ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن و ه ي

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿سورة الأحزاب آية ٥٩﴾.

Perbahasan Tentang Ayat 59 daripada Surah Al-Ahzab: ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ

Pendahuluan

Ungkapan Allah SWT dalam Surah Al-Ahzab ayat 59, iaitu ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ, mengandungi susunan bahasa Arab yang padat tetapi mempunyai hubungan makna yang perlu diteliti secara cermat. Ungkapan ini terdiri daripada kata tunjuk ذَٰلِكَ, kata أَدْنَىٰ yang membawa pengertian lebih dekat atau lebih memungkinkan sesuatu berlaku, serta rangkaian أَن يُعْرَفْنَ yang mengandungi huruf مصدرية dan kata kerja pasif. Setiap unsur mempunyai fungsi tersendiri, dan makna keseluruhannya terbentuk melalui hubungan antara unsur-unsur tersebut.

Perbahasan ini hanya memusatkan perhatian pada lafaz ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ. Lafaz sebelum dan selepasnya tidak akan dihuraikan sebagai perbahasan tersendiri. Tumpuan diberikan kepada makna bahasa, morfologi, i‘rab, hubungan sintaksis, penggunaan kata tunjuk, fungsi أَدْنَىٰ, struktur أَن يُعْرَفْنَ dan batas kesimpulan yang boleh dibuat berdasarkan ungkapan ini sahaja.

Tujuan penelitian ini bukan sekadar memberikan terjemahan ringkas, tetapi menjelaskan bagaimana susunan perkataan membentuk makna. Dalam memahami al-Quran, makna sesuatu lafaz tidak sepatutnya ditentukan berdasarkan satu perkataan secara terasing tanpa melihat hubungannya dengan perkataan yang lain. Pada masa yang sama, huraian bahasa perlu dibezakan daripada kesimpulan tafsir yang lebih luas supaya sesuatu makna tidak dinisbahkan kepada lafaz tanpa asas yang mencukupi.

1. Lafaz ذَٰلِكَ: Kata Tunjuk yang Merujuk kepada Sesuatu yang Telah Disebut

Perkataan ذَٰلِكَ ialah kata tunjuk bagi sesuatu yang berbentuk muzakkar mufrad, iaitu kata nama tunggal lelaki dari sudut tatabahasa. Dalam bahasa Arab, kata tunjuk ini lazimnya diterjemahkan sebagai “itu”. Walau bagaimanapun, fungsi kata tunjuk dalam sesuatu ayat tidak terbatas pada menunjuk benda yang berada jauh secara fizikal. Kata tunjuk juga boleh merujuk kepada perkara, tindakan, keadaan atau keseluruhan maksud yang telah disebut dalam wacana.

Dalam ungkapan ini, ذَٰلِكَ berfungsi sebagai unsur rujukan yang menghubungkan makna yang sedang dinyatakan dengan sesuatu yang menjadi asas kepada penilaian selepasnya. Oleh sebab kata tunjuk ini hadir sebelum أَدْنَىٰ, pembaca perlu memahami bahawa perkataan selepasnya bukan berdiri tanpa hubungan dengan kata tunjuk tersebut. Terdapat satu perkara yang dirujuk, kemudian perkara itu dinilai sebagai أَدْنَىٰ, iaitu lebih dekat atau lebih memungkinkan sesuatu hasil.

Namun begitu, penentuan secara terperinci tentang perkara yang dirujuk oleh ذَٰلِكَ memerlukan perhatian terhadap konteks ayat yang lebih luas. Dari sudut bahasa, kata tunjuk itu boleh merujuk kepada perkara yang telah dinyatakan sebelumnya. Akan tetapi, apabila perbahasan dihadkan kepada tiga rangkaian lafaz ini sahaja, kesimpulan yang paling selamat ialah mengakui fungsi rujukannya tanpa menghuraikan semula keseluruhan kandungan ayat yang mendahuluinya.

2. Analisis Morfologi ذَٰلِكَ

Lafaz ذَٰلِكَ terdiri daripada unsur kata tunjuk ذَا dan unsur كَ yang berfungsi sebagai huruf khitab, iaitu penanda pihak yang diajak berbicara. Dalam analisis nahu yang lazim, ذَا ialah kata tunjuk dan كَ ialah huruf khitab yang tidak mempunyai kedudukan i‘rab tersendiri sebagai kata nama. Huruf ini menunjukkan bahawa ungkapan tersebut disampaikan dalam bentuk komunikasi kepada pihak yang ditujukan.

Huruf khitab pada akhir ذَٰلِكَ tidak semestinya berfungsi sebagai kata ganti pemilikan seperti كَ dalam perkataan كِتَابُكَ, yang bermaksud “kitabmu”. Kedua-dua bentuk itu perlu dibezakan. Dalam كِتَابُكَ, كَ ialah kata ganti nama bersambung yang menjadi mudaf ilayh. Dalam ذَٰلِكَ, كَ ialah huruf khitab yang menjadi sebahagian daripada struktur kata tunjuk. Oleh itu, tidak tepat menganalisis ذَٰلِكَ sebagai kata nama ذَا yang disandarkan kepada kata ganti nama كَ.

