesuaikan bentuk dengan pelaku jamak. Maka pembaca perlu mengenali bahawa تَوَلَّوْا ialah bentuk jamak daripada تَوَلَّى.

Dari sudut wazan, تَوَلَّى berada pada pola تَفَعَّلَ. Pola ini tidak boleh diterjemahkan secara mekanikal dengan satu makna tunggal dalam semua kata. Dalam sesetengah kata ia boleh menunjukkan usaha, penerimaan atau tindakan terhadap diri, tetapi setiap akar memberikan perkembangan makna yang tersendiri. Dalam تَوَلَّى, makna leksikalnya berkembang kepada mengambil arah, berpaling atau pergi.

Perkara ini penting supaya kita tidak mengatakan secara simplistik bahawa semua kata pada wazan تفعّل mesti bermaksud “melakukan pada diri sendiri”. Kaedah morfologi memberikan petunjuk, tetapi makna sebenar ditentukan oleh penggunaan bahasa. Dalam ayat ini, yang jelas ialah تَوَلَّوْا bermakna mereka berpaling.

Jika diteliti dari sudut akar, و ل ي mempunyai huruf yā sebagai huruf akhir dalam akar. Dalam bentuk تَوَلَّى, yā berubah dalam tulisan kepada alif maqṣūrah kerana kedudukannya di akhir. Apabila disambungkan dengan wāw al-jamā‘ah, bentuk tersebut menjadi تَوَلَّوْا. Ini merupakan perubahan yang biasa dalam fi‘il mu‘tal. Pengetahuan ini membantu pembaca memahami mengapa bentuk kamus dan bentuk dalam ayat kelihatan berbeza.

Maka seseorang yang mencari perkataan تَوَلَّوْا dalam kamus perlu mengenal bahawa kata dasarnya ialah تَوَلَّى, bukan تَوَلَّو. Dalam kajian bahasa Arab, pengenalan kepada akar dan bentuk asal amat penting. Kesalahan dalam mengenal bentuk boleh membawa kepada kesalahan dalam menentukan makna.

Walaupun demikian, analisis morfologi bukan tujuan akhir. Tujuannya ialah membantu memahami makna. Selepas kita mengetahui bahawa تَوَلَّوْا berasal daripada تَوَلَّى dan menunjukkan orang ketiga jamak, kita kembali kepada konteks: “dan jika mereka berpaling”. Di sinilah ilmu bahasa berfungsi untuk memperjelas nas.

Perkataan “berpaling” juga mempunyai hubungan dengan konsep “menjauhkan diri”. Tetapi jangan menggantikan lafaz dengan “menjauh” secara mutlak. “Menjauh” lebih menekankan jarak, sedangkan “berpaling” lebih menekankan arah. Dalam konteks ayat, kedua-duanya boleh hadir dalam gambaran yang sama, tetapi “berpaling” lebih tepat untuk mengekalkan lafaz.

Jika seseorang mengatakan “mereka melarikan diri”, itu juga terlalu kuat. تَوَلَّى tidak semestinya mengandungi makna lari atau takut. Seseorang boleh berpaling dengan tenang. Oleh itu, “melarikan diri” tidak sesuai sebagai terjemahan utama.

Jika seseorang mengatakan “mereka membelakangkan”, ia boleh memberikan gambaran yang hampir, tetapi dalam bahasa Melayu moden “membelakangkan” kadang-kadang bermaksud mengetepikan sesuatu. Ia tidak sejelas “berpaling”. Maka “berpaling” lebih sesuai.

Jika seseorang mengatakan “mereka menolak”, ia menangkap unsur penolakan tetapi kehilangan gambaran arah. Maka “menolak” boleh digunakan sebagai huraian makna dalam konteks tertentu, tetapi bukan pengganti terbaik bagi terjemahan literal.

Dengan demikian, “dan jika mereka berpaling” merupakan pilihan yang paling seimbang. Syarat إِنْ diterjemahkan sebagai “jika”, waw sebagai “dan”, dan تَوَلَّوْا sebagai “mereka berpaling”.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa tidak semua makna penting mesti dinyatakan dengan kata nama. تَوَلَّوْا ialah kata kerja, dan kata kerja memberikan gerakan kepada makna. “Berpaling” bukan sekadar satu sifat statik. Ia ialah tindakan. Ini menyebabkan gambaran ayat menjadi dinamik.

Perbuatan berpaling mempunyai permulaan dan arah. Seseorang berada dalam keadaan menghadap sesuatu, kemudian mengubah arah. Walaupun proses tersebut tidak dihuraikan, kata kerja memberi gambaran perubahan. Inilah kekuatan kata kerja dalam bahasa al-Quran.

Dalam konteks seruan kepada Islam, “berpaling” juga mempunyai makna bahawa seseorang tidak mengambil peluang yang telah dihadapkan kepadanya. Tetapi kita perlu berhati-hati dengan perkataan “peluang” kerana ia bukan lafaz ayat. Yang pasti ialah seruan dan respons. “Peluang” boleh digunakan sebagai bahasa huraian, tetapi bukan sebagai terjemahan literal.

Lafaz وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa kebenaran tidak menjadi bergantung kepada penerimaan manusia. Jika mereka berpaling, itu ialah keadaan mereka. Ayat tidak mengatakan kebenaran berubah kerana mereka berpaling. Dari sudut bahasa, subjek تَوَلَّوْا ialah mereka. Yang berubah ialah sikap mereka, bukan kebenaran yang diseru.

Ini merupakan satu lagi dimensi penting: kata kerja tersebut menunjukkan perubahan pada pihak manusia. Mereka yang berpaling. Tidak dikatakan bahawa seruan menjadi salah atau berubah. Dengan demikian, secara semantik, fokus tindakan berada pada pelaku.

Walaupun perkara ini dapat menjadi asas perbahasan yang lebih luas tentang kebenaran dan penerimaan, kita hendaklah tetap fokus. Frasa ini hanya menunjukkan “jika mereka berpaling”. Huraian tentang hakikat kebenaran hendaklah tidak mengambil tempat yang terlalu besar sehingga mengaburkan lafaz.

Perkataan “إن” juga menjadikan ayat tidak bersifat menghukum sebelum keadaan berlaku. Ini dapat dilihat sebagai ketepatan dalam pembicaraan. Jika mereka berpaling, ada akibatnya. Jika tidak, keadaan yang lain berlaku. Struktur bersyarat sangat sesuai untuk menyatakan hal tersebut.

Dalam bahasa manusia, kita juga menggunakan “jika” untuk menunjukkan akibat berdasarkan pilihan. Tetapi dalam ayat al-Quran, susunan tersebut mempunyai ketepatan yang lebih tinggi kerana ia menghubungkan respons manusia dengan penilaian yang ditetapkan oleh wahyu.

Dari sudut pedagogi, frasa ini boleh mengajar bahawa apabila menerangkan teks agama, seseorang hendaklah membezakan antara “apa yang dilakukan manusia” dan “apa yang dinyatakan sebagai akibat”. تَوَلَّوْا ialah tindakan manusia. Jawapan syarat ialah akibat atau penilaian yang disebut kemudian. Dengan memisahkan kedua-duanya, kita tidak akan mencampuradukkan makna.

Lafaz ini juga mengajar pentingnya memperhatikan bentuk jamak. “Mereka berpaling” bukan “dia berpaling”. Ini menunjukkan bahawa ayat sedang membicarakan kelompok. Namun setiap individu tetap mempunyai kedudukan tersendiri dalam realiti. Bahasa jamak ialah cara penyampaian, bukan penghapusan perbezaan individu.

Dari sudut retorik, penggunaan kata kerja jamak juga menghasilkan kesan bahawa perkara ini bukan sekadar kes individu, tetapi boleh berlaku sebagai fenomena kelompok. Apabila satu kelompok diberi seruan, seluruh kelompok mungkin menerima atau sebahagiannya berpaling. Bahasa jamak mampu menampung kedua-dua realiti tersebut.

Namun, sekali lagi, tidak boleh dikatakan bahawa semua individu dalam kelompok pasti melakukan perbuatan yang sama hanya kerana kata kerja jamak digunakan. Konteks dan gaya bahasa menentukan sejauh mana generalisasi boleh dibuat.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa perkataan “berpaling” mempunyai dimensi hubungan. Seseorang berpaling daripada sesuatu. Dalam konteks ini, walaupun “daripada” tidak disebut, hubungan tersebut difahami. Ini menjadikan makna bergantung pada objek konteks. Tanpa konteks, “mereka berpaling” boleh membawa banyak kemungkinan; dengan konteks, arah tersebut menjadi jelas.

Ini ialah satu contoh bagaimana al-Quran menggunakan الإيجاز, iaitu kepadatan ungkapan. Maklumat yang telah diketahui tidak diulang. Hanya lafaz yang diperlukan disebut. Pembaca yang mengikuti susunan ayat akan memahami perkara yang dimaksudkan.

Penggunaan الإيجاز tidak bermakna nas memerlukan spekulasi. Sebaliknya, konteks memberikan maklumat yang mencukupi. Tَوَلَّوْا tidak memerlukan objek yang panjang kerana pembaca mengetahui apa yang sedang menjadi perkara perbincangan.

Dari sudut balaghah, perkataan “berpaling” juga memberi gambaran kontras antara “menghadap” dan “membelakangi”. Dalam kehidupan manusia, menghadap sesuatu biasanya menunjukkan perhatian, manakala berpaling menunjukkan meninggalkan perhatian. Gambaran ini sangat mudah difahami dan sangat sesuai untuk menerangkan sikap terhadap seruan.

Kita juga boleh melihat bahawa lafaz تَوَلَّوْا mempunyai unsur “walāyah” dari sudut akar, tetapi dalam konteks ini ia bergerak kepada makna “tawallī”. Ini mengingatkan kita bahawa kajian akar perkataan sahaja tidak mencukupi. Bentuk derivasi menentukan arah makna. Akar memberi keluarga kata, tetapi konteks memilih anggota keluarga yang dimaksudkan.

Oleh sebab itu, seseorang yang ingin memahami تَوَلَّوْا hendaklah memerhatikan sekurang-kurangnya empat perkara: akar و ل ي, pola تَفَعَّلَ, bentuk jamak تَوَلَّوْا, dan konteks syarat وَإِنْ. Apabila empat perkara ini digabungkan, makna menjadi jelas.

Akar و ل ي menunjukkan hubungan umum dengan arah dan kedekatan. Pola تفعّل memberikan bentuk تَوَلَّى. Wāw al-jamā‘ah menjadikannya “mereka”. إنْ menjadikannya syarat. Waw pada awal menghubungkannya dengan keadaan sebelumnya. Kesemua unsur tersebut bekerja bersama.

Dari sudut tulisan Arab, تَوَلَّوْا mengandungi تاء, واو, لام, لام, واو, ألف. Huruf-huruf yang kelihatan berulang bukan semuanya akar. Akar ialah و ل ي. Tasydid pada لام kedua merupakan sebahagian daripada pola تفعّل. Wāw terakhir ialah wāw al-jamā‘ah. Alif terakhir ialah alif pemisah. Perincian ini memperlihatkan betapa banyak maklumat yang dimuatkan dalam satu perkataan.

