Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ ... (Al-Jumu'ah:2)
- Surah Al Jumu'ah Ayat 2 (62:2) / edit
- Surah Al Jumu'ah Ayat 2 (62:2) Ayat / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah هُوَ ٱلَّذِى بَعَثَ فِى ٱلْأُمِّيِّـۧنَ رَسُولًا مِّنْهُمْ ... (Al-Jumu'ah:2) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ ... (Al-Jumu'ah:2) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... وَيُزَكِّيهِمْ ... (Al-Jumu'ah:2) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ ... (Al-Jumu'ah:2) / edit
- Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ (Al-Jumu'ah:2) / edit
هُوَ ٱلَّذِي بَعَثَ فِي ٱلْأُمِّيِّـۧنَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَـٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَـٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ ﴿سورة الجمعة آية ٢﴾.
Perbahasan Tentang Ayat 2 Dari Surah Al-Jumu'ah ... يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ ... (Al-Jumu'ah:2)
Perkataan يَتْلُوا۟ dalam firman Allah تعالى pada ayat kedua Surah al-Jumu‘ah merupakan satu lafaz yang sangat luas kandungan maknanya kerana ia tidak sekadar membawa pengertian membaca ayat-ayat Allah dengan lidah, bahkan lafaz tersebut mengandungi makna menyampaikan, membacakan, memperdengarkan, mengikuti, meneruskan bacaan menurut susunan yang benar, serta membawa manusia berhadapan dengan ayat-ayat Allah melalui bacaan yang dilakukan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Allah تعالى berfirman: هُوَ ٱلَّذِى بَعَثَ فِى ٱلْأُمِّيِّـۧنَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ. Tumpuan perbahasan di sini ialah ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, khususnya lafaz يَتْلُوا۟ yang dinisbahkan kepada tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم terhadap manusia yang baginda diutuskan kepada mereka. Allah تعالى tidak mengatakan semata-mata bahawa Rasul itu menerangkan ayat-ayat kepada mereka, tidak pula mengatakan bahawa Rasul itu mengajar mereka ayat-ayat tersebut terlebih dahulu, tetapi Allah memilih lafaz يَتْلُوا۟. Pemilihan lafaz ini menunjukkan bahawa permulaan hubungan manusia dengan wahyu ialah mereka mendengar bacaan ayat-ayat Allah yang disampaikan oleh Rasul-Nya. Wahyu itu terlebih dahulu dibacakan, diperdengarkan dan disampaikan kepada mereka sebelum manusia dapat memahami kandungannya, menerima petunjuknya, mengambil hukum daripadanya dan berubah melalui bimbingannya. Maka lafaz يَتْلُوا۟ mempunyai kedudukan yang sangat penting dalam menggambarkan cara wahyu Allah sampai kepada manusia, khususnya melalui Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Ia juga menunjukkan bahawa al-Quran bukanlah suatu gagasan manusia yang dibentuk melalui pemikiran, bukan suatu falsafah yang lahir daripada pengalaman masyarakat Arab, dan bukan suatu karya yang disusun oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم berdasarkan renungan baginda sendiri. Sebaliknya, ia adalah ayat-ayat Allah yang dibacakan oleh Rasul kepada manusia. Di sinilah kekuatan lafaz ءَايَٰتِهِۦ, iaitu ayat-ayat-Nya, kerana dhamir هِ pada ءَايَٰتِهِۦ kembali kepada Allah تعالى. Ayat-ayat tersebut ialah milik Allah dari sudut sumber, wahyu dan penisbahan, manakala Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah pembaca dan penyampai yang menerima wahyu itu daripada Allah lalu membacakannya kepada manusia. Oleh sebab itu, يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ mengandungi gambaran yang sangat jelas tentang amanah Rasulullah صلى الله عليه وسلم dalam menyampaikan wahyu secara langsung kepada umatnya.
Lafaz يَتْلُوا۟ berasal daripada akar kata ت ل و. Dalam penggunaan bahasa Arab, akar ini mempunyai hubungan dengan perbuatan mengikuti dan membaca secara berturutan. Perkataan تَلَا boleh digunakan untuk makna membaca kerana orang yang membaca sesuatu pada asasnya mengikuti huruf demi huruf, perkataan demi perkataan dan ayat demi ayat menurut susunan yang telah ditetapkan. Oleh itu, bacaan al-Quran bukan bacaan yang bebas daripada susunan. Orang yang membaca al-Quran tidak mencipta ayat ketika membaca, tidak memilih perkataan sesuka hati, tidak mengubah susunan huruf dan tidak menggantikan lafaz dengan lafaz lain menurut kehendak dirinya. Dia mengikuti teks wahyu yang telah diturunkan. Dari sudut ini, makna تلا mempunyai hubungan yang sangat rapat dengan ketepatan, susunan dan pengikutan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat-ayat Allah sebagaimana wahyu itu disampaikan kepada baginda. Maka penggunaan يَتْلُوا۟ memberikan suatu gambaran bahawa wahyu yang dibacakan itu mempunyai susunan yang mesti diikuti dan lafaz yang mesti dipelihara. Rasulullah صلى الله عليه وسلم bukan pengarang ayat-ayat itu sehingga baginda boleh mengubahnya menurut kehendak baginda. Baginda ialah Rasul yang menerima dan membacakan. Inilah satu perkara penting yang terkandung secara tersirat dalam lafaz tersebut. Apabila Allah تعالى menyebut bahawa Rasul itu يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, Allah sedang menggambarkan hubungan antara Rasul dengan wahyu sebagai hubungan penerimaan dan penyampaian, bukan hubungan penciptaan. Rasul membaca apa yang diturunkan, sedangkan sumber ayat ialah Allah تعالى. Maka perbezaan antara مصدر wahyu dan pembawa wahyu menjadi sangat jelas. Allah ialah al-Mutakallim yang menurunkan wahyu-Nya, manakala Rasulullah صلى الله عليه وسلم menyampaikan wahyu tersebut kepada manusia dengan membacakannya kepada mereka.
Apabila lafaz يَتْلُوا۟ digunakan dalam bentuk fi‘l mudari‘, iaitu kata kerja yang menunjukkan keadaan sedang atau berterusan, terdapat gambaran tentang kesinambungan tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم dalam membacakan ayat-ayat Allah kepada umat. Tugas tersebut bukan suatu perbuatan sekali lalu yang selesai selepas satu penyampaian. Rasulullah صلى الله عليه وسلم terus membacakan ayat-ayat Allah kepada mereka sepanjang tempoh kerasulan baginda. Setiap kali wahyu turun, ia dibacakan, dihafaz, dipelajari dan disampaikan. Maka bentuk يَتْلُوا۟ memberikan gambaran gerak kerja dakwah yang berterusan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak sekadar memberitahu bahawa baginda seorang utusan Allah, kemudian menyerahkan kepada manusia untuk mencari sendiri apakah wahyu yang dimaksudkan. Baginda membawa ayat-ayat Allah, membacakannya kepada mereka dan memperdengarkannya kepada mereka. Dengan demikian, wahyu hadir dalam kehidupan manusia melalui bacaan yang nyata dan dapat didengar. Orang yang berada di hadapan Rasulullah صلى الله عليه وسلم dapat mendengar ayat Allah dengan telinganya sendiri. Orang yang belum mengetahui huruf dan tulisan dapat mendengar ayat Allah. Orang yang tidak mempunyai kemampuan membaca kitab dapat menerima wahyu melalui pendengaran. Bahkan orang yang tidak mempunyai latar pendidikan formal sekalipun dapat mendengar kalam Allah yang dibacakan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Ini menunjukkan bahawa hubungan manusia dengan al-Quran pada asalnya bukan hanya melalui tulisan, tetapi juga melalui bacaan dan pendengaran. Lafaz يَتْلُوا۟ merakamkan hakikat tersebut dengan sangat kuat.
Perkataan عَلَيْهِمْ pula mempunyai kedudukan yang penting dalam memahami keluasan makna ungkapan ini. Allah تعالى tidak sekadar menyebut يَتْلُوا۟ ءَايَٰتِهِۦ, tetapi menyebut يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ. Penggunaan عَلَى memberikan gambaran bahawa bacaan itu disampaikan kepada mereka dan diarahkan kepada mereka. Ayat-ayat Allah datang kepada mereka sebagai hujah, petunjuk dan amanah yang harus mereka hadapi. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat itu kepada mereka, maka mereka tidak lagi berada dalam keadaan tidak mengetahui tentang wahyu Allah. Mereka telah mendengar. Mereka telah diperdengarkan. Mereka telah menerima penyampaian. Selepas itu, mereka bertanggungjawab terhadap apa yang mereka dengar. Inilah salah satu makna penting yang dapat direnungkan daripada عَلَيْهِمْ. Ayat Allah bukan sekadar bacaan yang berada di sisi Rasulullah صلى الله عليه وسلم, tetapi bacaan itu dibawa kepada manusia dan diletakkan di hadapan mereka. Ia menjadi hujah yang sampai kepada mereka. Oleh sebab itu, orang yang mendengar al-Quran tidak boleh menganggapnya sebagai suara biasa yang berlalu tanpa tuntutan. Ia adalah ayat-ayat Allah yang dibacakan kepada manusia melalui Rasul-Nya. Setiap pendengaran terhadap wahyu sepatutnya membawa manusia kepada kesedaran bahawa dia sedang berhadapan dengan petunjuk daripada Penciptanya.