Perbezaan ini menunjukkan pentingnya mengenal pasti fungsi sesuatu huruf berdasarkan bentuk dan kedudukannya, bukan hanya berdasarkan rupa tulisan. Dalam bahasa Arab, bentuk yang kelihatan hampir sama boleh menjalankan tugas tatabahasa yang berbeza. Analisis yang cermat mengelakkan kekeliruan antara kata ganti nama yang membawa makna pemilikan atau hubungan nahu dengan huruf yang hanya menandakan pihak yang ditujukan dalam percakapan.

3. I‘rab Lafaz ذَٰلِكَ

Dari sudut i‘rab, ذَٰلِكَ lazimnya dihuraikan sebagai اسم إشارة مبني على السكون في محل رفع مبتدأ, iaitu kata tunjuk yang dibina atas sukun dan berada pada kedudukan rafa‘ sebagai mubtada’. Kedudukan ini selaras dengan susunan jumlah ismiyyah yang dimulakan dengan unsur yang menjadi perkara pokok pernyataan, kemudian diikuti oleh keterangan mengenainya.

Perkataan أَدْنَىٰ selepasnya berfungsi sebagai khabar kepada mubtada’ tersebut. Dengan demikian, hubungan antara kedua-duanya membentuk pernyataan yang membawa makna bahawa perkara yang dirujuk oleh ذَٰلِكَ mempunyai sifat atau kedudukan yang dinyatakan melalui أَدْنَىٰ. Hubungan mubtada’ dan khabar ini penting kerana ia menjelaskan bahawa أَدْنَىٰ bukan sekadar perkataan yang muncul selepas kata tunjuk tanpa ikatan sintaksis.

Huruf كَ pada akhir ذَٰلِكَ pula ialah حرف خطاب لا محل له من الإعراب, iaitu huruf khitab yang tidak mempunyai kedudukan i‘rab. Ia tidak menjadi pelaku, objek atau mudaf ilayh. Dengan mengenal pasti fungsi ini, analisis nahu dapat membezakan unsur utama kata tunjuk daripada unsur yang berperanan sebagai penanda khitab.

4. Lafaz أَدْنَىٰ: Makna Asas yang Berhubung dengan Kedekatan

Perkataan أَدْنَىٰ berasal daripada akar kata د ن و, yang mempunyai lingkungan makna berkaitan kedekatan, kehampiran atau keadaan yang lebih hampir. Bentuk أَدْنَىٰ ialah bentuk اسم تفضيل, iaitu kata yang lazimnya digunakan untuk menyatakan perbandingan atau kelebihan dari sudut sesuatu sifat. Bergantung pada konteks, bentuk ini boleh membawa maksud “lebih dekat”, “lebih hampir” atau “lebih memungkinkan untuk mencapai sesuatu”.

Makna “lebih dekat” tidak semestinya merujuk kepada jarak fizikal. Dalam bahasa Arab, kedekatan boleh merujuk kepada jarak tempat, masa, hubungan sebab dan akibat, kemungkinan berlakunya sesuatu hasil atau kesesuaian sesuatu tindakan untuk mencapai tujuan tertentu. Oleh itu, makna أَدْنَىٰ perlu ditentukan melalui hubungannya dengan rangkaian yang mengikutinya, bukannya melalui satu makna fizikal sahaja.

Dalam ungkapan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ, kata أَدْنَىٰ diikuti oleh أَن يُعْرَفْنَ, yang menerangkan hasil atau keadaan yang menjadi pertimbangan. Susunan ini membolehkan أَدْنَىٰ difahami sebagai “lebih hampir kepada” atau “lebih memungkinkan” berlakunya keadaan yang dinyatakan selepasnya. Oleh itu, terjemahan yang mengekalkan hubungan antara kedekatan dan hasil adalah lebih jelas berbanding terjemahan yang memisahkan kedua-duanya.

5. Perbezaan antara أَدْنَىٰ dengan دَانٍ dan أَقْرَبُ

Walaupun أَدْنَىٰ, دَانٍ dan أَقْرَبُ mempunyai hubungan makna dengan kedekatan, ketiga-tiganya tidak boleh dianggap sama sepenuhnya dari segi bentuk dan penggunaan. Perkataan دَانٍ boleh berfungsi sebagai kata sifat yang membawa makna dekat atau hampir, sedangkan أَقْرَبُ ialah bentuk اسم تفضيل yang secara jelas berkaitan dengan makna “lebih dekat”. أَدْنَىٰ juga boleh berfungsi sebagai اسم تفضيل, tetapi bentuknya terbit daripada akar د ن و dan mempunyai lingkungan penggunaan tersendiri.

Dalam bahasa Arab, kata yang berkongsi lingkungan makna tidak semestinya boleh saling menggantikan tanpa mengubah susunan atau nuansa makna. Pemilihan sesuatu bentuk perkataan berkaitan dengan kaedah morfologi dan konteks ayat. Oleh itu, apabila al-Quran menggunakan أَدْنَىٰ, perkataan itu perlu dihuraikan berdasarkan bentuk yang benar-benar digunakan, bukannya digantikan dalam analisis seolah-olah teks tersebut menggunakan أَقْرَبُ.