Dari sudut sebutan, تَوَلَّوْا dibaca tawallaw. Tasydid pada lām perlu diperhatikan kerana ia membezakan bentuk ini daripada kata lain. Wāw al-jamā‘ah di akhir juga mempunyai sebutan yang jelas. Bagi pelajar qiraah dan bahasa Arab, ketepatan sebutan membantu menjaga ketepatan makna.

Namun, perbahasan qiraat tidak diperlukan di sini kerana fokus kita ialah makna frasa. Yang penting ialah lafaz standard تَوَلَّوْا dengan makna “mereka berpaling”.

Frasa ini juga tidak menunjukkan secara langsung berapa lama mereka berpaling. Tidak ada unsur masa tertentu. Fi‘il māḍī di bawah إنْ tidak menentukan tempoh. Maka kita tidak boleh mengatakan bahawa mereka berpaling sekali sahaja atau sepanjang hayat berdasarkan lafaz ini semata-mata.

Begitu juga tidak dinyatakan tahap berpaling. Ia boleh difahami sebagai tindakan berpaling secara umum. Sebarang perincian tentang tahap, sebab atau tempoh memerlukan dalil lain.

Ini penting dalam penulisan ilmiyyah kerana lafaz yang pendek sering mengundang kecenderungan untuk menambahkan cerita. Syarah yang baik bukanlah yang menambahkan sebanyak mungkin perkara, tetapi yang menerangkan sebanyak mungkin makna yang benar-benar terkandung dalam nas. Dalam frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟, perkara yang paling utama ialah sifat syarat, perbuatan berpaling, pelaku jamak dan hubungan dengan konteks.

Frasa ini juga boleh dilihat sebagai satu bentuk “pintu alternatif” dalam susunan ayat. Selepas kemungkinan penerimaan disebut, pintu kedua ialah berpaling. Ini bukan “alternatif” dalam pengertian manusia bebas daripada semua ketentuan, tetapi dari sudut susunan wacana, ayat membentangkan dua respons yang berbeza.

Perkataan “jika” sangat penting untuk mengekalkan struktur ini. Jika kita terjemahkan “dan mereka berpaling”, kita menjadikan pintu kedua sebagai realiti yang sudah ditetapkan. Sedangkan teks mengatakan “jika mereka berpaling”. Maka terjemahan yang baik mesti memelihara bentuk syarat.

Lafaz تَوَلَّوْا pula perlu diterjemahkan dengan kata kerja yang mengekalkan tindakan. “Jika mereka adalah orang yang berpaling” terlalu nominal dan melemahkan gerakan. “Jika mereka berpaling” lebih tepat kerana kata kerja Arab diterjemahkan dengan kata kerja Melayu.

Perkara ini menunjukkan hubungan antara nahu dan gaya. Bentuk kata kerja memberikan dinamika, manakala huruf syarat memberikan hubungan logik. Terjemahan yang baik harus memelihara kedua-duanya.

Jika kita membaca frasa ini dengan perlahan, وَ memberi kesinambungan, إِنْ memberi kemungkinan, dan تَوَلَّوْا memberi tindakan. Maka secara makna ringkasnya: “dan sekiranya mereka mengambil arah berpaling.” Ini boleh dihuraikan lagi sebagai: “sekiranya mereka tidak menerima seruan tersebut lalu mengambil sikap menjauh daripadanya.”

Perkataan “lalu” dalam huraian terakhir ialah tambahan untuk menjelaskan makna, bukan sebahagian daripada lafaz. Ini sekali lagi menunjukkan perbezaan antara terjemahan dan syarah.

Dari sudut hubungan dengan manusia, lafaz تَوَلَّوْا menunjukkan bahawa penolakan terhadap kebenaran boleh digambarkan sebagai “berpaling”. Ini memberikan satu gambaran yang lebih mendalam daripada sekadar “tidak bersetuju”. Kebenaran telah berada di hadapan seseorang, tetapi dia tidak menghadapinya. Dia memilih untuk berpaling.

Walaupun demikian, “berpaling” tidak semestinya bermaksud seseorang tidak pernah kembali. Lafaz ini sendiri tidak menyatakan apa yang berlaku selepas itu. Ia hanya menyebut keadaan sekiranya mereka berpaling. Oleh itu, kita tidak boleh menambahkan bahawa seseorang yang berpaling pada satu ketika pasti kekal berpaling selama-lamanya berdasarkan lafaz ini sahaja.

Ini satu lagi contoh penting tentang menjaga batas nas. Perbuatan تَوَلَّوْا berlaku sebagai syarat. Ia tidak menyatakan sejarah penuh seseorang. Syarah hendaklah tidak mengubah satu tindakan yang disebut kepada gambaran biografi lengkap seseorang.

Begitu juga, tidak boleh dikatakan bahawa setiap orang yang belum menerima sesuatu secara segera sudah termasuk dalam تَوَلَّوْا. “Belum menerima” dan “berpaling” mempunyai perbezaan. Lafaz تَوَلَّوْا menunjukkan tindakan berpaling, bukan sekadar ketiadaan penerimaan.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa bahasa al-Quran sangat sensitif terhadap perbezaan antara tindakan positif dan ketiadaan tindakan. “أسلموا” ialah melakukan submission, manakala “تَوَلَّوْا” ialah melakukan berpaling. Kedua-duanya ialah kata kerja. Ini menunjukkan bahawa respons manusia digambarkan sebagai perbuatan, bukan hanya keadaan pasif.

Dalam konteks ayat, perkara ini menjadikan pilihan kata sangat kuat. Jika hanya dikatakan “jika mereka tidak menerima”, maknanya lebih negatif dan pasif. Tetapi “jika mereka berpaling” memberikan gambaran bahawa mereka mengambil sikap menjauh. Inilah salah satu sebab mengapa lafaz asal tidak boleh diringkaskan secara sembarangan.

Perkataan تَوَلَّوْا juga mempunyai unsur “tawallī”, iaitu mengambil sesuatu arah. Maka apabila seseorang berpaling daripada kebenaran, dia bukan sekadar meninggalkan arah lama tanpa arah lain. Secara gambaran, dia mengambil arah lain. Walaupun arah baharu itu tidak disebut dalam ayat, unsur perubahan arah tetap ada dalam kata kerja.

Namun kita tidak boleh mengatakan bahawa ayat menyebut mereka mengikuti jalan tertentu selepas berpaling. Ia tidak menyatakan jalan tersebut. Yang disebut hanya tindakan berpaling. Sebarang perincian tentang arah seterusnya berada di luar lafaz.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mempunyai nilai dari sudut keadilan bahasa kerana ia mengaitkan akibat dengan syarat yang jelas. Jika mereka berpaling, maka jawapan syarat tertentu berlaku. Ini bukan hukuman yang tidak mempunyai kaitan dengan perbuatan dalam struktur ayat. Tetapi sekali lagi, istilah “hukuman” mungkin lebih luas daripada lafaz. Yang pasti ialah terdapat jawapan syarat yang berkaitan dengan keadaan berpaling.

Dari sudut struktur, إنْ tidak datang selepas kata kerja tetapi sebelum kata kerja. Ini ialah susunan biasa dalam bahasa Arab syarat: أداة الشرط + فعل الشرط. Susunan tersebut menjadikan pendengar segera mengetahui bahawa apa yang akan datang ialah syarat. Sebaik sahaja mendengar إِنْ, dia bersedia untuk menunggu jawapan syarat.

Ini memberikan kesan retorik tertentu. Pembaca mengetahui bahawa “تَوَلَّوْا” belum selesai maknanya sehingga jawapan syarat diketahui. Maka ada sedikit unsur penangguhan yang menjadikan hubungan antara tindakan dan akibat lebih kuat. Ayat tidak terus menyatakan semuanya dalam satu tempat, tetapi membina hubungan secara bertahap.

Walaupun fokus kita hanya pada frasa ini, memahami sifatnya sebagai فعل الشرط membantu menjelaskan mengapa lafaz tersebut mempunyai kedudukan penting. Ia bukan kata kerja biasa dalam satu jumlah berita. Ia ialah syarat yang mengawal apa yang akan disebut selepasnya.

Dari sudut pengajaran nahu, seseorang boleh menghafal analisis ringkas: الواو حرف عطف أو استئناف بحسب السياق، إن حرف شرط جازم، تولوا فعل ماض مبني على الضم لاتصاله بواو الجماعة في محل جزم فعل الشرط، والواو ضمير متصل في محل رفع فاعل، والألف فارقة. Analisis ini sudah mencukupi untuk memahami struktur tanpa perlu memperpanjang perbahasan teknikal yang tidak berkaitan.

Dari sudut semantik, تَوَلَّوْا ialah “mereka berpaling”. Dari sudut konteks, ia ialah “mereka berpaling daripada seruan kepada kebenaran”. Dari sudut syarat, ia ialah “jika mereka berpaling”. Dari sudut retorik, ia ialah alternatif kepada penerimaan. Keempat-empat lapisan ini saling melengkapi.

Lafaz ini juga memperlihatkan bahawa tidak semua perubahan arah manusia mempunyai nilai yang sama. Dalam konteks biasa, berpaling daripada sesuatu boleh jadi neutral. Tetapi apabila perkara yang ditinggalkan ialah seruan kepada kebenaran, ia menjadi penolakan yang mempunyai akibat. Nilai tersebut datang daripada objek dan konteks, bukan semata-mata daripada akar تَوَلَّى.

Perkara ini perlu disebut supaya pembaca tidak membuat kesimpulan bahawa “تَوَلَّى” sentiasa bermaksud sesuatu yang buruk. Bahasa Arab tidak berfungsi begitu. Sebuah kata mempunyai medan makna yang luas dan konteks menentukan nilai. Dalam ayat ini, konteks menjadikan berpaling itu suatu sikap yang berlawanan dengan penerimaan.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa pilihan lafaz mempunyai kesan pada gambaran manusia. Manusia digambarkan sebagai pihak yang boleh menghadap atau berpaling. Ini memberikan dimensi gerakan kepada respons. Kebenaran bukan digambarkan sebagai satu maklumat yang hanya disimpan dalam fikiran, tetapi sesuatu yang menuntut respons.

Walaupun kita tidak boleh mengembangkan perbahasan kepada semua tuntutan agama, kata kerja berpaling secara semantik menunjukkan bahawa hubungan dengan kebenaran melibatkan sikap. Seseorang bukan sahaja “tahu” atau “tidak tahu”; dia juga boleh “menghadap” atau “berpaling”. Dalam konteks ayat, تَوَلَّوْا menekankan sisi kedua.

Perkataan “berpaling” juga mempunyai unsur kesengajaan yang lebih kuat daripada “terlepas pandang”. Jika seseorang terlepas pandang sesuatu, itu boleh berlaku tanpa kehendak. Jika seseorang berpaling, ada tindakan mengubah arah. Oleh itu, lafaz tersebut sesuai untuk menggambarkan respons yang disengajakan dalam konteks seruan. Namun, sekali lagi, kita tidak perlu menentukan sebab psikologi di sebaliknya.

Lafaz إنْ memberikan ruang bahawa tindakan itu mungkin berlaku, manakala تَوَلَّوْا memberikan bentuk tindakan apabila ia berlaku. Ini menunjukkan bahawa struktur syarat menggabungkan kemungkinan dan tindakan. Jika hanya ada إنْ tanpa kata kerja, kita belum tahu apa yang menjadi syarat. Jika hanya ada تَوَلَّوْا tanpa إنْ, kita tidak mempunyai bentuk kemungkinan yang sama.