Ungkapan ءَايَٰتِهِۦ pula memperkukuh lagi perkara tersebut. Allah تعالى tidak menyebut secara umum bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan sesuatu kepada mereka. Allah menyebut bahawa baginda membacakan ayat-ayat-Nya. Perkataan آيَات mempunyai makna yang luas. Ayat ialah tanda, bukti dan petunjuk, dan dalam konteks ini merujuk kepada ayat-ayat wahyu Allah. Maka al-Quran sendiri merupakan ayat-ayat Allah yang menjadi tanda kekuasaan, ilmu, hikmah, rahmat, perintah, larangan, ancaman, janji, petunjuk dan hujah-Nya. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat itu kepada manusia supaya mereka keluar daripada keadaan tidak mengetahui kepada keadaan mengetahui, daripada kesesatan kepada petunjuk, daripada kejahilan kepada ilmu dan daripada kehidupan yang tidak terarah kepada kehidupan yang tunduk kepada Allah تعالى. Oleh itu, bacaan ayat bukan tujuan yang terpisah daripada perubahan manusia. Bacaan merupakan permulaan kepada proses yang lebih luas. Hal ini dapat dilihat daripada susunan ayat itu sendiri apabila Allah تعالى selepas يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ menyebut وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ. Namun fokus utama tetap pada يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ. Susunan ini memperlihatkan bahawa manusia mula berhadapan dengan wahyu melalui bacaan. Kemudian bacaan itu menjadi jalan kepada penyucian dan pengajaran. Ini bukan bererti bahawa setiap orang pasti berubah hanya kerana mendengar bacaan, kerana manusia mempunyai pilihan, kehendak dan sikap yang berbeza terhadap wahyu, tetapi dari sudut tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم, baginda menyampaikan ayat-ayat Allah kepada mereka dengan membacakannya secara nyata.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga menunjukkan bahawa dakwah Rasulullah صلى الله عليه وسلم berdiri di atas wahyu, bukan semata-mata atas pandangan peribadi. Baginda tidak mengajak manusia kepada dirinya sebagai seorang pemimpin yang meminta manusia mengikuti pemikiran peribadinya. Baginda mengajak manusia kepada Allah dengan membaca ayat-ayat Allah. Inilah perbezaan besar antara dakwah seorang Rasul dengan ajakan seorang manusia biasa. Manusia biasa boleh menghasilkan pandangan yang benar atau salah, pendapat yang kuat atau lemah, pengalaman yang bermanfaat atau terbatas. Namun Rasulullah صلى الله عليه وسلم membawa wahyu daripada Allah. Oleh sebab itu, asas dakwah baginda ialah ayat-ayat Allah. Apabila baginda membaca ayat-ayat tersebut, baginda sedang melaksanakan amanah kerasulan. Baginda bukan menjadikan wahyu sebagai bahan untuk membina nama dirinya, tetapi menyampaikan apa yang Allah turunkan. Maka يَتْلُوا۟ mempunyai makna amanah yang sangat berat. Orang yang membaca ayat Allah dalam konteks kerasulan tidak mempunyai hak untuk menambah, mengurang atau mengubahnya. Baginda mesti menyampaikan sebagaimana yang diturunkan. Ini juga menjelaskan mengapa al-Quran sampai kepada umat dengan lafaz yang dipelihara. Ia bukan teks yang berkembang melalui perubahan manusia dari satu generasi kepada generasi yang lain sehingga maknanya bergantung kepada ingatan manusia semata-mata. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacanya, para sahabat mendengarnya, menghafaznya dan menulisnya, lalu ia diwariskan kepada umat.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga mempunyai hubungan dengan konsep tartil. Walaupun lafaz tartil tidak disebut dalam ayat ini, makna membaca al-Quran dengan tertib dan jelas mempunyai hubungan rapat dengan hakikat tilawah. Al-Quran bukan sekadar rangkaian suara yang dibaca dengan cepat sehingga lafaznya tidak dapat difahami. Bacaan wahyu membawa manusia mendengar kalam Allah. Oleh itu, bacaan perlu mempunyai ketepatan huruf, susunan dan lafaz. Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah contoh pertama dalam melaksanakan tilawah al-Quran. Baginda menerima wahyu dan membacakannya kepada manusia. Para sahabat mendengar bacaan baginda, menghafaznya dan mempelajarinya. Dengan demikian, lafaz يَتْلُوا۟ bukan hanya menunjukkan tindakan membaca, tetapi juga menunjukkan penyampaian wahyu melalui bacaan yang boleh didengar dan diikuti oleh generasi berikutnya. Tilawah al-Quran mempunyai unsur pengikutan. Orang yang membaca mengikuti teks, dan orang yang mendengar pula dapat mengikuti bacaan tersebut. Maka apabila manusia membaca al-Quran hari ini, mereka sebenarnya mengulangi suatu bentuk ibadah yang telah menjadi sebahagian daripada tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم dalam menyampaikan wahyu.
Jika diperhatikan dengan lebih mendalam, pemilihan lafaz يَتْلُوا۟ juga menolak gambaran bahawa al-Quran pada asalnya merupakan sesuatu yang tersembunyi daripada manusia. Allah تعالى mengutus Rasulullah صلى الله عليه وسلم kepada umat yang baginda hadapi supaya ayat-ayat Allah dibacakan kepada mereka secara terbuka. Wahyu tidak diturunkan kepada Rasulullah صلى الله عليه وسلم untuk disimpan sebagai pengetahuan peribadi. Baginda diperintahkan menyampaikan. Maka tilawah mempunyai dimensi dakwah. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat-ayat itu di hadapan masyarakat, di rumah, di masjid, dalam solat dan dalam berbagai keadaan dakwah. Orang yang menerima dakwah mendengar ayat Allah daripada baginda. Ada yang beriman, ada yang menolak, ada yang mempertimbangkan, ada yang memusuhi, tetapi semuanya berhadapan dengan bacaan wahyu. Inilah sebabnya mengapa ayat-ayat al-Quran mempunyai pengaruh yang besar terhadap masyarakat Arab ketika wahyu mula diturunkan. Mereka mendengar sesuatu yang tidak sama dengan ucapan manusia biasa. Mereka mendengar susunan ayat yang menyeru mereka kepada tauhid, mengingatkan mereka tentang akhirat, memperbetulkan akhlak, membatalkan kesyirikan dan menundukkan manusia kepada Allah تعالى.
Ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ juga menunjukkan bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak memilih ayat berdasarkan kehendak pendengar. Baginda tidak hanya membacakan ayat yang menyenangkan hati manusia dan meninggalkan ayat yang mengandungi ancaman, perintah atau teguran. Semua ayat Allah ialah wahyu. Maka tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah membacakan apa yang Allah turunkan. Jika ayat itu mengandungi rahmat, ia dibacakan. Jika ayat itu mengandungi ancaman, ia dibacakan. Jika ayat itu menyebut nikmat Allah, ia dibacakan. Jika ayat itu menegur kesalahan manusia, ia dibacakan. Jika ayat itu menerangkan hukum, ia dibacakan. Jika ayat itu menceritakan umat terdahulu, ia dibacakan. Jika ayat itu menjelaskan sifat Allah, ia dibacakan. Jika ayat itu berbicara tentang hari kiamat, syurga dan neraka, ia dibacakan. Maka tilawah Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak bergantung kepada selera manusia. Wahyu mempunyai autoriti atas manusia. Manusia yang mendengar ayat Allah perlu menundukkan dirinya kepada wahyu, bukan memilih wahyu berdasarkan apa yang sesuai dengan kehendak dirinya.
Dalam hal ini, يَتْلُوا۟ mempunyai hubungan yang erat dengan مفهوم الاتباع, iaitu mengikuti. Seseorang yang benar-benar membaca sesuatu mengikut teks perlu mengikuti teks itu. Apabila seseorang membaca ayat al-Quran, dia tidak boleh mengubah perkataan kerana perubahan satu huruf atau satu baris boleh membawa kepada perubahan makna. Ini memperlihatkan bahawa al-Quran mempunyai sifat yang mesti dipelihara. Tilawah bukan suatu ruang untuk kreativiti bebas terhadap lafaz wahyu. Kreativiti boleh berlaku dalam penjelasan manusia terhadap makna, tetapi lafaz al-Quran tetap wahyu yang perlu dipelihara. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat Allah, kemudian umat mengambil bacaan tersebut dan memeliharanya. Oleh itu, istilah tilawah sendiri membawa kita kepada kesedaran tentang hubungan antara membaca dan mengikuti. Orang yang membaca al-Quran hendaklah mengikuti bacaan yang sahih. Orang yang mempelajari al-Quran hendaklah mengikuti apa yang diajarkan. Orang yang mentafsir al-Quran hendaklah mengikuti petunjuk lafaz dan konteksnya. Orang yang mengamalkan al-Quran hendaklah mengikuti petunjuknya. Kesemuanya kembali kepada makna pengikutan yang terkandung dalam akar kata ت ل و.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga memperlihatkan bahawa al-Quran adalah wahyu yang dibaca. Ini membezakan al-Quran daripada kitab yang hanya dianggap sebagai dokumen sejarah. Al-Quran bukan sekadar teks yang dibaca untuk mengetahui sejarah umat terdahulu. Ia adalah كلام الله yang diturunkan sebagai petunjuk kepada manusia. Apabila Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat Allah kepada manusia, bacaan itu menjadi seruan supaya manusia mendengar dengan hati. Mendengar al-Quran sepatutnya tidak berhenti pada telinga. Ia sepatutnya sampai kepada akal, kemudian kepada hati, kemudian kepada amal. Namun proses ini bergantung kepada sikap manusia terhadap wahyu. Ada orang mendengar tetapi tidak mengambil manfaat. Ada yang mendengar lalu menolak. Ada yang mendengar lalu mempermainkan. Ada yang mendengar lalu tunduk. Perbezaan ini tidak mengubah hakikat bahawa tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah membacakan ayat-ayat Allah kepada mereka. Baginda menyampaikan hujah, manakala penerimaan dan penolakan menjadi ujian bagi manusia.
Jika dikaitkan dengan keadaan umat sebelum kedatangan Rasulullah صلى الله عليه وسلم, lafaz ini menjadi lebih bermakna. Ayat tersebut menyebut bahawa Rasul diutus dalam kalangan al-ummiyyin, kemudian Allah menyebut tugas baginda: يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ. Masyarakat yang tidak menerima kitab wahyu yang sebelumnya dalam bentuk yang mereka ikuti secara benar diberikan Rasul yang membacakan kepada mereka ayat-ayat Allah. Ini menunjukkan bahawa Allah تعالى tidak membiarkan manusia tanpa petunjuk. Apabila manusia berada dalam kejahilan dan kesesatan, Allah mengutus Rasul untuk membawa wahyu. Wahyu itu tidak hanya menjadi ilmu yang tersimpan di alam ghaib, tetapi dibawa kepada manusia melalui bacaan Rasul. Maka tilawah ialah bentuk nyata rahmat Allah kepada manusia. Allah membolehkan manusia mendengar ayat-ayat-Nya melalui utusan-Nya. Ini merupakan nikmat yang besar kerana manusia tidak mampu mengetahui apa yang Allah kehendaki daripadanya hanya melalui akal semata-mata. Akal mempunyai peranan yang besar, tetapi wahyu memberitahu manusia perkara yang tidak dapat dicapai oleh akal secara bebas, terutama perkara ghaib, perincian ibadah, hukum-hakam dan jalan keselamatan.