Perbandingan ini juga mengingatkan bahawa terjemahan Melayu yang sama tidak semestinya menunjukkan bahawa dua perkataan Arab mempunyai struktur semantik yang serupa sepenuhnya. Penterjemah mungkin memilih “lebih dekat” bagi kedua-duanya, tetapi analisis bahasa tetap perlu mengenal pasti akar kata, pola morfologi dan penggunaan setiap lafaz. Ketepatan ilmiah bermula dengan meneliti perkataan yang benar-benar terdapat dalam teks.

6. أَدْنَىٰ sebagai اسم تفضيل

Dalam ilmu saraf, اسم التفضيل ialah bentuk kata yang lazimnya menunjukkan bahawa sesuatu pihak atau perkara mempunyai sifat tertentu pada tahap yang lebih tinggi berbanding perkara lain. Contoh yang biasa ialah أَكْبَرُ, yang bermaksud “lebih besar”, dan أَفْضَلُ, yang bermaksud “lebih utama” atau “lebih baik” mengikut konteks. Bentuk أَدْنَىٰ juga tergolong dalam lingkungan bentuk perbandingan ini.

Walau bagaimanapun, penggunaan اسم التفضيل tidak semestinya menuntut bahawa pembanding disebut secara nyata dalam ayat yang sama. Dalam bahasa Arab, unsur perbandingan boleh difahami melalui konteks, sementara perkataan yang mengikutinya menerangkan sudut perbandingan atau hasil yang dimaksudkan. Oleh itu, ketiadaan perkataan yang secara jelas menyatakan “daripada perkara lain” tidak membatalkan fungsi أَدْنَىٰ sebagai اسم تفضيل.

Dalam ungkapan yang dibincangkan, perkara yang menjadi fokus bukan perbandingan jarak fizikal antara dua benda. Sebaliknya, hubungan أَدْنَىٰ dengan أَن يُعْرَفْنَ menunjukkan kedekatan kepada suatu hasil, iaitu dikenal pasti atau dikenali. Makna ini hendaklah dinyatakan secara berhati-hati: bentuk perbandingan itu menunjukkan sesuatu yang lebih dekat atau lebih memungkinkan hasil tersebut, tetapi tidak semestinya membawa maksud bahawa hasil itu dijamin berlaku dalam setiap keadaan tanpa pengecualian.

7. I‘rab Lafaz أَدْنَىٰ

Dalam susunan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ, perkataan أَدْنَىٰ berfungsi sebagai khabar bagi mubtada’ ذَٰلِكَ. Dari segi i‘rab, ia boleh dihuraikan sebagai خبر مرفوع وعلامة رفعه الضمة المقدرة على الألف للتعذر, iaitu khabar yang berada pada kedudukan rafa‘ dengan tanda rafa‘ berupa dammah yang dianggarkan pada alif maqsurah kerana tidak dapat dizahirkan.

Alif maqsurah pada akhir أَدْنَىٰ menyebabkan tanda baris i‘rab tidak dapat ditunjukkan secara nyata pada penghujung perkataan. Hal ini merupakan kaedah umum dalam nahu Arab bagi kata nama yang berakhir dengan alif maqsurah. Oleh itu, ketiadaan dammah yang kelihatan tidak bermaksud perkataan itu tidak mempunyai kedudukan rafa‘. Kedudukannya ditentukan melalui fungsi sintaksis dalam ayat.

Rangkaian أَن يُعْرَفْنَ pula mempunyai hubungan dengan أَدْنَىٰ sebagai unsur yang melengkapkan maksud kedekatan atau kemungkinan hasil yang dinyatakan. Dalam analisis nahu, struktur ini lazim dihuraikan sebagai أن والفعل في تأويل مصدر, iaitu huruf أَنْ bersama kata kerja selepasnya ditakwilkan sebagai masdar. Hubungan ini akan lebih jelas apabila lafaz أَن يُعْرَفْنَ dihuraikan secara khusus.

8. Lafaz أَن: Huruf yang Menghubungkan Perbandingan dengan Hasil

Perkataan أَنْ dalam أَن يُعْرَفْنَ ialah huruf مصدرية ونصب, iaitu huruf yang menjadikan kata kerja mudāri‘ selepasnya mansub dan bersama-sama kata kerja tersebut membentuk makna masdar yang ditakwilkan. Dalam bahasa Melayu, fungsi ini tidak semestinya diterjemahkan dengan satu perkataan yang berdiri sendiri. Sebaliknya, maknanya dapat disampaikan melalui susunan seperti “bahawa mereka dikenali” atau “untuk mereka dikenali”, bergantung pada hubungan sintaksis dan cara terjemahan dibina.