Waw pula memberikan hubungan dengan bahagian sebelumnya. Maka tiga unsur tersebut mempunyai fungsi yang sangat jelas. Ini menjadikan frasa kecil ini satu contoh yang baik untuk menunjukkan bagaimana bahasa al-Quran memadatkan makna melalui huruf dan kata kerja.

Dalam memahami frasa ini, perlu juga dijaga perbezaan antara “berpaling daripada kebenaran” dan “berpaling kepada perkara lain”. Kata kerja تَوَلَّى secara asal boleh menggambarkan perubahan arah daripada sesuatu kepada arah lain, tetapi ayat hanya menekankan keadaan mereka berpaling. Tidak dinyatakan secara khusus apa yang mereka tuju selepas itu. Maka kita tidak boleh menamakan arah kedua tanpa dalil.

Ini menunjukkan bahawa “berpaling” ialah satu tindakan relatif: seseorang berpaling daripada sesuatu. Tetapi ayat boleh menyebut tindakan tersebut tanpa menyebut arah baharu. Dalam bahasa manusia pun kita sering berkata “dia berpaling” tanpa menjelaskan ke mana dia pergi. Konteks sudah memadai untuk memahami bahawa dia tidak lagi menghadap perkara sebelumnya.

Lafaz ini juga menunjukkan bahawa al-Quran menggunakan bentuk jamak untuk menampilkan pihak yang menjadi sasaran. Ini memberikan satu kesan umum, tetapi tidak semestinya menjadikan semua anggota kelompok sama. Bahasa Arab menggunakan dhamir jamak apabila merujuk kepada sekumpulan orang, walaupun tindakan sebenar boleh berlaku pada sebahagian atau seluruhnya bergantung pada konteks.

Dari sudut penulisan ilmiyyah, apabila kita menerangkan تَوَلَّوْا, kita boleh berkata: “Lafaz تَوَلَّوْا ialah fi‘il māḍī bagi orang ketiga jamak daripada تَوَلَّى, dan dalam konteks ini bermakna mereka berpaling daripada seruan kepada kebenaran. Ia menjadi فعل الشرط selepas إنْ, sehingga terjemahan maknawinya ialah ‘jika mereka berpaling’ walaupun bentuknya secara morfologi ialah fi‘il māḍī.” Pernyataan seperti ini merangkum inti utama frasa.

Perkataan “daripada seruan kepada kebenaran” ialah penjelasan konteks. Ia tidak boleh dianggap sebagai tambahan lafaz. Maka apabila artikel ini menerangkan makna tersebut, pembaca perlu memahami bahawa kita sedang menghuraikan makna kontekstual, bukan menambah perkataan ke dalam nas.

Frasa ini juga memberikan contoh bahawa terjemahan yang terlalu literal kadang-kadang boleh mengelirukan. Jika diterjemahkan “dan jika mereka telah berpaling”, pembaca mungkin salah memahami masa. Jika diterjemahkan “dan apabila mereka berpaling”, sifat kemungkinan mungkin berkurang. Jika diterjemahkan “dan mereka berpaling”, syarat hilang. Maka “dan jika mereka berpaling” adalah pilihan yang paling tepat.

Dari sudut gaya Melayu, “sekiranya mereka berpaling” juga sangat baik dalam tulisan ilmiyyah kerana perkataan “sekiranya” memberikan nuansa syarat yang jelas. Namun “jika” lebih ringkas. Kedua-duanya boleh digunakan bergantung pada gaya.

Perkataan “tunduk” tidak sesuai sebagai terjemahan تَوَلَّوْا. “Tunduk” ialah lawan arah yang berbeza dan lebih dekat kepada خضع atau أسلم dalam konteks tertentu. Oleh itu, menerjemahkan تولوا sebagai “tunduk” akan membalikkan makna. Lafaz ini ialah berpaling, bukan tunduk.

Begitu juga “menerima” tidak sesuai sebagai terjemahan langsung تَوَلَّوْا. Menerima ialah arah positif, sedangkan تَوَلَّوْا ialah arah berpaling. Jika seseorang tersalah memahami ini, keseluruhan struktur ayat akan terbalik.

Lafaz ini juga tidak bermakna “mereka kembali”. “Tawallā” dalam konteks tertentu boleh mempunyai hubungan dengan mengambil sesuatu arah, tetapi di sini maknanya ialah berpaling. “Kembali” ialah رجع dan bukan terjemahan yang sesuai untuk تَوَلَّوْا dalam ayat ini.

Perbezaan antara “berpaling” dan “kembali” menunjukkan pentingnya mengenal akar. تَوَلَّى berasal daripada و ل ي, sedangkan رجع berasal daripada ر ج ع. Walaupun kedua-duanya boleh berkaitan dengan gerakan arah dalam konteks tertentu, maknanya berbeza.

Perkataan “pergi” juga tidak cukup tepat kerana “pergi” hanya menunjukkan pergerakan dari satu tempat ke tempat lain. تَوَلَّوْا mempunyai unsur berpaling daripada sesuatu. Oleh itu, “pergi” hanya boleh menjadi huraian dalam konteks tertentu, bukan terjemahan utama.

Perkataan “lari” lebih jauh lagi kerana ia mengandungi unsur kelajuan dan mungkin ketakutan. Tidak ada unsur tersebut dalam lafaz. Maka ia perlu dielakkan.

Perkataan “membelot” pula membawa unsur pengkhianatan yang tidak terdapat secara langsung. Ia juga tidak sesuai.

Perkataan “menyimpang” boleh menggambarkan perubahan arah, tetapi ia tidak semestinya membawa unsur berpaling daripada sesuatu yang sedang dihadapi. “Berpaling” lebih dekat.

Dengan demikian, kekuatan terjemahan “berpaling” ialah ia mengekalkan dua unsur: arah dan sikap. Inilah inti semantik تَوَلَّوْا dalam konteks ini.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga boleh dilihat sebagai satu bentuk peringatan bahawa respons manusia terhadap kebenaran bukan perkara yang boleh dianggap seragam. Ada kemungkinan menerima, ada kemungkinan berpaling. Huruf إن menjadi kunci kepada bentuk kemungkinan tersebut. Tanpa إن, kita tidak akan mendapat nuansa yang sama.

Walaupun kita boleh menyebut bahawa ayat mengakui kemungkinan manusia berpaling, kita tidak boleh mengatakan bahawa al-Quran sedang meragui kebenaran. Yang bersifat kemungkinan ialah respons manusia, bukan kebenaran. Ini dapat difahami daripada struktur: إن mengikat “mereka berpaling”, bukan mengikat kebenaran itu sendiri.

Ini merupakan satu perbezaan semantik yang halus tetapi penting. “Jika mereka berpaling” tidak bermaksud “jika kebenaran itu benar”. Kebenaran telah menjadi asas seruan. Yang tidak pasti ialah bagaimana mereka akan merespons. Oleh itu, إنْ menunjukkan ketidakpastian respons manusia, bukan ketidakpastian terhadap perkara yang disampaikan.

Lafaz تَوَلَّوْا pula menjelaskan bahawa respons yang dimaksudkan ialah menjauh. Ini memberikan bentuk konkrit kepada kemungkinan tersebut. Dengan demikian, وَإِن تَوَلَّوْا۟ ialah satu struktur yang sangat tepat: “dan jika mereka memilih arah berpaling”.

Dari sudut hubungan antara makna dan suara, bentuk aktif تَوَلَّوْا menunjukkan bahawa mereka sendiri ialah pelaku. Dalam bahasa Arab, apabila kata kerja aktif digunakan dengan wāw al-jamā‘ah, pelaku sudah jelas. Ini menjadikan tanggungjawab perbuatan berada pada pihak yang disebut sebagai “mereka”.

Namun, seperti telah dijelaskan, kita tidak boleh memasukkan perbahasan aqidah yang lebih luas hanya berdasarkan bentuk aktif. Yang boleh ditegaskan ialah nisbah perbuatan kepada pelaku dalam bahasa.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa perkataan yang sama boleh mempunyai makna fizikal dan maknawi. “Tawallā” secara fizikal ialah berpaling, manakala secara maknawi ialah menjauh daripada suatu perkara dalam sikap. Dalam ayat ini, makna maknawi lebih sesuai kerana objek perbincangan ialah respons terhadap seruan.

Peralihan daripada makna fizikal kepada makna maknawi bukan perkara pelik dalam bahasa. Bahasa Melayu sendiri menggunakan “berpaling daripada kebenaran”, “menutup mata terhadap fakta” dan “membuka hati kepada nasihat”. Ungkapan-ungkapan tersebut menggunakan anggota atau gerakan fizikal untuk menggambarkan sikap batin. Demikian juga تَوَلَّوْا.

Walaupun begitu, kita tidak perlu mengatakan bahawa lafaz ini secara literal bermaksud “memalingkan wajah”. Itu akan mengecilkan makna. “Berpaling” dalam konteks ini sudah mempunyai makna maknawi yang jelas.

Satu lagi keindahan ialah bahawa تَوَلَّوْا ialah bentuk yang menunjukkan tindakan kolektif. Apabila kelompok berpaling, ayat tidak memerlukan penjelasan setiap individu. Ini memudahkan penyampaian dan menjadikan ungkapan lebih umum. Tetapi sekali lagi, generalisasi tidak boleh melebihi konteks.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga dapat difahami sebagai satu syarat yang bergantung pada respons selepas seruan. Ia tidak menggambarkan keadaan mereka sebelum seruan, tetapi respons yang mungkin berlaku selepas seruan. Ini menjadikan lafaz “berpaling” mempunyai konteks temporal yang tersusun.

Walaupun fi‘ilnya māḍī, pembaca memahami bahawa ia ialah perbuatan yang mungkin berlaku selepas ucapan. Ini menunjukkan bahawa masa dalam bahasa Arab ialah perkara yang perlu dibaca melalui struktur, bukan bentuk kata kerja sahaja.

Dari sudut nahu, jika ditulis secara ringkas:

وَ: حرف عطف أو استئناف بحسب السياق.

إِنْ: حرف شرط جازم.

تَوَلَّوْا: فعل ماض مبني على الضم لاتصاله بواو الجماعة في محل جزم فعل الشرط.

واو الجماعة: ضمير متصل مبني في محل رفع فاعل.

الألف: ألف فارقة.

Analisis tersebut cukup untuk menunjukkan struktur. Ia tidak perlu ditambah dengan perincian yang tidak berkaitan dengan lafaz.

Dari sudut terjemahan ilmiyyah, frasa tersebut boleh diberikan sebagai “dan jika mereka berpaling”. Jika ingin memperjelas makna, boleh dikatakan “dan jika mereka berpaling daripada seruan tersebut”. Tetapi bentuk kedua ialah huraian kontekstual, bukan terjemahan harfiah.

Dari sudut tafsiran maknawi, “berpaling” ialah mengambil sikap tidak menerima seruan kepada kebenaran setelah seruan tersebut sampai kepada mereka. Ia menunjukkan perubahan arah daripada penerimaan kepada penolakan. Ia tidak semata-mata menunjukkan ketidaktahuan.