Perbahasan tentang يَتْلُوا۟ juga tidak boleh dipisahkan daripada hakikat bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم sendiri adalah manusia yang menerima wahyu. Lafaz مِّنْهُمْ yang datang sebelum يَتْلُوا۟ menunjukkan bahawa Rasul itu daripada kalangan mereka. Baginda menggunakan bahasa mereka, hidup bersama mereka dan mereka mengenali baginda. Namun ayat yang dibacakan baginda bukan ciptaan mereka dan bukan ciptaan baginda. Ini menjadikan mukjizat wahyu semakin jelas. Seorang manusia daripada kalangan mereka membacakan ayat-ayat Allah yang mereka tidak mampu menghasilkan sebanding dengannya. Mereka mengenali bahasa Arab, mengenali syair, mengenali khutbah dan mengenali ucapan manusia, tetapi al-Quran mempunyai kedudukan tersendiri. Maka يَتْلُوا۟ menghubungkan seorang Rasul yang manusiawi dengan wahyu yang ilahi. Baginda ialah manusia dari sudut penciptaan dan kehidupan, tetapi tugas yang dibawa baginda adalah tugas kerasulan berdasarkan wahyu Allah. Baginda membaca ayat Allah kepada mereka, bukan membaca hasil fikirannya sendiri.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga menunjukkan bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم menyampaikan wahyu dengan bahasa yang dapat difahami oleh masyarakat yang baginda hadapi. Bacaan merupakan medium pertama komunikasi wahyu. Orang yang mendengar bahasa Arab memahami bunyi dan struktur yang digunakan. Bahkan sebelum seseorang mengetahui keseluruhan tafsiran sesuatu ayat, dia boleh mendengar lafaznya dan merasakan kekuatan seruannya. Inilah salah satu sebab mengapa bacaan al-Quran mempunyai kesan yang mendalam kepada hati orang yang mendengar dengan ikhlas. Ayat Allah mempunyai kandungan yang melampaui sekadar maklumat. Ia membawa peringatan, ancaman, janji, hukum, kisah dan petunjuk. Bacaan menjadi pintu masuk kepada semua kandungan tersebut.
Namun perlu diperhatikan bahawa يَتْلُوا۟ tidak sama dengan sekadar mengeluarkan bunyi daripada mulut. Seseorang boleh membaca al-Quran dengan lidah tetapi tidak memahami apa yang dibaca. Seseorang juga boleh memahami terjemahan tetapi tidak membaca teks Arabnya. Dalam konteks ayat ini, tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم merangkumi bacaan wahyu kepada manusia. Kemudian Allah menyebut وَيُزَكِّيهِمْ dan وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ. Ini menunjukkan bahawa tilawah mempunyai tempat yang tersendiri dalam rangka pendidikan wahyu. Ia tidak boleh dihapuskan dengan alasan bahawa yang penting hanya memahami makna. Sebaliknya, membaca ayat Allah ialah ibadah dan menjadi sebahagian daripada cara wahyu disampaikan. Pada masa yang sama, tilawah juga tidak boleh dipisahkan daripada penghayatan. Al-Quran bukan diturunkan hanya untuk menghasilkan suara yang indah. Ia diturunkan untuk menjadi petunjuk. Maka kesempurnaan hubungan dengan ayat Allah menuntut tilawah yang benar, pemahaman yang benar dan pengamalan yang benar.
Dalam ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ terdapat juga isyarat bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak mengangkat dirinya sebagai sumber kebenaran yang terpisah daripada Allah. Baginda menyampaikan apa yang Allah wahyukan. Apabila manusia mendengar Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca al-Quran, mereka mendengar ayat Allah melalui bacaan seorang Rasul. Oleh itu, penghormatan kepada Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak bermakna menjadikan baginda sebagai Tuhan atau memberikan kepada baginda sifat yang hanya layak bagi Allah. Sebaliknya, penghormatan yang benar ialah mengakui kedudukan baginda sebagai Rasul yang dipilih Allah untuk menyampaikan wahyu. Lafaz يَتْلُوا۟ sendiri membantu menjelaskan kedudukan tersebut: baginda membaca ayat-ayat Allah. Sumber ayat ialah Allah, sedangkan Rasul ialah penyampai.
Hal ini juga memberikan asas penting dalam memahami hubungan antara al-Quran dan sunnah. Rasulullah صلى الله عليه وسلم bukan sekadar pembaca lafaz al-Quran. Baginda juga menjelaskan kandungan wahyu melalui sunnah, mengajarkan cara melaksanakan perintah Allah dan menunjukkan penerapan wahyu dalam kehidupan. Tetapi asasnya tetap ayat Allah yang dibacakan. Apabila Rasulullah صلى الله عليه وسلم mengajar solat, zakat, puasa, haji dan akhlak, baginda tidak membina agama daripada kehendak dirinya. Baginda melaksanakan dan menerangkan wahyu. Maka ayat يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ menjadi salah satu asas untuk memahami bahawa kerasulan ialah penyampaian wahyu kepada manusia. Bacaan al-Quran menjadi asas, kemudian penerangan dan pengajaran Rasulullah صلى الله عليه وسلم membentuk kehidupan berdasarkan wahyu tersebut.
Perkataan ءَايَٰتِهِۦ dalam bentuk jamak juga menunjukkan bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan keseluruhan rangkaian wahyu yang diturunkan, bukan satu jenis ayat sahaja. Ayat-ayat Allah mempunyai pelbagai kandungan. Ada ayat tauhid, ayat tentang sifat Allah, ayat ibadah, ayat akhlak, ayat hukum, ayat kisah, ayat ancaman, ayat janji, ayat tentang hari akhirat, ayat tentang penciptaan langit dan bumi serta pelbagai bentuk peringatan. Kesemuanya ialah ayat-ayat Allah. Oleh sebab itu, seseorang tidak boleh mengambil al-Quran secara terpilih hanya berdasarkan perkara yang sesuai dengan kecenderungan dirinya. Jika seseorang hanya mengambil ayat rahmat dan meninggalkan ayat ancaman, gambaran agama menjadi tidak lengkap. Jika hanya mengambil ayat hukum dan meninggalkan ayat tauhid, asas agama menjadi pincang. Jika hanya mengambil ayat akhlak dan meninggalkan ayat tentang akhirat, manusia kehilangan kesedaran tentang pertanggungjawaban. Tilawah Rasulullah صلى الله عليه وسلم membawa seluruh wahyu kepada umat, dan umat dituntut berinteraksi dengan keseluruhan wahyu.
Apabila Allah تعالى menyebut يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, terdapat juga penghormatan terhadap pendengaran manusia sebagai salah satu jalan menerima wahyu. Manusia mempunyai mata untuk melihat, telinga untuk mendengar dan hati untuk memahami. Bacaan al-Quran menggunakan pendengaran sebagai pintu awal. Ini amat penting dalam masyarakat yang pada ketika itu mempunyai tradisi hafazan dan pendengaran yang kuat. Ayat yang dibacakan boleh dihafaz. Orang yang mendengar boleh mengulanginya. Dengan demikian, al-Quran dipelihara dalam dada manusia selain ditulis. Tilawah mempunyai peranan besar dalam proses ini. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca, para sahabat mendengar dan menghafaz. Mereka kemudian membaca kepada orang lain. Generasi selepas mereka meneruskan bacaan itu. Maka al-Quran terus hidup sebagai bacaan dalam umat, bukan sekadar tulisan dalam naskhah.
Tilawah juga menjadikan al-Quran sentiasa hadir dalam kehidupan umat. Kitab yang hanya disimpan tidak memberikan kesan kepada manusia yang tidak membacanya. Tetapi ayat yang dibaca hidup dalam lidah, didengar oleh telinga dan direnungi oleh hati. Inilah salah satu hikmah mengapa al-Quran terus dibaca dalam solat, di masjid, di rumah dan dalam majlis ilmu. Bacaan yang berulang bukan pengulangan yang sia-sia. Setiap kali ayat dibaca, manusia berhadapan kembali dengan petunjuk Allah. Seseorang boleh membaca ayat yang sama berkali-kali dan mendapatkan peringatan yang berbeza kerana keadaan hatinya berubah, pengalaman hidupnya berubah dan kefahamannya berkembang. Namun ayat Allah tetap sama. Perubahan berada pada diri pembaca dan pendengar, bukan pada wahyu. Ini juga sesuai dengan makna tilawah sebagai mengikuti sesuatu secara berterusan.
Dalam memahami يَتْلُوا۟, perlu juga dibezakan antara tilawah dengan تلاوة sebagai bacaan yang mempunyai objek tertentu. Allah menyebut ءَايَٰتِهِۦ sebagai objek. Maka apa yang dibaca ialah ayat Allah. Ini menghalang kita daripada mengosongkan istilah tilawah daripada objek wahyunya. Rasulullah صلى الله عليه وسلم bukan sekadar membaca apa-apa perkataan di hadapan manusia. Baginda membaca ayat-ayat Allah. Justeru, nilai tilawah datang daripada objek yang dibaca. Al-Quran ialah kalam Allah. Membacanya merupakan ibadah. Mendengarnya dengan adab merupakan ibadah. Menghayatinya merupakan jalan kepada petunjuk. Mengamalkannya ialah tuntutan. Semua ini kembali kepada hakikat bahawa yang dibaca ialah ayat Allah.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga mempunyai dimensi ketundukan. Orang yang membaca wahyu dengan benar sepatutnya menyedari bahawa dia sedang mengikuti kalam yang lebih tinggi daripada dirinya. Dia bukan hakim terhadap wahyu. Dia ialah hamba yang berhadapan dengan firman Rabbnya. Dalam hal ini, tilawah yang sebenar sepatutnya menghasilkan rasa rendah diri. Manusia membaca ayat Allah lalu menyedari kelemahan dirinya. Apabila membaca tentang kekuasaan Allah, dia sedar dirinya lemah. Apabila membaca tentang ilmu Allah, dia sedar ilmunya sedikit. Apabila membaca tentang rezeki Allah, dia sedar dirinya bergantung. Apabila membaca tentang hari pembalasan, dia sedar dirinya akan kembali kepada Allah. Apabila membaca tentang perintah Allah, dia sedar kewajipannya ialah taat. Maka tilawah bukan hanya aktiviti lidah tetapi pintu kepada ubudiyyah.
Namun, apabila lafaz ini difahami secara khusus pada tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم, kita tidak boleh mengabaikan bahawa baginda membacakan ayat-ayat itu kepada masyarakat yang sebahagiannya menentang baginda. Ini menunjukkan bahawa tilawah wahyu merupakan penyampaian hujah walaupun pendengar tidak semuanya menerima. Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak menunggu sehingga semua manusia bersedia menerima baru baginda membacakan wahyu. Baginda menyampaikan kepada manusia kerana itu tugas baginda. Ada yang menerima dan ada yang menolak. Maka dakwah berdasarkan wahyu bukan diukur semata-mata berdasarkan reaksi manusia. Tugas Rasul ialah menyampaikan. Dalam konteks ayat ini, يَتْلُوا۟ menggambarkan tugas penyampaian yang mesti dilaksanakan.
