Perbahasan Tentang Ayat 4 Dari Surah Al-An'am وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ ... (Al-An'am:4)

MOHD ROSLAN ABDUL GHANI -
ا   ب   ت   ث   ج   ح   خ   د   ذ   ر   ز   س   ش   ص   ض   ط   ظ   ع   غ   ف   ق   ك   ل   م   ن   و   ه   ي
A   B   C   D   E   F   G   H   I   J   K   L   M   N   O   P   Q   R   S   T   U   V   W   X   Y   Z

وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَـٰتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا۟ عَنْهَا مُعْرِضِينَ ﴿سورة الأنعام آية ٤﴾.

Perbahasan Tentang Ayat 4 Dari Surah Al-An'am وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ

Penyataan وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ merupakan satu susunan bahasa al-Quran yang sangat padat, namun di dalam kepadatannya terkandung penegasan yang luas tentang keadaan manusia apabila berhadapan dengan tanda-tanda Allah. Allah menyatakan: وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ, yang dapat dihuraikan secara makna sebagai: “Dan tidak datang kepada mereka sesuatu daripada tanda-tanda Tuhan mereka.” Susunan ini tidak sekadar memberitahu bahawa terdapat ayat-ayat atau tanda-tanda daripada Allah yang sampai kepada manusia, bahkan ia menggambarkan bahawa kedatangan tanda tersebut merupakan sesuatu yang berulang, beraneka bentuk, datang daripada Rabb mereka, dan berada di hadapan mereka sebagai hujah. Yang sangat penting diperhatikan ialah Allah tidak menyatakan sekadar وَمَا تَأْتِيهِمْ آيَةٌ, bahkan digunakan susunan وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ. Di dalamnya terdapat pengulangan unsur “min” yang memberikan kekuatan kepada makna umum dan penegasan. Satu “min” berada sebelum perkataan آية dan satu lagi berada dalam rangkaian مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ. Ini menjadikan perhatian tertumpu kepada dua perkara sekaligus: tidak ada satu pun ayat daripada ayat-ayat Tuhan mereka yang datang kepada mereka, melainkan keadaan mereka tetap memperlihatkan sikap yang telah disebut dalam kesinambungan ayat tersebut. Oleh itu, penyataan ini tidak boleh dipersempitkan kepada pengertian bahawa manusia sekadar melihat beberapa mukjizat atau membaca beberapa ayat al-Quran. Lafaz آية sendiri lebih luas daripada itu apabila dilihat dalam penggunaan al-Quran. Ia membawa makna tanda, petunjuk, bukti, alamat yang menunjukkan kepada sesuatu yang lain, dan dalam konteks wahyu boleh merujuk kepada ayat yang diturunkan. Namun apabila ia disandarkan kepada رَبِّهِمْ, perhatian bukan hanya kepada kewujudan tanda tersebut, tetapi kepada siapa yang mengadakan tanda itu dan kepada hubungan tanda tersebut dengan Rabb yang mencipta, mentadbir dan memelihara mereka. Dengan demikian, ungkapan ini sebenarnya sedang membicarakan tentang hubungan antara manusia dengan hujah Allah yang sampai kepada mereka. Tanda itu bukan tanda yang berdiri tanpa makna, bukan kejadian yang terputus daripada kehendak Allah, dan bukan sesuatu yang tidak mempunyai tujuan. Ia adalah آيَةٍ مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ, suatu tanda daripada tanda-tanda Rabb mereka. Maka semakin seseorang memahami lafaz ini, semakin jelas bahawa masalah manusia bukanlah semata-mata kekurangan tanda, kekurangan bukti, atau ketiadaan petunjuk, tetapi persoalan yang lebih dalam ialah bagaimana manusia menyikapi tanda-tanda yang datang daripada Rabb mereka.

Perkataan pertama yang sangat perlu diberikan perhatian ialah وَمَا. Huruf وَ merupakan huruf penghubung yang membawa pembaca daripada ayat sebelumnya kepada kenyataan berikutnya. Ia tidak berdiri terasing daripada konteks. Selepas Allah menyebut tentang diri-Nya, tentang penciptaan langit dan bumi, tentang menjadikan kegelapan dan cahaya, kemudian menyatakan bahawa orang-orang kafir menyamakan sesuatu dengan Tuhan mereka, datang pula penyataan وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ. Seolah-olah susunan ayat membawa perhatian daripada siapa Allah kepada bagaimana manusia berhadapan dengan tanda-tanda yang menunjukkan kepada-Nya. Huruf مَا pula dalam susunan ini berfungsi menafikan, dan penafian tersebut bukan penafian terhadap satu peristiwa yang berlaku sekali lalu, tetapi terhadap kedatangan apa-apa pun daripada ayat-ayat Allah kepada mereka. Di sini terdapat keluasan yang sangat kuat. Jika dikatakan وَمَا تَأْتِيهِمْ آيَةٌ, sudah ada makna bahawa tidak datang kepada mereka suatu ayat. Tetapi apabila dikatakan وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ آيَةٍ, struktur bahasa tersebut memperkuat penafian sehingga maknanya merangkumi tidak ada satu pun ayat. Oleh sebab itu, “مِنْ” yang datang selepas penafian sangat penting untuk difahami. Ia bukan sekadar huruf tambahan yang tidak mempunyai kesan makna. Ia memberikan pengertian الاستغراق, iaitu meliputi keseluruhan jenis yang disebut. Maka maksudnya bukan “tidak datang kepada mereka satu ayat tertentu” tetapi “tidak datang kepada mereka walau satu pun daripada mana-mana ayat.” Ini menjadikan ayat tersebut sangat kuat dari sudut penafian. Allah tidak membicarakan tentang jumlah tertentu yang terhad, tetapi menggunakan lafaz yang membuka ruang kepada keseluruhan ayat-ayat yang datang kepada mereka. Setiap kali satu ayat datang, ia berada di bawah rangkaian penafian tersebut. Tidak ada satu pun yang boleh dikeluarkan daripada lingkungan makna ini. Dari sini dapat difahami bahawa al-Quran tidak menggambarkan manusia sebagai makhluk yang hanya sekali-sekala menerima tanda daripada Allah. Sebaliknya, manusia berada dalam lingkungan tanda-tanda Allah yang tidak terputus daripada kehidupan mereka. Mereka hidup dalam dunia yang penuh dengan آثار القدرة والحكمة والربوبية, tetapi sikap mereka terhadap tanda tersebut boleh berbeza. Yang menjadi perhatian dalam penyataan ini ialah bahawa tanda itu datang kepada mereka. Allah tidak menggambarkan ayat tersebut sebagai sesuatu yang berada jauh daripada manusia sehingga mereka tidak mempunyai hubungan dengannya. Lafaz تَأْتِيهِمْ memberikan gambaran kedatangan kepada mereka, iaitu sesuatu yang mencapai mereka dan berada dalam lingkungan penerimaan mereka. Maka apabila tanda telah datang, alasan bahawa hujah tidak pernah sampai menjadi semakin sukar untuk dipertahankan.

Perkataan تَأْتِيهِمْ pula perlu diperhatikan dengan teliti kerana Allah tidak memilih lafaz yang hanya bermakna “mereka melihat” atau “mereka mengetahui”. Lafaz ini berasal daripada أتى, yang membawa makna datang, mendatangi, sampai atau tiba kepada sesuatu pihak. Bentuk تَأْتِيهِمْ terdiri daripada فعل مضارع yang menunjukkan perbuatan datang kepada mereka, dengan dhamir هِمْ yang merujuk kepada pihak yang disebut dalam konteks ayat. Penggunaan kata kerja ini menjadikan آية sebagai sesuatu yang “datang” kepada manusia. Terdapat perbezaan yang halus antara “mereka pergi mencari ayat” dengan “ayat datang kepada mereka”. Kedua-duanya boleh berlaku dalam kehidupan manusia, tetapi susunan al-Quran di sini menumpukan kepada datangnya hujah Allah kepada mereka. Ini menunjukkan keluasan rahmat dan keadilan Allah dalam penyampaian petunjuk. Tanda-tanda Allah tidak digambarkan sebagai sesuatu yang hanya boleh dicapai oleh golongan tertentu melalui usaha intelektual yang sangat tinggi. Allah mendatangkan ayat kepada manusia dalam bentuk yang sesuai dengan keadaan mereka. Ayat Allah boleh datang melalui wahyu, boleh datang melalui tanda-tanda kekuasaan-Nya pada makhluk, boleh datang melalui perubahan keadaan, boleh datang melalui kejadian yang menyedarkan hati, dan boleh datang dalam bentuk hujah yang disampaikan oleh Rasul. Namun dalam konteks ayat ini, lafaz آية perlu difahami dalam lingkungan penggunaan al-Quran dan konteks surah, bukan dibuka sehingga setiap perkara kecil secara sewenang-wenangnya disebut sebagai maksud langsung ayat ini. Yang pasti, sifatnya ialah sesuatu yang menjadi tanda dan hujah daripada Rabb mereka. Lafaz تَأْتِيهِمْ juga menunjukkan bahawa tanda itu mempunyai hubungan dengan manusia sebagai penerima. Allah mengetahui mereka, mengetahui keadaan mereka, mengetahui apa yang mereka perlukan sebagai hujah, lalu tanda-tanda itu sampai kepada mereka. Maka persoalan yang lahir daripada ayat ini bukan “mengapa Allah tidak menunjukkan tanda kepada mereka?” kerana penyataan وَمَا تَأْتِيهِمْ sendiri berada dalam konteks yang akan menunjukkan bahawa tanda-tanda itu telah datang. Persoalan yang lebih tepat ialah bagaimana mereka menyikapinya setelah ia datang. Di sinilah pentingnya membezakan antara “ketiadaan bukti” dengan “penolakan terhadap bukti”. Al-Quran sering membawa manusia kepada kesedaran bahawa seseorang boleh hidup di tengah-tengah tanda-tanda Allah namun tetap tidak tunduk kepada Allah. Banyaknya tanda tidak semestinya melahirkan iman jika hati memilih untuk menolak. Maka lafaz تَأْتِيهِمْ mengalihkan perhatian daripada persoalan kewujudan tanda kepada persoalan sikap terhadap tanda.

Penggunaan فعل مضارع dalam تَأْتِيهِمْ juga membawa satu keluasan dari sudut gambaran peristiwa. Kata kerja mudari‘ bukan semestinya bermaksud bahawa perbuatan itu sedang berlaku pada saat tertentu sahaja. Dalam bahasa Arab, فعل مضارع boleh digunakan untuk menggambarkan peristiwa yang berulang, berlangsung, atau menjadi keadaan yang terus berlaku menurut konteks. Dalam ayat ini, ia sangat sesuai dengan gambaran bahawa ayat-ayat Allah datang kepada manusia berulang kali. Satu tanda tidak semestinya menjadi satu-satunya tanda. Satu peringatan tidak semestinya menjadi peringatan terakhir. Satu hujah tidak semestinya menjadi satu-satunya hujah. Bahkan susunan وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ memberikan gambaran bahawa setiap kali sesuatu daripada ayat-ayat Allah sampai kepada mereka, ia berada dalam lingkungan sikap manusia yang sedang dinilai. Di sini tidak boleh difahami bahawa Allah memperoleh pengetahuan baru apabila ayat itu datang, atau bahawa kedatangan ayat berlaku di luar ilmu Allah. Kata kerja تَأْتِيهِمْ menggambarkan peristiwa menurut keadaan makhluk dan perjalanan masa, bukan perubahan pada ilmu Allah. Allah mengetahui sebelum ayat itu datang, mengetahui ketika ia sampai, mengetahui bagaimana ia diterima dan mengetahui kesannya. Yang berubah ialah keadaan makhluk, bukan ilmu Allah. Ini penting kerana apabila ayat menyebut “datang kepada mereka”, ia tidak bermakna bahawa Allah sedang menunggu untuk mengetahui apa yang akan berlaku. Bahkan keseluruhan kejadian berada di bawah ilmu, kehendak dan kekuasaan-Nya. Bahasa al-Quran berbicara tentang peristiwa dalam bentuk yang dapat difahami manusia, sedangkan kesempurnaan sifat Allah tidak boleh diukur dengan keadaan makhluk. Maka lafaz تَأْتِيهِمْ menunjukkan pergerakan tanda menuju kepada manusia dari sudut kejadian yang berlaku pada alam dan kehidupan mereka, bukan pergerakan ilmu Allah daripada tidak tahu kepada tahu.