Perlu dibezakan antara أَنْ dengan أَنَّ. Kedua-duanya mempunyai fungsi yang berlainan dalam nahu Arab. أَنْ yang diikuti kata kerja mudāri‘ berfungsi sebagai huruf مصدرية ونصب, sedangkan أَنَّ lazimnya masuk kepada jumlah ismiyyah dan menjadikan isimnya mansub serta khabarnya marfu‘. Oleh sebab lafaz yang terdapat dalam ungkapan ini ialah أَنْ diikuti يُعْرَفْنَ, analisisnya hendaklah berasaskan fungsi huruf yang benar-benar digunakan.

Kehadiran أَنْ juga menunjukkan bahawa rangkaian selepas أَدْنَىٰ bukan sekadar perkataan yang diletakkan secara bebas. Huruf ini menghubungkan kata kerja berikutnya dengan struktur yang lebih besar, lalu membolehkan keseluruhan rangkaian itu difahami sebagai sesuatu hasil atau keadaan yang berkaitan dengan أَدْنَىٰ. Hubungan sintaksis ini menyumbang kepada makna ungkapan secara keseluruhan.

9. Lafaz يُعْرَفْنَ: Kata Kerja Pasif

Perkataan يُعْرَفْنَ berasal daripada akar kata ع ر ف, yang mempunyai makna asas berkaitan mengenali, mengetahui atau membezakan sesuatu berdasarkan pengetahuan mengenainya. Dalam bentuk aktif, kata kerja عَرَفَ boleh bermaksud “dia mengenali” atau “dia mengetahui”. Namun, lafaz yang terdapat di sini bukan bentuk aktif عَرَفْنَ, sebaliknya يُعْرَفْنَ, iaitu kata kerja mudāri‘ dalam binaan pasif.

Perbezaan antara bentuk aktif dan pasif sangat penting. Dalam bentuk aktif, perhatian diberikan kepada pihak yang melakukan perbuatan mengenali. Dalam bentuk pasif, perhatian diberikan kepada pihak yang dikenali atau mengalami perbuatan tersebut, sementara pelaku tidak dinyatakan secara langsung dalam struktur kata kerja. Oleh itu, يُعْرَفْنَ lebih tepat difahami sebagai “mereka dikenali” atau “mereka dapat dikenal pasti”, bukannya “mereka mengenali”.

Bentuk pasif ini juga tidak semestinya bermaksud bahawa pihak yang mengenali langsung tidak diketahui dalam konteks yang lebih luas. Makna tatabahasa pasif hanya menunjukkan bahawa pelaku perbuatan tidak disebut sebagai subjek aktif dalam struktur tersebut. Siapakah pihak yang mengenali, bagaimana proses pengenalan berlaku dan apakah keadaan yang membolehkan pengenalan itu berlaku merupakan persoalan yang memerlukan konteks tambahan.

10. Perbezaan antara يَعْرِفْنَ dengan يُعْرَفْنَ

Perbezaan satu baris vokal dalam bahasa Arab boleh mengubah fungsi dan makna kata kerja secara mendasar. يَعْرِفْنَ ialah bentuk aktif yang boleh bermaksud “mereka perempuan mengenali”, manakala يُعْرَفْنَ ialah bentuk pasif yang bermaksud “mereka perempuan dikenali”. Dalam ungkapan yang sedang dibahaskan, bentuk yang digunakan ialah يُعْرَفْنَ, dengan dammah pada huruf awal, yang menandakan binaan pasif bagi kata kerja ini.

Perbezaan tersebut bukan perkara kecil dari sudut tafsir. Jika seseorang membaca lafaz itu sebagai bentuk aktif, pelaku dan pihak yang mengalami perbuatan akan bertukar. Sedangkan struktur pasif memberikan tumpuan kepada pihak perempuan yang menjadi objek pengenalan, bukan kepada tindakan mereka mengenali orang lain. Oleh sebab itu, pembacaan yang tepat terhadap baris dan binaan kata kerja perlu mendahului penetapan makna.

Hal ini menunjukkan kepentingan ilmu saraf dan ilmu qiraat dalam memahami teks al-Quran. Baris bukan sekadar unsur sebutan, bahkan boleh menunjukkan perbezaan pola kata kerja serta hubungan makna. Dalam penelitian sesuatu lafaz, pembaca perlu mengekalkan bentuk yang terdapat dalam mushaf dan tidak menggantikannya dengan bentuk lain yang kelihatan hampir sama.

11. Mengapa يُعْرَفْنَ Berbentuk Perempuan Jamak?

Akhiran نَ dalam يُعْرَفْنَ ialah نون النسوة, iaitu penanda kata ganti nama bagi pelaku atau pihak yang dirujuk dalam bentuk perempuan jamak, bergantung pada struktur kata kerja. Dalam kata kerja pasif ini, perempuan jamak yang disebut bukan pelaku aktif yang melakukan tindakan mengenali, sebaliknya pihak yang dikenali. Oleh itu, fungsi sintaksisnya perlu dianalisis menurut binaan pasif, bukan disamakan secara automatik dengan fungsi nun perempuan jamak dalam kata kerja aktif.

