Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا (Al-Ahzab:59)
- Surah Al Ahzab Ayat 59 (33:59) / edit
- Surah Al Ahzab Ayat 59 (33:59) Ayat / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ ... (Al-Ahzab:59) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ... (Al-Ahzab:59) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ... (Al-Ahzab:59) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ ... (Al-Ahzab:59) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ ... (Al-Ahzab:59) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 59 Dari Surah Al-Ahzab ... وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا (Al-Ahzab:59) / edit
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿سورة الأحزاب آية ٥٩﴾.
Perbahasan Tentang Ayat 59 daripada Surah Al-Ahzab: وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
Pendahuluan
Frasa وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا merupakan penutup ayat 59 daripada Surah Al-Ahzab yang mengandungi dua nama Allah, iaitu غَفُورٌ dan رَحِيمٌ. Kedua-duanya berkaitan dengan keampunan dan rahmat Allah, tetapi setiap satunya mempunyai sudut makna yang tersendiri. Gabungan kedua-dua nama ini bukan sekadar menyebut sifat-sifat Allah secara umum, bahkan membawa perhatian kepada keluasan keampunan-Nya dan kesempurnaan rahmat-Nya dalam hubungan dengan manusia.
Untuk memahami frasa ini secara tepat, penelitian perlu diberikan kepada setiap unsur yang membentuknya, iaitu وَكَانَ, اللَّهُ, غَفُورًا dan رَحِيمًا. Perbahasan ini melibatkan makna bahasa Arab, struktur nahu, bentuk morfologi, penggunaan kata kerja كَانَ apabila dinisbahkan kepada Allah, serta perbezaan makna antara غَفُورٌ dengan رَحِيمٌ. Walau bagaimanapun, keseluruhan penelitian hendaklah tetap tertumpu pada frasa tersebut tanpa memperluas perbahasan kepada bahagian ayat yang lain.
Perbahasan Pertama: Makna Lafaz وَكَانَ
Lafaz وَكَانَ terdiri daripada huruf وَ yang diikuti kata kerja كَانَ. Huruf وَ dalam kedudukan ini berfungsi menghubungkan frasa tersebut dengan konteks sebelumnya. Dari sudut makna asas, huruf ini lazimnya diterjemahkan sebagai “dan”. Namun, fungsi penghubungnya tidak semestinya bermaksud bahawa setiap frasa yang didahului huruf وَ perlu difahami sebagai satu peristiwa yang berlaku secara berasingan daripada perkara sebelumnya. Penentuan hubungan maknanya bergantung pada keseluruhan susunan bahasa dan konteks ayat.
Adapun كَانَ merupakan kata kerja lampau daripada akar kata ك و ن. Makna asasnya berkaitan dengan keadaan, keberadaan atau sesuatu yang berlaku. Dalam bahasa Arab, كَانَ digunakan untuk menghubungkan subjek dengan predikat serta memberikan makna keadaan menurut struktur ayat. Oleh sebab itu, terjemahan lafaz ini tidak boleh ditentukan dengan hanya mengambil satu padanan bahasa Melayu secara mekanis tanpa mempertimbangkan penggunaannya dalam bahasa Arab.
Apabila كَانَ digunakan dalam ayat yang menceritakan manusia atau peristiwa sejarah, lafaz tersebut boleh menunjukkan keadaan yang berlaku pada masa lampau. Contohnya, apabila seseorang berkata كَانَ الرَّجُلُ كَرِيمًا, maksudnya ialah lelaki itu dahulu bersifat pemurah atau berada dalam keadaan pemurah, menurut konteks penggunaannya. Akan tetapi, penggunaan كَانَ dalam ungkapan yang menyebut nama dan sifat Allah memerlukan penelitian yang lebih cermat kerana tidak boleh disamakan begitu sahaja dengan perubahan keadaan yang berlaku pada makhluk.
Dalam frasa وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا, kata kerja كَانَ tidak boleh difahami secara tergesa-gesa sebagai bukti bahawa Allah hanya memiliki sifat keampunan dan rahmat pada masa lampau, kemudian sifat tersebut berakhir. Pemahaman sedemikian tidak tepat apabila ungkapan ini dibaca dalam kerangka penggunaan al-Quran terhadap nama dan sifat Allah. Sebaliknya, frasa ini menegaskan sifat Allah sebagai Maha Pengampun lagi Maha Penyayang, sementara bentuk kata kerja lampau itu perlu difahami menurut kaedah bahasa Arab dan penggunaan wahyu.