Dhamir هِمْ dalam تَأْتِيهِمْ juga membawa makna yang perlu diperhatikan kerana ayat tidak hanya menyebut “tidak datang ayat”, tetapi “tidak datang kepada mereka ayat”. Dengan demikian, perhatian diarahkan kepada pihak penerima. Ayat Allah bukan hanya sesuatu yang wujud secara objektif; ia datang kepada manusia sebagai مخاطَب, sebagai pihak yang berhadapan dengannya. Ini mengandungi dimensi tanggungjawab. Sesuatu tanda yang datang kepada seseorang menjadi hujah yang berbeza daripada sesuatu yang langsung tidak pernah sampai kepadanya. Oleh sebab itu, ayat ini sangat rapat dengan persoalan إقامة الحجة, iaitu tegaknya hujah terhadap manusia. Namun perlu diperhatikan bahawa “datangnya ayat” tidak semestinya bererti setiap manusia menerima semua bentuk hujah dengan cara yang sama atau mempunyai kadar pengetahuan yang sama. Al-Quran tidak menyamakan keadaan semua individu dalam setiap perkara. Akan tetapi, penyataan umum ini menegaskan bahawa golongan yang disebut dalam konteks ayat tidak boleh mengatakan bahawa mereka langsung tidak didatangi tanda daripada Rabb mereka. Mereka telah berada dalam lingkungan ayat. Mereka telah menerima sesuatu yang sepatutnya mengarahkan perhatian kepada Allah. Maka kata ganti هِمْ menjadikan isu ini bersifat langsung: tanda itu datang kepada mereka, bukan kepada makhluk yang tidak mempunyai hubungan dengan mereka. Mereka ialah pihak yang berhadapan dengan tanda itu. Mereka ialah pihak yang mesti memberikan respons terhadapnya. Dengan demikian, satu perkataan kecil هِمْ membawa persoalan besar tentang tanggungjawab manusia terhadap hujah yang sampai kepada mereka. Apabila Allah mengatakan bahawa sesuatu ayat datang “kepada mereka”, ia menunjukkan bahawa hubungan antara wahyu dan manusia bukan hubungan abstrak. Wahyu menyentuh manusia, memberi peringatan kepada manusia, menuntut manusia, dan mendedahkan sikap manusia terhadap Rabb mereka.

Kemudian datang perkataan آيَةٍ. Inilah pusat penting dalam penyataan tersebut. Lafaz آية mempunyai keluasan makna yang sangat besar dalam bahasa al-Quran. Ia boleh merujuk kepada ayat wahyu, tanda, bukti, alamat atau perkara yang menunjukkan kepada sesuatu yang lebih besar daripada dirinya. Dari sudut asal penggunaannya, آية bukan sekadar “ayat” dalam pengertian satu baris tulisan. Ia ialah tanda yang menunjuk. Apabila seseorang melihat tanda, tujuan tanda bukanlah supaya perhatian berhenti pada tanda itu semata-mata, tetapi supaya tanda membawa kepada perkara yang ditandainya. Sebuah tanda jalan bukan tujuan akhir perjalanan; ia menunjukkan arah. Demikian juga ayat Allah. Ia tidak sepatutnya menjadi objek yang terputus daripada Rabb yang menurunkannya atau mengadakannya. Apabila Allah menyebut آيَةٍ مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ, makna “ayat” itu menjadi lebih kuat kerana ia segera dihubungkan dengan رَبِّهِمْ. Tanda itu mempunyai sumber, mempunyai tujuan dan mempunyai hubungan dengan Rabb mereka. Jika yang dimaksudkan hanya fenomena yang menarik perhatian manusia, maka perhatian boleh berhenti pada fenomena tersebut. Tetapi apabila ia disebut sebagai آيَةٍ مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ, tanda itu tidak boleh dipisahkan daripada Rabb. Ia mengarahkan manusia kepada Allah. Di sinilah kesilapan manusia boleh berlaku: manusia melihat tanda tetapi tidak melihat apa yang ditunjukkan oleh tanda; manusia melihat kejadian tetapi tidak mengenal Rabb yang mengadakan kejadian; manusia menikmati nikmat tetapi tidak mengenal Pemberi nikmat; manusia membaca wahyu tetapi tidak tunduk kepada Yang menurunkan wahyu. Lafaz آية menuntut lebih daripada sekadar penglihatan. Ia menuntut pengenalan terhadap makna yang ditunjukkannya. Sebab itu tanda-tanda Allah boleh menjadi hujah bagi orang beriman tetapi menjadi alasan penolakan bagi orang yang keras hati. Masalahnya bukan pada tanda itu, kerana tanda tersebut tetap menjadi tanda. Masalahnya terletak pada sikap manusia terhadap apa yang ditunjukkan oleh tanda itu.

Apabila Allah menggunakan lafaz آيَةٍ dalam bentuk mufrad, kemudian segera menyebut مِّنْ ءَايَاتِ رَبِّهِمْ dalam bentuk jamak, terdapat keluasan makna yang sangat indah. آيَةٍ menggambarkan satu daripada sekian banyak tanda, sedangkan آيَاتِ رَبِّهِمْ menggambarkan keseluruhan himpunan tanda yang berasal daripada Rabb mereka. Seolah-olah ayat menyatakan bahawa setiap satu yang datang kepada mereka bukanlah sesuatu yang berdiri sendirian. Satu ayat merupakan sebahagian daripada rangkaian ayat. Satu tanda merupakan sebahagian daripada tanda-tanda Rabb mereka. Maka seseorang tidak boleh mengatakan bahawa apabila satu tanda tidak difahaminya, seluruh hujah Allah telah gugur. Ketidakfahaman terhadap satu ayat tidak bermaksud tiada ayat lain. Demikian juga manusia tidak boleh menuntut bentuk tanda tertentu menurut kehendaknya seolah-olah Allah wajib menuruti ukuran yang dicipta oleh manusia. Allah mempunyai hikmah dalam mendatangkan tanda. Ayat datang dalam bentuk yang dikehendaki-Nya, pada masa yang dikehendaki-Nya, melalui jalan yang dikehendaki-Nya. Manusia diperintahkan untuk menerima petunjuk apabila kebenaran telah sampai, bukan memaksa Allah supaya memberikan tanda menurut hawa nafsu mereka. Dalam banyak tempat al-Quran, golongan yang menolak sering meminta tanda tambahan walaupun tanda telah ada. Ini menunjukkan bahawa tuntutan terhadap tanda kadangkala bukan kerana kekurangan bukti, tetapi kerana keengganan untuk tunduk. Maka penggunaan “آية” secara mufrad diikuti “آيات” secara jamak memberi kesan bahawa satu tanda tidak terpisah daripada keseluruhan sistem hujah dan petunjuk Allah. Setiap tanda memiliki tempatnya dalam keluasan ayat-ayat Rabb. Jika manusia membuka hati, satu tanda sahaja boleh menjadi jalan kepada pengenalan yang lebih luas terhadap Allah. Jika manusia menutup hati, banyak tanda sekalipun tidak semestinya mengubah pendirian mereka.

Pengulangan huruf مِنْ dalam وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ مِّنْ ءَايَٰتِ رَبِّهِمْ sangat penting untuk diperincikan kerana ia memberikan struktur yang kuat kepada keseluruhan ungkapan. مِنْ yang pertama datang selepas penafian مَا dan sebelum آيَةٍ. Ini merupakan bentuk yang menguatkan penafian terhadap جنس yang disebut. Maknanya, tidak ada satu pun daripada jenis ayat yang datang kepada mereka yang terkeluar daripada penafian itu. Kemudian مِنْ yang kedua menghubungkan آيَةٍ dengan ءَايَاتِ رَبِّهِمْ, menunjukkan bahawa ayat tersebut adalah salah satu daripada ayat-ayat Rabb mereka. Dengan itu, susunan ini mempunyai dua lapisan. Lapisan pertama ialah keluasan penafian: tidak ada satu pun yang datang kepada mereka. Lapisan kedua ialah identiti ayat tersebut: ia merupakan sebahagian daripada ayat-ayat Rabb mereka. Jika diterjemahkan secara terlalu ringkas sebagai “tidak datang kepada mereka sesuatu ayat daripada Tuhan mereka”, sebahagian kekuatan struktur Arab boleh hilang. Terjemahan perlu difahami sebagai usaha memindahkan makna, bukan menggantikan seluruh kekuatan susunan asal. Yang sangat jelas ialah al-Quran tidak berkata sekadar “tidak datang kepada mereka ayat Tuhan mereka”, tetapi menyusun kata sedemikian rupa sehingga pendengar diberi perhatian kepada setiap satu ayat sebagai sebahagian daripada kumpulan ayat yang berasal daripada Rabb. Di sini terdapat juga penegasan bahawa ayat tersebut bukan hasil kebetulan. Ia “min ayat Rabbihim”, daripada ayat-ayat Rabb mereka. “Min” pada rangkaian kedua menunjukkan hubungan bahagian dengan keseluruhan. Satu ayat adalah daripada keseluruhan ayat-ayat Rabb. Maka semakin seseorang memperhatikan struktur ini, semakin jelas bahawa ayat tersebut sedang membina gambaran tentang keluasan hujah Allah yang sampai kepada manusia.

Perkataan رَبِّهِمْ pula merupakan penutup yang sangat penting dalam penyataan ini kerana Allah tidak sekadar berkata مِّنْ آيَاتِ الله atau menggunakan nama Allah secara langsung, tetapi menyebut “Rabb mereka”. Lafaz Rabb mempunyai makna yang berkaitan dengan rububiyyah, iaitu penciptaan, pemilikan, pengurusan, pemeliharaan dan pentadbiran. Apabila ayat-ayat itu disebut sebagai آيَاتِ رَبِّهِمْ, manusia diingatkan bahawa tanda-tanda tersebut datang daripada Tuhan yang merupakan Rabb mereka sendiri. Ini bukan Rabb bagi makhluk lain sahaja. Ini bukan Tuhan yang jauh daripada mereka dalam pengertian bahawa mereka tidak mempunyai hubungan dengan-Nya. Dia Rabb mereka. Mereka adalah makhluk yang dicipta, dimiliki dan ditadbir oleh-Nya. Oleh itu, ayat-ayat yang datang kepada mereka bukanlah arahan atau tanda daripada pihak asing. Ia datang daripada Rabb yang mencipta mereka dan mengetahui mereka. Penggunaan dhamir هِمْ pada رَبِّهِمْ juga menambahkan unsur hubungan yang sangat kuat. “Rabb mereka” menunjukkan nisbah yang langsung antara manusia dengan Rabb mereka. Jika manusia menyedari hakikat ini, maka tanda yang datang daripada-Nya sepatutnya diterima dengan perhatian yang jauh lebih besar. Seorang hamba yang mengetahui bahawa tanda itu datang daripada Rabbnya tidak sepatutnya memperlakukannya sebagai gangguan atau perkara sampingan. Dia sepatutnya melihatnya sebagai petunjuk daripada pihak yang paling berhak ditaati. Di sinilah lafaz Rabb mengandungi dimensi rububiyyah yang menjadi asas kepada ubudiyyah. Apabila Allah ialah Rabb, maka manusia ialah hamba. Apabila Dia mencipta, memiliki dan mentadbir, maka manusia tidak mempunyai hak untuk memperlakukan tanda-tanda-Nya seolah-olah manusia ialah hakim tertinggi terhadap kebenaran. Manusia boleh berfikir, meneliti dan memahami, tetapi ukuran akhirnya bukan hawa nafsu manusia. Ayat itu datang daripada Rabb.