Dari segi bentuk, kata kerja ini mengandungi penanda perempuan jamak yang sama-sama membantu mengenal pasti pihak yang dirujuk. Namun, dalam binaan pasif, pihak yang menerima atau mengalami perbuatan mengambil kedudukan sintaksis yang berkaitan dengan nā'ib al-fā‘il. Oleh sebab يُعْرَفْنَ bersambung dengan نون النسوة, bentuk ini dihuraikan sebagai kata kerja mudāri‘ pasif yang dibina atas sukun kerana bersambung dengan nun tersebut, sementara نون النسوة berada pada kedudukan rafa‘ sebagai nā'ib al-fā‘il.

Analisis ini perlu dilakukan dengan teliti kerana sesetengah penerangan ringkas hanya menyatakan bahawa nun tersebut merujuk kepada perempuan jamak, tanpa menjelaskan perubahan fungsi yang berlaku apabila kata kerja dibina dalam bentuk pasif. Padahal, bentuk aktif dan pasif mempunyai perbezaan sintaksis yang nyata. Dengan memahami perbezaan tersebut, pembaca dapat mengenal pasti siapa yang menjadi pusat perhatian dalam ungkapan ini.

12. I‘rab Lengkap bagi أَن يُعْرَفْنَ

Dari sudut i‘rab, أَنْ ialah حرف مصدري ونصب, iaitu huruf yang menashabkan kata kerja mudāri‘ dan membentuk masdar mu’awwal bersama kata kerja selepasnya. Kata kerja يُعْرَفْنَ pula ialah فعل مضارع مبني للمجهول مبني على السكون لاتصاله بنون النسوة, iaitu kata kerja mudāri‘ pasif yang dibina atas sukun kerana bersambung dengan nun perempuan jamak.

نون النسوة dalam يُعْرَفْنَ berada pada kedudukan نائب فاعل, iaitu pengganti pelaku dalam binaan pasif. Dari sudut analisis yang lebih terperinci, kata ganti nama perempuan jamak itu menunjukkan pihak yang dikenali. Oleh sebab kata kerja tersebut dibina atas sukun kerana bersambung dengan nun النسوة, tanda nashab yang lazim bagi kata kerja mudāri‘ tidak dizahirkan seperti pada kata kerja mudāri‘ yang tidak bersambung dengan nun tersebut.

Rangkaian أَنْ يُعْرَفْنَ bersama-sama membentuk masdar mu’awwal yang mempunyai hubungan dengan أَدْنَىٰ. Dari sudut makna, ia boleh dihuraikan sebagai “bahawa mereka dikenali” atau “untuk mereka dikenali”, bergantung pada terjemahan hubungan sintaksis yang dipilih. Perlu diingat bahawa terjemahan yang baik tidak semestinya memindahkan setiap unsur nahu kepada satu perkataan Melayu, tetapi hendaklah mengekalkan hubungan makna yang dibentuk oleh struktur asal.

13. Makna يُعْرَفْنَ: Dikenali atau Dapat Dikenal Pasti?

Dalam bahasa Melayu, kata “dikenali” boleh membawa beberapa pengertian. Ia boleh bermaksud seseorang diketahui identitinya, dapat dibezakan daripada orang lain, atau sudah mempunyai pengenalan tertentu dalam kalangan masyarakat. Ungkapan “dapat dikenal pasti” pula menonjolkan kemungkinan mengenali atau membezakan seseorang melalui tanda atau keadaan tertentu. Kedua-duanya mempunyai hubungan dengan akar kata ع ر ف, tetapi pilihan terjemahan perlu dibuat dengan mempertimbangkan konteks.

Dari sudut bentuk kata kerja, يُعْرَفْنَ menyatakan bahawa pihak perempuan itu dikenali atau dapat dikenal pasti. Bentuk pasif tersebut tidak dengan sendirinya menetapkan bahawa pengenalan itu mesti berlaku oleh semua orang, pada setiap masa atau dalam setiap keadaan. Kata kerja itu juga tidak secara tersendiri menentukan tahap pengenalan, niat pihak yang mengenali atau semua sebab sosial yang mungkin berkaitan dengannya.

Oleh itu, terjemahan “mereka dikenali” mengekalkan bentuk pasif secara langsung, manakala “mereka dapat dikenal pasti” menonjolkan kemungkinan hasil yang terkandung dalam rangkaian bersama أَدْنَىٰ. Kedua-dua terjemahan boleh membantu menjelaskan makna, tetapi pemilihan akhir bagi tafsiran yang lebih luas perlu mengambil kira huraian para pentafsir. Analisis bahasa menyediakan asas yang kukuh, tetapi tidak wajar dipaksa untuk menyelesaikan setiap persoalan konteks tanpa rujukan tambahan.

14. Hubungan Sintaksis antara ذَٰلِكَ dan أَدْنَىٰ

Susunan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ membentuk hubungan mubtada’ dan khabar. ذَٰلِكَ menunjuk kepada perkara yang menjadi asas pernyataan, sementara أَدْنَىٰ memberikan penilaian tentang perkara tersebut. Secara ringkas, struktur ini membawa maksud “yang demikian itu lebih dekat” atau “yang demikian itu lebih memungkinkan”, dengan makna akhir bergantung pada perkara yang diterangkan oleh rangkaian selepasnya.