Perkataan “setelah seruan tersebut sampai” juga merupakan huraian konteks, bukan lafaz. Ia digunakan untuk menjelaskan mengapa “berpaling” mempunyai makna khusus dalam ayat. Jangan menyangka perkataan tersebut ialah sebahagian daripada teks Arab.

Frasa ini juga mengingatkan bahawa seseorang boleh berhadapan dengan kebenaran tanpa menerima. “Berhadapan” dan “berpaling” ialah dua gambaran arah yang bertentangan. Ini memberikan dimensi visual kepada ayat. Ia menjadikan sikap manusia seolah-olah satu perjalanan arah.

Dalam penggunaan biasa, apabila seseorang berkata “dia berpaling daripada nasihat”, kita memahami bahawa nasihat itu telah sampai kepadanya. Jika tidak, tidak sesuai mengatakan dia berpaling daripada nasihat. Demikian juga konteks تَوَلَّوْا memberikan gambaran bahawa seruan telah berada dalam lingkungan pendengar.

Namun, tidak perlu mengatakan bahawa setiap orang yang tidak bersetuju dengan sesuatu ialah orang yang berpaling. Perbezaan pendapat dalam perkara biasa tidak sama dengan konteks ayat. Makna تَوَلَّوْا di sini ditentukan oleh perkara yang sedang dibicarakan, iaitu seruan kepada kebenaran.

Lafaz ini juga tidak menyatakan bentuk penolakan secara terperinci. Ia boleh berlaku melalui sikap, tindakan atau keputusan, tetapi ayat tidak memperincikannya. Oleh itu, kita hanya menyebut “berpaling”.

Dari sudut retorik, kata kerja ini juga membawa kesan bahawa penolakan itu mempunyai gerakan. Ia bukan sekadar “tidak”, tetapi “berpaling daripada”. Ini lebih kuat dari sudut gambaran.

Waw pada awal pula menjadikan keadaan berpaling sebahagian daripada kesinambungan hujah. Ia tidak terpisah daripada keadaan sebelumnya. Ini menjadikan ayat mempunyai struktur yang seimbang dan teratur.

Peranan إنْ pula ialah mengekalkan kemungkinan. Ia tidak bermaksud “pasti”. Ini penting kerana sesetengah pembaca mungkin melihat penggunaan fi‘il māḍī lalu menganggap perbuatan telah berlaku. Tidak. Dalam jumlah syartiyyah, bentuk tersebut boleh merujuk kepada masa yang akan datang.

Peranan تَوَلَّوْا ialah menetapkan tindakan yang menjadi syarat. Ia bukan kata sifat, tetapi kata kerja. Mereka melakukan sesuatu: berpaling.

Gabungan ini menghasilkan satu maksud yang sangat tepat: “dan jika mereka berpaling”. Ringkas tetapi lengkap.

Perbincangan terhadap lafaz ini juga memperlihatkan bahawa bahasa al-Quran tidak menggunakan perkataan secara rawak. Waw, إنْ dan تَوَلَّوْا masing-masing mempunyai kedudukan. Jika seseorang mengabaikan waw, hubungan dengan sebelumnya hilang. Jika mengabaikan إنْ, sifat syarat hilang. Jika mengabaikan bentuk تَوَلَّوْا, makna tindakan berpaling hilang.

Oleh itu, memahami satu frasa al-Quran dengan mendalam memerlukan perhatian kepada semua unsurnya. Tidak boleh hanya mengambil satu perkataan dan mengabaikan partikel yang mendahuluinya. Begitu juga tidak boleh melihat akar tanpa melihat pola.

Akar و ل ي memberikan asas leksikal. Pola تفعّل membentuk تَوَلَّى. Bentuk jamak menghasilkan تَوَلَّوْا. إنْ menjadikannya syarat. Waw menghubungkan dengan konteks sebelumnya. Semua ini membentuk satu makna yang padat.

Dalam memahami “berpaling”, kita juga perlu mengelakkan tafsiran bahawa mereka sekadar berpindah tempat. Perpindahan tempat bukan inti makna. Inti ialah perubahan arah sikap daripada seruan. Oleh itu, “berpaling” secara maknawi ialah istilah yang tepat.

Lafaz tersebut juga tidak bermaksud “mereka mengabaikan seluruh agama” dalam bentuk yang terlalu luas. Ayat hanya menyebut mereka berpaling dalam konteks seruan yang sedang dibicarakan. Sebarang perluasan kepada semua aspek kehidupan memerlukan dalil tambahan.

Begitu juga tidak wajar mengatakan bahawa تَوَلَّوْا bermaksud mereka menolak semua kebenaran dalam setiap perkara. Lafaz berada dalam konteks tertentu. Syarah yang baik mesti menjaga konteks.

Walaupun demikian, makna lafaz tetap mempunyai pengajaran umum: berpaling daripada kebenaran setelah kebenaran disampaikan ialah suatu sikap yang sangat berbeza daripada menerima dan tunduk. Tetapi pengajaran umum tersebut mesti berpijak pada konteks.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa al-Quran menyebut keadaan manusia dengan bahasa yang boleh difahami oleh semua peringkat. Orang Arab memahami “berpaling” secara langsung. Orang yang tidak memahami bahasa Arab boleh memahami melalui terjemahan “berpaling”, kemudian syarah memperluas makna.

Dalam bahasa Melayu, “berpaling” juga sering digunakan untuk menggambarkan perubahan kesetiaan atau perhatian. Tetapi kita tidak perlu membawa semua penggunaan Melayu ke dalam ayat. Yang penting ialah makna yang sesuai dengan konteks wahyu.

Salah satu kesalahan yang perlu dielakkan ialah menganggap bahawa kerana akar و ل ي berkaitan dengan “wali”, maka تَوَلَّوْا mesti mempunyai makna “mengambil wali”. Ini tidak benar. Akar yang sama boleh menghasilkan perkataan dengan makna yang berbeza. Bentuk تَوَلَّى dalam konteks ini jelas bermakna berpaling.

Satu lagi kesalahan ialah menganggap تَوَلَّوْا sebagai bentuk daripada وَلِيَ yang bermakna menjadi dekat atau menjadi wali. Secara morfologi, تَوَلَّى ialah bentuk lain. Maka kajian morfologi penting untuk mengelakkan kesilapan.

Begitu juga, jangan menyamakan تَوَلَّوْا dengan وَلَّوْا. Yang kedua mempunyai struktur morfologi yang berbeza dan boleh mempunyai makna “mereka menjadikan” atau “mereka menyerahkan” bergantung konteks. Dalam ayat ini, bentuknya تَوَلَّوْا dengan pola تفعّل. Perbezaan satu huruf dan tasydid boleh mengubah makna.

Ini menunjukkan bahawa ketepatan bacaan sangat penting. تَوَلَّوْا ialah tawallaw, bukan wallaw. Yang pertama berasal daripada تَوَلَّى, yang kedua daripada وَلَّى. Maka pelajar perlu memperhatikan تاء awal dan tasydid.

Dari sudut makna, تَوَلَّوْا mempunyai unsur tindakan yang dilakukan oleh pelaku terhadap arah dirinya. Ini sesuai dengan pola تفعّل yang dalam kata ini menghasilkan makna mengambil suatu keadaan atau arah. Tetapi jangan memaksakan satu kaedah pola kepada semua kata. Makna tetap ditentukan oleh penggunaan.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa bahasa Arab boleh menyampaikan makna yang kompleks melalui kata kerja yang sangat singkat. Dalam satu perkataan تَوَلَّوْا sudah ada makna “mereka”, “telah melakukan dari sudut bentuk”, “berpaling”, dan hubungan dengan subjek. Dalam bahasa Melayu, kita memerlukan sekurang-kurangnya dua perkataan, “mereka berpaling”.

Jika kita menambahkan إنْ, terjemahan menjadi “jika mereka berpaling”. Ini menunjukkan bahawa bahasa Arab mempunyai tahap kepadatan yang tinggi. Setiap kata membawa beberapa maklumat tatabahasa serentak.

Dari sudut pembacaan, waqaf pada frasa ini tidak semestinya sesuai jika ia menyebabkan pembaca menganggap syarat telah lengkap. Frasa ini mempunyai sambungan kepada jawapan syarat. Dalam tilawah, susunan ayat perlu dibaca dengan kesedaran bahawa “jika mereka berpaling” menunggu akibatnya. Ini ialah satu lagi sebab mengapa struktur syarat penting.

Walaupun demikian, kita tidak perlu membincangkan semua hukum waqaf dan ibtida‘ kerana fokus kita ialah makna frasa. Yang perlu difahami ialah frasa tersebut secara sintaksis bersambung dengan jawapan syarat.

Dari sudut ilmu makna, “berpaling” mempunyai unsur relasional. Ada pihak yang berpaling dan ada sesuatu yang daripadanya dia berpaling. Dalam frasa ini, pihaknya ialah “mereka”, manakala objek konteksnya ialah seruan kepada kebenaran. Hubungan ini difahami melalui ayat.

Ketiadaan objek yang disebut secara eksplisit menjadikan frasa lebih umum tetapi tidak kabur. Ini kerana konteks menyediakan objek yang diperlukan. Ini merupakan salah satu bentuk keindahan الإيجاز dalam bahasa al-Quran.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa manusia boleh memilih arah yang berbeza selepas seruan. Sekali lagi, ini bukan perbahasan falsafah tentang pilihan manusia, tetapi hanya penerangan terhadap struktur bahasa. Kata kerja تَوَلَّوْا menisbahkan tindakan berpaling kepada mereka.

Jika kita hendak merumuskan makna leksikal dengan sangat ringkas, تَوَلَّوْا bermaksud “mereka berpaling, mengambil arah menjauh atau meninggalkan perkara yang sedang dihadapi”. Dalam konteks ayat, maknanya menjadi “mereka berpaling daripada seruan kepada kebenaran”.

Jika hendak merumuskan fungsi إنْ, ia bermaksud “jika atau sekiranya”. Jika hendak merumuskan fungsi waw, ia menghubungkan keadaan ini dengan keadaan sebelumnya. Maka keseluruhan frasa bermaksud “dan jika mereka berpaling”.

Walaupun ringkas, frasa ini tidak boleh dipisahkan daripada konsep syarat. إنْ ialah أداة الشرط. تَوَلَّوْا ialah فعل الشرط. Jawapan syarat berada selepasnya. Ini ialah struktur yang menentukan keseluruhan logik ayat.

Dalam bahasa Melayu, kita biasa menggunakan “jika” dengan kata kerja sekarang atau masa hadapan. Bahasa Arab menggunakan fi‘il māḍī dalam struktur ini. Perbezaan tersebut menunjukkan bahawa terjemahan tidak boleh hanya menyalin bentuk masa. Ia mesti menyalin fungsi.

Lafaz تَوَلَّوْا juga menunjukkan bahawa “mereka” ialah pelaku, bukan objek. Ini dapat dilihat melalui wāw al-jamā‘ah. Oleh itu, terjemahan “jika mereka dipalingkan” adalah salah kerana itu akan menjadikan mereka objek pasif. Ayat menggunakan bentuk aktif: “jika mereka berpaling”.

Perbezaan aktif dan pasif ini sangat penting. “Mereka berpaling” menunjukkan tindakan daripada mereka. “Mereka dipalingkan” menunjukkan pihak lain melakukan tindakan terhadap mereka. Lafaz asal tidak demikian.