Penyandaran آيَات kepada رَبِّهِمْ juga menolak pemisahan antara tanda dan sumbernya. Dalam kehidupan manusia, seseorang boleh melihat sesuatu yang menjadi tanda kepada sesuatu perkara, tetapi tidak semestinya mengetahui siapa yang mengadakan tanda itu. Dalam al-Quran, apabila sesuatu disebut sebagai ayat Allah atau ayat Rabb, sumbernya menjadi sebahagian daripada makna. Tanda yang benar membawa manusia kepada Rabb. Maka ilmu terhadap tanda yang tidak membawa kepada pengenalan terhadap Allah boleh menjadi ilmu yang terhenti pada bentuk. Seseorang boleh mengetahui struktur alam, mengetahui pergerakan benda, mengetahui sifat makhluk, mengetahui sejarah, mengetahui bahasa, bahkan mengetahui banyak perkara tentang ayat-ayat al-Quran dari sudut teknikal, tetapi jika semua pengetahuan itu tidak membawa kepada pengakuan terhadap Rabb, maka tujuan ayat belum tercapai. Bukan kerana ilmu tersebut tidak bernilai, tetapi kerana tanda mempunyai tujuan. آية menunjuk. Jika manusia hanya berhenti pada yang ditunjukkan secara fizikal dan tidak mengenal Yang Menunjukkan, maka dia berhenti sebelum sampai kepada maksud. Ini sangat penting dalam memahami “آيات ربهم”. Tanda-tanda Allah bukan objek pemujaan. Tanda bukan Tuhan. Tanda ialah makhluk atau wahyu yang menunjukkan kepada Allah menurut jenisnya. Sebab itu seseorang yang melihat mukjizat tidak boleh menyembah mukjizat, seseorang yang melihat alam tidak boleh menyembah alam, dan seseorang yang membaca ayat al-Quran tidak boleh menjadikan lafaz sebagai sekadar objek kajian yang terpisah daripada Allah yang menurunkannya. Tanda menghubungkan, bukan menggantikan. Ayat menunjukkan kepada Rabb, bukan mengambil tempat Rabb.

Dalam susunan وَمَا تَأْتِيهِمْ مِّنْ آيَةٍ مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ terdapat juga satu persoalan penting: apakah yang dimaksudkan dengan “آية”? Jika ia diterjemahkan hanya sebagai “mukjizat”, makna menjadi terlalu sempit. Jika diterjemahkan hanya sebagai “ayat al-Quran”, makna juga mungkin menjadi sempit bergantung kepada konteks. Lafaz آية dalam al-Quran mempunyai penggunaan yang pelbagai. Ia boleh merujuk kepada ayat wahyu, mukjizat atau tanda kekuasaan Allah, dan tanda-tanda yang membawa manusia kepada pengenalan terhadap-Nya. Dalam ayat ini, konteks surah dan sambungan ayat memberikan petunjuk bahawa yang dimaksudkan ialah tanda-tanda yang Allah datangkan kepada mereka sebagai hujah, termasuk ayat-ayat wahyu dan tanda-tanda yang berkaitan dengan risalah. Oleh itu, lebih tepat untuk mengekalkan keluasan lafaz “ayat” atau “tanda” dan kemudian menghuraikannya, daripada memaksa satu makna sempit. Keluasan ini sendiri merupakan sebahagian daripada keindahan al-Quran. Allah menggunakan lafaz yang boleh menampung beberapa bentuk tanda yang saling berhubungan. Apa sahaja bentuk ayat yang datang daripada Rabb mereka, ia mempunyai fungsi menunjukkan dan menegakkan hujah. Dalam konteks wahyu, ayat al-Quran sendiri ialah tanda yang sangat besar kerana ia membawa manusia kepada ilmu tentang Allah, petunjuk, hukum, kisah, peringatan dan pembetulan terhadap penyimpangan. Dalam konteks mukjizat, tanda menunjukkan kekuasaan Allah yang menguatkan kebenaran Rasul. Dalam konteks tanda-tanda rububiyyah pada ciptaan, ia mengarahkan manusia untuk melihat آثار القدرة والحكمة. Tetapi semua itu kembali kepada satu pusat, iaitu Rabb mereka. Oleh itu, fokus utama bukan mengumpulkan pelbagai fenomena dan menamakan semuanya “ayat” secara longgar, tetapi memahami bahawa apa yang Allah sebut sebagai ayat mempunyai fungsi sebagai tanda yang mengarahkan manusia kepada kebenaran.

Satu lagi perkara yang sangat mendalam ialah bahawa ayat ini tidak berkata وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ إِلَّا كَذَّبُوا بِهَا dalam penyataan yang sedang dibincangkan, tetapi ia berhenti pada بيان kedatangan ayat dan kemudian sambungan ayat menjelaskan sikap mereka. Ini menunjukkan bahawa struktur ayat membina terlebih dahulu fakta tentang kedatangan hujah sebelum menjelaskan reaksi manusia terhadap hujah tersebut. Secara maknawi, ini penting. Penolakan manusia tidak boleh dijadikan alasan untuk mengatakan bahawa ayat Allah tidak jelas. Manusia boleh menolak sesuatu yang jelas. Penolakan tidak mengubah sifat sesuatu itu sebagai ayat. Matahari tidak menjadi gelap kerana seseorang menutup mata. Bukti tidak hilang hanya kerana seseorang enggan menerimanya. Begitu juga ayat Allah tetap ayat Allah walaupun manusia menolaknya. Yang berubah ialah kedudukan manusia terhadap ayat tersebut, bukan hakikat ayat itu. Dalam susunan ini, “تَأْتِيهِمْ” mendahului reaksi. Hujah datang terlebih dahulu, kemudian manusia memberi respons. Ini mengajar bahawa tanggungjawab berkaitan dengan apa yang telah sampai. Apabila hujah belum sampai, keadaan seseorang mempunyai perincian yang lain. Tetapi apabila Allah menyebut bahawa ayat datang kepada mereka, maka perhatian tertumpu kepada sikap mereka terhadap apa yang datang. Ini menjadikan ayat tersebut sangat penting dalam memahami keadilan Allah. Allah tidak menzalimi manusia dengan menghukum mereka atas sesuatu yang tidak pernah sampai kepada mereka. Pada masa yang sama, manusia tidak boleh menjadikan hawa nafsu sebagai ukuran untuk menentukan sama ada sesuatu ayat patut diterima atau tidak setelah hujah itu sampai.

Lafaz آيَةٍ juga datang dalam bentuk nakirah. Bentuk nakirah dalam susunan penafian yang disokong oleh مِنْ memberikan keluasan yang sangat kuat. Ia tidak menyebut آيَةً معينة, bukan satu ayat tertentu yang diketahui sebelumnya. Ia berkata آيَةٍ, sesuatu ayat apa pun. Apabila digabungkan dengan مِّنْ selepas penafian, makna “walau satu ayat pun” menjadi sangat jelas. Ini ialah satu bentuk yang menggambarkan keluasan penafian. Seandainya seseorang ingin mencari satu ayat yang terkecuali daripada pernyataan itu, struktur bahasa tersebut tidak memberinya ruang untuk berbuat demikian. Penafian itu merangkumi setiap ayat dalam lingkungan yang dimaksudkan. Ini menunjukkan bahawa al-Quran memberi perhatian kepada kekuatan hujah bukan dengan memperbanyakkan perkataan secara sia-sia, tetapi dengan memilih struktur yang sangat tepat. Satu huruf مِّنْ selepas مَا membawa kesan yang besar. Ia menutup ruang untuk mengecilkan penafian. “Tidak datang kepada mereka satu pun ayat” bukan sekadar menyebut bilangan, tetapi menyatakan ketiadaan keseluruhan jenis yang disebut. Kemudian rangkaian مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ mengembalikan ayat tersebut kepada sumbernya. Maka struktur keseluruhan boleh difahami dari sudut makna sebagai: tidak datang kepada mereka walau satu pun tanda yang merupakan sebahagian daripada tanda-tanda Rabb mereka. Ini sangat kuat kerana ia menyentuh kedua-dua aspek: keluasan ayat dan sumber ayat. Tidak ada ayat daripada Rabb mereka yang datang kepada mereka melainkan berada dalam lingkungan hujah yang perlu diperhatikan.

Perlu juga diperhatikan bahawa Allah menggunakan رَبِّهِمْ dan bukan sekadar “Rabb”. Dhamir jamak هِمْ mengikat Rabb dengan mereka. “Rabb mereka” membawa pengertian bahawa Allah ialah Rabb bagi pihak yang sedang menerima ayat tersebut. Mereka tidak mempunyai alasan untuk menganggap Allah sebagai Tuhan yang tidak mempunyai hubungan dengan kehidupan mereka. Mereka hidup dengan rezeki-Nya, berada di bawah pentadbiran-Nya, menggunakan tubuh yang dicipta-Nya, bernafas dengan udara yang dicipta-Nya, melihat dengan mata yang dianugerahkan-Nya, mendengar dengan telinga yang dianugerahkan-Nya, dan akhirnya berhadapan dengan tanda-tanda yang datang daripada Rabb yang sama. Namun ayat ini bukan sekadar mengingatkan nikmat, bahkan mengingatkan bahawa rububiyyah menuntut respons. Jika Dia Rabb mereka, maka ayat-Nya bukan perkara asing. Ia datang daripada sumber yang paling dekat dari sudut rububiyyah, walaupun Allah tidak menyerupai makhluk dan kedekatan rububiyyah tidak boleh difahami sebagai jarak fizikal. Yang dimaksudkan ialah hubungan pengurusan, penciptaan dan pemilikan. Dengan demikian, penyandaran “رَبِّهِمْ” menjadikan ayat tersebut lebih kuat daripada sekadar “tanda-tanda yang datang kepada mereka”. Ia adalah tanda-tanda Tuhan mereka. Mereka telah mengenal hakikat rububiyyah sekurang-kurangnya melalui penciptaan dan kehidupan mereka, lalu tanda-tanda wahyu datang untuk mengarahkan mereka kepada tuntutan yang benar daripada rububiyyah tersebut.

Hubungan antara آيَةٍ dan رَبِّهِمْ juga boleh dilihat dari sudut bahawa tanda tidak mempunyai kuasa secara bebas. Ayat Allah bukan sesuatu yang mempunyai kuasa ketuhanan tersendiri. Mukjizat tidak bertindak secara bebas daripada Allah. Alam tidak berdiri sendiri. Wahyu bukan hasil manusia. Semuanya kembali kepada Allah. Oleh itu, apabila disebut آيَاتِ رَبِّهِمْ, ia menutup pintu kepada kecenderungan manusia untuk mengagungkan tanda sehingga melampaui sumber tanda. Tanda harus membawa kepada Rabb, bukan menggantikan Rabb. Ini sangat penting kerana manusia boleh tersalah dalam dua arah. Pertama, manusia boleh menolak tanda kerana tidak mahu tunduk kepada Allah. Kedua, manusia boleh mengagungkan tanda sehingga memberikan kepadanya sifat yang hanya layak bagi Allah. Kedua-duanya menyimpang daripada makna آيَاتِ رَبِّهِمْ. Ayat ialah tanda milik Rabb, bukan Rabb itu sendiri. Ia menunjukkan kepada Allah, bukan mengambil tempat Allah. Oleh sebab itu, apabila memahami sesuatu mukjizat atau tanda, seseorang perlu sentiasa mengembalikan hati kepada Allah sebagai Rabb. Jika melihat sesuatu yang luar biasa, jangan berhenti pada luar biasanya. Jika membaca sesuatu ayat yang menakjubkan, jangan berhenti pada keindahan bahasa semata-mata. Jika melihat keteraturan ciptaan, jangan berhenti pada hukum alam semata-mata. Semua itu boleh menjadi jalan kepada pengenalan terhadap Rabb apabila difahami dengan benar.

Perkataan رَبِّهِمْ juga mempunyai hubungan yang erat dengan konsep tarbiyyah dalam pengertian umum yang berkaitan dengan rububiyyah. Rabb ialah yang mentadbir dan mengurus. Maka apabila Allah mendatangkan ayat, tanda itu juga berada dalam rangka pengurusan Allah terhadap hamba-hamba-Nya. Allah mendatangkan peringatan, hujah dan petunjuk. Ini menunjukkan bahawa penyampaian tanda bukan sesuatu yang sia-sia. Ia sebahagian daripada hikmah Allah. Namun jangan difahami bahawa semua orang akan memberikan respons yang sama hanya kerana tanda yang sama telah sampai. Hati manusia berbeza dari segi kesediaan menerima, dan al-Quran sendiri menyebut adanya hati yang mengambil manfaat daripada peringatan dan hati yang menolak. Yang penting dalam ayat ini ialah Rabb telah mendatangkan ayat. Maka manusia tidak boleh memindahkan kesalahan penolakan mereka kepada ketiadaan hujah. Jika seseorang berkata bahawa dia tidak pernah diberikan peringatan, sedangkan peringatan telah sampai, ayat ini mendedahkan kelemahan alasan tersebut. Jika seseorang berkata bahawa Allah tidak pernah menunjukkan tanda, ayat ini menafikan anggapan tersebut dalam konteks golongan yang disebut. Maka “رَبِّهِمْ” bukan sekadar sifat tambahan bagi Allah; ia menjelaskan bahawa tanda datang daripada pihak yang mempunyai hak rububiyyah ke atas mereka.