Hubungan ini tidak boleh dibaca sebagai dua perkataan yang terpisah tanpa fungsi bersama. Kata tunjuk memerlukan sesuatu yang dirujuk, manakala kata أَدْنَىٰ menyatakan sifat atau penilaian terhadap perkara tersebut. Khabar dalam jumlah ismiyyah bukan sekadar tambahan hiasan bahasa; ia melengkapkan pernyataan tentang mubtada’.

Dalam memahami struktur ini, pembaca juga perlu berhati-hati agar tidak menentukan rujukan ذَٰلِكَ secara terlalu sempit tanpa meneliti konteks. Dari sudut tatabahasa, kedudukannya sebagai mubtada’ dapat dijelaskan dengan jelas. Namun, penentuan tepat tentang skop perkara yang dirujuknya memerlukan perhatian kepada ayat secara keseluruhan. Oleh sebab perbahasan ini dihadkan kepada ungkapan yang diberikan, skop rujukan itu tidak diperluas melebihi apa yang dapat dipastikan daripada struktur tersebut.

15. Hubungan Sintaksis antara أَدْنَىٰ dengan أَن يُعْرَفْنَ

Rangkaian أَن يُعْرَفْنَ menerangkan hasil yang berkaitan dengan أَدْنَىٰ. Huruf أَنْ bersama kata kerja pasif selepasnya ditakwilkan sebagai masdar, lalu membentuk satu unit sintaksis yang berhubung dengan kata أَدْنَىٰ. Secara makna, hubungan ini boleh diterangkan sebagai sesuatu yang lebih hampir kepada keadaan mereka dikenali atau lebih memungkinkan berlakunya pengenalan terhadap mereka.

Penting untuk difahami bahawa “lebih hampir kepada” dalam susunan ini ialah hubungan makna, bukan semestinya gambaran pergerakan fizikal menuju suatu tempat. Kata أَدْنَىٰ boleh digunakan bagi menerangkan sesuatu yang lebih dekat kepada hasil tertentu dari sudut sebab, kemungkinan atau kesesuaian. Rangkaian أَن يُعْرَفْنَ menentukan hasil yang dimaksudkan, manakala أَدْنَىٰ menilai hubungan perkara yang dirujuk dengan hasil tersebut.

Dari sudut tatabahasa, masdar mu’awwal yang terbentuk daripada أَنْ dan kata kerja selepasnya boleh mempunyai fungsi yang bergantung pada struktur ayat. Dalam ungkapan ini, ia berkaitan dengan أَدْنَىٰ dan melengkapkan maksud perbandingan atau kedekatan. Oleh itu, terjemahan yang mengabaikan hubungan tersebut mungkin menghasilkan ayat Melayu yang terlalu terputus-putus, sedangkan bahasa Arab membentuknya sebagai satu rangkaian makna yang saling melengkapi.

16. Terjemahan Ungkapan secara Keseluruhan

Jika diterjemahkan secara hampir kepada struktur asal, ungkapan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ boleh dihuraikan sebagai “Yang demikian itu lebih dekat kepada mereka dikenali” atau “Yang demikian itu lebih memungkinkan mereka dikenali.” Bentuk pertama mengekalkan hubungan kedekatan dengan lebih nyata, tetapi kedengaran kurang semula jadi dalam bahasa Melayu. Bentuk kedua lebih lancar sebagai terjemahan makna, namun perlu difahami sebagai cara menyampaikan hubungan semantik, bukannya padanan perkataan demi perkataan.

Terjemahan yang tepat bukan semestinya terjemahan yang paling literal pada setiap perkataan. Jika struktur Arab diterjemahkan secara terlalu mekanikal, hasilnya mungkin janggal dan tidak menjelaskan maksud dengan baik. Sebaliknya, jika penterjemah terlalu bebas, hubungan tatabahasa yang penting mungkin hilang atau makna tambahan mungkin dimasukkan tanpa asas. Tugas penterjemah ialah mengekalkan makna utama sambil menyusun ayat Melayu yang jelas dan setia kepada struktur asal.

Dalam ungkapan ini, sekurang-kurangnya tiga unsur perlu dipelihara dalam terjemahan: rujukan kepada perkara yang disebut melalui ذَٰلِكَ, penilaian kedekatan atau kemungkinan melalui أَدْنَىٰ, dan hasil dikenali yang dinyatakan oleh أَن يُعْرَفْنَ. Jika salah satu unsur ini diabaikan, terjemahan mungkin tidak lagi menggambarkan hubungan penuh yang terdapat dalam lafaz Arab.