Perbahasan Kedua: Adakah كَانَ Menunjukkan Bahawa Sifat Allah Telah Berakhir?
Satu persoalan penting ialah sama ada penggunaan كَانَ secara automatik bermaksud sesuatu keadaan hanya wujud pada masa lampau. Dari sudut bahasa Arab, كَانَ memang tergolong dalam kata kerja lampau. Namun demikian, makna sesuatu struktur tidak boleh diputuskan hanya berdasarkan label masa bagi satu kata kerja tanpa meneliti penggunaan sebenar struktur tersebut.
Bahasa Arab mempunyai penggunaan كَانَ yang menunjukkan keadaan lampau, tetapi terdapat juga penggunaan yang menegaskan suatu sifat atau keadaan secara berterusan, khususnya apabila lafaz itu digunakan dalam ungkapan yang menerangkan sifat Allah. Oleh itu, makna temporalnya perlu dibaca bersama-sama dengan jenis predikat, konteks dan pola ungkapan yang digunakan.
Dalam al-Quran, ungkapan وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا bukan bermaksud bahawa Allah pernah mengampunkan dan menyayangi makhluk-Nya pada masa lampau, tetapi tidak lagi demikian pada masa sekarang. Tafsiran seperti itu akan menghasilkan makna yang bertentangan dengan maksud ungkapan tersebut. Sebaliknya, frasa ini menyatakan bahawa Allah bersifat Maha Pengampun lagi Maha Penyayang, dengan penggunaan bentuk bahasa yang lazim dalam al-Quran.
Perlu dibezakan antara bentuk tatabahasa dengan hakikat sifat yang dinyatakan. Bentuk lampau pada kata kerja كَانَ ialah ciri struktur bahasa Arab; ia tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa sifat yang disebut selepasnya mempunyai permulaan atau pengakhiran seperti keadaan makhluk. Oleh itu, seseorang tidak wajar menetapkan bahawa sifat Allah telah berakhir semata-mata kerana kata kerja كَانَ digunakan dalam frasa ini.
Pada masa yang sama, penelitian ini tidak bermaksud bahawa setiap penggunaan كَانَ dalam bahasa Arab mesti diterjemahkan sebagai “sentiasa”. Terjemahan perlu mengambil kira konteks setiap ayat. Dalam frasa yang sedang dibincangkan, terjemahan yang sesuai ialah “Dan Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang”, manakala unsur وَكَانَ turut memberikan penegasan yang difahami melalui struktur bahasa Arabnya.
Perbahasan Ketiga: Makna Lafaz اللَّهُ
Lafaz اللَّهُ ialah nama khas bagi Tuhan yang disembah dengan sebenar-benarnya, iaitu Allah. Dalam frasa ini, lafaz tersebut menjadi subjek kepada kata kerja كَانَ. Dari sudut nahu, اللَّهُ ialah اسم كان, yakni isim bagi كَانَ, dan berada dalam keadaan marfuk. Tanda rafaknya ialah dammah yang kelihatan pada akhir lafaz.
Kedudukan ini penting kerana ia menunjukkan bahawa Allah ialah pihak yang disifatkan dengan predikat selepasnya. Frasa tersebut tidak menyebut dua sifat secara terpisah tanpa hubungan, sebaliknya menyandarkan sifat غَفُورًا dan رَحِيمًا kepada Allah melalui struktur كَانَ.
Dari sudut makna, nama اللَّهُ tidak boleh disamakan dengan kata nama umum yang sekadar menunjukkan sesuatu objek atau makhluk. Nama ini merujuk kepada Tuhan Yang Maha Esa, Pencipta dan Penguasa segala sesuatu. Dalam frasa ini, nama Allah menjadi pusat penyandaran kedua-dua sifat yang disebut selepasnya.
Walau bagaimanapun, apabila membahaskan lafaz ini, perlu dielakkan daripada memasukkan huraian panjang tentang semua perbahasan nama Allah yang tidak diperlukan untuk memahami struktur frasa. Fokus yang tepat ialah kedudukan اللَّهُ sebagai اسم كان dan hakikat bahawa sifat keampunan serta rahmat dalam ungkapan ini disandarkan kepada Allah, bukan kepada makhluk.