Begitu juga “jika mereka berpalingkan” tidak lengkap kerana kata kerja “memalingkan” biasanya memerlukan objek. Lafaz تَوَلَّوْا ialah “berpaling”, bukan “memalingkan”. Ini sekali lagi menunjukkan pentingnya mengenal bentuk kata.

Dari sudut terjemahan yang tepat, “dan jika mereka berpaling” merupakan bentuk yang paling sederhana. Jika mahu huraian, “dan jika mereka mengambil sikap berpaling daripada seruan tersebut”. Huraian ini mengekalkan makna tindakan.

Frasa ini juga mempunyai hubungan dengan penggunaan perkataan “tawallā” dalam bahasa Arab klasik yang kadang-kadang bermaksud “pergi”. Tetapi konteks menentukan bahawa “berpaling” ialah makna yang lebih tepat. Dalam sesetengah konteks, “pergi” boleh menjadi terjemahan, tetapi dalam ayat ini gambaran berpaling daripada seruan lebih jelas.

Ini menunjukkan bahawa kamus tidak boleh dibaca secara mekanikal. Kamus mungkin memberikan beberapa makna, tetapi penafsir perlu memilih makna yang sesuai dengan susunan. Dalam ayat ini, “berpaling” ialah pilihan yang paling tepat.

Dari sudut semantik, perkataan “tawallī” juga boleh membawa makna “berpaling secara sengaja”. Ini selari dengan konteks seruan. Namun kita hendaklah tidak menjadikan unsur kesengajaan sebagai syarat mutlak dalam setiap penggunaan. Yang utama ialah tindakan mengambil arah berpaling.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa jawapan terhadap seruan mempunyai hubungan dengan keadaan seseorang. Jika seseorang berpaling, akibatnya berbeza daripada seseorang yang menerima. Ini ialah struktur asas yang menjadikan ayat sangat jelas.

Walaupun kita tidak menghuraikan jawapan syarat secara panjang, kita perlu menyedari bahawa ia memberikan makna tambahan kepada تَوَلَّوْا. Tanpa jawapan syarat, pembaca belum melihat sepenuhnya mengapa keadaan berpaling disebut. Tetapi fokus kita kekal pada syarat tersebut.

Satu lagi aspek ialah penggunaan “و” dan bukan “ثم”. Jika digunakan ثم, ia boleh memberikan makna urutan dengan jarak atau tahap tertentu. Waw hanya menghubungkan tanpa menetapkan jarak masa. Ini sesuai kerana ayat sedang membentangkan alternatif, bukan semestinya menceritakan dua peristiwa yang berlaku berturut-turut.

Begitu juga waw bukan “فـ”. Jika digunakan فَإِنْ, nuansanya akan menjadi penghubung yang lebih kuat kepada hasil atau cabang tertentu. Tetapi lafaz yang digunakan ialah وَإِنْ, menunjukkan kesinambungan dan pembahagian keadaan. Pemilihan waw memberikan keseimbangan antara dua kemungkinan.

Dengan demikian, setiap partikel mempunyai nilai. Waw tidak boleh diabaikan hanya kerana ia diterjemahkan sebagai “dan”. Ia membantu menunjukkan bahawa kita sedang berpindah kepada keadaan kedua dalam rangkaian pembicaraan.

Lafaz إنْ pula bukan sekadar “jika” dalam pengertian bahasa biasa. Ia ialah alat syarat yang menjadikan تَوَلَّوْا sebagai فعل الشرط. Dari sudut nahu, ini menyebabkan struktur mempunyai hubungan khusus dengan jawapan syarat.

Perkataan تَوَلَّوْا pula bukan sekadar kata kerja yang bermaksud “pergi”. Ia ialah kata kerja yang sesuai dengan konteks berpaling daripada seruan. Dengan demikian, tiga unsur tersebut membentuk makna yang sangat tepat.

Jika kita ingin memahami frasa ini dari sudut “arah”, kita boleh mengatakan bahawa تَوَلَّوْا menggambarkan peralihan daripada keadaan menghadap kepada keadaan berpaling. Dalam konteks seruan, keadaan menghadap secara maknawi ialah memberi perhatian dan menerima, sedangkan berpaling ialah meninggalkan penerimaan. Ini bukan terjemahan literal tetapi penjelasan semantik.

Jika kita ingin memahami dari sudut “respons”, تَوَلَّوْا bermaksud respons penolakan atau menjauh. Jika dari sudut “nahu”, ia ialah فعل الشرط. Jika dari sudut “morfologi”, ia ialah bentuk jamak daripada تَوَلَّى. Jika dari sudut “retorik”, ia ialah alternatif yang berlawanan dengan penerimaan. Kesemua perspektif ini saling menyokong.

Tidak perlu memilih hanya satu perspektif. Artikel ilmiyyah yang baik boleh menggabungkan semuanya selagi fokus tidak keluar daripada lafaz. Inilah yang menjadikan perbahasan terhadap satu frasa mampu menjadi sangat mendalam.

Namun kedalaman tidak bermaksud mengulang makna yang sama tanpa tambahan. Setiap perenggan hendaklah memberikan sudut yang berbeza: nahu, morfologi, semantik, konteks, terjemahan, retorik dan batas makna. Dengan demikian, pembaca dapat melihat kekayaan lafaz tanpa kehilangan fokus.

Lafaz وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mengajar bahawa konteks menentukan siapa yang melakukan tindakan. Wāw al-jamā‘ah tidak menyebut nama mereka, tetapi konteks sebelumnya menyediakan rujukan. Ini ialah contoh penggunaan dhamir yang bergantung pada wacana.

Dalam bahasa Arab, penggunaan dhamir tanpa menyebut nama semula menjadikan ayat lebih ringkas. Dalam terjemahan Melayu, “mereka” diperlukan untuk menampakkan pelaku kerana bahasa Melayu tidak memasukkan maklumat pelaku dalam bentuk kata kerja. Maka terjemahan “jika mereka berpaling” ialah satu contoh bagaimana maklumat morfologi Arab dipindahkan kepada kata ganti Melayu.

Dari sudut hubungan dengan lafaz sebelumnya, tَوَلَّوْا juga mempunyai nilai kontras. Jika sebelumnya terdapat tindakan penerimaan, kini tindakan berpaling. Kedua-duanya menggambarkan respons manusia. Dengan demikian, ayat membina satu pasangan makna yang jelas.

Walaupun fokus kita hanya pada وَّإِن تَوَلَّوْا۟, tidak salah untuk menyebut bahawa frasa ini datang selepas keadaan penerimaan hanya bagi menjelaskan mengapa waw digunakan dan mengapa تَوَلَّوْا mempunyai makna kontras. Tetapi perbahasan tidak perlu beralih kepada tafsiran panjang terhadap lafaz lain.

Salah satu pengajaran bahasa yang paling penting ialah bahawa kata kerja “berpaling” tidak sama dengan “menjadi berpaling”. تَوَلَّوْا ialah فعل, bukan وصف جامد. Ia menunjukkan perbuatan atau keadaan yang diambil oleh subjek. Maka bahasa ayat menggambarkan respons sebagai tindakan.

Jika diterjemahkan “dan jika mereka dalam keadaan berpaling”, kita boleh memahami makna tetapi bentuknya menjadi lebih berat. “Jika mereka berpaling” lebih dekat dengan struktur Arab.

Jika diterjemahkan “dan sekiranya mereka memilih untuk berpaling”, perkataan “memilih” ialah tambahan penjelasan. Ia boleh membantu dalam konteks tertentu, tetapi tidak perlu dimasukkan dalam terjemahan literal. Lafaz hanya menyebut تَوَلَّوْا.

Maka dalam penulisan ilmiyyah, sebaiknya digunakan “dan jika mereka berpaling” sebagai terjemahan utama, kemudian dijelaskan bahawa “berpaling” ialah mengambil sikap menjauh daripada seruan kepada kebenaran yang telah disampaikan. Ini menjaga keseimbangan antara ketepatan dan kefahaman.

Lafaz ini juga tidak mengandungi penegasan dengan إنَّ atau لام التوكيد. إنْ ialah syarat, bukan penegasan. Maka jangan mengatakan bahawa frasa “إن تولوا” bermaksud “sesungguhnya mereka berpaling”. Ini adalah kesalahan yang sangat asas tetapi perlu dijelaskan kerana tulisan Arab tidak bertanda vokal penuh kadang-kadang menyebabkan kekeliruan.

Begitu juga jangan membaca إِنْ sebagai “in” yang tidak mempunyai fungsi. Ia ialah salah satu huruf paling penting dalam struktur ayat. Ia menentukan bahawa تَوَلَّوْا ialah syarat.

Dalam pembacaan al-Quran, إِنْ dibaca dengan sukun pada nun. Ini membezakannya daripada إِنَّ. Ketepatan bacaan memberi kesan kepada makna dan struktur.

Lafaz تَوَلَّوْا pula mempunyai tasydid pada lām. Jika tasydid dihilangkan, perkataan berubah bentuk dan makna. Maka bacaan yang tepat sangat penting.

Dari sudut ejaan, alif selepas wāw al-jamā‘ah tidak dibaca sebagai vokal tambahan. Ia ialah alif pemisah. Ini penting bagi mereka yang baru belajar membaca tulisan Arab. Mereka mungkin tertanya-tanya mengapa ada alif selepas waw. Jawapannya ialah ia merupakan علامة كتابية yang membezakan waw jamak daripada bentuk lain.

Kesemua perincian ini menunjukkan bahawa frasa pendek boleh menjadi bahan kajian yang sangat kaya. Tetapi asasnya tetap mudah: وَ = dan, إِنْ = jika, تَوَلَّوْا = mereka berpaling.

Dari sudut semantik yang lebih mendalam, “berpaling” boleh difahami sebagai memutuskan hubungan perhatian dengan perkara yang sedang dihadapi. Dalam konteks ini, mereka tidak lagi menghadap seruan tersebut. Ini menjelaskan mengapa lafaz tersebut mempunyai unsur penolakan.

Namun, perlu diingat bahawa perkataan “memutuskan hubungan” ialah huraian, bukan terjemahan literal. Jangan menyangka lafaz تَوَلَّوْا secara langsung bermaksud memutuskan hubungan. Ia bermaksud berpaling, dan dalam konteks tertentu tindakan tersebut boleh membawa kepada pemutusan perhatian atau penerimaan.

Begitu juga “mengabaikan” boleh menjadi sebahagian daripada huraian, tetapi tidak menggantikan sepenuhnya makna تَوَلَّوْا. “Mengabaikan” menekankan tidak memberikan perhatian, sedangkan “berpaling” menekankan perubahan arah. Kedua-duanya berkaitan tetapi tidak sama.

Ini menunjukkan kekayaan kosa kata Arab. Banyak perkataan boleh diterjemahkan dengan “berpaling”, tetapi setiap satu mempunyai nuansa. تَوَلَّوْا mempunyai nuansa mengambil arah dan menjauh. Oleh itu, syarah perlu mengekalkan keistimewaan tersebut.