Dari sudut hubungan antara perkataan, وَمَا تَأْتِيهِمْ membentuk penafian terhadap kedatangan, مِنْ آيَةٍ memperluaskan penafian itu kepada setiap ayat, dan مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ menentukan bahawa ayat tersebut termasuk dalam rangkaian tanda-tanda yang bersumber daripada Rabb. Setiap unsur mempunyai fungsi. Jika salah satu unsur dikeluarkan, sebahagian nuansa hilang. Jika hanya dikatakan “tidak datang kepada mereka ayat”, keluasan “walau satu pun” menjadi kurang jelas. Jika hanya dikatakan “tidak datang kepada mereka sesuatu daripada ayat-ayat”, sumbernya ada tetapi struktur penegasan mungkin berubah. Jika hanya dikatakan “ayat-ayat Rabb mereka”, hubungan kedatangan kepada manusia tidak lagi ditonjolkan. Al-Quran menyusun semuanya sekali. Ini menunjukkan bahawa memahami ayat al-Quran tidak cukup dengan mengambil satu atau dua perkataan dan memindahkannya secara kamus. Susunan mempunyai makna. Huruf mempunyai fungsi. Kedudukan nakirah dan ma‘rifah mempunyai kesan. Pengulangan مِنْ mempunyai kesan. Bentuk mudari‘ mempunyai kesan. Penyandaran kepada Rabb mempunyai kesan. Keseluruhan ayat perlu dilihat sebagai satu struktur yang hidup. Dalam konteks ini, “وَمَا تَأْتِيهِمْ” tidak boleh dipisahkan daripada “مِنْ آيَةٍ”, dan “مِنْ آيَةٍ” tidak boleh dipisahkan daripada “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ”. Setiap bahagian menguatkan bahagian yang lain.

Apabila dikatakan “آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ”, terdapat juga pengertian bahawa satu ayat bukan keseluruhan ayat Allah. Ini membuka satu ruang penting dalam memahami kepelbagaian hujah Allah. Allah tidak mengehadkan manusia kepada satu bentuk petunjuk. Wahyu ialah petunjuk. Rasul ialah pembawa petunjuk. Mukjizat ialah tanda. Penciptaan ialah tanda. Pergantian malam dan siang ialah tanda. Kematian dan kehidupan ialah tanda. Keadaan manusia sendiri ialah tanda. Tetapi apabila semua ini disebut sebagai ayat-ayat Allah, ia tidak bermaksud semuanya mempunyai hukum yang sama dari setiap sudut. Ayat al-Quran mempunyai kedudukan wahyu yang khusus. Mukjizat mempunyai kedudukan khusus. Tanda pada ciptaan mempunyai kedudukan khusus. Yang menyatukannya ialah fungsi sebagai tanda kepada kekuasaan, hikmah, rububiyyah dan kebenaran Allah. Oleh itu, jangan menyamakan seluruh jenis “ayat” secara mutlak sehingga menghilangkan perbezaan antara wahyu dengan makhluk. Yang perlu difahami ialah bahawa semuanya boleh menjadi tanda yang menunjuk kepada Allah menurut kedudukannya. Lafaz al-Quran mempunyai sifat كلام الله yang tersendiri, manakala alam ialah makhluk Allah. Perbezaan ini tetap dipelihara. Namun kedua-duanya boleh menjadi jalan pengenalan terhadap Rabb apabila difahami sebagaimana yang sepatutnya.

Ayat ini juga sangat penting untuk memahami bahawa hujah Allah bukan semata-mata sesuatu yang bersifat teori. Lafaz تَأْتِيهِمْ menggambarkan kedatangan. Ada sesuatu yang sampai. Ada sesuatu yang berhadapan dengan manusia. Ada sesuatu yang menuntut perhatian. Maka apabila manusia menolak ayat Allah, penolakan itu berlaku selepas berhadapan dengan sesuatu yang telah datang kepada mereka. Inilah yang menjadikan istilah تكذيب, penolakan atau pendustaan terhadap ayat begitu berat dalam al-Quran. Seseorang boleh tidak memahami sesuatu, dan ketidakfahaman itu mempunyai perincian. Tetapi apabila seseorang sengaja menolak sesuatu yang telah jelas menjadi ayat daripada Rabb, masalahnya bukan lagi sekadar kekurangan maklumat. Ia menjadi masalah sikap terhadap kebenaran. Ayat ini menyediakan asas kepada pemahaman tersebut tanpa perlu memaksa lafaz آية membawa makna yang lebih sempit daripada yang dikehendaki. Tanda telah datang. Maka manusia perlu berhenti, melihat, mendengar, memahami dan memberikan respons yang benar. Dalam bahasa al-Quran, tanda bukan untuk permainan intelektual yang tidak membawa kesan kepada hati. Ia adalah tanda yang mengingatkan manusia kepada Rabb.

Penggunaan “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” juga menunjukkan bahawa Allah mengetahui jenis hujah yang sesuai untuk manusia. Sebutan Rabb mempunyai hubungan dengan hikmah pengurusan. Allah bukan sahaja mencipta manusia, tetapi mentadbir manusia dengan apa yang dikehendaki-Nya. Maka ayat-ayat yang datang kepada mereka berada di bawah hikmah Allah. Manusia tidak boleh menjadikan keterbatasan akalnya sebagai ukuran untuk menolak sesuatu yang telah datang daripada Rabb. Ini bukan bermaksud akal tidak mempunyai fungsi. Akal digunakan untuk memahami, membezakan dan merenung. Tetapi akal makhluk mempunyai batas. Jika sesuatu benar-benar datang sebagai wahyu daripada Allah, manusia tidak menjadikan keterbatasan akalnya sebagai hakim mutlak untuk menolak wahyu. Sebaliknya, dia mengakui keterbatasan dirinya dan berusaha memahami menurut kaedah yang benar. Ini sangat selaras dengan lafaz “ربهم”. Rabb ialah Tuhan yang mengetahui, sedangkan manusia ialah makhluk yang terbatas. Ayat datang daripada Yang Maha Mengetahui kepada makhluk yang memerlukan pengetahuan. Maka kedudukan yang benar ialah menerima petunjuk dengan tunduk, bukan menuntut agar Rabb memberikan tanda menurut selera hamba.

Dalam memahami lafaz آية, perlu juga dielakkan satu kesilapan iaitu menganggap setiap perkara yang manusia anggap “luar biasa” pasti merupakan ayat dalam pengertian yang dimaksudkan. Tidak semua perkara yang menarik perhatian manusia secara automatik menjadi hujah syarie. Al-Quran menggunakan lafaz آية dengan konteks. Sesuatu tanda perlu dilihat menurut apa yang Allah maksudkan, bukan menurut dakwaan manusia. Jika seseorang mengalami sesuatu kejadian peribadi lalu mendakwa bahawa setiap kebetulan itu adalah petunjuk khusus daripada Allah yang menentukan sesuatu hukum, dakwaan tersebut memerlukan bukti. Tanda Allah yang menjadi hujah tidak ditentukan hanya oleh perasaan manusia. Ini sangat penting kerana apabila kita menyebut “ayat Allah”, kita tidak boleh membuka pintu kepada setiap tafsiran subjektif. Ayat yang dimaksudkan dalam wahyu mempunyai kedudukan yang diketahui melalui nas. Tanda pada ciptaan pula perlu difahami melalui perkara yang benar dan tidak bercanggah dengan wahyu. Dengan demikian, keluasan lafaz آية tidak bermaksud kebebasan mentafsir setiap kejadian mengikut hawa nafsu. Sebaliknya, keluasan itu mesti dikawal oleh konteks dan keseluruhan ajaran al-Quran.

Satu dimensi yang sangat penting ialah bahawa “آيَةٍ” bukan sekadar sesuatu yang memberi maklumat, tetapi sesuatu yang menunjuk. Perbezaan ini perlu ditekankan. Maklumat boleh diketahui tanpa membawa manusia kepada perubahan hubungan dengan sumber maklumat. Tetapi tanda mempunyai arah. Apabila Allah menyebut “آيات ربهم”, tanda itu menunjuk kepada Rabb mereka. Oleh itu, semakin banyak seseorang mengetahui ayat Allah tetapi semakin jauh dia daripada Rabb, semakin besar masalah pada cara dia menerima ilmu tersebut. Ilmu yang benar tidak semestinya bermaksud seseorang mengetahui segala-galanya, tetapi ilmu yang benar tentang ayat Allah sepatutnya membawa kepada pengenalan yang benar terhadap Allah menurut apa yang Dia sendiri perkenalkan tentang diri-Nya. Ini tidak bermaksud setiap ayat mesti menghasilkan emosi tertentu pada setiap masa. Yang dimaksudkan ialah arah asasnya. Ayat menunjuk kepada Rabb. Jika seseorang berhenti pada lafaz tanpa makna, berhenti pada fenomena tanpa Pencipta, berhenti pada sebab tanpa Musabbib, atau berhenti pada ilmu tanpa ubudiyyah, maka dia telah mengambil sebahagian daripada jalan tetapi tidak sampai kepada tujuan yang ditunjukkan oleh ayat.

Apabila lafaz “رَبِّهِمْ” digunakan, terdapat juga pengertian bahawa manusia sepatutnya mengenal Allah melalui rububiyyah-Nya sebelum menyedari bahawa tanda-tanda itu mempunyai tuntutan terhadap mereka. Rabb ialah yang mencipta dan mentadbir. Jika Dia Rabb, maka kehidupan manusia bukan kehidupan tanpa tujuan. Ayat yang datang daripada Rabb membawa manusia daripada sekadar hidup kepada mengetahui bagaimana hidup. Wahyu memberi petunjuk kerana Rabb mengetahui apa yang baik bagi hamba-Nya. Maka ayat-ayat Rabb bukan beban yang tidak mempunyai tujuan. Ia adalah petunjuk daripada pihak yang memiliki manusia dan mengetahui manusia. Di sinilah hubungan antara rububiyyah dan wahyu menjadi sangat jelas. Allah yang mencipta manusia juga menurunkan petunjuk. Allah yang mengetahui keperluan manusia juga memberikan peringatan. Allah yang menguasai manusia juga menjelaskan apa yang dikehendaki daripada mereka. Maka apabila ayat datang, manusia sebenarnya sedang berhadapan dengan bentuk rahmat dan hujah daripada Rabb mereka.

Namun, kedatangan ayat tidak semestinya bererti manusia akan menerima. Ini merupakan salah satu pengajaran yang tersirat kuat dalam struktur ayat. Allah menyebut “tidak datang kepada mereka satu pun ayat daripada ayat-ayat Rabb mereka” dalam rangkaian yang kemudiannya menunjukkan sikap mereka terhadapnya. Ini bermakna tanda dan penerimaan ialah dua perkara yang berbeza. Tanda boleh datang, tetapi hati boleh menolak. Hujah boleh sampai, tetapi hawa nafsu boleh menghalang. Ayat boleh dibaca, tetapi seseorang boleh berpaling. Rasul boleh menyampaikan, tetapi manusia boleh memilih untuk tidak tunduk. Dengan demikian, ayat ini tidak mengajar bahawa manusia akan beriman secara automatik apabila melihat tanda. Sebaliknya, ia menunjukkan betapa besar masalah apabila tanda datang tetapi tidak menghasilkan penerimaan. Ini menjadikan persoalan hati sangat penting. Walaupun lafaz yang dibincangkan hanya “وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ”, lafaz tersebut sudah membuka ruang kepada persoalan hubungan manusia dengan petunjuk. Tanda berada di luar manusia sebagai hujah, tetapi penerimaan berlaku pada hati dan kehendak manusia.

Dalam hal ini, perlu juga dibezakan antara “melihat tanda” dan “menerima tanda”. Seseorang mungkin melihat tetapi tidak mengambil pelajaran. Seseorang mungkin mendengar tetapi tidak mahu tunduk. Seseorang mungkin mengetahui makna ayat tetapi tidak mahu mengikutnya. Maka perkataan آية tidak menjamin bahawa penerima akan memperoleh manfaat secara automatik. Ia menunjukkan adanya tanda. Manfaat memerlukan respons yang benar. Sebagaimana hujan turun tetapi tanah yang keras tidak menyerap dengan cara yang sama seperti tanah yang subur, demikianlah ayat Allah sampai kepada manusia tetapi hati tidak semuanya memberikan respons yang sama. Perbandingan ini hanya untuk mendekatkan makna, bukan menyamakan hati dengan tanah secara mutlak. Yang penting ialah memahami bahawa kedatangan ayat ialah satu perkara, sedangkan penerimaan dan kesan pada manusia ialah perkara lain. Oleh itu, apabila al-Quran mencela orang yang menolak ayat Allah, celaan itu bukan kerana mereka tidak mempunyai tanda, tetapi kerana mereka tidak mengambil sikap yang sepatutnya terhadap tanda yang telah datang.