Perkataan عَلَيْهِمْ juga menunjukkan bahawa ayat itu sampai kepada mereka sebagai sesuatu yang mempunyai tuntutan. Huruf على pada asalnya memberikan makna ketinggian atau berada di atas sesuatu dalam berbagai konteks bahasa. Dalam konteks ungkapan ini, يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ menggambarkan bacaan yang disampaikan kepada mereka. Apabila ayat Allah dibacakan kepada manusia, manusia berada dalam keadaan menerima sesuatu yang datang daripada atasnya dari sudut kedudukan wahyu. Manusia tidak berada dalam kedudukan untuk memerintah wahyu. Wahyu yang membimbing manusia. Ini merupakan makna yang sangat penting kerana manusia moden kadang-kadang melihat teks agama seperti bahan yang boleh dibentuk sepenuhnya oleh selera pembaca. Sedangkan apabila seseorang membaca ayat Allah, dia sepatutnya bertanya apakah yang Allah kehendaki daripadanya, bukan hanya apakah yang dia mahu temui dalam ayat tersebut.
Tilawah Rasulullah صلى الله عليه وسلم juga merupakan bentuk penerangan yang pertama. Walaupun ayat ini membezakan antara يَتْلُوا۟ dan يُعَلِّمُهُمُ, tilawah tetap mempunyai fungsi menyampaikan wahyu yang perlu diketahui. Orang yang mendengar bacaan Rasulullah صلى الله عليه وسلم mendapat lafaz wahyu secara langsung. Selepas itu, baginda mengajar mereka kitab dan hikmah. Ini menunjukkan perbezaan antara membacakan wahyu dan mengajarkan kandungannya, walaupun kedua-duanya saling berkait. Jika seseorang tidak pernah mendengar atau membaca ayat, dia tidak dapat berinteraksi dengan lafaz wahyu itu. Maka tilawah ialah asas penerimaan teks. Pengajaran kemudian membawa manusia kepada kefahaman dan pelaksanaan.
Dari sudut pendidikan, susunan ini memberikan pelajaran yang sangat besar. Pendidikan al-Quran tidak sepatutnya menghapuskan bacaan atas alasan memahami makna lebih penting. Bacaan ialah sebahagian daripada hubungan dengan wahyu. Tetapi pendidikan juga tidak boleh berhenti pada bacaan tanpa pemahaman. Allah menyebut tilawah kemudian tazkiyah dan pengajaran. Maka hubungan dengan al-Quran perlu menyeluruh. Seseorang membaca dengan betul, memahami dengan benar, menyucikan diri melalui petunjuknya dan mengamalkannya. Namun kerana perbahasan kita tertumpu kepada يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, perkara utama yang hendak ditegaskan ialah bahawa bacaan merupakan salah satu tugas kerasulan yang disebut oleh Allah sendiri.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga mengandungi unsur kesinambungan antara generasi. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat kepada para sahabat. Para sahabat kemudian membaca kepada generasi selepas mereka. Bacaan itu diteruskan. Dengan demikian, setiap generasi umat Islam menerima al-Quran melalui tilawah. Walaupun manusia hidup pada zaman yang berbeza, mereka berkongsi lafaz wahyu yang sama. Orang di Makkah mendengar bacaan Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Orang di Madinah mendengarnya. Generasi tabi‘in membacanya. Generasi selepas mereka membacanya. Umat Islam di Timur dan Barat membacanya. Semua kembali kepada ayat-ayat Allah. Inilah salah satu rahmat besar tilawah, iaitu wahyu terus hidup dalam suara manusia tanpa kehilangan identitinya.
Apabila seseorang membaca ayat al-Quran, dia hendaklah menyedari bahawa lafaz yang berada di lidahnya mempunyai sumber yang agung. Ia bukan ciptaan manusia. Ini memberi kesan kepada adab membaca. Orang yang membaca ayat Allah tidak sepatutnya membacanya dengan penghinaan, senda gurau atau tujuan mempermainkan. Dia perlu menghormati al-Quran kerana ia ialah kalam Allah. Begitu juga orang yang mendengar hendaklah mendengar dengan perhatian dan adab. Semua ini dapat dikembalikan kepada gambaran يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ: Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat Allah kepada manusia. Bacaan itu sendiri adalah suatu pertemuan manusia dengan wahyu.
Tilawah juga menuntut ketepatan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak mengubah lafaz wahyu. Baginda menyampaikannya sebagaimana yang diperintahkan. Ini memberi pengajaran bahawa dalam perkara wahyu, amanah lebih utama daripada kebebasan. Seorang manusia boleh mempunyai kebebasan dalam urusan dunia yang dibenarkan, tetapi apabila berhadapan dengan teks wahyu, dia terikat dengan apa yang Allah turunkan. Tidak boleh seseorang menisbahkan kepada al-Quran sesuatu yang bukan daripadanya. Tidak boleh seseorang mengubah ayat untuk menyesuaikannya dengan pandangan sendiri. Tidak boleh seseorang membuang sebahagian ayat hanya kerana tidak sesuai dengan kehendaknya. Tilawah Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah teladan dalam amanah terhadap wahyu.
Perkataan ءَايَٰتِهِۦ juga mengingatkan bahawa ayat al-Quran bukan sekadar susunan huruf. Ia ialah ayat Allah. Setiap ayat menjadi tanda kepada sesuatu yang dikehendaki Allah. Ada ayat yang menjadi tanda kekuasaan-Nya, ada ayat yang menjadi tanda rahmat-Nya, ada ayat yang menjadi tanda ancaman-Nya, ada ayat yang menjadi tanda hukum-Nya. Maka membaca ayat Allah ialah membaca tanda-tanda yang Allah letakkan untuk membimbing manusia. Orang yang membaca tetapi tidak mengambil petunjuk boleh diumpamakan seperti orang yang melihat tanda jalan tetapi tidak mahu mengikut arah yang ditunjukkan. Maka tujuan tilawah yang sempurna ialah membawa manusia kepada jalan yang ditunjukkan oleh ayat tersebut.
Dalam hubungan ini, tilawah mempunyai kaitan dengan tadabbur. Tadabbur tidak boleh berlaku tanpa adanya ayat yang dibaca atau didengar. Ayat dibaca, makna difahami, kemudian manusia melihat kesan dan tujuan yang terkandung di dalamnya. Oleh itu, lafaz يَتْلُوا۟ menjadi pintu kepada tadabbur. Seseorang tidak dapat merenungi apa yang dia tidak kenal. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat Allah supaya manusia mendengarnya. Daripada pendengaran lahir kefahaman. Daripada kefahaman lahir renungan. Daripada renungan lahir ketundukan. Daripada ketundukan lahir amal. Walaupun tidak semua manusia melalui keseluruhan proses tersebut, inilah rangkaian yang dapat difahami daripada fungsi wahyu dalam kehidupan manusia.
Tilawah juga menunjukkan bahawa bahasa wahyu perlu dihormati. Allah تعالى memilih bahasa Arab sebagai bahasa al-Quran. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat tersebut dalam bahasa Arab kepada masyarakatnya. Oleh itu, menjaga lafaz Arab al-Quran menjadi perkara penting. Terjemahan membantu memahami makna, tetapi terjemahan bukan pengganti bagi lafaz al-Quran dari sudut hakikat teks wahyu. Apabila seseorang membaca يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, dia membaca lafaz wahyu itu sendiri. Terjemahan pula menerangkan makna kepada bahasa lain. Kedua-duanya mempunyai fungsi yang berbeza. Tilawah al-Quran secara khusus mempunyai kaitan dengan membaca lafaz Arab yang diturunkan.
Dalam konteks masyarakat Islam, seseorang yang mengajar al-Quran sebenarnya meneruskan satu bentuk daripada fungsi yang bermula dengan Rasulullah صلى الله عليه وسلم, iaitu membacakan ayat Allah kepada manusia. Sudah tentu tidak ada sesiapa selepas Rasulullah صلى الله عليه وسلم yang menjadi Rasul atau menerima wahyu baru. Tetapi umat meneruskan penyampaian al-Quran yang telah sempurna. Guru membaca, murid mendengar. Guru membetulkan bacaan, murid mengulang. Rantaian ini memastikan al-Quran terus hidup dalam umat. Maka lafaz يَتْلُوا۟ bukan sekadar menceritakan masa lalu, tetapi menjelaskan suatu bentuk penyampaian al-Quran yang terus berlaku dalam umat sehingga hari ini.
Namun perlu dijaga bahawa apabila seseorang membaca al-Quran, dia tidak boleh menyamakan dirinya dengan Rasulullah صلى الله عليه وسلم dalam kedudukan kerasulan. Persamaan hanya pada perbuatan membaca dan menyampaikan teks al-Quran, bukan pada kedudukan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم menerima wahyu dan diperintahkan menyampaikannya. Umat menerima wahyu yang telah disampaikan dan mengajarkannya kepada orang lain. Perbezaan ini sangat penting agar tidak berlaku kekeliruan antara wahyu dan pengajaran manusia. Tidak ada wahyu baru selepas Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Apa yang dibaca oleh umat ialah wahyu yang telah sempurna dan disampaikan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga menunjukkan bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم berfungsi sebagai penyampai yang dapat didengar oleh manusia. Wahyu tidak hanya turun dalam bentuk makna yang tidak diketahui lafaznya. Rasul menerima ayat lalu membacakannya. Ini memperkukuh keyakinan bahawa al-Quran mempunyai lafaz yang tertentu. Setiap perkataan mempunyai kedudukan. Susunan mempunyai kedudukan. Bunyi mempunyai kedudukan. Oleh itu, ilmu qiraat, tajwid dan hafazan mempunyai tempat penting dalam penjagaan al-Quran. Kesemuanya berhubung dengan hakikat bahawa wahyu itu dibaca.