Dalam konteks ayat, تَوَلَّوْا juga boleh difahami sebagai satu bentuk penolakan terhadap apa yang disampaikan. Tetapi sekali lagi, “penolakan” ialah hasil semantik yang muncul daripada konteks. Kata asal ialah berpaling.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memperlihatkan bahawa al-Quran tidak menggunakan perkataan yang kabur untuk menggambarkan respons. “Berpaling” ialah gambaran yang sangat jelas. Pendengar dapat memahami bahawa seseorang yang berpaling tidak lagi menghadap perkara tersebut.

Perkara ini menjadikan ayat mudah difahami oleh orang Arab pada zaman turunnya al-Quran dan tetap mempunyai daya kefahaman bagi pembaca kemudian. Gambaran fizikal membantu memahami makna maknawi.

Walaupun begitu, kita tidak boleh menjadikan gambaran fizikal sebagai hakikat literal. Dalam konteks ayat, yang penting ialah sikap terhadap seruan. Inilah keseimbangan antara makna bahasa dan makna konteks.

Dari sudut hubungan antara waw dan إنْ, kita boleh melihat bahawa ayat bergerak daripada satu keadaan kepada keadaan lain tanpa mengulang keseluruhan subjek. Waw menghubungkan, إنْ membuka syarat, dan kata kerja menyempurnakan syarat. Ini ialah bentuk الإيجاز yang sangat jelas.

Jika diterjemahkan secara panjang “dan jika sekiranya mereka memilih untuk mengambil sikap berpaling”, terdapat pengulangan makna kerana “jika” dan “sekiranya” membawa fungsi yang sama. Maka terjemahan ringkas lebih baik.

Begitu juga “dan sekiranya mereka pula mengambil sikap untuk berpaling” mungkin memberikan penjelasan tetapi terlalu panjang untuk terjemahan. Syarah boleh menerangkan, terjemahan tidak perlu mengulang.

Dalam penulisan ilmiyyah, perbezaan antara terjemahan dan syarah amat penting. Terjemahan menjawab “apa makna lafaz?”, manakala syarah menjawab “apa yang dimaksudkan dalam konteks?”. Untuk وَإِن تَوَلَّوْا۟, terjemahannya “dan jika mereka berpaling”; syarahnya “yakni jika mereka tidak menerima seruan yang telah dihadapkan kepada mereka dan mengambil sikap menjauh daripadanya”.

Lafaz ini juga boleh menjadi contoh bahawa “berpaling” bukan semestinya sama dengan “berhenti mendengar”. Seseorang mungkin mendengar dengan telinga tetapi berpaling dari sudut penerimaan. Ini menunjukkan perbezaan antara pendengaran fizikal dan penerimaan maknawi.

Walaupun perkataan “hati” tidak disebut, konteks agama membuat kita memahami bahawa respons bukan sekadar gerakan tubuh. Namun kita tidak perlu menambah “hati” sebagai sebahagian daripada terjemahan. Syarah boleh menyebut bahawa yang dimaksudkan ialah sikap penerimaan.

Perkataan تَوَلَّوْا juga tidak menunjukkan bahawa mereka tidak memahami bahasa seruan. Kefahaman bukan disebut. Yang disebut ialah berpaling. Ini penting untuk membezakan keadaan kejahilan dengan keadaan penolakan.

Begitu juga tidak disebut bahawa mereka berdebat atau berhujah dalam lafaz ini. Mereka mungkin berada dalam konteks perbincangan, tetapi تَوَلَّوْا hanya menggambarkan hasil respons apabila mereka mengambil arah berpaling.

Ini sekali lagi menunjukkan bahawa kita perlu membezakan konteks dengan kandungan literal. Konteks menjelaskan makna, tetapi tidak boleh ditambah sebagai lafaz.

Dari sudut struktur, “إن تولوا” merupakan satu klausa bersyarat yang sangat padat. Jika diterjemahkan dalam bahasa moden sebagai “if they turn away”, ia mempunyai padanan yang hampir sama. “Turn away” dalam bahasa Inggeris juga mengekalkan gambaran arah. Dalam Melayu, “berpaling” adalah padanan yang sangat baik.

Frasa “turn away” juga menunjukkan bahawa dalam banyak bahasa, makna fizikal digunakan untuk sikap maknawi. Ini menunjukkan bahawa gambaran yang dibawa oleh تَوَلَّى bersifat universal dan mudah difahami.

Walaupun kita tidak perlu menggunakan bahasa lain dalam artikel ini, perbandingan tersebut membantu mengesahkan bahawa “berpaling” ialah terjemahan yang tepat dan bukan sekadar pilihan kebetulan.

Dalam konteks al-Quran, kata “tawallī” sering memberikan gambaran tidak mahu menghadap sesuatu. Ini menjadikan penggunaannya sangat sesuai untuk keadaan manusia yang tidak menerima seruan. Tetapi sekali lagi, setiap ayat perlu dikaji berdasarkan konteksnya.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa al-Quran memberikan perhatian kepada sikap selepas penyampaian. Ini bukan sekadar pengetahuan tentang benar dan salah, tetapi respons terhadap apa yang telah diketahui atau disampaikan. Namun, kita tidak perlu membawa perbahasan panjang tentang ilmu dan amal. Cukup memahami bahawa تَوَلَّوْا ialah respons.

Perkataan “respons” dalam bahasa moden boleh membantu menjelaskan. Mereka menerima atau berpaling. “Berpaling” ialah respons negatif dalam konteks ayat. Tetapi jangan menganggap semua bentuk respons negatif sama dengan تَوَلَّوْا. Lafaz ini mempunyai makna khusus.

Dari sudut balaghah, peralihan kepada تَوَلَّوْا selepas keadaan penerimaan mencipta satu “muqabalah” atau pertentangan makna yang jelas. Satu arah menuju penerimaan, satu arah menuju berpaling. Walaupun istilah balaghah boleh diperincikan lagi, inti yang perlu difahami ialah kontras.

Penggunaan waw juga sesuai dengan pembinaan pertentangan ini. Ia tidak menggunakan kata yang terlalu kuat untuk menyatakan pertentangan, tetapi membiarkan makna pertentangan muncul daripada dua keadaan yang berbeza. Ini menjadikan gaya lebih halus tetapi tetap tegas.

Lafaz إِنْ pula tidak memaksa pembaca menganggap salah satu keadaan sebagai pasti. Ia hanya mengatakan bahawa jika keadaan kedua berlaku, maka jawapannya akan mengikut. Ini ialah keseimbangan antara ketegasan hukum dan kemungkinan respons.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa manusia tidak menjadi ukuran kepada kebenaran. Jika mereka berpaling, itu tidak menjadikan seruan tersebut salah. Yang berubah ialah sikap mereka. Ini merupakan satu pengajaran yang boleh difahami daripada struktur, tetapi tidak perlu diperluaskan.

Dari sudut bahasa, pelaku تَوَلَّوْا ialah ضمير مستتر? Tidak, kerana terdapat واو الجماعة sebagai penanda pelaku yang nyata dalam bentuk kata kerja. Maka lebih tepat menyatakan bahawa wāw al-jamā‘ah ialah ضمير متصل في محل رفع فاعل. Ini penting bagi analisis nahu yang tepat.

Fi‘il تَوَلَّوْا pula مبني على الضم. Mengapa dhammah? Kerana fi‘il māḍī apabila bersambung dengan wāw al-jamā‘ah dibina atas dhammah. Ini ialah kaedah nahu. Ia bukan tanda raf‘ atau jazm seperti pada fi‘il mudāri‘. Dhammah di sini ialah tanda binaan.

Kemudian kerana ia didahului oleh إنْ الشرطية, kedudukannya ialah في محل جزم. Ini menunjukkan perbezaan antara binaan dan i‘rab. Fi‘il māḍī tidak berubah binaannya kerana jazm, tetapi kedudukannya tetap berada dalam محل جزم.

Penjelasan ini sangat penting bagi pelajar yang mungkin bertanya: “Mengapa إنْ menjazamkan tetapi تَوَلَّوْا masih berakhir dengan dhammah?” Jawapannya ialah kerana kata kerja itu fi‘il māḍī yang mabni, bukan fi‘il mudāri‘ yang menerima tanda jazm pada akhir. Maka kita menyebut في محل جزم, bukan علامات الجزم الظاهرة.

Ini menunjukkan bahawa kajian satu frasa boleh menghubungkan morfologi dan sintaksis dengan sangat jelas. Bentuk kata menentukan bahawa ia māḍī; partikel menentukan kedudukannya sebagai فعل الشرط.

Dari sudut ejaan pula, alif selepas wāw tidak termasuk dalam i‘rab. Ia hanya alif pemisah. Ini juga menunjukkan bahawa tidak semua huruf yang tertulis mempunyai fungsi morfologi yang sama.

Jika kita melihat keseluruhan lafaz, تَوَلَّوْا terdiri daripada bentuk تَوَلَّى yang telah berubah untuk jamak. Kata dasarnya memberikan makna “berpaling”, dan wāw الجماعة memberikan “mereka”. Maka “mereka berpaling” ialah hasil terjemahan yang tepat.

Sementara itu, إنْ memberikan “jika”. Waw memberikan “dan”. Maka keseluruhan terjemahan literal ialah “dan jika mereka berpaling”.

Perkataan “mereka” dalam bahasa Melayu perlu dikekalkan kerana ia terdapat secara morfologi dalam wāw al-jamā‘ah. Jika diterjemahkan hanya “dan jika berpaling”, pelaku tidak dinyatakan walaupun bahasa Arab menyatakannya melalui kata kerja. Oleh itu, terjemahan penuh perlu menampakkan pelaku.

Frasa ini juga menunjukkan bahawa bahasa Arab mampu menggabungkan subjek dan predikat dalam satu kata kerja. Bahasa Melayu memerlukan kata ganti nama. Ini ialah perbezaan struktur bahasa yang penting dalam terjemahan.

Dari sudut makna yang lebih luas, “tawallī” boleh menggambarkan sikap seseorang yang tidak mahu terus berhadapan dengan perkara yang sedang dihadapkan kepadanya. Ini sangat sesuai dengan konteks ayat yang merupakan seruan. Seruan menuntut respons; berpaling ialah respons menjauh.

Walaupun demikian, “tidak mahu berhadapan” ialah huraian psikologi yang sedikit lebih luas daripada lafaz. Maka lebih baik dikatakan “tidak menerima dan berpaling daripada seruan” jika hendak menjelaskan konteks.

Frasa ini juga tidak menyebut “kerana mereka berpaling”. إنْ ialah “jika”, bukan “kerana”. Jangan mengubahnya menjadi sebab yang mutlak. Hubungan yang tepat ialah syarat dan jawapan syarat.

Begitu juga waw pada awal tidak bermaksud “oleh itu”. “Oleh itu” biasanya lebih dekat dengan فـ dalam konteks tertentu. Waw hanya menghubungkan. Maka terjemahan “dan” lebih tepat.

Perkara ini penting kerana kesilapan menterjemahkan partikel boleh mengubah logik ayat. “Jika” dan “kerana” mempunyai hubungan yang berbeza. Ayat menggunakan syarat, bukan sebab.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga memperlihatkan bahawa jawapan terhadap seruan boleh dibicarakan secara bersyarat tanpa menyatakan keputusan sebelum ia berlaku. Ini memberikan satu bentuk ketepatan yang tinggi dalam penyampaian. Ia tidak memaksa satu hasil.