Perbahasan Keempat: Makna Lafaz غَفُورًا
Lafaz غَفُورًا berasal daripada akar kata غ ف ر yang mempunyai hubungan makna dengan keampunan dan perlindungan daripada akibat kesalahan. Dalam penggunaan bahasa Arab, kata kerja غَفَرَ bermaksud mengampunkan. Daripada akar kata ini terbentuk pelbagai kata terbitan yang berkaitan dengan perbuatan mengampunkan dan keadaan seseorang yang menerima keampunan.
Lafaz غَفُورٌ merupakan صيغة مبالغة, iaitu bentuk yang membawa makna penguatan atau keluasan sifat berbanding bentuk pelaku biasa غَافِرٌ. Bentuk ini memberikan pengertian yang mendalam tentang sifat mengampunkan. Apabila digunakan sebagai nama atau sifat Allah, غَفُورٌ menunjukkan bahawa Allah Maha Pengampun, dengan keluasan keampunan yang layak bagi kebesaran dan kesempurnaan-Nya.
Perbezaan antara غَافِرٌ dengan غَفُورٌ tidak sepatutnya dipermudahkan sehingga kedua-duanya dianggap langsung tidak mempunyai hubungan. Kedua-duanya berasal daripada akar kata yang sama dan berkaitan dengan keampunan. Namun, bentuk غَفُورٌ mempunyai ciri morfologi yang memberikan penekanan lebih kuat terhadap sifat tersebut. Penekanan ini tidak menetapkan bilangan keampunan yang terhad, seolah-olah Allah hanya mengampunkan sejumlah kesalahan tertentu, tetapi menunjukkan keluasan sifat keampunan-Nya.
Dalam frasa وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا, غَفُورًا menerangkan sifat Allah dari sudut keampunan. Maknanya bukan sekadar bahawa Allah mengetahui kesalahan manusia, tetapi bahawa Dia Maha Pengampun. Pengetahuan tentang kesalahan dan keampunan terhadap kesalahan ialah dua perkara yang berbeza dari segi makna. Oleh itu, terjemahan “Maha Pengampun” lebih tepat untuk mengekalkan makna sifat yang terkandung dalam lafaz ini.
Keampunan juga tidak wajar difahami sebagai pengesahan bahawa setiap perbuatan manusia benar atau bahawa dosa tidak mempunyai sebarang akibat. Makna غَفُورٌ ialah Allah Maha Pengampun, bukan bahawa perbezaan antara ketaatan dengan kemaksiatan terhapus. Sifat keampunan menunjukkan keluasan rahmat Allah dalam mengampunkan, tetapi manusia tetap tidak boleh menjadikan sifat ini sebagai alasan untuk meremehkan dosa atau menolak kewajipan bertaubat.
Apabila seseorang memahami غَفُورٌ dengan tepat, dia akan melihat bahawa keampunan Allah merupakan sifat yang agung dan menjadi sebab untuk berharap kepada-Nya. Namun, harapan tersebut hendaklah disertai pengakuan terhadap kesalahan, kesungguhan meninggalkan dosa dan usaha memperbaiki diri. Kesimpulan praktikal ini selaras dengan makna umum keampunan, tetapi tidak boleh digunakan untuk mengehadkan sifat Allah hanya kepada orang yang memenuhi satu gambaran manusia tertentu.
Perbahasan Kelima: Mengapa Digunakan Bentuk غَفُورًا?
Dari sudut morfologi, غَفُورٌ dibina atas pola فَعُولٌ, yang termasuk antara pola صيغة المبالغة dalam bahasa Arab. Bentuk ini menunjukkan sifat yang dikuatkan. Apabila lafaz tersebut digunakan untuk Allah, terjemahan “Maha Pengampun” mengekalkan unsur penegasan itu dengan lebih baik berbanding terjemahan yang sekadar menyebut “mengampunkan”.
Namun demikian, penegasan yang terkandung dalam pola ini tidak bermaksud manusia boleh mengukur sifat Allah menggunakan ukuran kuantiti yang biasa digunakan untuk makhluk. صيغة المبالغة menerangkan ciri makna dalam bahasa Arab; ia bukan alat untuk menentukan had atau kadar sifat Allah. Oleh itu, bentuk غَفُورٌ menunjukkan keluasan sifat keampunan tanpa membataskannya kepada ukuran makhluk.
Akhiran ـًا pada lafaz غَفُورًا pula bukan sebahagian daripada akar kata غ ف ر dan bukan sebahagian daripada pola asas غَفُورٌ. Akhiran itu muncul kerana kedudukan lafaz tersebut dalam struktur nahu ayat. Dalam binaan كَانَ اللَّهُ غَفُورًا, lafaz اللَّهُ ialah اسم كان yang marfuk, manakala غَفُورًا ialah خبر كان yang mansub.