17. Perbezaan antara “Dikenali” dengan “Dihormati”

Kata kerja يُعْرَفْنَ berasal daripada akar ع ر ف yang berkaitan dengan mengenali atau mengetahui. Ia bukan kata kerja yang secara langsung bermaksud menghormati, memuliakan atau memberikan penghargaan. Oleh itu, makna “dihormati” tidak boleh dianggap sebagai terjemahan literal bagi يُعْرَفْنَ tanpa penjelasan tambahan daripada konteks tafsir.

Dalam penggunaan bahasa, seseorang yang dikenali mungkin juga dihormati, tetapi kedua-dua keadaan itu tidak sama. Mengenali seseorang merujuk kepada pengenalan atau pengetahuan tentang identitinya, sedangkan menghormati melibatkan penilaian atau sikap terhadap orang tersebut. Seseorang boleh dikenali tanpa dihormati, dan seseorang boleh dihormati walaupun tidak dikenali secara peribadi oleh semua orang.

Perbezaan semantik ini penting agar tafsiran tidak menggantikan makna asal perkataan dengan kesan sosial yang mungkin berkaitan dengannya. Jika sesuatu huraian menyatakan bahawa pengenalan tersebut mempunyai hubungan dengan perlindungan, penghormatan atau keselamatan, huraian itu perlu dinyatakan sebagai penjelasan tafsir yang bersandar pada konteks dan riwayat yang relevan. Ia tidak boleh dikemukakan seolah-olah semua makna tersebut terkandung secara langsung dalam akar kata ع ر ف.

18. Perbezaan antara “Dikenali” dengan “Tidak Diganggu”

Begitu juga, perkataan يُعْرَفْنَ tidak secara literal bermaksud “mereka tidak diganggu”. Makna “dikenali” dan “tidak diganggu” berkaitan dengan dua perkara yang berlainan. Yang pertama merujuk kepada pengenalan, sementara yang kedua merujuk kepada ketiadaan gangguan atau tindakan menyakiti. Jika kedua-duanya dikaitkan dalam penjelasan ayat, hubungan tersebut perlu dibentangkan sebagai kesimpulan tafsir berdasarkan konteks yang lebih luas, bukan sebagai makna kamus bagi يُعْرَفْنَ.

Pemisahan ini tidak bermaksud konteks ayat tidak relevan. Sebaliknya, konteks sangat penting dalam tafsir al-Quran. Namun, ketelitian ilmiah memerlukan perbezaan antara makna langsung sesuatu perkataan dengan sebab, tujuan atau kesan yang diterangkan melalui keseluruhan ayat dan penjelasan pentafsir. Apabila dua peringkat ini dicampuradukkan, pembaca mungkin menganggap sesuatu tafsiran kontekstual sebagai makna literal yang tidak memerlukan pembuktian.

Oleh itu, apabila meneliti ungkapan ini sahaja, kesimpulan yang boleh dinyatakan secara langsung ialah adanya hubungan antara perkara yang dirujuk oleh ذَٰلِكَ dengan keadaan mereka dikenali melalui rangkaian أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ. Penjelasan lebih terperinci tentang pihak yang mengenali, sebab pengenalan dan kaitannya dengan gangguan memerlukan penelitian terhadap keseluruhan ayat serta sumber tafsir yang berkaitan.

19. Mengapa Makna أَدْنَىٰ Tidak Wajar Diubah Menjadi Kepastian Mutlak?

Bentuk أَدْنَىٰ menunjukkan kedekatan atau kemungkinan yang lebih hampir kepada sesuatu hasil. Ungkapan seperti “lebih memungkinkan” menyatakan hubungan yang kuat dari sudut kemungkinan atau kesesuaian, tetapi tidak sama dengan pernyataan bahawa sesuatu hasil pasti berlaku tanpa sebarang pengecualian. Perbezaan ini perlu dipelihara apabila menterjemahkan atau menghuraikan struktur yang mengandungi اسم تفضيل.

Dalam bahasa biasa, sesuatu tindakan boleh menjadi lebih berkesan untuk menghasilkan satu keadaan, tetapi keberkesanannya masih bergantung pada pelbagai faktor. Walau bagaimanapun, contoh umum ini tidak boleh dijadikan pengganti kepada tafsir ayat. Ia hanya menerangkan perbezaan bahasa antara sesuatu yang lebih memungkinkan dengan sesuatu yang dijamin berlaku secara mutlak.

Oleh itu, tidak tepat untuk mengembangkan lafaz أَدْنَىٰ menjadi satu dakwaan bahawa hasil yang disebut pasti berlaku pada setiap individu dalam setiap keadaan. Pada masa yang sama, tidak wajar pula merendahkan maknanya sehingga menjadi sekadar kemungkinan yang tidak mempunyai hubungan bermakna dengan tindakan yang dirujuk. Huraian yang seimbang perlu mengekalkan maksud kedekatan atau kemungkinan yang dinyatakan oleh perkataan itu tanpa menambah kepastian yang tidak terkandung secara langsung dalam bentuknya.