Apabila seseorang membaca ayat Allah, dia juga sedang mengikuti suatu sunnah Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Baginda ialah orang pertama yang menerima wahyu dan membacanya. Setiap kali umat membaca al-Quran, mereka menghidupkan bacaan wahyu dalam diri mereka. Namun bacaan tersebut perlu disertai dengan adab. Jangan membaca hanya kerana mahu menyelesaikan jumlah halaman, lalu hati tidak peduli apa yang dibaca. Jangan pula menjadikan bacaan sebagai sekadar bunyi latar yang tidak diberikan perhatian. Ayat Allah perlu dihormati. Walaupun seseorang belum mampu memahami semua makna, dia boleh membaca dengan rasa tunduk bahawa dia sedang membaca kitab Rabbnya.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga mengajar bahawa manusia tidak sepatutnya mendahulukan pandangan dirinya atas wahyu. Apabila Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat Allah, orang yang beriman menerima bahawa ayat itu menjadi petunjuk. Jika terdapat sesuatu yang bertentangan dengan hawa nafsunya, dia memperbetulkan dirinya berdasarkan wahyu, bukan mengubah wahyu berdasarkan dirinya. Inilah salah satu makna ketundukan kepada al-Quran. Orang yang menjadikan hawa nafsu sebagai hakim akan mencari ayat untuk membenarkan dirinya. Orang yang menjadikan wahyu sebagai petunjuk akan membiarkan wahyu menilai dirinya. Tilawah yang benar sepatutnya melahirkan keadaan kedua.
Dalam ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, terdapat juga satu gambaran bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم membawa manusia keluar daripada keadaan tertutup kepada keadaan terbuka kepada wahyu. Sebelum mendengar ayat Allah, seseorang mungkin tidak mengetahui jalan yang benar. Setelah ayat dibacakan kepadanya, dia mendapat kesempatan untuk mengenali petunjuk. Maka tilawah ialah pembukaan pintu hidayah. Tetapi hidayah tidak semestinya diterima oleh setiap pendengar. Ada yang menolak setelah mendengar. Ada yang menerima. Peranan Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah menyampaikan ayat. Allah تعالى memberi hidayah kepada siapa yang Dia kehendaki menurut hikmah-Nya. Maka tugas tilawah tidak bermakna memaksa hati manusia, tetapi menyampaikan wahyu dengan jelas.
Hal ini juga memperlihatkan keadilan Allah terhadap manusia. Allah tidak membebankan manusia dengan tuntutan tanpa penyampaian. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat Allah kepada mereka. Dengan demikian, manusia mendengar peringatan. Selepas itu, mereka bertanggungjawab atas tindak balas mereka. Ini menjadi asas penting dalam memahami hujah risalah. Rasul datang membawa ayat Allah. Baginda menyampaikan. Manusia mendengar. Maka alasan bahawa mereka tidak mengetahui menjadi lemah apabila wahyu telah sampai kepada mereka. Walaupun konteks ayat ini mempunyai latar sejarah tertentu, prinsip penyampaian wahyu tetap mempunyai makna yang luas.
Tilawah juga mempunyai hubungan dengan pengulangan. Al-Quran sering dibaca berulang kali kerana bacaan itu tidak kehilangan nilai hanya kerana pernah didengar. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat kepada para sahabat berulang kali. Para sahabat menghafaz dan mengulang. Pengulangan menjaga hafazan dan memperkukuh pemahaman. Seseorang mungkin pada bacaan pertama hanya menangkap satu makna, tetapi pada bacaan berikutnya dia menyedari hubungan yang lain. Ini menunjukkan bahawa ayat Allah tidak habis manfaatnya hanya dengan satu bacaan. Oleh itu, lafaz يَتْلُوا۟ yang menunjukkan proses bacaan memberikan gambaran bahawa hubungan dengan al-Quran ialah hubungan yang berterusan.
Dalam konteks tilawah, suara juga mempunyai kedudukan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat dengan suara yang didengar. Para sahabat mendengar. Ini menunjukkan bahawa al-Quran ialah kitab yang mempunyai hubungan kuat dengan bacaan lisan. Oleh sebab itu, umat Islam memelihara bacaan al-Quran dengan sanad dan pengajaran. Setiap huruf diperhatikan. Kesalahan diperbetulkan. Bacaan diwariskan. Ini merupakan manifestasi daripada lafaz يَتْلُوا۟. Jika al-Quran hanya dianggap sebagai teks tulisan, dimensi bacaan yang menjadi ciri penting wahyu akan hilang. Tetapi apabila ia terus dibaca, hubungan umat dengan cara Rasulullah صلى الله عليه وسلم menyampaikan wahyu tetap terpelihara.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga mengandungi makna bahawa bacaan dilakukan dengan mengikuti susunan yang telah ditetapkan. Ini membawa kita kepada penghormatan terhadap ترتيب ayat dan surah sebagaimana yang diterima oleh umat. Al-Quran bukan koleksi perkataan yang boleh disusun sesuka hati. Bacaan mengikuti apa yang diturunkan. Maka orang yang membaca al-Quran sebenarnya sedang tunduk kepada susunan wahyu. Ini juga memperlihatkan kesatuan mushaf. Ayat-ayat mempunyai hubungan antara satu sama lain, dan pembaca mengikuti susunan tersebut.
Apabila Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat-ayat Allah, baginda juga menunjukkan bahawa wahyu perlu menjadi pusat kehidupan masyarakat. Ayat bukan hanya untuk orang tertentu yang mempunyai kepakaran. Allah mengutus Rasul kepada masyarakat dan baginda membacakan ayat kepada mereka. Ini menunjukkan sifat umum al-Quran sebagai petunjuk. Walaupun memahami perincian al-Quran memerlukan ilmu, pintu mendengar dan membaca terbuka kepada semua Muslim. Orang awam boleh membaca, menghafaz dan mengambil peringatan. Ulama pula mengkaji makna, hukum dan petunjuknya dengan lebih mendalam. Namun sumber semuanya ialah ayat Allah yang dibaca.
Tilawah juga mempunyai hubungan dengan kesaksian. Rasulullah صلى الله عليه وسلم telah menyampaikan wahyu kepada umat. Baginda membacakan ayat Allah. Oleh itu, umat yang menerima al-Quran mempunyai tanggungjawab untuk menyampaikan kepada generasi seterusnya. Mereka tidak boleh menyimpan al-Quran untuk diri sendiri. Pengajaran al-Quran ialah sebahagian daripada amanah umat. Namun penyampaian hendaklah berdasarkan ilmu. Jangan seseorang membaca ayat kemudian memasukkan ke dalamnya makna yang tidak mempunyai asas. Amanah terhadap wahyu bermula daripada menjaga lafaz dan berlanjutan kepada menjaga makna.
Dalam konteks dakwah, يَتْلُوا۟ juga mengajar bahawa dakwah hendaklah bermula dengan wahyu. Sebelum seseorang memanjangkan perdebatan dengan manusia, hendaklah ayat Allah diperkenalkan. Ini tidak bermakna semua dakwah hanya berupa bacaan tanpa penjelasan, tetapi asasnya ialah wahyu. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membawa manusia kepada Allah melalui ayat-ayat-Nya. Oleh itu, dakwah yang memisahkan manusia daripada al-Quran akan kehilangan asas utama risalah. Sebaliknya, dakwah yang menjadikan al-Quran sebagai pusat akan sentiasa mengembalikan manusia kepada firman Allah.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga memberikan gambaran bahawa al-Quran perlu didengar sebelum ia diperdebatkan. Ada manusia yang terus mahu memberikan tafsiran sebelum benar-benar mendengar ayat. Mereka mendahulukan pandangan sendiri. Sedangkan ayat Allah perlu dibaca terlebih dahulu, kemudian difahami berdasarkan bahasa, konteks dan petunjuk yang sahih. Dalam konteks ayat al-Jumu‘ah, Allah menggambarkan Rasulullah صلى الله عليه وسلم sebagai orang yang membacakan ayat kepada manusia. Ini mengajar kita bahawa wahyu adalah titik permulaan, bukan hasil akhir daripada perdebatan manusia.
Apabila ayat menyebut ءَايَٰتِهِۦ, terdapat dhamir yang kembali kepada Allah تعالى. Ini memberikan kesan aqidah yang sangat penting. Apa yang dibaca Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah ayat Allah. Maka apabila manusia membaca al-Quran, mereka membaca kalam yang dinisbahkan kepada Allah sebagai كلام الله. Lafaz tersebut bukan sekadar kata-kata Nabi Muhammad صلى الله عليه وسلم. Nabi menyampaikannya sebagai wahyu. Oleh itu, memuliakan al-Quran ialah memuliakan wahyu Allah, bukan menganggapnya seperti karya sastera biasa. Dari sini juga jelas bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم mempunyai kedudukan sebagai penyampai wahyu yang sangat mulia, tetapi kemuliaan tersebut tidak menjadikan baginda sebagai pencipta wahyu.
Tilawah juga membawa manusia kepada pengakuan bahawa Allah ialah Rabb yang berbicara dan memberi petunjuk. Apabila seseorang membaca ayat Allah, dia sepatutnya sedar bahawa agama bukan hasil pencarian manusia yang berdiri sendiri. Allah telah berfirman dan memberikan petunjuk. Manusia menerima. Ini merupakan asas ubudiyyah. Hamba mendengar perintah Rabbnya. Hamba membaca kitab Rabbnya. Hamba memahami petunjuk Rabbnya. Hamba berusaha melaksanakannya. Maka tilawah mempunyai nilai tauhid kerana ia menghubungkan manusia dengan firman Allah.
Perbahasan tentang يَتْلُوا۟ juga membuka ruang untuk memahami bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم bukan hanya membawa teori tetapi membawa wahyu yang dibaca secara nyata. Baginda tidak datang membawa suatu sistem pemikiran yang memerlukan manusia menerima kewibawaan baginda secara peribadi terlebih dahulu. Baginda membaca ayat Allah sebagai hujah. Ini sangat penting dalam dakwah kerana manusia diarahkan kepada sumber yang lebih tinggi daripada manusia. Apabila manusia berselisih, mereka kembali kepada wahyu. Apabila hawa nafsu bertentangan dengan wahyu, hawa nafsu perlu ditundukkan. Apabila pendapat manusia bertentangan dengan nas yang sahih, manusia perlu menilai semula pendapatnya.
Tilawah juga merupakan bentuk penyampaian yang sangat dekat dengan fitrah manusia. Manusia belajar melalui mendengar sejak kecil. Bayi mendengar suara ibu bapanya sebelum memahami perkataan. Demikian juga manusia mendengar bacaan al-Quran sebelum memahami seluruh kandungannya. Bacaan yang benar dan berulang boleh melekat dalam ingatan. Anak kecil boleh menghafaz ayat yang belum difahaminya secara sempurna. Kemudian apabila ilmu berkembang, makna ayat itu semakin jelas. Ini menunjukkan bahawa tilawah mempunyai fungsi pendidikan yang mendalam. Ia memasukkan wahyu ke dalam kehidupan manusia melalui pendengaran dan hafazan.