Tanda nasab bagi غَفُورًا ialah fathah yang kelihatan pada akhir lafaz, diikuti alif yang ditulis sebagai alif tanwin. Oleh itu, perubahan daripada غَفُورٌ kepada غَفُورًا tidak bermaksud perubahan nama atau perubahan hakikat sifat yang disebut. Perubahan itu berlaku kerana tuntutan tatabahasa Arab.
Perbezaan ini penting kerana pembaca kadangkala melihat perubahan baris akhir lalu menyangka bahawa makna perkataan itu sendiri telah berubah secara besar-besaran. Sebenarnya, dalam contoh ini, makna asas غَفُورٌ kekal, sedangkan bentuk غَفُورًا menandakan kedudukannya sebagai predikat kepada كَانَ. Makna leksikal dan fungsi nahu perlu dibezakan supaya analisis tidak mencampuradukkan dua perkara yang berlainan.
Perbahasan Keenam: Makna Lafaz رَحِيمًا
Lafaz رَحِيمًا berasal daripada akar kata ر ح م yang berkaitan dengan rahmat. Dalam bahasa Arab, akar kata ini menghasilkan perkataan seperti رَحْمَةٌ yang bermaksud rahmat, serta رَحِيمٌ yang menunjukkan sifat rahmat. Apabila digunakan untuk Allah, رَحِيمٌ diterjemahkan sebagai “Maha Penyayang”.
Makna rahmat tidak wajar dikecilkan kepada perasaan kasih sayang yang bersifat emosi seperti yang biasa dialami oleh manusia. Sifat manusia terikat dengan keadaan, kelemahan dan perubahan. Oleh itu, apabila nama رَحِيمٌ disandarkan kepada Allah, maknanya hendaklah difahami sebagai sifat yang layak bagi Allah, tanpa menyerupakan sifat-Nya dengan sifat makhluk.
Lafaz رَحِيمٌ berada pada pola فَعِيلٌ. Dalam penggunaannya sebagai sifat Allah, lafaz ini menunjukkan sifat rahmat. Pola فَعِيلٌ mempunyai beberapa penggunaan dalam bahasa Arab, maka maknanya tidak boleh diputuskan berdasarkan pola itu semata-mata tanpa meneliti akar kata dan penggunaannya. Dalam konteks ini, akar kata ر ح م menjelaskan hubungannya dengan rahmat, sementara penggunaan al-Quran menetapkan makna “Maha Penyayang”.
Akhiran ـًا pada رَحِيمًا pula menunjukkan bahawa lafaz ini berada dalam keadaan nasab. Dari sudut nahu, رَحِيمًا ialah predikat kedua bagi كَانَ menurut analisis yang lazim, atau sifat bagi غَفُورًا menurut analisis alternatif yang dibenarkan oleh struktur bahasa Arab. Dalam bacaan yang paling langsung, kedua-dua lafaz itu difahami sebagai dua predikat yang menerangkan Allah: Maha Pengampun dan Maha Penyayang.
Terjemahan “Maha Penyayang” mengekalkan hubungan lafaz ini dengan rahmat. Walau bagaimanapun, rahmat Allah tidak boleh disamakan secara langsung dengan perasaan kasih sayang manusia. Dalam perbahasan akidah, nama dan sifat Allah ditetapkan berdasarkan wahyu dengan makna yang layak bagi-Nya, tanpa menyerupakan-Nya dengan makhluk dan tanpa menafikan sifat yang dinyatakan oleh wahyu.
Perbahasan Ketujuh: Perbezaan Makna غَفُورٌ dengan رَحِيمٌ
Kedua-dua lafaz غَفُورٌ dan رَحِيمٌ berkaitan dengan kebaikan Allah terhadap hamba-Nya, tetapi kedua-duanya tidak sama dari sudut makna asas. غَفُورٌ berhubung secara khusus dengan keampunan, manakala رَحِيمٌ berkaitan dengan rahmat. Perbezaan ini perlu dikekalkan supaya setiap nama Allah dapat difahami menurut makna yang ditunjukkan oleh lafaznya.
Keampunan mempunyai hubungan yang jelas dengan kesalahan, dosa dan pengampunan terhadap kesalahan tersebut. Apabila seseorang melakukan dosa lalu Allah mengampuninya, makna keampunan menjadi sangat relevan. Oleh sebab itu, غَفُورٌ membawa perhatian kepada sifat Allah dalam mengampunkan dosa dan kesalahan, menurut kehendak serta hikmah-Nya.