20. Batas Makna yang Boleh Ditetapkan Berdasarkan Ungkapan Ini Sahaja

Berdasarkan struktur bahasa, beberapa perkara dapat dikenal pasti dengan jelas. Pertama, ذَٰلِكَ ialah kata tunjuk yang menjadi mubtada’. Kedua, أَدْنَىٰ berfungsi sebagai khabar dan membawa makna kedekatan atau kemungkinan yang lebih hampir. Ketiga, أَنْ ialah huruf مصدرية ونصب yang diikuti kata kerja pasif يُعْرَفْنَ. Keempat, يُعْرَفْنَ merujuk kepada perempuan jamak sebagai pihak yang dikenali, bukan sebagai pihak yang melakukan perbuatan mengenali dalam bentuk aktif.

Namun, ungkapan ini sahaja tidak menjelaskan setiap perincian tentang perkara yang dirujuk oleh ذَٰلِكَ, identiti pihak yang mengenali, keadaan sosial yang dimaksudkan atau semua implikasi hukum yang mungkin dibahaskan oleh ulama. Persoalan tersebut memerlukan konteks ayat secara lebih luas dan penelitian terhadap tafsir serta dalil yang berkaitan.

Batas ini bukan kelemahan analisis bahasa, tetapi sebahagian daripada disiplin ilmiah. Setiap kaedah ilmu mempunyai ruang untuk menjelaskan sesuatu perkara. Nahu menerangkan struktur dan hubungan perkataan; saraf menerangkan bentuk dan perubahan kata; leksikografi menerangkan lingkungan makna; manakala tafsir meneliti maksud ayat dengan mengambil kira keseluruhan dalil yang relevan. Ketelitian terhasil apabila setiap bidang digunakan pada tempatnya.

21. Pengajaran Metodologi daripada Ungkapan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ

Ungkapan ini mengajar bahawa satu rangkaian pendek dalam al-Quran boleh mengandungi beberapa lapisan struktur bahasa. Kata tunjuk, kata perbandingan, huruf مصدرية dan kata kerja pasif bukan unsur yang boleh diabaikan hanya kerana terjemahan ringkas kelihatan mudah difahami. Setiap unsur menyumbang kepada pembentukan makna dan membantu menjelaskan hubungan antara perkara yang dirujuk dengan hasil yang disebut.

Ia juga menunjukkan pentingnya membezakan bentuk aktif daripada bentuk pasif. Jika يُعْرَفْنَ dibaca secara salah sebagai يَعْرِفْنَ, peranan pihak yang melakukan perbuatan dan pihak yang mengalami perbuatan akan berubah. Begitu juga, jika أَدْنَىٰ dianggap hanya merujuk kepada jarak fizikal, kemungkinan makna yang lebih sesuai dalam susunan tersebut akan terlepas daripada perhatian.

Selain itu, ungkapan ini menuntut sikap berhati-hati ketika menghubungkan makna bahasa dengan kesimpulan hukum. Seseorang boleh mengenal pasti makna langsung sesuatu perkataan dengan menggunakan kaedah bahasa, tetapi perincian tafsir dan fiqh memerlukan bukti yang lebih luas. Sikap ini membantu memastikan bahawa huraian al-Quran tidak dibina hanya berdasarkan andaian, pilihan terjemahan atau kesimpulan yang telah ditentukan terlebih dahulu.

Kesimpulan

Ungkapan ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ terdiri daripada kata tunjuk ذَٰلِكَ, kata أَدْنَىٰ yang berfungsi sebagai khabar serta membawa makna kedekatan atau kemungkinan yang lebih hampir, dan rangkaian أَن يُعْرَفْنَ yang membentuk masdar mu’awwal. Dalam rangkaian terakhir itu, أَنْ berfungsi sebagai huruf مصدرية ونصب, manakala يُعْرَفْنَ ialah kata kerja mudāri‘ pasif yang merujuk kepada perempuan jamak sebagai pihak yang dikenali.

Dari sudut makna, ungkapan ini boleh dihuraikan sebagai “yang demikian itu lebih memungkinkan mereka dikenali” atau “yang demikian itu lebih dekat kepada keadaan mereka dikenali”. Terjemahan tersebut perlu mengekalkan hubungan antara kata tunjuk, penilaian melalui أَدْنَىٰ dan hasil pengenalan melalui يُعْرَفْنَ. Pada masa yang sama, makna “dikenali” tidak boleh disamakan secara literal dengan “dihormati” atau “tidak diganggu”, kerana makna-makna tersebut memerlukan penjelasan kontekstual yang berasingan.

Kesimpulannya, ketepatan memahami ungkapan ini bergantung pada penguasaan bentuk kata, i‘rab, hubungan sintaksis dan lingkungan makna setiap lafaz. Penelitian bahasa memberikan asas untuk memahami struktur ayat, sementara kesimpulan tafsir yang lebih luas hendaklah disokong oleh konteks dan dalil yang relevan. Perbahasan ini kekal terhad kepada ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يُعْرَفْنَ, tanpa menghuraikan lafaz-lafaz lain dalam Surah Al-Ahzab ayat 59.

asasas

asas

https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/2093674928368016350?hl=en

Laman Web

Search This Blog

Ustaz Roslan MAIK

Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ ... (Al-Ahzab:59)