Dalam hal ini, lafaz يَتْلُوا۟ memberikan asas kepada budaya hafazan al-Quran. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca, para sahabat menghafaz. Mereka mengulang bacaan. Generasi berikutnya meneruskan. Hafazan al-Quran bukan suatu fenomena terpisah daripada sifat al-Quran sebagai kitab yang dibaca. Ia merupakan hasil semula jadi daripada tilawah yang berterusan. Apabila ayat dibaca berulang kali, ia melekat dalam hati. Apabila ia melekat dalam hati, ia dapat diamalkan dan diajarkan kepada orang lain. Maka tilawah mempunyai kesan terhadap pemeliharaan wahyu.
Jika seseorang membaca al-Quran dengan tergesa-gesa sehingga tidak menjaga huruf dan makna, dia telah menghilangkan sebahagian daripada hak tilawah. Tilawah menuntut bacaan yang benar. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat kepada manusia dengan bacaan yang dapat diterima dan dipelajari. Oleh itu, umat hendaklah berusaha memperbaiki bacaan. Tidak semua orang mampu mencapai tahap bacaan yang sama, tetapi setiap orang boleh berusaha. Yang penting ialah menghormati al-Quran dan tidak sengaja meremehkan bacaan.
Pada masa yang sama, jangan pula seseorang menjadikan keindahan suara sebagai tujuan utama sehingga makna ayat dilupakan. Bacaan yang merdu merupakan sesuatu yang baik apabila tidak membawa kepada perubahan lafaz atau berlebihan, tetapi hakikat tilawah ialah membaca ayat Allah. Suara ialah wasilah, bukan tujuan tertinggi. Tujuan akhirnya ialah agar manusia berhubung dengan wahyu dan menerima petunjuknya. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat bukan untuk menunjukkan keindahan suara baginda, tetapi untuk menyampaikan wahyu Allah kepada manusia.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga memberikan gambaran tentang hubungan antara Rasul dan umat. Rasul berada di hadapan, membaca ayat. Umat berada di hadapan baginda, mendengar. Ini membentuk suasana pendidikan dan dakwah. Rasul bukan sekadar pemimpin politik atau ketua masyarakat. Baginda ialah Rasul yang membawa wahyu. Oleh itu, kedudukan baginda tidak boleh difahami hanya berdasarkan hubungan sosial. Fungsi utama yang disebut Allah di sini ialah membawa ayat Allah kepada mereka.
Jika direnungi dari sudut masa, ayat yang dibacakan Rasulullah صلى الله عليه وسلم kepada manusia mempunyai hubungan dengan keadaan mereka pada ketika itu. Ayat turun secara berperingkat sesuai dengan hikmah Allah. Rasul membacakannya kepada masyarakat mengikut apa yang diturunkan. Ini menjadikan al-Quran hidup bersama perkembangan umat. Setiap ayat datang dengan petunjuk yang sesuai dengan keadaan tertentu, tetapi kandungannya tetap menjadi petunjuk sepanjang zaman. Tilawah menjadikan manusia sentiasa berhadapan dengan wahyu dalam urutan yang ditetapkan Allah.
Dalam konteks ini, يَتْلُوا۟ tidak bermakna Rasulullah صلى الله عليه وسلم sekadar membaca tanpa menyampaikan. Tilawah ialah penyampaian. Baginda membaca supaya manusia mendengar. Bacaan itu merupakan salah satu bentuk tablig. Rasulullah صلى الله عليه وسلم menyampaikan amanah wahyu melalui lidah baginda. Oleh itu, membaca al-Quran kepada orang lain boleh menjadi satu bentuk dakwah apabila dilakukan dengan niat dan cara yang benar. Namun sekali lagi, kedudukan umat berbeza daripada Rasul. Umat hanya menyampaikan wahyu yang telah sempurna, sedangkan Rasul menerima wahyu.
Ayat ini juga mengajar bahawa wahyu perlu didahulukan daripada budaya. Rasulullah صلى الله عليه وسلم datang kepada masyarakat yang mempunyai kepercayaan, adat dan tradisi tertentu. Baginda membacakan ayat Allah kepada mereka. Ayat tersebut menilai budaya mereka. Yang selaras dengan tauhid diteruskan atau disesuaikan, yang bercanggah dengan wahyu ditolak. Maka tilawah membawa wahyu masuk ke dalam realiti masyarakat sebagai neraca. Begitu juga umat pada setiap zaman perlu membaca al-Quran untuk menilai dirinya, bukan membaca al-Quran hanya untuk mencari pembenaran terhadap kebiasaan yang sedia ada.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga memberikan isyarat bahawa ayat Allah mempunyai susunan yang mesti diikuti. Ini penting dalam memahami hubungan antara lafaz dan makna. Kadang-kadang manusia mengambil satu perkataan daripada ayat lalu memutuskan hubungan dengan ayat sebelum dan selepasnya. Sedangkan tilawah ialah mengikuti bacaan menurut susunan. Maka memahami al-Quran hendaklah mengambil kira konteks. Ayat tidak boleh dipotong daripada tempatnya lalu diberikan makna sesuka hati. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat dalam rangkaian wahyu. Umat hendaklah mempelajari ayat dengan melihat konteks dan petunjuknya.
Tilawah juga mengajar bahawa al-Quran perlu diambil secara keseluruhan. Jika seseorang hanya membaca ayat tertentu yang menguatkan kecenderungannya dan mengabaikan ayat lain, dia tidak mengikuti keseluruhan wahyu. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat-ayat Allah secara amanah. Umat pula perlu menerima keseluruhan kitab. Ayat rahmat dan ayat ancaman, ayat perintah dan ayat larangan, ayat dunia dan ayat akhirat semuanya mempunyai tempatnya. Kesatuan al-Quran perlu dipelihara dalam kefahaman.
Dalam perbahasan lafaz يَتْلُوا۟, unsur mengikuti juga memberikan pengajaran kepada pembaca. Apabila membaca al-Quran, hendaklah dia mengikuti apa yang dibaca dengan hatinya. Jangan lidah membaca sesuatu tetapi hati berada di tempat lain. Memang manusia tidak sentiasa mampu mencapai kekhusyukan sempurna, tetapi dia boleh berusaha. Bacaan al-Quran sepatutnya mengajak hati untuk hadir. Apabila membaca ayat tentang kebesaran Allah, hadirkan rasa kebesaran. Apabila membaca perintah, hadirkan kesediaan taat. Apabila membaca larangan, hadirkan rasa takut. Apabila membaca janji, hadirkan harapan. Apabila membaca ancaman, hadirkan kewaspadaan. Semua ini merupakan kesan tilawah yang benar.
Ayat ini juga mempunyai hubungan dengan kemuliaan Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Allah sendiri menyebut antara tugas baginda ialah membacakan ayat-ayat Allah kepada manusia. Ini menunjukkan bahawa baginda dipilih untuk membawa manusia kepada wahyu. Kemuliaan baginda tidak perlu dibina dengan memberikan sifat ketuhanan kepada baginda. Cukuplah dengan kedudukan yang Allah berikan: Rasul, pembawa wahyu, pembaca ayat Allah, penyuci umat dan pengajar kitab dan hikmah. Lafaz يَتْلُوا۟ menunjukkan salah satu sisi kemuliaan tersebut dengan jelas.
Namun kemuliaan Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak bermaksud bahawa semua perkataan baginda secara lafaz adalah al-Quran. Al-Quran ialah wahyu yang dibacakan sebagai ayat Allah. Sunnah pula mempunyai kedudukan tersendiri sebagai petunjuk Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Membezakan kedua-duanya adalah penting. Dalam ayat ini, ءَايَٰتِهِۦ secara jelas dinisbahkan kepada Allah. Rasul membaca. Allah ialah sumber wahyu. Maka tidak boleh mencampuradukkan kedudukan Rasul dengan kedudukan Allah.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga menolak fahaman bahawa wahyu hanya bersifat makna tanpa lafaz. Jika Rasulullah صلى الله عليه وسلم hanya menerima suatu makna yang kemudian baginda ungkapkan dengan bahasa sendiri, tidaklah tepat menggambarkan tugas baginda sebagai membaca ayat-ayat Allah dengan cara yang sama. Ayat Allah mempunyai lafaz yang dibacakan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم menyampaikan lafaz tersebut. Oleh itu, al-Quran mempunyai lafaz yang perlu dipelihara. Terjemahan ialah penjelasan makna, bukan al-Quran itu sendiri dalam erti lafaz wahyu.
Dalam kehidupan seorang Muslim, tilawah al-Quran sepatutnya mempunyai tempat yang tetap. Jangan seseorang hanya membaca ketika Ramadan. Jangan hanya membaca ketika ada kematian. Jangan hanya membaca ketika menghadapi kesusahan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat Allah sebagai sebahagian daripada kehidupan dakwah dan ibadah. Al-Quran ialah kitab petunjuk sepanjang hidup. Maka tilawah hendaklah menjadi sebahagian daripada kehidupan harian. Sedikit tetapi berterusan lebih dekat dengan makna mengikuti dan meneruskan bacaan daripada banyak tetapi terputus tanpa hubungan.
Namun ukuran tilawah bukan semata-mata jumlah halaman. Seseorang boleh membaca banyak tetapi tidak berubah. Seseorang boleh membaca sedikit tetapi ayat itu memberi kesan mendalam kepada dirinya. Yang terbaik ialah menjaga kedua-duanya: memperbanyakkan bacaan dan berusaha mengambil manfaat. Ini kembali kepada susunan ayat yang menyebut tilawah, tazkiyah dan ta‘lim. Tilawah membuka pintu, kemudian manusia menyucikan diri dan belajar. Jangan menolak tilawah kerana mahu terus kepada peringkat kefahaman, dan jangan pula berhenti pada tilawah tanpa mahu belajar.
Ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ juga mengajar bahawa al-Quran adalah untuk manusia, bukan hanya untuk golongan tertentu. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat kepada mereka. Mereka terdiri daripada masyarakat dengan pelbagai tahap ilmu. Ada yang bijak, ada yang sederhana, ada yang tidak mampu membaca dan menulis. Namun semuanya boleh mendengar wahyu. Ini menunjukkan sifat universal petunjuk al-Quran. Setiap manusia mempunyai jalan untuk mendekati al-Quran melalui pendengaran dan bacaan.