Rahmat pula mempunyai lingkungan makna yang lebih luas daripada keampunan semata-mata. Rahmat berkaitan dengan kebaikan, belas ihsan dan limpahan kurniaan yang datang daripada Allah kepada hamba-Nya menurut kehendak-Nya. Maka, رَحِيمٌ tidak boleh diterjemahkan seolah-olah maknanya hanya “mengampunkan dosa”. Jika kedua-dua nama itu diterjemahkan dengan makna yang sama sepenuhnya, perbezaan makna antara kedua-duanya akan hilang.
Namun, perbezaan ini tidak bermaksud keampunan dan rahmat terpisah tanpa sebarang hubungan. Keampunan boleh menjadi salah satu bentuk kurniaan rahmat Allah kepada hamba-Nya. Seseorang yang diampunkan mendapat kebaikan yang besar, dan keampunan tersebut boleh difahami dalam lingkungan rahmat Allah. Walaupun demikian, hubungan antara kedua-duanya tidak menghapuskan perbezaan makna yang ditunjukkan oleh setiap nama.
Dari sudut bahasa, tidak tepat untuk mengatakan bahawa غَفُورٌ hanya berkaitan dengan dosa tertentu, sedangkan رَحِيمٌ hanya berkaitan dengan nikmat tertentu, melainkan terdapat dalil khusus yang menetapkan pembahagian tersebut. Makna asas kedua-dua nama perlu dihormati, sementara perincian tentang bentuk dan keadaan keampunan atau rahmat Allah hendaklah berdasarkan dalil yang sahih, bukan andaian yang dibina semata-mata daripada bentuk perkataan.
Gabungan kedua-dua nama ini memberikan makna yang lebih lengkap daripada penggunaan satu nama sahaja. غَفُورٌ menegaskan keluasan keampunan Allah, manakala رَحِيمٌ menegaskan sifat rahmat-Nya. Dengan itu, frasa ini menghimpunkan dua makna yang saling berkaitan tetapi tetap berbeza.
Perbahasan Kelapan: Mengapa Kedua-dua Nama Ini Disebut Bersama?
Penggabungan dua nama Allah dalam satu frasa perlu dibaca dengan mengekalkan makna setiap nama. Apabila غَفُورٌ dan رَحِيمٌ disebut bersama, pembaca diingatkan tentang keampunan dan rahmat Allah. Kedua-duanya memberikan gambaran yang saling melengkapi: keampunan berkaitan dengan penghapusan atau pengampunan kesalahan, sedangkan rahmat berkaitan dengan kebaikan Allah terhadap hamba-Nya.
Kehadiran kedua-dua nama tersebut juga menghalang pembaca daripada memahami hubungan manusia dengan Allah hanya melalui satu sudut. Jika perhatian hanya diberikan kepada dosa dan hukuman, keluasan keampunan Allah mungkin tidak difahami dengan sewajarnya. Jika perhatian hanya diberikan kepada rahmat tanpa mengambil kira kesalahan dan tanggungjawab manusia, seseorang pula mungkin tersilap menganggap bahawa dosa tidak perlu dipedulikan. Gabungan nama-nama ini mengingatkan bahawa keampunan dan rahmat Allah merupakan sifat yang agung, sedangkan manusia tetap perlu bertanggungjawab terhadap perbuatannya.
Walau bagaimanapun, tidak boleh dipastikan bahawa setiap penyebutan dua nama Allah mesti mempunyai satu sebab khusus yang dapat ditentukan melalui analisis bahasa semata-mata. Bahasa membantu menjelaskan perbezaan makna, tetapi penetapan hikmah khusus bagi susunan ayat memerlukan sandaran tafsir yang boleh dipercayai. Oleh itu, kesimpulan yang paling selamat ialah bahawa kedua-dua nama itu membawa makna yang saling melengkapi, tanpa mereka-reka sebab khusus yang tidak mempunyai sandaran.
Dari sudut tadabbur, seseorang boleh mengambil pengajaran bahawa keampunan dan rahmat Allah memberikan ruang untuk manusia kembali kepada-Nya. Namun, pengajaran tersebut tidak bermaksud bahawa seseorang boleh memastikan keampunan bagi dirinya tanpa mengira keadaan atau mengabaikan kewajipan agama. Sifat Allah menjadi sebab untuk berharap, berdoa dan memperbaiki diri, bukan alasan untuk berasa bebas daripada tanggungjawab.