Lafaz “مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” juga memberi satu asas penting untuk memahami bahawa ayat-ayat Allah bukan semuanya berada dalam satu bentuk dan satu keadaan. Kata آيَات jamak menunjukkan kepelbagaian. Kepelbagaian ini bukan percanggahan, tetapi keluasan. Satu ayat mungkin menjelaskan sesuatu melalui wahyu, satu tanda menunjukkan melalui kejadian, satu mukjizat menguatkan risalah, satu peringatan menggoncang hati, dan satu hukum menunjukkan hikmah syariat. Semua ini berada dalam lingkungan tanda-tanda Rabb menurut konteksnya. Oleh sebab itu, manusia yang menuntut satu bentuk bukti tertentu lalu menolak bentuk bukti yang Allah berikan telah meletakkan dirinya sebagai hakim terhadap Rabb. Sebaliknya, sikap hamba ialah memperhatikan apa yang Allah datangkan dan memahami setiap tanda menurut kedudukannya. “آيات” bukan bermaksud semua tanda mempunyai fungsi yang sama secara terperinci, tetapi menunjukkan bahawa Allah mempunyai pelbagai bentuk hujah dan petunjuk. Satu bentuk mungkin sesuai untuk satu keadaan, bentuk yang lain untuk keadaan lain. Allah Maha Mengetahui.

Satu lagi kedalaman pada “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” ialah bahawa ayat yang datang kepada mereka merupakan sebahagian daripada keseluruhan tanda-tanda Rabb, bukan ciptaan mereka sendiri. Manusia tidak mencipta kebenaran dengan kehendaknya. Manusia menerima kebenaran apabila Allah menunjukkannya. Ini tidak bermaksud manusia tidak menggunakan akal. Bahkan akal ialah alat yang Allah ciptakan untuk memahami. Tetapi akal tidak mencipta wahyu. Wahyu datang daripada Allah. Mukjizat datang daripada Allah. Tanda-tanda rububiyyah pada alam datang daripada Allah. Oleh itu, manusia berada pada posisi menerima dan memahami, bukan mencipta sumber petunjuk. Ini juga menjelaskan mengapa lafaz “تَأْتِيهِمْ” begitu sesuai. Ayat datang kepada manusia. Manusia tidak memerintah ayat supaya datang menurut kehendaknya. Dia tidak memiliki hak ketuhanan untuk menentukan bagaimana Allah mesti memberikan petunjuk. Tugas manusia ialah menerima apa yang telah Allah turunkan dan memahami apa yang telah Allah tunjukkan.

Jika dilihat dari sudut ilmu nahu, susunan ini juga menunjukkan ketelitian yang luar biasa. “وَمَا” membawa unsur penafian, “تَأْتِيهِمْ” ialah فعل مضارع dan dhamir هِمْ menjadi maf‘ul bih yang didahulukan dalam bentuk اتصال, “مِنْ آيَةٍ” berkaitan dengan penafian, kemudian “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” menerangkan bahawa ayat itu merupakan salah satu daripada ayat-ayat Rabb. Struktur ini bukan sekadar susunan kata yang indah, tetapi membawa makna yang saling menguatkan. Kata kerja أتى secara asas membawa gerak menuju kepada penerima. Dhamir هِمْ menetapkan penerima. آية menjelaskan apa yang datang. مِنْ selepas penafian memperluaskan ketiadaan. مِنْ yang kedua menentukan hubungan bahagian dengan keseluruhan. آيات menunjukkan banyaknya tanda. ربهم menunjukkan sumber dan hubungan rububiyyah. Setiap perkataan mempunyai fungsi. Apabila semuanya disatukan, terbentuklah gambaran yang sangat kuat: tidak datang kepada mereka walau satu pun tanda daripada sekian banyak tanda Rabb mereka tanpa mereka berhadapan dengan hujah tersebut.

Perlu diperhatikan juga bahawa Allah tidak menggunakan lafaz “من آيات الله” tetapi “من آيات ربهم”. Dalam konteks ayat yang sedang membicarakan orang-orang yang menolak, penggunaan Rabb memberi tekanan kepada hakikat bahawa Allah bukan sahaja Tuhan yang mereka dengar namanya, tetapi Rabb yang memiliki hubungan rububiyyah dengan mereka. Mereka adalah makhluk-Nya. Mereka berada di bawah kekuasaan-Nya. Mereka hidup dengan pemberian-Nya. Maka tanda yang datang daripada Rabb mereka sepatutnya diterima dengan rasa tunduk, bukan dengan sikap menuntut seperti seseorang yang mempunyai kedudukan sama dengan Rabb. Ini mengajar adab ilmu terhadap wahyu. Apabila sesuatu datang daripada Rabb, sikap asas ialah الإصغاء والانقياد, mendengar dengan perhatian dan tunduk. Bukan bermaksud setiap perkara yang didakwa berasal daripada Allah mesti diterima tanpa penelitian. Sebaliknya, apabila sesuatu benar-benar terbukti sebagai wahyu Allah, ia mempunyai kedudukan yang tidak boleh disamakan dengan perkataan makhluk. Dalam konteks ayat ini, “آيات ربهم” ialah tanda yang datang daripada Rabb, maka manusia berhadapan dengan sesuatu yang mempunyai autoriti yang jauh melebihi dirinya.

Makna “ayat” juga berkait dengan مفهوم الحجة. Tidak setiap tanda semestinya menjadi hujah dengan cara yang sama, tetapi apabila Allah menyebut ayat-ayat yang datang kepada manusia dalam konteks penolakan, terdapat dimensi hujah yang sangat jelas. Ayat ialah sesuatu yang menunjukkan kepada kebenaran. Jika seseorang melihat tanda tetapi tidak memahami petunjuknya, tanda tetap ada. Jika seseorang memahami tetapi enggan menerima, hujah tetap tegak. Jika seseorang benar-benar tidak mampu memahami sesuatu perkara tertentu, keadaan itu mempunyai perincian yang tidak boleh disamaratakan. Oleh itu, jangan menggunakan ayat ini untuk menghukum setiap individu secara membuta tuli. Yang dibicarakan ialah prinsip bahawa Allah mendatangkan ayat-ayat-Nya kepada manusia dan bahawa manusia berhadapan dengan ayat tersebut. Perincian tanggungjawab setiap individu bergantung kepada apa yang sampai kepadanya, bagaimana ia sampai, dan keadaan yang berkaitan. Tetapi prinsip ayat tetap teguh: Rabb tidak meninggalkan manusia tanpa tanda dan petunjuk.

Lafaz “تَأْتِيهِمْ” juga menunjukkan bahawa ayat bukan sekadar berada di alam dalam keadaan yang tidak boleh dicapai. Ia “datang”. Ini boleh difahami dalam pelbagai bentuk menurut konteks, tetapi inti maknanya ialah sampai kepada penerima. Dalam konteks wahyu, ayat sampai melalui Rasul. Dalam konteks tanda-tanda alam, manusia berhadapan dengannya melalui pengalaman hidup. Dalam konteks hujah, penjelasan sampai melalui penyampaian. Dengan demikian, kedatangan ayat mempunyai dimensi penyampaian. Allah tidak hanya mencipta tanda tetapi juga menjadikan tanda itu sampai kepada manusia melalui sebab-sebab yang dikehendaki-Nya. Ini menunjukkan bahawa sebab dalam penyampaian petunjuk juga berada di bawah tadbiran Allah. Rasul menyampaikan, guru mengajar, seseorang membaca, seseorang mendengar, seseorang melihat, tetapi semua sebab tersebut tidak berdiri sendiri. Allah ialah Rabb yang mentadbir.

Apabila difahami demikian, perkataan “رَبِّهِمْ” menjadi semakin dalam. Rabb ialah yang mentadbir perjalanan petunjuk sebagaimana Dia mentadbir perjalanan kehidupan. Tidak ada sesuatu pun yang keluar daripada kekuasaan-Nya. Namun manusia tetap mempunyai tanggungjawab untuk menerima. Ini bukan percanggahan. Allah mengadakan sebab, manusia bertindak melalui sebab tersebut. Allah menurunkan wahyu, manusia membaca. Allah memberi akal, manusia berfikir. Allah memberi pendengaran, manusia mendengar. Allah menunjukkan tanda, manusia menilai. Allah memberikan pilihan, manusia memilih. Semua itu berlaku di bawah kekuasaan Allah, tetapi pilihan manusia tetap mempunyai makna dari sudut tanggungjawab. Maka ayat-ayat Rabb bukan sekadar objek luar yang pasif; ia berhubung dengan tindakan manusia terhadapnya.

Satu perkara yang perlu ditegaskan ialah bahawa “آيَةٍ” dalam ayat ini tidak membawa makna bahawa setiap tanda mesti memaksa manusia sehingga tidak ada lagi ruang untuk menolak. Jika tanda Allah memaksa secara fizikal sehingga manusia tidak mempunyai pilihan, maka konsep ujian dan tanggungjawab tidak lagi mempunyai makna yang sama. Allah mendatangkan hujah yang jelas, tetapi manusia tetap diuji dalam bagaimana dia bertindak balas. Al-Quran menyebut banyak tanda, namun tetap ada orang yang beriman dan ada yang kafir. Ini menunjukkan bahawa tanda bukan paksaan fizikal terhadap hati. Ia ialah hujah yang membuka jalan kepada kebenaran. Hati yang tunduk mengambil manfaat, sedangkan hati yang berpaling boleh menolak. Maka kekuatan ayat bukan kerana ia menghapuskan pilihan manusia, tetapi kerana ia menegakkan kebenaran di hadapan manusia.

Dalam masa yang sama, jangan pula difahami bahawa penerimaan manusia terhadap ayat berdiri di luar kehendak Allah. Allah ialah Rabb, dan segala sesuatu berada di bawah kehendak-Nya. Manusia tidak keluar daripada kerajaan Allah apabila dia beriman, dan tidak keluar daripada kerajaan Allah apabila dia kufur. Tetapi perbuatan manusia tetap benar-benar perbuatannya dan dia dipertanggungjawabkan. Ayat “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” perlu dibaca dalam kerangka ini: Rabb yang sama yang mencipta mereka mendatangkan ayat kepada mereka. Manusia berhadapan dengan ayat tersebut dan memberikan respons. Tidak perlu membawa ayat ini kepada perbahasan falsafah yang terlalu jauh sehingga hilang fokus. Cukuplah ditegaskan bahawa ayat menggabungkan dua perkara yang nyata: Allah mendatangkan tanda dan manusia berhadapan dengannya. Pengetahuan tentang qadar tidak boleh dijadikan alasan untuk menolak tanggungjawab manusia, dan pengakuan terhadap pilihan manusia tidak boleh dijadikan alasan untuk mengeluarkan perbuatan manusia daripada kekuasaan Allah.

Perkataan “آيَاتِ” dalam bentuk jamak juga mengingatkan bahawa manusia tidak sepatutnya mengharapkan satu tanda sahaja sebelum menerima kebenaran. Ada manusia yang sentiasa menangguhkan penerimaan dengan mengatakan bahawa dia memerlukan bukti tambahan. Namun masalahnya kadangkala bukan kekurangan bukti tetapi keinginan untuk tidak tunduk. Semakin banyak tanda datang, semakin banyak pula alasan boleh dicipta jika hati memang tidak mahu menerima. Maka al-Quran mengajar bahawa nilai tanda bukan hanya pada banyaknya, tetapi pada sikap manusia terhadapnya. Satu ayat yang benar sudah cukup untuk menjadi petunjuk bagi hati yang mencari kebenaran. Banyak ayat tidak akan memberi manfaat kepada hati yang sengaja berpaling. Ini bukan bermaksud manusia dilarang bertanya atau meneliti. Bahkan pertanyaan yang ikhlas adalah sebahagian daripada pencarian ilmu. Yang dicela ialah menjadikan tuntutan bukti sebagai alasan untuk terus menolak walaupun bukti telah jelas.