Bahkan orang yang belum mampu memahami bahasa Arab sepenuhnya tetap boleh mendapatkan manfaat daripada tilawah, kerana bacaan itu ialah ibadah dan membawa suasana mengingati Allah. Tetapi dia perlu berusaha mempelajari makna. Jangan berhenti pada rasa indah terhadap bunyi. Al-Quran diturunkan untuk difahami dan diamalkan. Namun asasnya tetap tilawah. Bacaan ialah pintu yang menghubungkan manusia dengan teks wahyu.
Dalam ayat ini, kata kerja يَتْلُوا۟ mempunyai pelaku yang difahami daripada susunan ayat, iaitu رسولًا yang disebut sebelumnya. Ini menjadikan tugas tersebut melekat kepada Rasul yang diutus. Allah تعالى memilih baginda untuk melakukan tilawah terhadap ayat-ayat Allah kepada masyarakat. Ini bukan tugas sampingan, tetapi sebahagian daripada tujuan kerasulan. Maka apabila seseorang membincangkan tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم, dia tidak boleh hanya menyebut kepimpinan, peperangan, pentadbiran atau hukum. Asasnya ialah wahyu: baginda membaca ayat Allah kepada manusia.
Ayat tersebut juga menunjukkan bahawa risalah bukan sesuatu yang hanya berada dalam hati Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Ia mesti disampaikan kepada manusia. Tilawah ialah bentuk penyampaian yang nyata. Jika wahyu disimpan dan tidak disampaikan, tugas risalah tidak sempurna. Tetapi Rasulullah صلى الله عليه وسلم melaksanakan amanah tersebut. Baginda membacakan ayat Allah kepada umatnya. Maka generasi selepas baginda menerima al-Quran melalui amanah yang telah disempurnakan itu.
Tilawah Rasulullah صلى الله عليه وسلم juga menjadi sebab para sahabat dapat menghafaz al-Quran dengan kuat. Mereka hidup dalam budaya lisan. Mereka mendengar ayat, mengulang dan menghafaz. Sebahagian mereka menulis. Gabungan tilawah, hafazan dan tulisan menjadi sebab al-Quran terpelihara dalam umat. Maka lafaz يَتْلُوا۟ mempunyai implikasi sejarah yang sangat besar. Tanpa bacaan yang berterusan, pemeliharaan kitab akan kehilangan salah satu mekanisme utamanya.
Apabila kita membaca al-Quran hari ini, kita sebenarnya berada dalam kesinambungan tilawah yang bermula daripada Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Kita tidak menerima wahyu baru. Kita menerima kitab yang sama. Kita membaca ayat yang sama. Kita membaca ءَايَٰتِهِۦ, ayat-ayat Allah yang telah disampaikan kepada Rasul-Nya. Ini menjadikan tilawah sebagai hubungan langsung umat dengan wahyu yang diwariskan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Walaupun kita hidup berabad-abad selepas baginda, ayat itu tetap dibaca.
Oleh itu, jangan memandang ringan perbuatan membaca al-Quran. Satu ayat yang dibaca dengan lidah seorang Muslim hari ini mempunyai hubungan dengan wahyu yang pernah dibacakan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم kepada para sahabat. Perbezaan hanya pada individu yang membaca dan zaman, bukan pada sumber ayat. Ini memberikan rasa kehormatan yang besar kepada pembaca. Dia sedang membaca kitab Rabbnya. Dia sedang mengikuti bacaan yang telah diwariskan melalui umat. Dia sedang memperdengarkan kepada dirinya ayat Allah.
Pada masa yang sama, jangan pula seseorang merasa cukup dengan hanya membaca. Ayat yang dibacakan kepada manusia mempunyai tujuan. Jika seseorang membaca يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ tetapi tidak mahu tunduk kepada petunjuk ayat, dia belum mengambil manfaat sepenuhnya daripada bacaan. Tilawah ialah permulaan kepada perjalanan. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan, kemudian menyucikan dan mengajar. Maka umat perlu membaca, belajar, membersihkan hati dan beramal. Walaupun fokus kita hanya pada lafaz يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, hubungan dengan kesan tilawah tetap perlu difahami agar lafaz itu tidak dipersempitkan menjadi sekadar bunyi bacaan.
Tilawah juga mengajar manusia tentang amanah lidah. Lidah boleh digunakan untuk menyebut perkara sia-sia atau menyebut ayat Allah. Rasulullah صلى الله عليه وسلم menggunakan lidah baginda untuk menyampaikan wahyu. Umat pula diberikan kesempatan membaca wahyu dengan lidah mereka. Maka lidah yang digunakan untuk membaca al-Quran hendaklah dijaga daripada perkara yang merosakkan nilai bacaan. Jangan seseorang membaca ayat Allah kemudian menggunakan lidah yang sama untuk menipu, memfitnah dan menyakiti manusia tanpa rasa takut. Tilawah yang benar sepatutnya memberi kesan kepada akhlak. Jika tidak, seseorang perlu menilai semula hubungan dirinya dengan ayat yang dibaca.
Walaupun demikian, kita tidak boleh mengatakan bahawa seseorang yang masih berdosa tidak boleh membaca al-Quran. Sebaliknya, orang yang berdosa sangat memerlukan al-Quran. Tilawah ialah jalan untuk kembali kepada Allah. Seseorang yang lemah hendaklah membaca dan berusaha berubah. Ayat Allah menjadi ubat bagi hati. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat kepada manusia untuk membimbing mereka. Manusia tidak perlu menunggu dirinya sempurna sebelum membaca al-Quran. Dia membaca untuk mencari jalan menuju kesempurnaan dalam ketaatan.
Dalam konteks ayat al-Jumu‘ah, lafaz يَتْلُوا۟ menjadi sebahagian daripada gambaran rahmat Allah kepada masyarakat yang berada dalam kesesatan. Allah mengutus Rasul daripada kalangan mereka, lalu Rasul itu membacakan ayat Allah kepada mereka. Ini menunjukkan bahawa perubahan masyarakat bermula dengan wahyu. Bukan semata-mata dengan revolusi budaya, bukan semata-mata dengan pembinaan ekonomi dan bukan semata-mata dengan pendidikan duniawi. Semua itu boleh mempunyai tempat, tetapi asas pembentukan umat ialah wahyu Allah. Rasulullah صلى الله عليه وسلم memulakan tugas dengan membawa ayat Allah kepada manusia.
Maka apabila umat hari ini mahu memperbaiki dirinya, keluarga dan masyarakat, hubungan dengan al-Quran mesti dipelihara. Tilawah bukan aktiviti sampingan. Ia ialah salah satu jalan yang Allah sebut dalam menerangkan tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Masyarakat yang jauh daripada bacaan al-Quran akan mudah kehilangan hubungan dengan bahasa wahyu. Apabila hubungan dengan wahyu lemah, hati mudah dipengaruhi oleh pelbagai suara lain. Sebaliknya, apabila al-Quran dibaca, dipelajari dan diamalkan, manusia mempunyai neraca untuk menilai suara-suara tersebut.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga mengandungi makna kesinambungan yang sesuai dengan sifat al-Quran sebagai petunjuk sepanjang zaman. Rasulullah صلى الله عليه وسلم telah wafat, tetapi ayat yang baginda bacakan masih hidup. Baginda tidak lagi membaca di hadapan kita, tetapi umat membaca apa yang baginda sampaikan. Ini merupakan kesinambungan yang sangat besar. Kita tidak memerlukan Rasul baru untuk membaca ayat Allah kerana wahyu telah sempurna. Apa yang diperlukan ialah umat memelihara tilawah dan pengajaran al-Quran yang telah diwariskan.
Oleh itu, seseorang yang membaca al-Quran hendaklah menyedari bahawa dia sedang memegang amanah generasi. Dia menerima bacaan daripada generasi sebelumnya dan bertanggungjawab menyampaikannya kepada generasi selepasnya. Inilah salah satu makna luas yang dapat direnungkan daripada يَتْلُوا۟. Tilawah bukan hanya hubungan individu dengan mushaf, tetapi juga hubungan umat dengan wahyu merentasi zaman.
Jika diperhatikan, Allah تعالى memilih ungkapan ءَايَٰتِهِۦ, bukan perkataan yang menunjukkan ucapan manusia. Ini mengingatkan bahawa al-Quran ialah ayat-ayat Allah yang mempunyai autoriti. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat tersebut kepada manusia, maka manusia berhadapan dengan hujah daripada Allah. Mereka tidak lagi boleh berkata bahawa Rasul datang dengan pemikiran peribadi. Ayat-ayat yang dibaca menjadi bukti kerasulan dan petunjuk kepada mereka. Maka tilawah mempunyai dimensi hujah, bukan sekadar dimensi ibadah.
Tilawah juga berkait dengan pembentukan keyakinan. Apabila manusia mendengar ayat-ayat Allah, dia mendengar penerangan tentang siapa Rabbnya, dari mana dia datang, ke mana dia akan kembali dan bagaimana dia perlu hidup. Ini membentuk pandangan hidup. Manusia yang tidak mempunyai wahyu mudah menjadikan dunia sebagai ukuran tertinggi. Al-Quran mengubah ukuran tersebut. Bacaan ayat tentang akhirat mengingatkan bahawa dunia bukan tempat terakhir. Bacaan ayat tentang Allah mengingatkan bahawa manusia ialah hamba. Bacaan ayat tentang perintah mengingatkan bahawa kehidupan mempunyai tanggungjawab. Maka tilawah membentuk kesedaran.
Namun semua ini bermula dengan satu perbuatan yang sederhana pada zahirnya: membaca. يَتْلُوا۟. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca. Tetapi di sebalik bacaan itu terdapat wahyu, kerasulan, hujah, hidayah dan perubahan manusia. Inilah keindahan lafaz al-Quran. Satu kata kerja yang pendek membawa rangkaian makna yang luas apabila dilihat dalam konteks ayat dan tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga menunjukkan bahawa bacaan al-Quran mempunyai penerima. Allah menyebut عَلَيْهِمْ, kepada mereka. Ini menjadikan dakwah bersifat مخاطبة, iaitu berhadapan dengan manusia. Rasulullah صلى الله عليه وسلم tidak membaca ayat hanya untuk dirinya. Baginda membacakan kepada mereka. Ini memberi pengajaran bahawa ilmu al-Quran perlu disampaikan kepada manusia. Orang yang Allah berikan ilmu hendaklah mengajarkannya. Jangan menyimpan ilmu sehingga masyarakat tidak mendapat manfaat. Namun penyampaian mestilah amanah dan berdasarkan ilmu.