Perbahasan Kesembilan: I‘rab Lengkap bagi وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
Untuk memahami struktur frasa ini dengan tepat, setiap perkataan perlu dianalisis berdasarkan fungsi tatabahasa Arabnya.
وَ ialah huruf ‘ataf atau huruf penghubung, menurut hubungan frasa tersebut dengan konteks sebelumnya. Huruf ini tidak mempunyai kedudukan i‘rab seperti kata nama atau kata kerja.
كَانَ ialah kata kerja lampau ناقص, iaitu kata kerja yang memerlukan اسم dan خبر untuk melengkapkan struktur predikatnya. Dalam frasa ini, كَانَ mabni atas fathah.
اللَّهُ ialah اسم كان yang marfuk. Tanda rafaknya ialah dammah yang jelas pada akhir lafaz.
غَفُورًا ialah خبر كان yang mansub. Tanda nasabnya ialah fathah yang jelas pada akhir lafaz. Dari sudut makna, lafaz ini menunjukkan sifat Allah sebagai Maha Pengampun.
رَحِيمًا boleh dianalisis sebagai خبر kedua bagi كَانَ yang mansub, dengan tanda nasab berupa fathah yang jelas. Dalam analisis ini, غَفُورًا dan رَحِيمًا masing-masing menjadi predikat yang disandarkan kepada اللَّهُ. Dari sudut struktur bahasa Arab, terdapat juga kemungkinan analisis yang menganggap رَحِيمًا sebagai sifat bagi غَفُورًا. Namun, analisis sebagai predikat kedua merupakan cara yang jelas untuk menerangkan bahawa kedua-dua lafaz tersebut menerangkan Allah dalam frasa ini.
Perbezaan analisis nahu tersebut tidak semestinya mengubah terjemahan asas frasa ini. Kedua-dua lafaz tetap menerangkan Allah sebagai Maha Pengampun dan Maha Penyayang. Perbahasan i‘rab membantu mengenal pasti hubungan perkataan, sedangkan perbezaan antara predikat kedua dengan sifat perlu dinilai berdasarkan kaedah tatabahasa dan konteks.
Perbahasan Kesepuluh: Mengapa اللَّهُ Berbaris Dammah, Sedangkan غَفُورًا dan رَحِيمًا Berbaris Fathah?
Perbezaan baris akhir pada lafaz-lafaz ini berpunca daripada fungsi nahu masing-masing. اللَّهُ ialah اسم كان, maka kedudukannya marfuk. Dalam bentuk biasa, tanda rafak bagi kata nama tunggal ialah dammah. Oleh itu, lafaz اللَّهُ berakhir dengan dammah.
Sebaliknya, غَفُورًا ialah خبر كان. Predikat bagi كَانَ berada dalam keadaan nasab. Oleh sebab غَفُورٌ ialah kata nama tunggal dalam struktur ini, tanda nasabnya ialah fathah. Bentuk penulisannya menjadi غَفُورًا kerana fathah diikuti alif tanwin.
Begitu juga رَحِيمًا, yang berada dalam keadaan nasab menurut analisis sebagai predikat kedua bagi كَانَ. Oleh itu, lafaz tersebut berakhir dengan fathah dan ditulis dengan alif tanwin. Perbezaan baris ini bukan hiasan bacaan, tetapi sebahagian daripada sistem nahu bahasa Arab yang menerangkan hubungan antara perkataan dalam ayat.
Sekiranya semua perkataan dibaca tanpa memelihara baris yang betul, hubungan nahu yang ditunjukkan oleh struktur tersebut boleh menjadi kabur. Dalam bahasa Arab, baris akhir sering membantu mengenal pasti subjek, objek, predikat dan fungsi lain. Oleh itu, ketepatan membaca وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا turut bergantung pada pemeliharaan i‘rabnya.
Perbahasan Kesebelas: Makna Terjemahan yang Paling Tepat
Terjemahan yang ringkas dan mengekalkan makna utama frasa ini ialah:
“Dan Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang.”
Terjemahan ini mengekalkan nama اللَّهُ sebagai Allah, غَفُورًا sebagai Maha Pengampun dan رَحِيمًا sebagai Maha Penyayang. Huruf وَ diterjemahkan sebagai “dan”, manakala fungsi كَانَ difahami dalam keseluruhan ungkapan yang menyatakan sifat Allah.