Dalam memahami ini, kita boleh melihat bahawa إنْ memberikan “ruang kemungkinan”, manakala تَوَلَّوْا memberikan “isi kemungkinan”. Jika kemungkinan itu menjadi nyata, jawapan syarat mengikut. Ini merupakan struktur logik yang sangat jelas.

Dari sudut retorik, menyebut dua kemungkinan membantu pembaca melihat bahawa akibat tidak sama bagi semua respons. Tetapi tumpuan kita tetap pada kemungkinan kedua: berpaling.

Perkataan تَوَلَّوْا juga membawa makna yang lebih kuat daripada sekadar “tidak bersetuju”. Jika seseorang tidak bersetuju tetapi masih mendengar dan mencari kebenaran, belum tentu tepat disebut berpaling. Berpaling menunjukkan dia mengambil jarak daripada seruan. Oleh itu, terjemahan “tidak setuju” terlalu lemah.

Begitu juga “ragu-ragu” tidak tepat. Ragu-ragu ialah تردد atau شك dalam konteks tertentu, sedangkan تَوَلَّوْا ialah berpaling. Seseorang yang ragu-ragu mungkin masih menghadap perkara tersebut untuk mencari jawapan. Orang yang berpaling mengambil arah menjauh.

Perkataan “membantah” juga tidak tepat sepenuhnya kerana membantah boleh menunjukkan seseorang masih berhadapan dan berhujah. تَوَلَّوْا lebih kepada menjauh atau tidak menerima. Ini menunjukkan keunikan pilihan lafaz.

Perkataan “mengabaikan” pula hampir tetapi tidak lengkap. Mengabaikan menekankan perhatian yang tidak diberikan, sedangkan berpaling memberikan gambaran perubahan arah. Maka “berpaling” tetap lebih tepat.

Dalam bahasa Melayu, “berpaling daripada” ialah satu ungkapan yang sangat sesuai untuk menggambarkan penolakan terhadap prinsip atau nasihat. Oleh itu, terjemahan tersebut mempunyai keserasian semula jadi dengan makna ayat.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mengandungi unsur masa yang menarik. Bentuk māḍī memberikan gambaran tindakan yang telah sempurna apabila berlaku, manakala إنْ menjadikannya kemungkinan. Dengan demikian, bentuknya bukan “akan berpaling” tetapi terjemahan maknawi tetap “jika mereka berpaling”.

Ini mengajar bahawa “future” dalam bahasa Arab tidak semestinya menggunakan fi‘il mudāri‘. Struktur syarat boleh menggunakan māḍī untuk merujuk kepada masa hadapan. Ini adalah satu perkara asas dalam memahami teks Arab klasik.

Begitu juga penggunaan إنْ tidak bermaksud perbuatan itu mustahil atau jarang berlaku. Ia hanya tidak menetapkannya sebagai pasti. Tidak boleh dikatakan bahawa إنْ sentiasa digunakan untuk perkara yang mustahil. Kaedah seperti itu terlalu simplistik.

Dalam ayat ini, إنْ sangat sesuai kerana manusia mempunyai respons yang berbeza. Ada kemungkinan mereka menerima, ada kemungkinan mereka berpaling. Maka “jika” ialah pilihan yang tepat.

Lafaz تَوَلَّوْا juga mempunyai hubungan dengan akar yang sama dengan “ولي”, tetapi makna khususnya ditentukan oleh bentuk. Ini mengingatkan pembaca supaya tidak menafsirkan berdasarkan akar semata-mata. Akar ialah asas, bukan keseluruhan makna.

Dari sudut ilmu صرف, تَوَلَّى merupakan فعل مزيد فيه بالتاء على وزن تفعّل. Huruf tambahan dan pola mengubah cara akar digunakan. Dalam bentuk jamak, تَوَلَّوْا. Kajian ini membantu menjelaskan mengapa perkataan itu bukan sekadar bentuk langsung daripada akar tiga huruf.

Walaupun perbahasan sarf boleh diperpanjang, tujuan akhirnya ialah memahami “berpaling”. Tidak perlu membawa semua bentuk derivasi akar و ل ي jika ia tidak membantu menjelaskan frasa.

Dalam konteks ayat, تَوَلَّوْا ialah perbuatan yang dilakukan oleh kelompok yang sedang menjadi sasaran. Mereka sendiri mengambil sikap berpaling. Ini memberikan gambaran tanggungjawab terhadap respons.

Perkataan “mengambil sikap” merupakan huraian yang baik kerana تَوَلَّى bukan semata-mata gerakan tubuh. Tetapi sekali lagi, “mengambil sikap” bukan terjemahan literal. Ia ialah syarah.

Frasa ini juga mempunyai kekuatan kerana ia tidak menyebut “jika mereka menolak Islam” secara langsung. Sebaliknya, “berpaling” memberikan gambaran yang lebih umum dan lebih retorik. Ini menjadikan ayat tidak bergantung kepada istilah yang mungkin kurang memberikan gambaran.

Namun, kerana konteks ialah seruan kepada Islam, makna berpaling jelas berkaitan dengan tidak menerima Islam. Tetapi perkataan tersebut sendiri lebih luas daripada istilah “menolak Islam”. Maka jangan menyempitkannya terlalu jauh.

Dari sudut hubungan dengan lafaz “أسلموا”, kita dapat melihat bahawa kedua-duanya ialah kata kerja yang menggambarkan respons. “أسلموا” ialah mereka berserah diri, “تَوَلَّوْا” ialah mereka berpaling. Ayat memilih kata kerja untuk menunjukkan dua arah. Ini menjadikan struktur sangat kuat.

Walaupun kita tidak perlu menghuraikan “أسلموا” secara panjang, hubungan ini membantu memahami تَوَلَّوْا. Jika seseorang menerima, dia menghadap seruan; jika dia berpaling, dia tidak menghadapnya. Dua kata kerja tersebut membentuk pertentangan dalam konteks.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa selepas seruan, keputusan manusia mempunyai implikasi. Ini tidak bermakna manusia menentukan kebenaran. Sebaliknya, responsnya menentukan kedudukannya terhadap seruan tersebut.

Lafaz “berpaling” juga memberi kesan bahawa seseorang tidak lagi mahu berjalan pada arah yang sama. Dalam konteks agama, ini boleh difahami sebagai tidak mahu mengikuti petunjuk. Tetapi kita perlu berhati-hati kerana “mengikuti petunjuk” bukan lafaz dalam frasa. Ia merupakan huraian daripada konteks keseluruhan.

Jika artikel ini hanya mahu fokus kepada penyataan وَإِن تَوَلَّوْا۟, maka semua penjelasan tentang akibat selepasnya hendaklah sekadar cukup untuk memahami bahawa تَوَلَّوْا ialah syarat. Tidak perlu membincangkan panjang lebar lafaz lain. Dengan demikian, fokus tetap terpelihara.

Salah satu cara paling tepat memahami frasa ini ialah dengan memecahkannya kepada tiga fungsi: waw sebagai penghubung, إنْ sebagai syarat, dan تَوَلَّوْا sebagai tindakan berpaling. Apabila digabungkan, maksudnya ialah “dan jika mereka berpaling”.

Waw menunjukkan bahawa kita sedang bergerak kepada cabang yang lain. إنْ menunjukkan bahawa cabang itu ialah kemungkinan. تَوَلَّوْا menunjukkan isi cabang tersebut. Ini ialah struktur yang sangat padat.

Dari sudut balaghah, tidak ada keperluan untuk mengulang subjek kerana wāw al-jamā‘ah sudah menunjukkan “mereka”. Tidak ada keperluan untuk mengulang objek kerana konteks sudah menjelaskannya. Tidak ada keperluan untuk menyatakan masa kerana struktur syarat sudah mengarahkannya. Maka satu frasa pendek mampu menyampaikan banyak maklumat.

Ini ialah contoh bahawa الإيجاز bukan bermaksud kekurangan makna. Sebaliknya, lafaz yang sedikit boleh membawa makna yang banyak apabila struktur bahasa sangat tepat. Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ ialah contoh yang jelas.

Perkataan “berpaling” juga memberi satu gambaran bahawa manusia tidak boleh dipaksa untuk menghadap sesuatu hanya dengan mengulang seruan. Tetapi kita tidak perlu menjadikan ini sebagai perbahasan sosial atau politik. Yang penting ialah ayat mengakui kemungkinan respons berpaling.

Lafaz ini juga tidak mengandungi kata “كره” yang bermaksud membenci. Maka jangan mengatakan bahawa mereka berpaling kerana mereka membenci. Sebab itu tidak disebut. Tidak menghiraukan dan membenci bukan perkara yang sama.

Begitu juga tidak ada kata “استكبروا” dalam frasa. Maka jangan memasukkan kesombongan sebagai makna langsung. Kesombongan mungkin terdapat dalam konteks ayat lain, tetapi tidak boleh dijadikan terjemahan bagi تَوَلَّوْا.

Tidak ada kata “جهلوا”, maka jangan terjemahkan sebagai “mereka tidak tahu”. Tidak ada kata “شكوا”, maka jangan terjemahkan sebagai “mereka ragu”. Tidak ada kata “كذبوا”, maka jangan terjemahkan sebagai “mereka mendustakan”. Lafaz yang dipilih ialah تَوَلَّوْا: mereka berpaling.

Perbezaan ini sangat penting kerana setiap kata al-Quran mempunyai medan makna. Syarah yang baik tidak menggantikan lafaz dengan istilah yang lebih kuat atau lebih lemah tanpa alasan.

Lafaz تَوَلَّوْا juga tidak sama dengan “أعرضوا” secara mutlak. Kedua-duanya boleh diterjemahkan berpaling, tetapi nuansa masing-masing perlu dihormati. تَوَلَّى mempunyai gambaran mengambil arah atau pergi, manakala أعرض lebih menonjolkan memalingkan perhatian. Dalam ayat ini, تَوَلَّوْا sesuai kerana menggambarkan perubahan arah respons.

Perkataan “berpaling” juga boleh membawa makna menjauh secara fizikal atau maknawi. Dalam konteks ini, maknawi. Ini menunjukkan fleksibiliti bahasa Arab dalam menggunakan kata kerja konkret untuk makna abstrak.

Dari sudut hubungan dengan seruan, seseorang yang berpaling bukan lagi berada dalam posisi menghadap. Maka kata kerja tersebut memberikan gambaran perubahan keadaan. Inilah yang menjadikan lafaz itu sangat kuat secara retorik.

Perkara ini juga menunjukkan bahawa al-Quran tidak perlu menyebut “mereka tidak menerima” kerana “berpaling” lebih kaya. Ia memberikan gambaran tindakan dan arah. Pembaca bukan sahaja mengetahui hasil, tetapi dapat membayangkan gerakan.

Dalam bahasa Melayu sendiri, ungkapan “berpaling daripada kebenaran” lebih kuat daripada “tidak menerima kebenaran”. Yang pertama memberikan gambaran sikap, yang kedua hanya menyatakan hasil. Maka terjemahan “berpaling” mengekalkan kekuatan tersebut.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga mengandungi unsur yang sangat sesuai dengan struktur dakwah: seruan diberikan, respons ditunggu, dan kemungkinan berpaling diakui. Tetapi kita tidak perlu menjadikan ini sebagai tajuk baharu kerana fokus tetap pada lafaz.