Dalam keadaan seseorang mengajar al-Quran, dia hendaklah mencontohi prinsip amanah yang terkandung dalam tugas Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Bacakan ayat sebagaimana yang benar. Jangan ubah lafaz. Jangan menyandarkan kepada Allah apa yang bukan firman-Nya. Jangan membuat tafsiran sewenang-wenangnya lalu mengatakan itulah maksud pasti Allah. Bezakan antara ayat Allah dan huraian manusia. Ayat Allah ialah wahyu. Tafsiran manusia ialah usaha memahami wahyu. Kesedaran ini menjaga kehormatan terhadap ءَايَٰتِهِۦ.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga memberikan pengajaran bahawa hubungan dengan al-Quran hendaklah mempunyai unsur disiplin. Orang yang membaca perlu belajar makhraj, tajwid dan cara bacaan yang betul. Ini bukan kerana Allah memerlukan suara manusia, tetapi kerana manusia hendak menjaga amanah lafaz wahyu. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan dengan bacaan yang diterima daripada wahyu. Umat hendaklah berusaha mengikuti bacaan tersebut. Kesungguhan memperbaiki bacaan merupakan tanda penghormatan kepada kitab Allah.
Akan tetapi, orang yang masih melakukan kesalahan bacaan tidak sepatutnya meninggalkan al-Quran kerana malu. Dia hendaklah belajar. Kesalahan yang tidak disengajakan dan usaha memperbaiki diri tidak sama dengan sengaja meremehkan bacaan. Tilawah ialah jalan pembelajaran. Guru membetulkan murid. Murid mengulang. Sedikit demi sedikit bacaan menjadi lebih baik. Ini juga merupakan kesinambungan daripada cara al-Quran dipelajari secara talaqqi.
Tilawah al-Quran juga mendidik manusia agar sabar. Seseorang yang baru belajar mungkin sukar menyebut huruf tertentu. Dia perlu mengulang. Dia perlu bersabar. Dia perlu mendengar bacaan guru. Dia perlu memperbaiki kesalahan. Semua ini sesuai dengan makna mengikuti secara berterusan yang terkandung dalam akar kata ت ل و. Tidak ada keperluan untuk tergesa-gesa. Yang penting ialah istiqamah.
Dalam kehidupan seorang Muslim yang telah dewasa sekalipun, tilawah tetap memerlukan kesabaran. Kadang-kadang hati hadir, kadang-kadang lalai. Kadang-kadang seseorang memahami, kadang-kadang tidak. Namun dia terus membaca. Al-Quran bukan kitab yang dibaca hanya ketika hati sudah baik. Ia juga dibaca untuk membaiki hati. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat Allah kepada masyarakat yang berada dalam kesesatan supaya mereka mendapat jalan. Maka tilawah menjadi salah satu jalan rawatan rohani.
Ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ juga mempunyai hubungan dengan rasa takut kepada Allah. Jika yang dibaca ialah ayat Allah, pembaca sedar bahawa Allah mengetahui apa yang dia lakukan. Ayat-ayat tentang perintah dan larangan mengingatkan bahawa manusia akan dipertanggungjawabkan. Maka tilawah yang benar boleh membina muraqabah. Seseorang membaca ayat Allah lalu menyedari bahawa hidupnya berada di bawah pengawasan Allah. Ini menjadikan bacaan lebih daripada aktiviti rutin.
Begitu juga tilawah membina rasa berharap kepada Allah. Ayat-ayat Allah mengandungi berita tentang rahmat, keampunan dan ganjaran. Orang yang membaca dengan hati akan berharap kepada Allah. Maka al-Quran mendidik manusia antara takut dan harap. Walaupun perbahasan kita hanya pada يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, hakikat bahawa yang dibaca ialah ayat Allah menjadikan semua kandungan tersebut hadir dalam bacaan.
Tilawah juga membentuk hubungan antara manusia dengan bahasa wahyu. Bahasa Arab al-Quran mempunyai struktur, susunan dan pilihan lafaz yang penuh hikmah. Seseorang yang terus membaca akan semakin biasa dengan bahasa al-Quran. Dia mula mengenali perkataan yang berulang, struktur ayat, gaya seruan, kisah dan pelbagai bentuk ungkapan. Daripada tilawah lahir keakraban dengan bahasa al-Quran. Keakraban ini memudahkan pembelajaran tafsir dan tadabbur. Maka membaca ialah asas yang tidak boleh diremehkan.
Dalam ungkapan يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ, terdapat juga satu bentuk penghormatan terhadap manusia yang menjadi penerima wahyu. Allah mengutus Rasul daripada kalangan mereka dan membacakan ayat kepada mereka. Ini menunjukkan bahawa manusia mempunyai kemampuan untuk mendengar dan memahami petunjuk. Wahyu tidak diturunkan dalam bentuk yang sengaja menghalang manusia daripada memahaminya. Rasul menjelaskan dan mengajar. Oleh itu, manusia mempunyai tanggungjawab untuk menggunakan akal dan hati dalam menerima wahyu.
Namun manusia tidak boleh menjadikan akalnya sebagai hakim mutlak atas wahyu. Akal yang sihat digunakan untuk memahami, bukan untuk menolak sesuatu hanya kerana tidak sesuai dengan kehendak diri. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan ayat Allah, dan orang beriman menerima. Ini merupakan sikap عبودية. Hamba tunduk kepada Rabbnya.
Tilawah juga memperlihatkan bahawa agama Islam bukan agama yang tersembunyi. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membaca ayat Allah secara terbuka. Wahyu disampaikan kepada masyarakat. Orang yang mahu mendengar boleh mendengar. Orang yang mahu menolak boleh menolak. Tetapi risalah telah disampaikan. Ini menunjukkan sifat nyata dakwah Rasulullah صلى الله عليه وسلم.
Perkataan يَتْلُوا۟ juga mempunyai hubungan dengan pengajaran melalui pengulangan. Dalam pendidikan al-Quran, pengulangan sangat penting. Guru membaca, murid mengikuti. Guru membaca lagi, murid mengulang. Ini bukan kelemahan kaedah, tetapi sesuai dengan sifat wahyu yang dibaca dan dihafaz. Al-Quran perlu berada dalam lidah dan dada. Pengulangan menjadikan ayat semakin kukuh.
Apabila seseorang membaca ayat Allah berulang kali, dia juga mendidik dirinya untuk tidak bosan dengan wahyu. Dunia menawarkan banyak perkara baru setiap hari, tetapi al-Quran mungkin mengulang kisah dan tema yang sama. Pengulangan itu bukan kelemahan. Ia merupakan cara Allah menanamkan hakikat ke dalam hati. Manusia sering lupa. Oleh itu, peringatan perlu diulang. Tilawah yang berulang membantu hati mengingati.
Lafaz يَتْلُوا۟ juga memberi kita gambaran tentang hubungan antara masa lalu dan masa kini. Rasulullah صلى الله عليه وسلم telah membacakan ayat kepada umat terdahulu. Kita membaca ayat yang sama hari ini. Dalam setiap zaman, ayat Allah menjadi petunjuk. Ini menunjukkan kekuatan wahyu yang melampaui masa. Ia bukan sekadar teks yang relevan kepada masyarakat pertama sahaja. Ia merupakan kitab Allah untuk manusia.
Namun setiap generasi perlu membaca dengan ilmu. Jangan membawa persoalan zaman sendiri kepada ayat secara tergesa-gesa sehingga memaksa ayat mengikuti kehendak zaman. Sebaliknya, fahami ayat berdasarkan bahasa dan petunjuknya, kemudian lihat bagaimana ia diterapkan dalam realiti. Tilawah menjadi asas kepada pendekatan tersebut kerana manusia terlebih dahulu berhadapan dengan ayat yang sebenar.
Pada akhirnya, يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ menggambarkan salah satu tugas teras Rasulullah صلى الله عليه وسلم: membacakan ayat-ayat Allah kepada manusia. Lafaz يَتْلُوا۟ membawa makna membaca dengan mengikuti susunan, menyampaikan dan meneruskan bacaan. عَلَيْهِمْ menunjukkan bahawa bacaan itu diarahkan kepada manusia sebagai penerima wahyu. ءَايَٰتِهِۦ menegaskan bahawa apa yang dibaca ialah ayat-ayat Allah, bukan hasil pemikiran Rasul. Keseluruhan ungkapan ini membina satu gambaran yang sangat kuat tentang hubungan antara Allah, Rasul dan umat: Allah menurunkan wahyu, Rasul membacakan ayat-ayat-Nya, manusia mendengar dan menerima amanah tersebut. Dari sinilah bermula proses penyucian, pengajaran dan pembentukan umat.
Maka seorang Muslim apabila membaca al-Quran hendaklah mengingati hakikat ini. Dia bukan sedang membaca karya manusia. Dia sedang membaca ayat-ayat Allah. Dia sedang mengulangi bacaan wahyu yang telah disampaikan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم. Dia sedang mengikuti satu rangkaian tilawah yang bermula daripada Rasul kepada para sahabat, kemudian daripada para sahabat kepada generasi selepas mereka, sehingga sampai kepada umat hari ini. Bacaan itu perlu dipelihara, dihormati, difahami dan diamalkan. Jangan menjadikan tilawah sekadar perhiasan suara. Jangan menjadikannya sekadar rutin lidah. Jangan pula meremehkan bacaan kerana belum memahami semua makna. Teruskan membaca, teruskan belajar, teruskan memahami dan teruskan tunduk kepada petunjuk Allah.
Lafaz يَتْلُوا۟ pada akhirnya mengajar bahawa wahyu mesti terus hidup dalam bacaan manusia. Al-Quran bukan kitab yang cukup diletakkan di rak. Ia ialah kitab yang dibaca. Ia bukan sekadar kitab yang diketahui namanya. Ia ialah kitab yang diperdengarkan. Ia bukan sekadar kitab yang dihormati secara fizikal. Ia ialah kitab yang dibaca dengan lidah, didengar dengan telinga, difahami dengan akal, direnungi dengan hati dan diterjemahkan dalam kehidupan. Namun semua perjalanan itu bermula daripada apa yang Allah sebut dengan lafaz yang ringkas tetapi dalam maknanya: يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ. Rasulullah صلى الله عليه وسلم membacakan kepada mereka ayat-ayat Allah. Inilah permulaan pertemuan manusia dengan wahyu, dan daripada pertemuan dengan wahyu itulah manusia mempunyai jalan untuk mengenal Rabbnya, mengenal tujuan hidupnya dan mengetahui jalan yang mesti ditempuh menuju keredaan Allah تعالى.
asas
https://draft.blogger.com/blog/post/edit/50065684574614780/6913686330564796242?hl=en