Dari sudut tarbiyyah, ayat ini juga mengajar bahawa manusia perlu belajar melihat kehidupan sebagai medan ayat-ayat Rabb, tetapi sekali lagi dengan batas bahawa tidak semua kejadian peribadi boleh ditafsirkan sesuka hati. Alam ialah makhluk Allah, dan banyak perkara pada alam memang menjadi tanda kekuasaan-Nya. Al-Quran sendiri mengajak manusia melihat langit, bumi, malam, siang, hujan, tumbuhan, diri manusia dan pelbagai kejadian sebagai tanda. Tetapi tanda yang benar bukan alasan untuk membina khurafat. Sebaliknya, tanda membawa kepada tauhid, ilmu dan tunduk kepada Allah. Jika sesuatu “petanda” membawa seseorang kepada kepercayaan bahawa makhluk tertentu mengetahui perkara ghaib secara bebas, maka itu bukan cara yang benar memahami ayat Allah. Ayat-ayat Rabb mengarahkan manusia kepada Rabb, bukan kepada pergantungan kepada makhluk secara batil.

Dalam konteks wahyu, آية juga membawa manusia kepada حقيقة الكلام المنزل. Apabila ayat al-Quran datang, manusia bukan sedang membaca karya manusia. Dia sedang berhadapan dengan wahyu Allah. Ini menjadikan adab terhadap al-Quran sangat besar. Seseorang tidak membaca ayat hanya untuk mengetahui struktur bahasa, walaupun struktur bahasa penting. Dia tidak membaca hanya untuk mencari bahan perdebatan, walaupun hujah perlu difahami. Dia membaca kerana ayat itu daripada Rabbnya. Frasa “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” menanamkan hubungan ini. Ayat itu ialah ayat Rabb. Maka pembacaan yang benar melibatkan ilmu dan ubudiyyah. Pengetahuan terhadap bahasa membuka makna, tetapi pengakuan terhadap Rabb membawa kepada tunduk.

Kekuatan frasa ini juga dapat dilihat apabila dibandingkan dengan ungkapan yang lebih sederhana seperti “وَمَا تَأْتِيهِمْ آيَةٌ”. Al-Quran boleh sahaja menggunakan susunan yang lebih pendek dari sudut jumlah lafaz, tetapi ia memilih susunan yang mengandungi penegasan. “مِنْ آيَةٍ” menguatkan penafian, manakala “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” menghubungkan satu ayat dengan keseluruhan ayat Rabb. Ini menunjukkan bahawa kepadatan al-Quran bukan sekadar keindahan bunyi. Ia membawa makna. Satu huruf boleh memberi keluasan kepada satu ayat. Satu idafah boleh menghubungkan tanda dengan Rabb. Satu bentuk jamak boleh membuka makna kepelbagaian. Satu kata kerja mudari‘ boleh menggambarkan keberlangsungan. Apabila semua unsur itu dihimpunkan, terhasil satu penyataan yang sangat kuat tanpa memerlukan ayat yang panjang.

Perlu juga diperhatikan bahawa “مِّنْ آيَةٍ” bukan bermaksud “sebahagian daripada satu ayat” tetapi menunjukkan sesuatu daripada جنس الآيات, iaitu satu daripada jenis atau himpunan ayat. Ini merupakan kesalahan terjemahan yang boleh berlaku jika huruf مِنْ difahami hanya dengan makna “daripada” dalam semua keadaan. Huruf مِنْ mempunyai pelbagai fungsi. Dalam konteks ini, مِنْ selepas penafian memberi pengertian yang menguatkan keluasan penafian. Maka memahami huruf مِنْ berdasarkan satu terjemahan tetap akan menyebabkan makna Arab menjadi sempit. Bahasa Arab al-Quran perlu difahami berdasarkan fungsi nahu dan konteks. Dalam ayat ini, kesannya sangat jelas: tidak ada satu pun ayat daripada ayat-ayat Rabb yang datang kepada mereka dalam keadaan yang terkeluar daripada penafian tersebut.

Jika seseorang bertanya mengapa Allah menggunakan “آيَةٍ” dan kemudian “آيَاتِ”, jawapannya tidak semestinya perlu dipaksa kepada satu hikmah retorik yang mutlak. Yang pasti, bentuk mufrad pertama boleh difahami sebagai satu ayat daripada keseluruhan ayat, sementara bentuk jamak kedua menunjukkan himpunan ayat yang lebih luas. Satu datang sebagai individu, kemudian dinisbahkan kepada keseluruhan. Ini menjadikan setiap tanda yang datang mempunyai hubungan dengan sistem petunjuk yang lebih luas. Satu ayat tidak berdiri bertentangan dengan ayat lain. Ia berada dalam keseluruhan petunjuk Rabb. Oleh itu, apabila seseorang memahami satu ayat dengan benar, dia tidak sepatutnya menggunakannya untuk menolak keseluruhan al-Quran. Sebaliknya, ayat-ayat al-Quran saling menjelaskan dan menguatkan antara satu sama lain. Ini adalah sebahagian daripada sifat “آيات ربهم”.

Frasa ini juga mengandungi satu bantahan terhadap sikap manusia yang menganggap kebenaran mesti hadir dalam bentuk yang mereka reka sendiri. Allah tidak terikat dengan selera manusia. Tanda datang sebagai apa yang Allah kehendaki. Dalam kisah para rasul, manusia sering meminta tanda tertentu. Tetapi apabila tanda datang, sebahagian mereka tetap menolak. Ini menunjukkan bahawa permintaan tanda tidak semestinya menunjukkan keikhlasan. Kadangkala ia hanya strategi untuk menangguhkan penerimaan. Maka ayat “مَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ” mempunyai nilai yang sangat kuat: jangan melihat kepada jumlah tanda semata-mata; lihat kepada sikap hati terhadap tanda yang telah Allah datangkan. Jika hati mahu menerima, satu tanda yang jelas boleh menjadi jalan hidayah. Jika hati mahu menolak, banyak tanda boleh ditolak satu demi satu.

Hubungan antara ayat ini dengan konsep hidayah juga perlu difahami dengan tepat. Ayat ialah tanda dan petunjuk, tetapi hidayah taufiq berada di tangan Allah. Manusia wajib mencari dan menerima kebenaran, tetapi Allah yang memberi taufiq kepada hati. Oleh itu, apabila tanda datang, seseorang tidak boleh berbangga dengan dirinya seolah-olah dia memperoleh iman semata-mata melalui kekuatan akalnya. Dia perlu bersyukur kepada Allah. Sebaliknya, dia juga tidak boleh menggunakan alasan qadar untuk meninggalkan pencarian. Allah telah mendatangkan ayat. Maka manusia perlu menghadapinya. Dalam hal ini, lafaz “رَبِّهِمْ” mengingatkan bahawa semua urusan petunjuk berada dalam tadbiran Allah.

Satu lagi perkara yang sangat penting ialah bahawa ayat ini bukan menyatakan “وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” dengan menisbahkan ayat itu kepada “Rabb mereka” secara kosong daripada makna tanggungjawab. Penyandaran Rabb membawa hak rububiyyah dan tuntutan ubudiyyah. Jika Dia Rabb, maka mereka adalah hamba. Jika Dia memberi tanda, maka mereka perlu mendengar. Jika Dia memberi wahyu, mereka perlu tunduk. Jika Dia memberi peringatan, mereka perlu mengambil peringatan. Jika Dia memberi bukti, mereka perlu menilai dengan adil. Maka frasa ini sebenarnya sangat dekat dengan tauhid. Ia membawa manusia daripada tanda kepada Rabb dan daripada Rabb kepada ubudiyyah. Tanda tidak berhenti pada tanda. Ia menghubungkan makhluk dengan Pencipta.

Dari sudut bahasa, perkataan “رَبّ” juga bukan sekadar nama bagi Allah dalam konteks ini, tetapi membawa sifat rububiyyah. Apabila diidhafahkan kepada هِمْ, “رَبِّهِمْ”, hubungan tersebut menjadi jelas. Rabb mereka ialah yang mengurus mereka. Oleh itu, ayat-ayat yang datang daripada Rabb mereka mempunyai tujuan yang sesuai dengan pengurusan tersebut. Allah tidak menurunkan ayat tanpa hikmah. Jika manusia belum memahami hikmah tertentu, itu tidak bermakna hikmah tidak ada. Keterbatasan manusia dalam mengetahui hikmah tidak menafikan hikmah Allah. Inilah salah satu asas penting apabila berhadapan dengan wahyu. Manusia tidak mengetahui segala sesuatu. Allah mengetahui. Rabb memberi petunjuk kepada hamba yang terbatas. Maka sikap yang benar ialah tawaduk terhadap wahyu.

Frasa ini juga boleh difahami sebagai satu bentuk penegasan bahawa tanda-tanda Allah berada di sekeliling manusia dalam pelbagai keadaan, tetapi manusia boleh menjadi begitu biasa sehingga tidak lagi melihatnya sebagai tanda. Sesuatu yang berulang boleh kehilangan kesan pada hati kerana manusia sudah terbiasa dengannya. Mata melihat langit setiap hari, tetapi hati tidak semestinya merenung Pencipta langit. Manusia menikmati rezeki setiap hari, tetapi tidak semestinya menyedari Rabb yang memberi rezeki. Manusia membaca ayat al-Quran berkali-kali, tetapi tidak semestinya merasakan bahawa dia sedang mendengar kalam Rabbnya. Pengulangan tidak bermaksud tanda kehilangan nilai. Sebaliknya, ia menunjukkan keluasan rahmat Allah. Masalahnya ialah hati manusia yang boleh menjadi keras. Ayat “مَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ” menuntut manusia keluar daripada keadaan lalai dan melihat semula tanda yang telah datang.

Dalam konteks ini, kata “تَأْتِيهِمْ” sangat hidup. Ayat bukan sekadar wujud; ia datang kepada mereka. Peringatan bukan sekadar ada; ia sampai kepada mereka. Wahyu bukan sekadar tersimpan; ia dibacakan kepada mereka. Maka kedatangan ayat menghilangkan alasan bahawa petunjuk itu terlalu jauh. Ini tidak bermaksud semua manusia pada setiap zaman menerima wahyu secara langsung, tetapi dalam konteks orang yang sedang dibicarakan, ayat telah sampai melalui Rasul dan penyampaian wahyu. Prinsipnya ialah hujah Allah sampai melalui jalan yang Allah tentukan. Apabila sampai, manusia bertanggungjawab terhadap responsnya.

Perlu juga dijelaskan bahawa “آيَة” tidak semestinya bermaksud sesuatu yang memaksa pengakuan dengan cara fizikal. Mukjizat yang benar tetap tidak menjadikan manusia robot. Tanda Allah menunjukkan kebenaran dan mengalahkan alasan tertentu, tetapi manusia tetap boleh memilih untuk berpaling. Sebab itu dalam sejarah para rasul terdapat manusia yang menyaksikan tanda tetapi tetap kufur. Ini bukan kerana tanda itu tidak cukup kuat, tetapi kerana kekufuran bukan semata-mata masalah kekurangan maklumat. Ia boleh melibatkan kesombongan, kepentingan, hawa nafsu dan kecenderungan untuk menolak. Namun dalam menulis tentang ayat ini, perkara tersebut perlu sentiasa dikaitkan kembali kepada asas: ayat datang kepada mereka. Tanda telah sampai. Maka penolakan berlaku terhadap sesuatu yang telah hadir sebagai hujah.

Sifat “رَبِّهِمْ” juga menunjukkan bahawa tanda-tanda itu tidak bersifat neutral daripada sudut sumber. Allah ialah Rabb. Apabila Dia mengadakan tanda, Dia mengetahui tujuannya. Manusia mungkin hanya melihat sebahagian. Allah mengetahui keseluruhan. Manusia mungkin melihat kejadian sebagai satu peristiwa terpisah. Allah mengetahui hubungan peristiwa itu dalam keseluruhan tadbiran-Nya. Maka manusia tidak boleh mendakwa bahawa kerana dia belum mengetahui hikmah sesuatu tanda, maka tanda itu tidak mempunyai hikmah. Ini merupakan satu prinsip penting dalam hubungan dengan wahyu dan qadar. Ilmu makhluk terhad, sedangkan ilmu Allah sempurna.