Dalam memahami frasa ini, kita juga perlu menjaga penggunaan istilah “Islam” dan “tawallī”. تَوَلَّوْا bukan lawan morfologi kepada أسلموا, tetapi dalam konteks ayat ia menjadi lawan sikap. Satu ialah berserah dan satu ialah berpaling. Ini membantu pembaca memahami mengapa frasa tersebut disebut selepas keadaan penerimaan.

Lafaz ini juga menunjukkan bahawa seseorang yang berpaling telah melakukan suatu tindakan terhadap hubungan dirinya dengan seruan. Seruan tetap ada, tetapi dia tidak lagi menghadapnya. Ini memberikan gambaran yang sangat kuat tentang penolakan.

Namun, tidak boleh dikatakan bahawa seruan itu “berpaling daripada mereka”. Subjeknya ialah mereka. Kesalahan menukar subjek boleh mengubah makna. Tَوَلَّوْا bermaksud “mereka berpaling”, bukan “mereka dipalingkan”.

Dari sudut nahu, ini jelas melalui wāw al-jamā‘ah sebagai فاعل. Dari sudut makna, ia mengekalkan pelaku. Dari sudut terjemahan, “mereka berpaling” ialah pilihan yang tepat.

Satu lagi aspek ialah bahawa إنْ tidak memerlukan kata kerja mudāri‘ selepasnya. Pelajar yang menghafal “إنْ تجتهدْ تنجحْ” mungkin menganggap mesti mudāri‘. Tetapi al-Quran menunjukkan bahawa fi‘il māḍī juga boleh menjadi فعل الشرط. Ini memperluas kefahaman mereka tentang struktur syarat.

Dalam تَوَلَّوْا, tidak ada tanda jazm yang jelas pada akhir kerana fi‘il māḍī mabni. Namun kedudukan في محل جزم tetap ada. Ini ialah satu perkara penting dalam analisis.

Dari sudut makna, masa “akan datang” tidak perlu diterjemahkan dengan “akan berpaling”. Dalam bahasa Melayu, “jika mereka akan berpaling” biasanya tidak natural dan boleh mengubah nuansa. “Jika mereka berpaling” sudah cukup untuk membawa makna syarat.

Begitu juga “jika mereka telah berpaling” boleh digunakan dalam konteks tertentu apabila syarat merujuk kepada sesuatu yang telah berlaku sebelum titik masa tertentu, tetapi dalam ayat ini konteksnya lebih tepat diterjemahkan sebagai “jika mereka berpaling”. Ini menunjukkan bahawa terjemahan perlu melihat keseluruhan wacana.

Lafaz ini juga mempunyai hubungan dengan konsep “tawallī” yang kadang-kadang digunakan untuk pergi meninggalkan sesuatu. Dalam ayat ini, makna tersebut masih dapat dirasakan: mereka berpaling dan menjauh daripada seruan. Maka “berpaling” dan “menjauh” boleh menjadi dua lapisan huraian yang saling melengkapi.

Walaupun demikian, “meninggalkan” tidak sepenuhnya sama. Seseorang boleh meninggalkan sesuatu tanpa pernah menghadapinya. تَوَلَّى memberikan gambaran mengubah arah. Oleh itu, “berpaling” lebih kuat.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ juga menunjukkan bahawa ayat mempunyai sifat ringkas tetapi tidak kabur. Ini kerana pembaca memahami bahawa “mereka” ialah pihak yang sedang diseru dan “berpaling” ialah respons yang bertentangan dengan penerimaan. Konteks mengisi maklumat yang tidak diulang.

Dalam penulisan ilmiyyah, perkara seperti ini perlu diterangkan supaya pembaca tidak menganggap bahawa satu terjemahan pendek sudah memadai untuk memahami semua lapisan makna. “Berpaling” ialah terjemahan, tetapi syarah menjelaskan arah dan konteks.

Lafaz تَوَلَّوْا juga mempunyai kesan psikologi yang dapat difahami secara umum: seseorang yang berpaling tidak lagi memberi perhatian kepada perkara yang ditinggalkannya. Namun ini ialah implikasi semantik, bukan definisi lengkap. Maka kita boleh menyebut “tidak lagi menghadap seruan tersebut” sebagai penjelasan.

Dari sudut retorik, ayat memilih kata kerja yang memberikan gerakan. Gerakan ini menjadikan sikap lebih mudah difahami. Kebenaran berada di hadapan, mereka berpaling. Ini ialah gambaran yang ringkas tetapi kuat.

Frasa ini juga memperlihatkan bahawa al-Quran menggunakan struktur yang seimbang untuk membentangkan dua kemungkinan. Jika menerima, akibatnya ialah petunjuk. Jika berpaling, jawapan lain. Dalam artikel ini, kita hanya menumpukan kepada cabang kedua. Tetapi memahami bahawa ia merupakan cabang kedua membantu menjelaskan fungsi waw dan إنْ.

Tidak perlu menghuraikan cabang pertama secara panjang kerana tujuan kita ialah تَوَلَّوْا. Cukup diketahui bahawa waw menghubungkan keadaan berpaling dengan keadaan yang telah disebut sebelumnya. Dengan itu, fokus kekal pada lafaz yang dipilih.

Perkataan “jika” juga menunjukkan bahawa ayat tidak memaksa satu tafsiran terhadap semua individu. Ia hanya menyatakan apa yang berlaku jika keadaan tersebut terjadi. Ini adalah salah satu keindahan struktur syarat.

Dari sudut keadilan bahasa, “jika” memberikan peluang kepada pendengar untuk memahami bahawa pilihan respons mempunyai akibat yang berbeza. Ia tidak mengatakan “kamu pasti berpaling”. Ini merupakan perbezaan yang perlu dipelihara.

Lafaz تَوَلَّوْا pula memberikan nama kepada respons tersebut. Ia bukan sekadar “tidak”. Ia ialah berpaling. Maka pembaca memahami bahawa respons itu mempunyai sifat menjauh.

Jika seseorang mahu menyampaikan makna ini kepada masyarakat dalam bahasa mudah, dia boleh berkata: “وَّإِن تَوَلَّوْا۟ bermaksud ‘dan jika mereka berpaling’, yakni jika mereka tidak mahu menerima seruan yang telah disampaikan dan memilih untuk menjauh daripadanya.” Ini ialah huraian yang mudah tetapi tepat.

Dalam penulisan ilmiyyah, kita boleh menambah bahawa “تَوَلَّوْا” ialah fi‘il māḍī daripada تَوَلَّى, bentuk orang ketiga jamak, dibina atas dhammah kerana bersambung dengan wāw al-jamā‘ah, dan berada pada محل جزم sebagai فعل الشرط selepas إنْ. Ini memberikan asas nahu yang kukuh.

Dari sudut akar, و ل ي menunjukkan keluarga makna yang luas, tetapi dalam pola تفعّل dan konteks ini ia membawa makna berpaling. Tasydid pada lām ialah sebahagian daripada struktur. Wāw terakhir ialah penanda jamak, bukan huruf akar.

Semua perincian tersebut menunjukkan bahawa membaca satu lafaz al-Quran secara ilmiyyah bukan sekadar mencari terjemahan kamus. Ia memerlukan perhatian kepada bentuk, susunan dan konteks.

Frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ ialah contoh yang sangat baik. Jika hanya diterjemahkan, ia menjadi empat perkataan Melayu: “dan jika mereka berpaling”. Tetapi di sebalik empat perkataan itu terdapat penghubung waw, alat syarat إنْ, kata kerja berpola تفعّل, penanda jamak, struktur فعل الشرط, penggunaan fi‘il māḍī untuk makna bersyarat, gambaran arah, dan makna kontekstual berpaling daripada seruan.

Oleh itu, ringkasnya lafaz وَإِن تَوَلَّوْا۟ mengandungi satu peralihan wacana, satu syarat, dan satu tindakan. Waw menyambung, إنْ mensyaratkan, dan تَوَلَّوْا menggambarkan bahawa mereka mengambil sikap berpaling. Dalam konteks ayat, berpaling itu ialah berpaling daripada penerimaan terhadap seruan kepada kebenaran.

Yang paling penting, lafaz “تَوَلَّوْا” hendaklah tidak direndahkan maknanya menjadi sekadar “tidak menerima”. Ia mengandungi gambaran perubahan arah dan tindakan menjauh. Sebaliknya, ia juga tidak boleh dibesarkan sehingga diterjemahkan dengan istilah-istilah yang tidak disebut seperti “mendustakan”, “membenci”, “memberontak”, “membelot” atau “melarikan diri”. Ketepatan berada pada pertengahan: mereka berpaling.

Begitu juga “إِنْ” hendaklah tidak diabaikan. Ia menunjukkan kemungkinan bersyarat. Ayat tidak berkata “mereka berpaling”, tetapi “jika mereka berpaling”. Perbezaan ini sangat besar. Ia menjaga struktur ayat daripada berubah menjadi pernyataan mutlak.

Waw juga hendaklah difahami sebagai penghubung. Ia menghubungkan keadaan berpaling dengan keadaan yang telah disebut sebelumnya. Ia bukan sekadar huruf yang boleh dibuang tanpa kesan terhadap gaya.

Dengan demikian, frasa وَإِن تَوَلَّوْا۟ dapat dihuraikan secara lengkap sebagai satu klausa syarat yang bermaksud: “dan jika mereka berpaling”, iaitu jika mereka mengambil sikap menjauh daripada seruan kepada kebenaran yang telah dihadapkan kepada mereka. Lafaz تَوَلَّوْا ialah fi‘il māḍī orang ketiga jamak daripada تَوَلَّى, dengan wāw al-jamā‘ah sebagai pelaku, dan kedudukannya sebagai فعل الشرط selepas إِنْ. Bentuk māḍī tersebut tidak menunjukkan bahawa perbuatan itu semestinya telah berlaku pada masa lampau; dalam struktur syarat, ia menunjukkan perbuatan yang menjadi syarat apabila ia berlaku. Pemilihan تَوَلَّى pula memberikan gambaran perubahan arah daripada menghadap kepada berpaling, sehingga makna “berpaling” lebih kuat daripada sekadar “tidak menerima”.

Pada akhirnya, kekuatan frasa وَّإِن تَوَلَّوْا۟ terletak pada ketepatan setiap unsur. وَ menghubungkan keadaan ini dengan pembicaraan sebelumnya, إِنْ menjadikan keadaan tersebut sebagai kemungkinan bersyarat, dan تَوَلَّوْا menamakan tindakan pihak yang diseru, iaitu mereka berpaling. Dalam satu frasa yang sangat pendek, al-Quran memperlihatkan perbezaan antara penerimaan dan penolakan, antara menghadap dan berpaling, antara respons yang menerima seruan dan respons yang menjauh daripadanya. Lafaz itu tidak mengatakan lebih daripada yang diperlukan, tetapi tidak pula mengurangkan makna yang dikehendaki. “Dan jika mereka berpaling” merupakan terjemahan yang ringkas, sedangkan di sebalik ringkasan itu terdapat makna bahasa, struktur nahu, bentuk sarf, gambaran arah dan ketepatan konteks yang menjadikan lafaz وَّإِن تَوَلَّوْا۟ begitu kuat dan mendalam.

asas

asa

https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/3917348288627360247?hl=en

• Laman Web