Ada terjemahan yang menggunakan ungkapan “Dan Allah sentiasa Maha Pengampun lagi Maha Penyayang”. Perkataan “sentiasa” boleh membantu pembaca memahami bahawa ungkapan ini bukan penetapan sifat yang telah berakhir pada masa lampau. Namun, perkataan tersebut ialah unsur penjelasan dalam terjemahan, bukan padanan langsung bagi satu perkataan yang berdiri sendiri dalam teks Arab. Oleh itu, jika tujuan terjemahan ialah mengekalkan struktur asal secara ringkas, “Dan Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang” sudah memadai.
Terjemahan yang paling tepat bukan semestinya terjemahan yang paling panjang. Ketepatan terletak pada pemeliharaan makna asal, pembezaan antara dua nama Allah dan pengelakan daripada memasukkan makna yang tidak ditunjukkan oleh lafaz. Huraian tambahan boleh diberikan dalam penjelasan, tetapi tidak semestinya dimasukkan ke dalam terjemahan utama.
Perbahasan Kedua Belas: Kesilapan yang Perlu Dielakkan Ketika Memahami Frasa Ini
Kesilapan pertama ialah memahami كَانَ sebagai bukti bahawa sifat Allah hanya wujud pada masa lampau. Kesimpulan ini tidak mengambil kira penggunaan ungkapan tersebut dalam bahasa al-Quran. Bentuk kata kerja lampau tidak boleh dijadikan satu-satunya asas untuk mendakwa bahawa sifat Allah berakhir atau berubah seperti keadaan makhluk.
Kesilapan kedua ialah menyamakan غَفُورٌ dan رَحِيمٌ tanpa mengekalkan perbezaan makna. Walaupun keampunan dan rahmat mempunyai hubungan, kedua-duanya bukan perkataan yang sama maknanya. غَفُورٌ berkaitan dengan keampunan, manakala رَحِيمٌ berkaitan dengan rahmat. Terjemahan dan huraian yang baik perlu mengekalkan kedua-dua makna tersebut.
Kesilapan ketiga ialah menganggap pola صيغة المبالغة sebagai ukuran kuantiti yang boleh dihitung oleh manusia. Bentuk غَفُورٌ menunjukkan penegasan sifat keampunan dalam bahasa Arab, tetapi tidak membolehkan seseorang menetapkan had keampunan Allah berdasarkan ukuran makhluk.
Kesilapan keempat ialah memahami rahmat Allah sebagai alasan untuk meremehkan dosa. Makna رَحِيمٌ menegaskan sifat rahmat Allah, tetapi tidak meniadakan tanggungjawab manusia terhadap perbuatan sendiri. Harapan kepada keampunan perlu disertai kesungguhan untuk kembali kepada Allah, bukan dijadikan alasan untuk meneruskan kesalahan dengan sengaja.
Kesilapan kelima ialah menentukan hikmah khusus bagi penyusunan frasa ini tanpa sandaran. Penelitian bahasa boleh menunjukkan bahawa dua nama Allah disebut bersama dan mempunyai makna yang saling melengkapi. Namun, dakwaan bahawa susunan tersebut mempunyai satu sebab khusus yang pasti memerlukan dalil atau penjelasan tafsir yang berautoriti.
Perbahasan Ketiga Belas: Hubungan Frasa Ini dengan Pengharapan kepada Allah
Dari sudut penghayatan, penyebutan غَفُورًا memberikan asas kepada harapan seorang hamba terhadap keampunan Allah. Manusia boleh melakukan kesalahan, tetapi kesalahan tersebut tidak sepatutnya mendorongnya berputus asa daripada rahmat Allah. Sifat Allah sebagai Maha Pengampun mengingatkan manusia bahawa jalan kembali kepada-Nya perlu sentiasa diusahakan.
Pada masa yang sama, رَحِيمًا mengingatkan bahawa hubungan seorang hamba dengan Allah tidak boleh dilihat hanya melalui kesalahan dan pengampunan. Rahmat Allah meliputi pelbagai bentuk kebaikan dan kurniaan yang tidak terhad kepada pengampunan dosa semata-mata. Oleh itu, penghayatan terhadap dua nama ini boleh melahirkan rasa berharap, syukur dan kesedaran tentang kebergantungan manusia kepada Allah.
Pengharapan yang benar tidak sama dengan jaminan terhadap sesuatu yang belum diketahui oleh manusia. Seseorang boleh berharap agar Allah mengampunkan dosanya, menerima taubatnya dan melimpahkan rahmat kepadanya. Namun, dia tidak sepatutnya mendakwa bahawa dirinya pasti mendapat keampunan dalam setiap keadaan tanpa mengambil kira peringatan wahyu tentang tanggungjawab, taubat dan pembalasan.