Frasa “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” juga memberi isyarat bahawa tanda-tanda Allah tidak mempunyai sumber yang berbeza-beza dalam pengertian ketuhanan. Banyak tanda, tetapi Rabb satu. Ayat-ayat pelbagai, tetapi sumber rububiyyah satu. Alam pelbagai, tetapi Pencipta satu. Wahyu pelbagai ayat, tetapi Yang menurunkannya satu. Kepelbagaian tanda tidak membawa kepada kepelbagaian tuhan. Sebaliknya, kepelbagaian tanda menguatkan pengenalan terhadap satu Rabb. Ini merupakan inti tauhid yang sangat kuat. Semakin banyak tanda yang benar diperhatikan, semakin banyak sebab untuk mengenal kebesaran Allah, bukan semakin banyak tuhan yang perlu disembah.

Di sinilah perbezaan antara آية dan معبود menjadi jelas. Ayat ialah tanda; ma‘bud ialah yang disembah. Ayat tidak disembah. Rabb disembah. Alam tidak disembah; Pencipta alam disembah. Mukjizat tidak disembah; Allah yang mengadakan mukjizat disembah. Rasul tidak disembah; Allah yang mengutus Rasul disembah. Wahyu tidak menjadi tuhan; wahyu ialah kalam Allah yang menjadi petunjuk kepada hamba. Semua ini boleh dirangkum dalam penyandaran “آيَاتِ رَبِّهِمْ”. Ayat mempunyai kedudukan sebagai tanda, Rabb mempunyai kedudukan sebagai Tuhan.

Apabila ayat ini dibaca dalam keseluruhan konteks Surah al-An‘am, ia juga memperlihatkan bahawa masalah utama golongan yang dibicarakan bukan kekurangan tanda tetapi cara mereka berinteraksi dengan tanda. Surah ini penuh dengan hujah tentang tauhid, penciptaan, rububiyyah dan kebatilan syirik. Maka “آيَاتِ رَبِّهِمْ” berada dalam rangka besar hujah tauhid. Allah menunjukkan tanda-tanda-Nya agar manusia mengenal bahawa hanya Dia yang berhak disembah. Maka setiap ayat yang datang merupakan sebahagian daripada jalan menuju pengakuan tauhid. Jika manusia tetap menyekutukan Allah, masalahnya bukan kerana Rabb mereka tidak menunjukkan tanda, tetapi kerana mereka tidak tunduk kepada apa yang ditunjukkan oleh tanda.

Dalam memahami ayat ini, penting juga untuk tidak menganggap bahawa manusia mesti mengetahui semua hikmah setiap ayat sebelum mengimaninya. Jika seseorang hanya menerima wahyu setelah memahami seluruh hikmah di sebaliknya, maka dia menjadikan dirinya hakim kepada Rabb. Sebaliknya, seorang hamba menerima kebenaran wahyu terlebih dahulu apabila ia terbukti daripada Allah, kemudian dia berusaha memahami hikmah dan maknanya. Ini tidak bermaksud menerima tanpa ilmu. Bahkan ilmu diperlukan untuk mengetahui bahawa sesuatu itu benar-benar wahyu. Tetapi selepas kebenaran wahyu ditegakkan, keterbatasan pemahaman tidak menjadi alasan untuk menolak. Ini selari dengan lafaz “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ”: ia adalah tanda daripada Rabb mereka. Rabb lebih mengetahui daripada mereka.

Satu lagi perkara ialah penggunaan perkataan “آيَاتِ” dalam bentuk jamak yang menunjukkan bahawa petunjuk Allah tidak terhad kepada satu dimensi kehidupan. Allah menunjukkan rububiyyah-Nya melalui penciptaan, mengajar manusia melalui wahyu, memberi peringatan melalui kejadian, menguatkan Rasul melalui mukjizat, dan menegakkan hujah melalui dalil. Namun semua itu tidak boleh dicampuradukkan tanpa disiplin. Apa yang menjadi wahyu mesti diterima sebagai wahyu. Apa yang menjadi tanda pada alam mesti difahami sebagai tanda pada alam. Apa yang menjadi mukjizat mesti dibuktikan berdasarkan nas. Tidak semua pengalaman peribadi boleh diletakkan pada kedudukan yang sama dengan ayat al-Quran. Keluasan “آيات” tidak bermakna kesamarataan semua perkara. Ia bermaksud kepelbagaian tanda yang datang daripada Rabb menurut kedudukan masing-masing.

Frasa ini juga mengajar manusia supaya tidak meremehkan tanda kecil. Oleh kerana “مِنْ آيَةٍ” merangkumi satu ayat daripada keseluruhan ayat Rabb, satu tanda yang kelihatan kecil pada pandangan manusia tetap mempunyai nilai jika ia benar-benar menunjukkan kepada Allah. Dalam al-Quran, perkara yang kelihatan sederhana boleh menjadi jalan renungan yang sangat besar. Namun sekali lagi, nilai tanda bukan terletak pada imaginasi manusia terhadapnya, tetapi pada apa yang benar-benar ditunjukkan oleh wahyu dan realiti. Seseorang tidak perlu mencari perkara pelik untuk mengenal Allah. Ayat-ayat Allah telah memenuhi kehidupan manusia dalam bentuk yang benar dan jelas.

Jika dilihat dari sudut akidah, frasa “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” menguatkan bahawa Allah ialah Rabb yang melakukan perbuatan menurut kehendak dan hikmah-Nya. Dia mendatangkan ayat kepada siapa yang dikehendaki-Nya, melalui Rasul yang dikehendaki-Nya, pada masa yang dikehendaki-Nya. Tanda bukan berlaku secara bebas daripada perbuatan Allah. Namun tidak boleh dikatakan bahawa setiap kejadian luar biasa mesti menjadi mukjizat atau wahyu. Perlu dibezakan antara perbuatan Allah secara umum dalam alam dengan ayat yang Allah jadikan sebagai hujah khusus. Ketepatan ini penting supaya konsep آية tidak menjadi terlalu longgar.

Perkataan “مِنْ” pada “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” juga boleh dilihat sebagai menunjukkan bahawa satu ayat merupakan sebahagian daripada sekumpulan tanda yang lebih besar. Ini memberikan kesan bahawa apabila manusia berhadapan dengan satu ayat, dia sepatutnya tidak memisahkannya daripada keseluruhan petunjuk Rabb. Ayat-ayat al-Quran saling menerangkan. Tanda-tanda Allah pada alam tidak bercanggah dengan wahyu yang benar. Jika terdapat sesuatu yang kelihatan seperti percanggahan, masalahnya boleh berada pada tafsiran manusia terhadap alam atau teks, bukan pada kebenaran Allah. Rabb yang sama mencipta alam dan menurunkan wahyu. Oleh itu, ayat-ayat Rabb berada dalam kesatuan sumber walaupun bentuknya berbeza.

Namun, perlu berhati-hati dengan istilah “ayat kauniyyah” apabila digunakan dalam perbahasan. Istilah tersebut boleh membantu menjelaskan tanda-tanda pada ciptaan, tetapi jangan menjadikan setiap kejadian sebagai wahyu khusus yang mesti ditafsirkan. Wahyu mempunyai autoriti syarie yang khusus. Alam menjadi tanda yang perlu direnung menurut batas ilmu. “آيات ربهم” dalam ayat ini memberi ruang kepada keluasan tanda, tetapi disiplin ilmu tetap diperlukan untuk menentukan bagaimana sesuatu tanda difahami.

Kedalaman lain pada lafaz “تَأْتِيهِمْ” ialah bahawa tanda Allah boleh datang ketika manusia tidak mencarinya. Manusia mungkin sedang lalai, sibuk, sombong atau mengejar dunia, tetapi Allah mendatangkan peringatan. Ini menunjukkan bahawa petunjuk Allah bukan semata-mata hasil pencarian manusia. Manusia mencari, tetapi Allah membuka jalan. Manusia membaca, tetapi Allah memberi faham. Manusia mendengar, tetapi Allah memberi taufiq. Manusia melihat, tetapi Allah memberi basirah. Oleh itu, apabila ayat Allah sampai kepada seseorang, dia sepatutnya melihatnya sebagai nikmat yang besar. Dia tidak tahu berapa banyak peluang petunjuk yang akan diberikan kepadanya. Tetapi dalam konteks ayat ini, masalahnya ialah golongan tersebut tidak mengambil manfaat daripada ayat yang telah datang.

Dalam hal ini, lafaz “رَبِّهِمْ” kembali memainkan peranan. Rabb yang memberi rezeki juga memberi petunjuk. Rabb yang mencipta tubuh juga memberi wahyu kepada roh dan akal. Rabb yang mengetahui keperluan manusia memberikan apa yang menjadi hujah bagi mereka. Maka wahyu bukan sesuatu yang asing daripada rububiyyah. Ia adalah sebahagian daripada bentuk pengurusan Allah terhadap manusia. Inilah sebabnya mengapa manusia tidak sepatutnya memisahkan tauhid rububiyyah daripada tauhid uluhiyyah. Pengakuan bahawa Allah ialah Rabb menuntut pengakuan bahawa hanya Dia yang berhak disembah. Ayat-ayat Rabb datang untuk membimbing manusia kepada tuntutan tersebut.

Frasa ini juga memberi pengajaran tentang sifat manusia yang boleh menjadi kebal terhadap peringatan. Apabila tanda datang berulang kali, seseorang boleh membina mekanisme untuk mengabaikannya. Dia mungkin mengatakan, “Itu perkara biasa,” “Itu hanya kebetulan,” “Itu hanya fenomena alam,” atau “Itu hanya tulisan.” Semua perkara itu boleh digunakan untuk menghalang hati daripada melihat makna yang lebih besar. Tetapi orang yang beriman tidak bermaksud melihat setiap kebetulan sebagai wahyu. Dia melihat perkara yang benar-benar ditunjukkan oleh nas dan realiti sebagai tanda yang mengarah kepada Rabb. Perbezaannya ialah disiplin. Dia tidak menuhankan fenomena, tetapi tidak pula menafikan makna yang Allah sendiri tunjukkan.

Perkataan “آية” juga menunjukkan bahawa tanda memiliki fungsi معرفية, iaitu membawa kepada pengetahuan. Tanda yang benar membantu manusia mengetahui sesuatu yang sebelumnya tidak diketahui atau mengukuhkan sesuatu yang benar. Tetapi ilmu tersebut tidak terhenti pada informasi. Apabila tanda ialah ayat Rabb, ilmu yang lahir daripadanya sepatutnya mempunyai hubungan dengan معرفة الله, mengenal Allah menurut apa yang Dia tunjukkan. Maka ilmu terhadap ayat tanpa ilmu terhadap Rabb boleh menjadi pengetahuan yang terpecah. Orang boleh mengkaji ayat secara teknikal tetapi tidak mengambil petunjuknya. Sebaliknya, orang yang mengambil petunjuk tidak semestinya mengabaikan ilmu. Kedua-duanya perlu berada pada tempat masing-masing.

Jika diterjemahkan “وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” sebagai “Dan tidak datang kepada mereka sesuatu daripada tanda-tanda Tuhan mereka”, terjemahan ini sudah memberikan makna asas, tetapi struktur penafian dan keluasan “مِنْ” mungkin kurang dirasai oleh pembaca Melayu. Dari sudut huraian, makna yang lebih dekat dengan kekuatan struktur ialah: “Dan tidak datang kepada mereka walau satu pun daripada tanda-tanda Rabb mereka.” Perkataan “walau satu pun” membantu memindahkan kesan penafian yang kuat. “Daripada tanda-tanda Rabb mereka” pula mengekalkan hubungan antara satu ayat dengan keseluruhan ayat Rabb. Namun terjemahan ialah terjemahan; keindahan dan ketepatan susunan Arab tetap mempunyai kedalaman yang tidak seluruhnya dapat dipindahkan.

Perlu juga dilihat bahawa “رَبِّهِمْ” merupakan idafah. آيات diidhafahkan kepada ربهم. Dalam idafah, hubungan pemilikan atau nisbah menjadi jelas. “Ayat-ayat Rabb mereka” menunjukkan ayat tersebut dinisbahkan kepada Rabb. Ini bukan pemilikan seperti pemilikan manusia terhadap benda, tetapi nisbah yang sesuai dengan makna bahawa tanda itu berasal daripada Allah dan berada di bawah kehendak-Nya. Dalam konteks wahyu, ia adalah ayat Allah. Dalam konteks tanda ciptaan, ia ialah tanda yang Allah adakan. Maka idafah ini memperkukuh sumber ketuhanan tanda tersebut.