Begitu juga, rasa takut terhadap akibat dosa tidak sepatutnya berubah menjadi keputusasaan. Sifat غَفُورٌ dan رَحِيمٌ memberi peringatan bahawa Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang. Penghayatan yang seimbang ialah mengakui kesalahan, berharap kepada Allah, memperbaiki amalan dan tidak menjadikan dosa sebagai perkara yang ringan.
Perbahasan Keempat Belas: Hubungan antara Makna Bahasa dengan Kefahaman Akidah
Frasa وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا menunjukkan pentingnya membezakan analisis bahasa Arab dengan perbahasan akidah. Analisis bahasa menerangkan bahawa كَانَ ialah kata kerja lampau, اللَّهُ ialah اسم كان, dan غَفُورًا serta رَحِيمًا ialah predikat yang menerangkan Allah menurut analisis nahu yang lazim. Analisis ini menjelaskan struktur ayat sebagaimana yang digunakan dalam bahasa Arab.
Perbahasan akidah pula memastikan bahawa nama dan sifat Allah difahami berdasarkan wahyu dengan cara yang layak bagi-Nya. Sifat Allah tidak boleh disamakan dengan sifat makhluk, tetapi tidak boleh juga dinafikan hanya kerana seseorang membayangkan bahawa sifat tersebut mesti menyerupai sifat manusia. Kedua-dua kesilapan itu perlu dielakkan.
Oleh itu, apabila كَانَ digunakan bersama nama dan sifat Allah, seseorang tidak boleh terus menyimpulkan bahawa sifat tersebut mengalami perubahan atau pengakhiran seperti keadaan makhluk. Sebaliknya, struktur bahasa perlu difahami berdasarkan penggunaan bahasa Arab, sementara hakikat sifat Allah ditetapkan menurut dalil yang benar tanpa mereka-reka kaifiatnya.
Pada masa yang sama, prinsip ini tidak bermaksud semua persoalan akidah boleh diselesaikan melalui satu analisis tatabahasa sahaja. Nahu menjelaskan fungsi lafaz, tetapi perincian akidah memerlukan penelitian terhadap dalil-dalil wahyu secara menyeluruh. Menggunakan tatabahasa secara tepat ialah sebahagian daripada usaha memahami teks, bukan pengganti kepada keseluruhan kaedah memahami al-Quran.
Kesimpulan
Frasa وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا menyatakan bahawa Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang. وَ berfungsi sebagai penghubung, كَانَ ialah kata kerja lampau ناقص, اللَّهُ ialah اسم كان yang marfuk, manakala غَفُورًا dan رَحِيمًا ialah dua lafaz yang menerangkan Allah dalam keadaan nasab menurut analisis sebagai dua predikat.
غَفُورٌ berasal daripada akar kata غ ف ر dan membawa makna keampunan dengan penegasan yang terkandung dalam pola صيغة المبالغة. رَحِيمٌ pula berasal daripada akar kata ر ح م dan menunjukkan sifat rahmat. Kedua-dua nama itu berkaitan, tetapi tidak boleh disamakan sehingga perbezaan maknanya hilang.
Penggunaan كَانَ dalam frasa ini tidak boleh dijadikan alasan untuk mendakwa bahawa sifat keampunan dan rahmat Allah hanya wujud pada masa lampau lalu berakhir. Makna frasa hendaklah difahami berdasarkan penggunaan bahasa Arab dan konteks ungkapan al-Quran. Terjemahan “Dan Allah Maha Pengampun lagi Maha Penyayang” mengekalkan makna utama dengan jelas.
Pengajaran terpenting daripada penelitian ini ialah keperluan memahami setiap lafaz menurut maknanya, memelihara ketepatan i‘rab dan tidak membuat kesimpulan yang melampaui dalil. Keampunan dan rahmat Allah menjadi asas pengharapan seorang hamba, tetapi pengharapan itu hendaklah disertai kesedaran terhadap tanggungjawab, usaha memperbaiki diri dan kesungguhan kembali kepada Allah. Dengan demikian, frasa ini difahami bukan sekadar sebagai penutup bacaan, tetapi sebagai ungkapan yang menghimpunkan dua nama Allah yang agung: Maha Pengampun dan Maha Penyayang.
asasas
asas
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/267702141201074537?hl=en