Satu perkara lagi yang perlu ditekankan ialah bahawa ayat ini tidak mengatakan “مِنْ آيَاتِ أَنْفُسِهِمْ” tetapi “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ”. Ini mengalihkan fokus daripada manusia kepada Rabb. Manusia bukan pusat kebenaran. Rabb ialah pusat. Tanda tidak datang untuk memuliakan ego manusia. Ia datang untuk membimbing manusia kepada Rabb. Maka apabila manusia menjadikan dirinya sendiri ukuran mutlak, dia telah terbalik daripada arah yang ditunjukkan oleh ayat. Ayat mengarahkan kepada Rabb, sedangkan ego mengarahkan kepada diri sendiri.

Dalam konteks tauhid, ini amat penting. Semua ayat yang benar akhirnya membawa kepada pengakuan bahawa Allah ialah Rabb. Jika sesuatu “petunjuk” menyebabkan manusia semakin bergantung kepada makhluk sebagai pemilik kuasa ghaib yang bebas, maka ia tidak selari dengan arah “آيات ربهم”. Tanda Rabb mengarahkan kepada Rabb. Ia tidak mengangkat makhluk ke darjat ketuhanan. Ia tidak memberi kepada makhluk apa yang menjadi hak mutlak Allah. Oleh itu, pemahaman terhadap ayat perlu sentiasa dipelihara daripada syirik.

Lafaz “آيَاتِ” juga mempunyai hubungan dengan ayat-ayat al-Quran yang manusia baca. Setiap ayat al-Quran mempunyai kedudukan sebagai tanda daripada Rabb kerana ia membawa petunjuk, penjelasan dan hujah. Maka seorang pembaca al-Quran perlu melihat setiap ayat sebagai sesuatu yang datang daripada Rabbnya. Ini tidak bermaksud setiap orang akan memahami setiap ayat secara sama. Tetapi dia perlu mendekati al-Quran dengan sikap bahawa Rabb sedang berbicara kepada hamba-Nya melalui wahyu. Sikap ini melahirkan khusyuk, tadabbur dan kehati-hatian. Jika ayat dibaca hanya sebagai teks, seseorang boleh kehilangan dimensi rububiyyah yang terkandung dalam “آيات ربهم”.

Satu lagi perkara yang sangat mendalam ialah bahawa ayat ini mengajar tentang perbezaan antara كثرة الدليل dan قبول الدليل, banyaknya bukti dengan penerimaan bukti. Allah boleh memberikan banyak ayat, tetapi manusia tetap boleh menolak. Maka jangan mengukur kebenaran berdasarkan berapa ramai yang menerima atau menolak. Ayat itu tetap ayat Allah. Kebenaran tidak berubah menjadi kebatilan kerana manusia menolaknya. Ini sangat penting dalam menghadapi keadaan manusia yang menjadikan jumlah pengikut sebagai ukuran kebenaran. Al-Quran tidak mengajar demikian. Tanda Rabb mempunyai nilai kerana ia daripada Rabb, bukan kerana manusia ramai menerimanya.

Begitu juga, jangan mengukur nilai ayat berdasarkan reaksi emosi manusia. Ada orang yang menangis apabila mendengar ayat, ada yang tidak menangis. Ada yang segera berubah, ada yang memerlukan masa. Reaksi manusia berbeza. Yang penting ialah kebenaran ayat dan respons yang benar menurut kemampuan dan keadaan seseorang. Lafaz “آية” sendiri menunjukkan fungsi objektif sebagai tanda, walaupun kesan subjektif pada manusia berbeza. Ini membebaskan seseorang daripada menjadikan emosi sebagai ukuran tunggal kebenaran.

Jika diperhatikan dengan teliti, penyataan ini sebenarnya mengandungi tiga lapisan utama yang saling bersambung tanpa perlu dipisahkan menjadi tajuk-tajuk: ada “kedatangan” melalui تَأْتِيهِمْ, ada “tanda” melalui آيَةٍ, dan ada “sumber rububiyyah” melalui آيَاتِ رَبِّهِمْ. Kedatangan menunjukkan sampai kepada manusia, tanda menunjukkan fungsi petunjuk, dan Rabb menunjukkan sumber serta hubungan ketuhanan. Ketiga-tiganya membentuk satu gambaran lengkap: Allah sebagai Rabb mendatangkan tanda-tanda-Nya kepada manusia. Maka manusia berada dalam keadaan menerima hujah daripada Rabb. Jika manusia berpaling, dia bukan berpaling daripada sesuatu yang tidak pernah sampai kepadanya, tetapi daripada tanda yang telah didatangkan kepadanya.

Inilah sebabnya penyataan وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ mempunyai kekuatan yang jauh melebihi terjemahan literal yang ringkas. Ia bukan sekadar “tidak datang satu ayat”. Ia menggambarkan suatu realiti hubungan antara Rabb dan hamba: Rabb mendatangkan tanda, hamba menerima tanda, dan tanda tersebut menjadi hujah. Ia juga menggambarkan keluasan tanda melalui bentuk jamak آيات, keluasan penafian melalui مِنْ آيَةٍ, keberlangsungan kedatangan melalui تَأْتِيهِمْ, serta hubungan rububiyyah melalui رَبِّهِمْ. Kesemua ini tidak boleh dipisahkan jika benar-benar mahu memahami lafaz tersebut.

Akhirnya, apabila penyataan ini direnungi secara keseluruhan, jelas bahawa persoalan yang dibawa oleh وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ bukan semata-mata persoalan “adakah Allah memberikan tanda?” Jawapannya telah terkandung dalam struktur ayat: tanda itu datang. Persoalan yang lebih besar ialah apakah manusia menyedari bahawa yang datang itu ialah آية, apakah mereka memahami bahawa ia مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ, dan apakah mereka meletakkan diri mereka sebagai hamba di hadapan Rabb yang mendatangkan tanda tersebut. Tanda yang benar tidak meminta manusia menyembah tanda. Ia meminta manusia mengenal Rabb yang mengadakan tanda. Ayat yang benar tidak meminta manusia berhenti pada bentuk. Ia mengarahkan manusia kepada makna dan kepada sumbernya. Mukjizat tidak meminta manusia menyembah mukjizat. Alam tidak meminta manusia menyembah alam. Wahyu tidak meminta manusia menjadikan makhluk sebagai pusat kebenaran. Semuanya kembali kepada Rabb. Maka lafaz رَبِّهِمْ pada penghujung rangkaian ini sebenarnya menutup makna dengan sangat kuat: semua tanda itu kembali kepada Dia yang merupakan Rabb mereka.

Dengan demikian, وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ ialah penyataan yang menghimpunkan keluasan hujah Allah, kedatangan petunjuk kepada manusia, kepelbagaian tanda, keluasan penafian, dan hubungan langsung antara tanda dengan Rabb. “وَمَا” menafikan, “تَأْتِيهِمْ” menggambarkan kedatangan, “مِنْ آيَةٍ” menguatkan bahawa tidak ada satu pun yang terkecuali, dan “مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ” mengembalikan tanda itu kepada keseluruhan ayat-ayat Rabb mereka. Setiap perkataan mempunyai kedudukannya, dan setiap susunan membawa maknanya. Tidak ada satu pun unsur yang wajar dianggap sekadar pengulangan tanpa tujuan. Bahkan pengulangan مِنْ sendiri memperlihatkan bagaimana al-Quran memperkuat makna dengan susunan yang sangat ringkas tetapi sangat dalam.

Apabila manusia memahami hakikat ini, dia akan melihat bahawa masalah terbesar bukanlah bahawa ayat Allah terlalu sedikit, tetapi bahawa manusia boleh gagal mengenali ayat sebagai ayat. Sesuatu yang sepatutnya menjadi tanda boleh dilihat sebagai perkara biasa. Sesuatu yang sepatutnya membawa kepada Rabb boleh dijadikan objek duniawi semata-mata. Sesuatu yang sepatutnya menundukkan hati boleh dijadikan bahan perdebatan tanpa penghujung. Sesuatu yang sepatutnya membawa kepada ubudiyyah boleh dijadikan alat membesarkan ego. Maka ungkapan “آيَاتِ رَبِّهِمْ” mengembalikan semua itu kepada tempatnya. Ayat ialah ayat Rabb. Manusia ialah hamba. Tanda ialah petunjuk. Rabb ialah tujuan pengenalan dan ibadah.

Maka semakin mendalam seseorang menyelami وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ, semakin jelas bahawa al-Quran sedang mendidik manusia supaya melihat hubungan antara الحجة والهداية والربوبية, antara hujah, petunjuk dan rububiyyah. Hujah datang daripada Rabb. Petunjuk datang melalui ayat. Manusia berada di hadapan tanda tersebut. Dengan itu, tidak wajar bagi manusia meletakkan dirinya di atas ayat dan menghakimi Rabb dengan hawa nafsunya. Dia perlu mengambil tempat yang benar sebagai hamba yang mendengar, memahami, meneliti dan tunduk. Inilah makna yang sangat dalam pada penutup “رَبِّهِمْ”. Tanda itu datang daripada Rabb mereka sendiri. Dia yang mencipta mereka ialah Dia yang memberikan hujah kepada mereka. Dia yang memiliki mereka ialah Dia yang memberi peringatan kepada mereka. Dia yang mentadbir mereka ialah Dia yang mendatangkan ayat kepada mereka. Dan kerana Dia ialah Rabb, maka tanda-tanda-Nya bukan sesuatu yang patut dipandang ringan.

Dengan itu, penyataan وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ harus dibaca dengan kesedaran bahawa setiap unsur di dalamnya mengangkat perhatian manusia daripada dirinya kepada Rabb. “تَأْتِيهِمْ” mengingatkan bahawa petunjuk telah sampai; “آيَةٍ” mengingatkan bahawa apa yang sampai itu ialah tanda; “مِنْ آيَاتِ” mengingatkan bahawa satu tanda itu merupakan sebahagian daripada keluasan petunjuk Allah; dan “رَبِّهِمْ” mengingatkan bahawa sumber semua itu ialah Rabb mereka. Maka ayat ini bukan sekadar menggambarkan kewujudan bukti, tetapi menggambarkan kedatangan hujah daripada Rabb kepada hamba. Di sinilah kekuatan sebenar penyataan tersebut: manusia tidak dibiarkan tanpa tanda, dan tanda yang datang itu bukan tanda tanpa sumber. Ia ialah tanda daripada Rabb. Oleh itu, sesiapa yang berhadapan dengannya perlu melihat bukan hanya kepada apa yang datang, tetapi kepada siapa yang mendatangkannya; bukan hanya kepada bentuk tanda, tetapi kepada apa yang ditunjukkannya; bukan hanya kepada kewujudan ayat, tetapi kepada tuntutan yang lahir daripada pengenalan bahawa ayat itu adalah daripada Rabb.

Dan apabila seluruh makna ini dikembalikan kepada lafaz asal, jelas bahawa kekuatan al-Quran terletak pada ketepatan yang tidak dapat digantikan oleh ungkapan biasa: وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ. Tidak ada satu pun daripada tanda-tanda Rabb mereka yang datang kepada mereka sebagai sesuatu yang tidak mempunyai makna. Setiap ayat mempunyai tempat dalam hujah Allah. Setiap tanda mempunyai nisbah kepada Rabb. Setiap kedatangan mempunyai penerima. Dan setiap penerima berhadapan dengan tanggungjawab untuk memberikan respons yang benar. Maka lafaz yang ringkas ini sebenarnya membuka satu perbahasan yang sangat luas tentang ayat, hujah, wahyu, tanda, rububiyyah, petunjuk, ilmu, penerimaan dan sikap manusia terhadap apa yang datang daripada Allah. Namun kesemuanya kembali kepada satu pusat yang tidak boleh dipisahkan daripada lafaz tersebut: tanda itu ialah آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ. Ia datang daripada Rabb mereka, dan kerana itulah ia tidak boleh dipandang sebagai sesuatu yang remeh, kebetulan, kosong daripada tujuan, atau terputus daripada tuntutan mengenal dan tunduk kepada Allah.

asa

asas

https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/8303703327795072614?hl=en

Popular posts from this blog

LAMAN WEB

MOHD ROSLAN ABDUL GHANI -
Image
ا     ب     ت     ث     ج     ح     خ     د     ذ     ر     ز     س     ش     ص     ض     ط     ظ     ع     غ     ف     ق     ك     ل     م     ن     و     ه     ي A     B     C     D     E     F     G     H     I     J     K     L     M     N     O     P     Q     R     S     T     U     V     W     X     Y     Z edit  /  LAMAN WEB  /...
Baca Selanjutnya